اسعار او پیسې — النقود
Currencies An Nuqud
النقد په ژبه کې دوه معنی لري: د درهمو تشخیص کول او له هغو څخه غیر حقیقي (جعلي) درهمونه لرې کول. دا کلمه د درهمو ورکولو او اخیستلو لپاره هم کارول کیږي. د دې دویمې معنی یوه مثال د جابر هغه حدیث دی چې د هغه د اوښ په اړه دی، چې رسول الله ﷺ یې له هغه څخه واخیست، او هغه وویل: "هغه (نقدا) زما قیمت راکړ"، یعنې فوراً د نقد په توګه ماته ورکړ. دا کلمه د اسعارو (پیسو) لپاره هم کارول کیږي.
An-naqd is used in the language to mean the distinguishing of Dirhams and removing the counterfeit from them. It is also used for giving and taking Dirhams. An example for the latter meaning is the Hadith of Jabir regarding his camel which the Messenger of Allah (saw) purchased from him and he said: “He (Naqada) paid me its price” i.e. gave to me as Naqd immediately. It is also used for currency itself.
د پیسو په نوم هغه شی پیژندل کیږي چې خلکو په دودیز ډول په دې راضي کیدل چې د توکو قیمتونو او د کار او خدماتو د مزدورۍ لپاره یې وکاروي، که هغه فلزي وي که نه وي، داسې چې ټول توکي، کار او خدمات په همدې سره اندازه کیږي.
Currencies are known as that thing which people traditionally agreed to use as prices for goods and wages for labour and services, whether metallic or not, such that all goods, labour and services are measured with it.
پخوانی خلک د پیسو له پیدا کیدو مخکې د توکو او خدمتونو تبادله د بدلون (بارټر) له لارې کوله. په هرصورت، څرنګه چې د توکو او خدمتونو د بدلون له لارې تبادله ډیرو ستونزو سره مخ وه چې د تجارتي معاملو په محدودیت کې پای ته رسیدل، نو ټولنو داسې یو اصلي توکی غوره کولو فکر وکړ چې ذاتي ارزښت ولري او په اسانۍ سره تبادله کیدای شي، ترڅو د ټولو توکو او خدمتونو د اندازه کولو لپاره معیار (مقیاس) شي. په دې ډول دوی پیسې پیل کړې چې یوازینی اندازه شوه. ځکه چې سرې زر او سپین زر له پخوا راهیسې د انسانانو لپاره ارزښتناک معدني موادو او ذاتي ارزښت لرونکو موادو په توګه ګڼل کیږي، دوی د پیسو په توګه وګرځول شول او له دې څخه دینارونه او درهمونه ضرب شول. دا ځکه چې دوی په ځانګړې توګه د نسبي کمیاب والي له امله ځانګړي دي، لکه څنګه چې سره زر د وخت په تیریدو سره د دوام له امله ممتاز دي.
People used to trade and exchange goods and services by barter before they knew currencies. However, because exchanging goods and services by barter is surrounded by many difficulties resulting in restrictions in trading transactions, societies thought of choosing a principal good with an intrinsic value that is easily exchanged to become a standard (Miqyas) to measure all goods and services. So they initiated currencies which became the sole measurement. As gold and silver are valuable minerals with intrinsic value from ancient times for human beings, they were taken as currency, and Dinars and Dirhams were coined from them. This was because they are especially characterised by relative scarcity just like gold is distinguished by durability over time.
روم حکومت او د هغې تابع هیوادونو د پیسو د بنسټ په توګه سرۍ ته ځای ورکړ، نو له هغې څخه یې د ځانګړې بڼې او وزن لرونکي هرقلي دیناره ضرب کړل. د فارس حکومت او د هغې تابع هیوادونو د پیسو د بنسټ په توګه سپین زر وټاکل، نو له هغې څخه یې د ځانګړې بڼې او وزن لرونکي درهمونه ضرب کړل. د رومي دیناره یوازې یوه بڼه او یو وزن درلودل، پداسې حال کې چې د فارسي درهمونو بڼې او وزنونه ډیر وو.
The Roman State and the countries subordinate to it adopted gold as the basis of their currency such that they coined from it Heraclian Dinars that has a specific shape and weight. The Persian State and countries subordinate to it adopted silver as the basis of its currency such that it coined Dirhams of a specific shape and weight. Roman Dinars were of only one shape and weight, whereas Persian Dirhams had numerous shapes and weights.
