Kapitalizm bir kez daha darbe vuruyor. Bu kez hedef, açlık ve eğitimden sonra sağlık. Sıradan insanların bir ekonomik sistemde aradığı şey, sistemi ve temelini destekleyen salt teoriler değildir.

Capitalism strikes again. The target this time, after hunger and education, is health. What ordinary people look for in an economic system is not the mere theories which substantiate the system and its foundation.

Sıradan insanlar günün sonunda sağlıklı olmak, sofralarında yeterli yiyecek bulunması ve yatağa girdiklerinde güvende hissetmek isterler. Başarılı bir sistem, insanları salgın hastalıklar yüzünden işlevlerini yerine getirme yeteneklerini kaybetme veya hayatlarını tümüyle yitirme korkusundan kurtaran sistemdir.

Ordinary people at the end of the day want to be healthy with enough food on the table and a sense of security when they go to bed. A successful system is the one that removes from the people the fear of losing their ability to function due to epidemic diseases or losing their lives altogether.

Kapitalizm altında servet ve kaynakların olağanüstü artmasına rağmen, sağlık güvensizliği dünyanın dört bir yanındaki bireyleri ve milletleri rahat bırakmıyor. Dünyanın en zengin kapitalist ülkesi olan Amerika'da, sağlık krizi yıllar geçtikçe tırmanmaya devam ediyor. Sağlık krizi, Amerika Birleşik Devletleri'nde seçim dönemlerinde sürekli bir tartışma konusu hâline geldi. Bir insanın yaşamı boyunca bir tür kanser hastalığına yakalanma ihtimalinin %44 olduğu tahmin ediliyor. Bu oran yavaşlamıyor; aksine son birkaç yılda çarpıcı biçimde arttı. Başka bir deyişle, muazzam servet artışı ve teknolojideki ilerleme, içimizdeki bir düşmanla mücadelede yardımcı olmuyor. Kalp ile ilgili sorunlar yılda yedi yüz binden fazla can alıyor. Amerikan Kalp Derneği'ne göre, 2006 yılında kalp hastalıklarından 831.272 kişi hayatını kaybetti. Bu denli yüksek oranda ölümcül hastalık tesadüf değildir. Bu, servet dağılımını ve kaynak tahsisini kontrol eden sistemlerin doğrudan bir yan ürünüdür. Kaynak tahsisindeki bu dengesizliği görmek için yıllık bütçelerden birine bakın ve kaynakların nasıl tahsis edildiğini inceleyin. Şekil 16'daki eğriler, Amerika Birleşik Devletleri'nin son yedi yıllık takdiri bütçelerinin (Kongre ve Başkanın onayına tabi bütçe) dökümünü göstermektedir (69, 70). Amerika Birleşik Devletleri her yıl bütçesinin %50'sinden fazlasını askeri harcamalara ayırırken, eğitim ve sağlık ihtiyaçlarına %14'ten azını harcamaktadır. Bu arada, kanser, kalp rahatsızlıkları, diyabet ve benzeri salgın hastalıkların, doğrudan savaşlarda ya da dolaylı terör savaşlarında ölenlerden çok daha fazla can aldığı iyi bilinen bir gerçektir.

Despite the extraordinary growth in wealth and resources under capitalism, health insecurity continues to haunt individuals and nations across the globe. In America, the wealthiest capitalist nation in the world, health crisis continues to escalate over the years. Health crisis has become a permanent subject of debate during election times in the USA. It is estimated that a man during his lifetime has a chance of 44% to have one form of a cancer disease68. This rate is not slowing down; on the contrary, it has increased dramatically during the past few years. In other words, the tremendous growth in wealth and advancement in technology is not helping in fighting an enemy from within. Heart-related problems consume more than seven hundred thousands lives a year. According to the American Heart Association, 831,272 lives vanished due to heart related diseases in 2006. Such high rate of fatal diseases is not accidental. This is a direct by-product of systems which control wealth distribution and resource allocation. To see this imbalance of resource allocation, just look at one of the annual budgets and see how the resources are allocated. The curves in figure 16 show a breakdown of the discretionary budgets (budget subject to approval by Congress and the president) for the past seven years in the United States (69, 70). The United States spends on military more than 50% of its budget every year, whereas it spends less than 14% on the education and health needs. In the meantime, it is a well-known fact that epidemic diseases such as cancer, heart problems, diabetes, and others consume much more lives than all those who die in direct wars or indirect wars of terrorism.

