İslam siyasi iktisadını tartışmaya devam etmeden önce şunu belirtmek gerekir: siyasi iktisat terimi, devletlerin ekonomileriyle ilişkili olarak servetin üretimi, tüketimi ve dağıtımı süreçlerine atıfta bulunan bir bağlamda kullanılmaktadır. Bu açıdan siyasi iktisat, devletlerin ekonomisini doğrudan etkileyen ve iktisadi sistemin koyduğu ekonomik hedeflere ulaşma kabiliyetini ilgilendiren strateji ve yöntemleri ele alır. Dolayısıyla siyasi iktisat terimi, İslam, kapitalizm ya da sosyalizm gibi ideolojiler çerçevesinde kullanılabilir. Bu nedenle okuyucu, Kur'an'ın bazı ayetlerinde ya da Peygamber ﷺ'in sözlerinde “siyasi iktisat” teriminin kullanıldığını görmeyi beklememelidir. Bununla birlikte siyasi iktisat çatısı altında incelenen konular, Kur'an ve Sünnet'in asıl metinlerinden, Peygamber ﷺ'in sahabelerinin icmasından ve asıl metinlerden türetilen illet (illiyet) muhakemesinden çıkarılıp değerlendirilecektir.

Before proceeding in the discussion of the Islamic political economy, I should note that the term political economy is used in the context which refers to the processes of production, consumption, and distribution of wealth as related to the economies of states. In this respect, political economy addresses the strategies and methods which directly impact the economy of states and the ability to achieve the economic objectives set forth by the economic system. Hence, the term political economy can be used within the framework of ideologies such as Islam, capitalism, or socialism. Therefore, the reader should not expect to see the term “political economy” being used in some verses in the Quran or statements of the Prophet. However, the subjects studied under the umbrella of political economy will be extracted and evaluated from original texts of the Quran and the Sunnah as well as from the consensus of the companions of the Prophet and the causal reasoning derived from the original texts.

Siyasi iktisat, servetin kaynakları, servetin doğası, servetin artırılması yöntemleri ve servetin dağıtılması yöntemleri ile ilgili sayısız konuyu ele alır. Özellikle siyasi iktisat, mülkiyet, para, döviz kurları, altın standardı, Riba (faiz), istifçilik, ticaret ve alışveriş, şirketler, insan emeği ve insanın temel ihtiyaçlarının karşılanması konularıyla ilgilenir. Şimdi bu konuların her birine İslami bakış açısını ele alacak ve İslam'ın çeşitli ekonomik kaynakları üretimi artırmak, tüketimi düzenlemek ve yoksulluğu ortadan kaldırmak için nasıl yönettiğini göstereceğiz.

The political economy addresses a myriad of subjects related to the sources of wealth, the nature of wealth, the methods of increasing wealth, and the methods of distributing wealth. In particular, the political economy deals with property ownership, currency, exchange rates, gold standard, Riba (usury), hoarding, trade and commerce, corporations, human labor, and satisfaction of human basic needs. Next we discuss the Islamic perspective on each of these issues and show how Islam manages the various economic resources to enhance production, regulate consumption, and eliminate poverty.

Önce, İslam siyasi iktisadinin bileşenlerini anlatmaya geçmeden önce şunu belirtmeliyim: tarihte Müslim alimler, Kur'an'da, Peygamber'in ﷺ sözlerinde, sahabenin uygulamalarında ve çeşitli halifelerin uygulamalarında geçen mali konulara dair kaynakları derlemek için önemli bir çaba harcamışlardır. Bu alandaki en önemli eserlerden biri, Ebu Ubeyd el-Kasım b. Sellam'ın (767-838 M., H. 150-224) derlediği ve "el-Emval" (Türkçesiyle "mali konular") adını taşıyan kitaptır. Ebu Ubeyd, el-Emval'de para, mali işlemler, mülkiyet, malın dağıtımı ve ilgili konulara dair bütün rivayetleri bir araya getirmiştir. El-Emval, İslam iktisadını anlamak isteyen her öğrenci ve alim için çok zengin bir kaynaktır. Bir diğer önemli kaynak ise İmam Ebu Yusuf Yakub el-Ensari'nin (730-799 M., H. 81[...] Note: the source text is cut off mid-sentence at "(730-799 AC, 81", so the translation ends at the same point.