د جاهلیت عربانو، په تایبت ډول د قریشو، د ګاونډیو هیوادونو او سیمو سره تجارت کاوه۔ الله (سبحانه و تعالی) فرمایي:
Pre-Islamic Arabs, particularly the Quraysh, used to trade with neighbouring countries and regions. Allah (swt) says:
د قریش د الفت لپاره، څوک چې د ژمي او دوبي په سفرونو کې خوندي ځي. [At-Takathur: 1-2]
“For the taming of Quraysh such that the (Quraysh) caravans set forth safe in winter and in summer” [At-Takathur: 1-2]
هغوی به له شام څخه د قیصر سرې زرین دیناران، او له عراقه د کسری سپینې زرې درهمونه راوړل، او لږ وختونه به د یمن د حمیري درهمونه هم راوړل. د حجاز ته به یې د هرقل سره زر او د ساسانیانو سپینه زر راوړل۔ خو دا دیناران او درهمونه به یې د شمیر پر بنسټ نه، بلکې د وزن پر بنسټ معامله کول، او دوی به دا د خام مواد په توګه، یعنې د ځکه (تبر) د سره زرو او سپینو زرو د خالص موادو په توګه ګڼل، نه د ضرب شوي پیسو په توګه۔ دوی د درهمونو د ګونو ګونو ډولونو او د دوی د مختلفو وزنونو له امله، او همدارنګه د دیناروں د کمیدو د احتمال له امله چې د دوی د ډیرو تبادلو له امله کیدای شو، حتی که په هغه وخت کې یې وزن ثابت وو، دوی دا د ضرب شوي پیسو په توګه نه نیول. دوی د ګډوډۍ د مخنیوي لپاره په وزن تکیه کوله، او د توللو لپاره یې ځانګړي وزنونه درلودل، لکه: پونډ، اونس، نش، د تخم (نوات)، مثقال، درهم، دانق، قیراط او د ځغل (حبّه)۔ مثقال، چې د وزن اساس و، یو پیژندل شوی وزن درلود۔ د هغه وزن ۲۲ قیراطه وو، لږ یوه حبه، او د دوی لس درهمونه اوه مثقاله وزن درلودل۔
They would return from Ash-Sham bearing golden Caesarean Dinars, and silver Chosroes Dirhams from Iraq, and, less often Humayri Dirhams from Yemen. They would bring Heraclian gold and Sassanid silver to the Hijaz. However, they did not deal with these Dinars and Dirhams by number but by weight considering them as ore (Tibr) i.e. (pure) material of gold and silver not coined money. They ignored taking them as coined currency due to the various types of Dirhams and their different weights, and the probability of Dinars being reduced (in weight) due to their frequent exchange even though they had a fixed weight at that time. They depended on weight to prevent fraud and they had specific weights used for weighing which were the pound, ounce, Nush, seed (Nuwat), Mithqal, Dirham, Daniq, carat and grain (Hubbat). The Mithqal the basis of weight-had a known weight. Its weight was 22 carats less one grain, and their ten Dirhams weighed seven Mithqal.
کله چې اسلام راغی، د الله رسول ﷺ د دې دیناړو او درهمو په معامله کې رضایت وښود. هغه د دې په دې توګه د پیسو په توګه د کارولو هم رضایت وښود، لکه څنګه چې د هغه وزن ته یې رضایت وښود چې قریشو د دې دیناړو او درهمو وزن کاوه. طاووس د ابن عمر څخه روایت کوي چې ویې ویل: «د الله رسول ﷺ وفرمایل: وزن د مکې د خلکو وزن دی، او پیمانه د مدینې د خلکو پیمانه ده.» البلاذري د عبدالله بن ثعلبة بن صعیر څخه روایت کوي چې ویې ویل: «د جاهلیت په دوره کې د هرقل دیناړه د مکې خلکو ته راغلل، لکه څنګه چې د فارس (بغلیة) درهمونه راغلل، او کله چې دوی له دې سره سوداګري کوله، دوی به یې یوازې د خامو فلزاتو په توګه ګڼل. مثقال د دوی لپاره یو مشهور وزن درلود، د ۲۲ قیراطو وزن له یوې برخې کم. لس درهمه اوه مثقاله وزن درلود، او پوند ۱۲ اونسه و، او هر اونس ۴۰ درهمه و. د الله رسول ﷺ دې ته رضایت وښود، لکه څنګه چې ابوبکر، عمر، عثمان او علي هم رضایت وښود.»