Peter Jennings, rahmetli ABC haber sunucusu, "Breakdown—America's Health Insurance Crisis" adlı belgeselinde, fırlayan maliyetlerin ve sigortasız insanların artan sayısının, kriz içindeki bir sağlık sigortası sisteminin parçası olduğu sonucuna varır.71 Agency for Healthcare Research and Quality'ye göre, 2007'de 65 yaşın altındaki yaklaşık elli dört milyon Amerikalı, yani 65 yaşın altındaki nüfusun %18'i sağlık sigortasından yoksundu.72 Mevcut ekonomik daralma, sigortasız Amerikalıların ordusuna yedi milyon kişi daha ekleyecek;73 2010 yılına gelindiğinde altmış milyondan fazla insan sağlık sigortasız olacak. Sigortasız insanların en büyük grubu nüfusun en yoksul kesimine aittir; sigortasız toplam kişi sayısının %32'si (on beş milyon) Hispaniklerdir.

Peter Jennings, the late ABC anchor, concludes in a documentary called “Breakdown—America’s Health Insurance Crisis,” that spiraling costs and the growing number of uninsured are all part of a health insurance system in a state of crisis71. According to the Agency for Healthcare Research and Quality, nearly fifty-four million Americans under age sixty-five, or 18% of the population under the age sixty-five, were without health insurance in 200772. The current economic downturn will contribute seven more million to the army of uninsured Americans73; by 2010 there will be more than sixty million people without health insurance. The largest group of uninsured people belongs to the poorest segment of the population; 32% of the total number of people without insurance (fifteen million) is Hispanics.

Sigortasız insanların sayısındaki artışın temel nedeni yoksulluktur. Bu durum, sağlık sigortasının ve ilgili primlerin maliyetinin insanların ücret ve gelirlerine kıyasla artmasında kendini göstermektedir. Çalışanlara işyerinde sigorta teminatı sunulsa bile, prim paylarını her zaman karşılayamamaktadırlar.

The main reason for the increased number of uninsured people is poverty, which is reflected in the increased cost of health insurance and related premium compared to the wages and income of people. Even if employees are offered coverage on the job, they can’t always afford their portion of the premium.

Sağlık sigortası primleri, 1999 ile 2009 yılları arasında çalışanlar için %119 arttı; bu, ortalama çalışan ücretlerindeki artışın üç katı demektir. Ortalama ücretler, 1999 ile 2008 yılları arasında yalnızca %35 arttı; bkz. Şekil 17. Küçük işletmeler, artan sağlık sigortası primleri nedeniyle sağlık sigortası sunmaktan kaçınıyor.

Health insurance premiums have increased 119%for employees between 1999 and 200974, that is, three times more than the average increase in employee wages. The average wages increased only 35% between 1999 and 2008; see figure 17. Small firms refrain from offering health insurance due to rising health insurance premiums.

Her yıl yaklaşık yirmi iki bin kişinin makul sağlık hizmetlerine erişemediği için hayatını kaybettiği tahmin edilmektedir. Uygun sigortası olmayan kişiler daha az koruyucu bakım alır; hastalıkları daha ileri evrelerde teşhis edilir ve daha az tedavi edici bakım görürler. Bu durum, sigortasız bireyler arasında yüksek ölüm oranlarına yol açmaktadır.

It is estimated that twenty-two thousand people die every year because they are unable to access reasonable health care resources. People without proper insurance receive less preventive care; they are diagnosed at more advanced stages of diseases and receive less therapeutic care. This leads to high mortality rates among uninsured individuals.