When Islam came, the Messenger of Allah (saw) consented to dealing with these Dinars and Dirhams. He also consented to considering them as currency, as he consented to the weight with which the Quraysh weighed these Dinars and Dirhams. Tawus narrated from Ibn ‘Umar who said: “The Messenger of Allah (saw) said: “The weight is the weight of the people of Makka, and the measure is the measure of the people of Madinah.’” Al-Baladhri narrated from Abdullah bin Th’alaba bin Sa’eer who said: “Heraclian Dinars came to the people of Makkah in Jahiliyyah as came Dirhams of al-Furs al- Bughliyya (Persians), and when they traded with them they considered them only as ore. The Mithqal had a well-known weight for them, a weight of 22 carats less a fraction. Ten Dirhams weighed seven Mithqal and the pound was 12 ounces with each ounce being 40 Dirhams. The Messenger of Allah (saw) consented to this, as did Abu Bakr, ‘Umar, Uthman and Ali.”.
مسلمان د پیغمبر ﷺ، د ابوبکر صدیق د خلافت او د عمر د خلافت د لومړیو کلونو په اوږدو کې د هرقل دیناران او د خسرو درهمونه د دوی په شکل، سکې او تصویرونو کې کارول. د هجرت په شلمه کال کې، چې د عمر د خلافت اتم کال و، عمر د ساساني سبک په اساس نوي درهمونه ضرب کړل، او پهلوي مخونه او لیکنه یې وساتله، او د کوفي عربي توریو سره یې ځینې الفاظ اضافه کړل، لکه "د الله (سبحانه و تعالی) په نوم" او "د الله (سبحانه و تعالی) په نوم، زما رب". مسلمانانو تر عبدالملک بن مروان پورې د بيزنطي سبک دیناران او د ساساني سبک درهمونه سره یو ځای کارول، او ځینې اسلامي الفاظ یې په عربي توریو لیکل. د ۷۵ کال، یا شاید د ۷۶ کال کې، عبدالملک د ساساني سبک پریښودو وروسته، د ځانګړي اسلامي سبک درهمونه ضرب کړل چې اسلامي متنونه یې په کوفي خط کې پرې کنده شوي وو. په ۷۷ کال کې، هغه د ځانګړي اسلامي سبک دیناران ضرب کړل او پرې یې کوفي عربي خط کې اسلامي متنونه کنده کړل، او پخوانی بیزنطي سبک یې پریښود. کله چې عبدالملک د ځانګړي اسلامي سبک درهمونه او دیناران ضرب کړل، مسلمانانو خپل جلا او ځانګړی اسلامي سکه درلوده، او د نورو خلکو سکې یې پریښودې.
The Muslims continued using Heraclian Dinars and Chosroes Dirhams in their shape, coinage and pictures throughout the life of the Messenger of Allah (saw) , the Khilafah of Abu Bakr as-Siddiq and the first years of ‘Umar’s Khilafah. In the 20th year of the Hijra, which was the 8th year of ‘Umar’s Khilafah, ‘Umar coined new Dirhams in the Sassanid style and retained the Pahlavi faces and writing while adding some words in Kufic Arabic letters such as “In the name of Allah (swt)” and “In the name of Allah (swt), my Lord.” Muslims continued using Dinars in Byzantine style and Dirhams in Sassanid style together with writing certain Islamic words in Arabic letters until the time of Abdul Malik bin Marwan. In the 75th year, or possibly in the 76th year, Abdul Malik coined Dirhams in specific Islamic style carrying Islamic texts engraved upon the Dirhams in Kufic script after abandoning the Sassanid style. In the 77th year, he coined Dinars in a specific Islamic style and engraved upon them Islamic texts with Kufic Arabic script while abandoning the previous Byzantine style. After Abdul Malik had coined Dirhams and Dinars in a specific Islamic style, Muslims had their distinct currency in a unique Islamic style and they abandoned other people’s currency.