Eğitimde olduğu gibi, yeterli sağlık hizmetinin bulunmaması da yoksulluğu derinleştirir ve yoksulluk da bireylerin sağlık hizmetlerinden yararlanmasını önemli ölçüde azaltır. Bu kısır döngüyü kırmak için yalnızca ilaç, sağlık ekipmanı ve hastane yatağı arzını artırmak yetmez; daha fazlası yapılmalıdır. Bireylerin uygun sağlık hizmetini almasını sağlayan, bu kaynakların dağıtım mekanizmasıdır. Sağlık hizmetlerinin yüksek maliyeti, ailelerin ekonomik refahını yok eder. Sağlık sigortası olmayan düşük gelirli ailelerin yüzde 30'unda tıbbi faturalar büyük bir mali yük oluşturarak onları borca sürüklemektedir.75

As in the case of education, lack of proper health care deepens poverty, and poverty dramatically reduces health care for individuals. In order to break this cycle, more needs to be done than simply increasing the supply of drugs, health equipment, and hospital beds. It is the mechanism for distributing these resources that enables individuals to receive the proper health care. The high cost of health care destroys the economic well-being of families. Medical bills have a major financial impact on 30% of low-income families without health coverage75, pushing them into debt.

Sigortası olanlar ile olmayanlar arasındaki eşitsizlik giderek artmaktadır. Sonuç olarak, düzenli sağlık hizmeti kaynağına erişimde, yıllık fiziksel muayenede ve koruyucu sağlık hizmetlerinde sağlık uçurumu genişlemiştir.

HIV/AIDS, sıtma ve verem, gelişmekte olan ülkelerde milyonlarca insanın hayatı için en ciddi tehdit olmaya devam etmektedir. Gelişmekte olan ülkelerdeki sağlık hizmeti sistemleri o kadar aşırı derecede bozulmuştur ki, bu ve diğer hastalıklar salgın hâline gelmiştir.

HIV/AIDS, malaria, and tuberculosis continue to be the most serious threat to the life of millions of people in the developing countries. The health care systems in developing countries have deteriorated to extreme levels such that these and other diseases have become so epidemic.

UNAIDS/Dünya Sağlık Örgütü'nün yayımlanmış verilerine göre, 2007 yılında AIDS teşhisi konulan kişi sayısı 33 milyonun üzerindeydi. Bunların 2 milyondan fazlası 2007 yılında hayatını kaybetti. 1981'den bu yana 25 milyonun üzerinde insan AIDS nedeniyle hayatını kaybetti. AIDS mağdurlarının çoğunluğu dünyanın en yoksul bölgesi olan Sahra altı Afrika'dadır; burada 22 milyon insan hastalıkla yaşamakta, 1,5 milyon kişi ise bunun sonucunda hayatını kaybetmiştir.

According to published data by UNAIDS/World Health Organization, the number of people diagnosed with AIDS in 2007 was more than 33 million people. More than 2 million of them died in the year 2007. More than 25 million people have died of AIDS since 1981. The majority of the AIDS victims are in the poorest part of the world in sub-Saharan Africa, where 22 million people live with the disease and 1.5 million have vanished as a result.

Dünya genelinde, servet ve sağlık hizmeti imkânlarındaki muazzam artışa rağmen AIDS salgını büyümeye devam ediyor. Şekil 18, AIDS salgınının küresel eğilimini göstermektedir. Bazı Afrika ülkelerinde, insanların üçte biri AIDS/HIV virüsünü taşımaktadır. Nijerya, Etiyopya, Rusya, Çin ve Hindistan'da yaşayan dünya nüfusunun yüzde 40'ından fazlası, AIDS'in yayılması nedeniyle ciddi sağlık riskleriyle karşı karşıyadır. Nijerya'nın 2010 yılına kadar 10-15 milyon vaka görmesi öngörülmektedir; Etiyopya için bu rakam 7-10 milyondur. Her iki ülkede de aşırı yoksulluk nedeniyle halk sağlığı altyapısının eksikliği durumu daha da kötüleştirmesi muhtemeldir. Çin'de AIDS'li nüfusun 2010 yılına kadar 10-15 milyona, Hindistan'da ise 20-25 milyona ulaşması beklenmektedir.

The epidemic of AIDS is growing worldwide despite the tremendous growth in wealth and health care facilities. Figure 18 shows the global trend in the AIDS epidemic. In some African countries, one out of three people carry the AIDS/HIV virus. More than 40% of the world population living in Nigeria, Ethiopia, Russia, China, and India face serious health risks due to spread of AIDS. Nigeria is projected to have 10-15 million cases by 2010, and Ethiopia 7-10 million. In both countries, the situation is likely to be aggravated by a lack of public health infrastructure due to extreme poverty. The AIDS population is expected to reach 10-15 million by 2010 in China and 20-25 million in India.