د دیناروں او درہموں وزن
The Weight of Dinars and Dirhams
د دینار وزن نه په جاهلیت کې بدلیده او نه په اسلام کې؛ دا یو ثابت وزن لري۔ د جاهلیت په زمانه، د رسول الله ﷺ په زمانه او د هغه څخه وروسته د خلفاوو په وخت کې د بیزنطي دیناران کارېدل۔ بیا عبدالملک د همدې وزن سره اسلامي دیناران سکه کړل۔ بیزنطي دینار یو مثقال وزن درلود، او مثقال ۸ دوانیق و چې وزن یې ۲۰ قیراط یا د ۲۲ قیراطو څخه لږ یوه برخه وه، دواړه وزنونه یو شان دي ځکه چې د دواړو قیراطونو په وزن کې توپیر شتون لري۔ مثقال د اوسپنې دانې په اوسط اندازه د ۷۲ دانو سره اندازه کېږي، هغه اوسط جوار دانې چې دواړه واړه غاړې یې پرې شوي وي، او همدارنګه دا د ۶۰۰۰ دانو په اندازه د وحشي شګو اوسط اندازې سره هم اټکل کېږي۔
The weight of the Dinar did not differ either in Jahiliyyah or Islam; it has a fixed weight. Byzantine Dinars were used in the time of Jahiliyyah, the time of the Messenger of Allah (saw) and the Khulafa’a after him. Then Abdul Malik coined Islamic Dinars of the same weight. The Byzantine Dinar weighed a Mithqal, where the Mithqal was 8 Dawaniq which weighed 20 carats or a fraction less than 22 carats, both weights being the same as there is a difference in the weight of the two types of carats. The Mithqal is measured as 72 grains of an average barley seed whose two tiny edges are cut off, and it is also estimated as 6,000 grains of average-sized wild mustard.
رسول الله ﷺ دې دینار وزن ته تایید ورکړ او د هغه سره یې د زکات، د دیت (د وژنې د ټاوان) او د غل د لاس د پرې کولو احکام وتړل. په دې توګه دا د دیناریو لپاره شرعي وزن شو، او دا همغه وزن دی چې عبدالملک د اسلامي دینار د ضرب کولو او د مثقال په توګه د ټاکلو په وخت کې پرې تکیه وکړه.
The Messenger of Allah (saw) consented to this Dinar weight and linked with it the rules of Zakat, blood-money and the cutting for theft. So it became the Shari’ah weight for Dinars, and it is the same weight that Abdul Malik depended upon when he coined the Islamic Dinar and made it a Mithqal.
اما درہموں کے وزن مختلف تھے، کیونکہ فارسیوں کے پاس تین قسم کے درہم تھے: بڑا درہم جس کا وزن ایک مثقال کے برابر تھا، یعنی 20 قیراط، چھوٹا درہم جس کا وزن نصف مثقال یعنی 10 قیراط تھا، اور درمیانہ درہم جس کے دس دانے 6 مثقال یعنی 12 قیراط کے برابر تھے۔ البلاذری نے الحسن بن صالح سے روایت کیا، جنہوں نے کہا: "غیر عربوں کے ڈھالے ہوئے درہموں کے وزن مختلف تھے، بھاری بھی اور ہلکے بھی۔ ان میں سے ایک ایسا ڈھالا جاتا جو ایک مثقال کا ہوتا، یعنی 20 قیراط، ایک اور 12 قیراط کا، اور ایک اور 10 قیراط کا جو درمیانی مثقال کے برابر ہوتا تھا۔" اسی نے الحسن بن صالح کے علاوہ کسی اور سے روایت کیا، جنہوں نے کہا: "غیر عربوں کے درہم ایسے تھے کہ ان میں سے دس کا وزن 10 مثقال، دس کا وزن 6 مثقال اور دس کا وزن 5 مثقال ہوتا تھا۔" وہ بڑے درہموں کے لیے "بغلیہ" (بغلیہ) کی اصطلاح استعمال کرتے تھے، یا پورے سیاہ (سود وافیہ) کو درہم کے بنیادی وزن کو جانچنے کے لیے، جو سونے میں مثقال کا وزن ہے، یعنی 8 دوانیق، جہاں ایک دانق ڈھائی قیراط کا ہوتا ہے، تو یہ 20 قیراط بن جاتا ہے۔ یہ وزن ساسانیوں، خلفائے راشدین اور اموی دور میں ڈھالا جاتا رہا۔