Gelişmekte olan ülkelerde AIDS tedavisindeki temel zorluk, kişi başına yılda 10.000-15.000 dolara ulaşan tedavi maliyetinin yüksekliğidir. Bu yüksek maliyet, son derece gelişmiş ülkeler için bile zor karşılanabilir durumdadır; gelişmekte olan dünyadaki hastaların uygun tedaviye ulaşmasını engelleyen başlıca engel de kesinlikle budur. AIDS'ten etkilenen nüfus arasındaki yüksek yoksulluk oranları göz önüne alındığında, bu yıkıcı hastalıkta bir dönüm noktası görmek zordur. Yüksek yoksulluk oranı nedeniyle Afrika ülkelerinin büyük bir bölümü AIDS'ten ciddi tehditlerle karşı karşıya kalmaya devam edecektir. Yoksulluk salgını çözülmedikçe, AIDS'ten umut zayıf kalmaya devam edecektir.

1985'te Amerika Birleşik Devletleri'nde aktif verem vakalarının sayısı, 1950'lerden beri kesintisiz biçimde azaldıktan sonra yeniden artmaya başladı. Verem'in geri dönüşünün arkasında birkaç etken vardı: HIV/AIDS salgını, artan yoksulluk, damar yoluyla uyuşturucu kullanımı ve evsizlik. Reagan yönetiminin 1981'de gıda kupon programından 7 milyar dolar kestiği de not edilmelidir. Bu kesintinin hemen ardından anemi, verem, yetersiz büyüme ve osteoporoz gibi açlıkla ilgili sorunlar yeniden ortaya çıktı.

In the USA, the number of active tuberculosis cases began to rise in 1985 after it had declined continuously since the 1950s. Several factors were behind the return of tuberculosis, including the HIV/AIDS epidemic, increased poverty, IV drug use, and homelessness. It is worth noting that the Reagan administration cut 7 billion dollars from the food stamp program in 1981. Immediately after this cut, hunger-related problems such as anemia, tuberculosis, poor growth, and osteoporosis crawled back.

Hastalıkları Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC), 2005 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde 14.093 aktif tüberküloz (TB) vakası ve 10 ila 15 milyon gizli tüberküloz vakası bildirmiştir. Gizli TB enfeksiyonu olan kişilerin yüzde otuzu diyabetleri varsa aktif tüberkülozа geçecek, HIV enfeksiyonu olan neredeyse herkes ise aktif TB'ye ilerleyecektir. AIDS'te olduğu gibi, Amerika Birleşik Devletleri'nde tüberküloz en çok yoksul nüfus arasında görülmekte; Hispanikler arasında (100.000 kişide 8,5 vaka) ve siyahiler arasında (100.000 kişide 9,4) beyazlara (100.000 kişide 1,1 vaka) kıyasla çok daha yüksek orana ulaşmaktadır.

The Centers for Disease Control and Prevention (CDC) reported 14,093 cases of active tuberculosis (TB) in the United States in 2005, and 10 to 15 million people with latent tuberculosis. Thirty percent of those with latent TB infection will progress into active tuberculosis if they have diabetes, and almost all with HIV infection will progress into active TB. As in the case of AIDS, tuberculosis in the United States is highest among the poor population of the Hispanics (8.5 cases per 100,000) and the blacks (9.4 per 100,000) compared to whites (1.1 cases per 100,000).

Tedavi imkânı mevcuttur; ancak kaynak yetersizliği ve kaliteli ilaçların güvenilmez tedarikinden dolayı verem vakalarının yalnızca yaklaşık %37'si uygun tedavi görmektedir. Sonuç olarak, çoklu ilaca dirençli verem (MDR-TB) görülme sıklığı hızla artmakta ve her yıl üç yüz bin yeni vaka ortaya çıkmaktadır. MDR-TB'nin tedavisi, normal veremin tedavisine kıyasla yüz kat daha pahalıdır. Bir kez daha, yoksulluk ve kaynakların dengesiz dağılımı, salgın boyutuna ulaşan başka bir hastalığın sorumlusudur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), kontrol altına alınmazsa 2020 yılına kadar 36 milyon insanın verem nedeniyle hayatını kaybedeceğini tahmin etmektedir79. Şekil 19, verem vakalarının artmaya devam ettiğini göstermektedir; bu artış yavaşlamamaktadır.