Before I proceed to describe the components of the Islamic political economy, I should note that historically Muslim scholars spent a good amount of effort compiling references to financial matters found in the Quran, the statements of the Prophet, the actions of companions, and the practices of various caliphs. Among the most prominent references is the book under the title Al-Amwal (translated as finances) compiled by Abu Obaid Al-Qasim Bin Salam who lived in the period 767-838 AC (AH 150-224). In the book Al-Amwal, Abu Obaid collected all references related to money, financial transactions, property ownership, money distribution, and related subjects. Al-Amwal is a very resourceful reference for any student or scholar seeking to understand the economics of Islam. Another major reference is the book under the title Al-Kharaj (translated as land taxation) authored by Imam Abu Yousuf Yakub Al-Ansari (730-799 AC, 81

AH 113-182). Ebu Yusuf, Halife Harun Er-Reşid'in isteği üzerine, devletin gelir yönetimi için iyi bir kaynak arayışında olduğu için el-Harac'ı yazdı. 82

AH 113-182). Abu Yousuf wrote Al-Kharaj based on the request of Caliph Harun Al-Rasheed, who was looking for a good reference for managing 82

devletin mali meseleleri. El-Harâc, devletin gelirlerini, devlet bütçesinin kalemlerini ve servetin devletin unsurları arasında dağıtılma yollarını ayrıntılı biçimde ele almıştır. El-Harâc kitabında işlenen mali meselelerin yanı sıra Ebû Yusuf, devletin maliyesini yönetmeye yönelik politika ve stratejilere de yer vermiştir.

the financial matters of the state. Al-Kharaj talked in details about the revenues of the state, the state budget items, and the means of distributing the wealth among the constituents of the state. Besides the financial matters addressed in the book of Al-Kharaj, Abu Yousuf included policies and strategies for managing the finances of the state.

Al-Kharaj ve Al-Amwal kitaplarının yanı sıra, İslam kütüphanesinde Ebu Hanife,83 Ca'fer,84 Malik,85 Eş-Şafiî86 ve İbn Hanbel87 gibi önde gelen imamların mezheplerine mensup çeşitli alimlerin derlemelerinde ve yazılarında yerleşik olan, mali konulara dair sayısız kaynak bulunmaktadır. Hilafet olarak adlandırılan İslam devleti tarihi boyunca, devletteki mali ve ekonomik meseleler, çeşitli konularda hüküm çıkarmak için yerleşik araçları kullanmada yetkin olan alimler tarafından çözülmüş ve ele alınmıştır. Alimlerin çıkardığı hükümler, halifeler tarafından kullanılmıştır; nitekim Harun Reşid'in Ebu Yusuf'tan kapsamlı bir kural seti hazırlamasını istemesinde olduğu gibi, doğrudan talep yoluyla. Alternatif olarak, yönetici, zaman içinde çeşitli alimler tarafından çıkarılmış ve uygulama yoluyla kanun hâline gelmiş hükümleri doğrudan kullanırdı.

In addition to the books of Al-Kharaj and Al-Amwal, the Islamic library has countless of references to financial matters embedded in the compilation and writing of various scholars within the schools of the prominent Imamas, such as Abu Hanifah,83 Ja’far,84 Malik,85 Al-Shafi’,86 and Ibn Hanbal.87 Throughout the history of the Islamic state of khilafah, the financial and economic matters in the state were resolved and addressed by scholars who were fluent in the process of deriving rules on various matters by utilizing well established tools for derivation. The rules derived by the scholars were utilized by the caliphs through a direct request as was the case when Al-Rasheed asked Abu Yousuf to provide a comprehensive set of rules. Alternatively, the ruler would just use the rules which have been derived over time by various scholars and have been established as laws through practice.

Farklı mezheplerin âlimleri, devletteki mali ve ekonomik meseleler de dahil olmak üzere tüm konuları ele almaya ve uygun hükümleri ve kanunları sunmaya devam etti. Neredeyse istisnasız olarak, her bir fıkıh (İslam hukuku) kitabı; ticaret, borçlar, riba (faiz), satış, arazi mülkiyeti, arazi vergilendirmesi, savaş bütçesi ve finansmanı, savaş ganimetleri, zekât toplama ve dağıtımı, ortaklıklar, ortak veya kamusal mallar ve daha birçok konuya dair özel bölümler ve kısımlar içerirdi.

The scholars from the various schools of thought continued to address all matters in the state including financial and economic matters and provide the appropriate rules and laws. Almost without exception, each and every fiqh (Islamic laws) book would include specific chapters and sections on trade, loans, riba (usury), sale, land property, land taxation, war budgeting and funding, proceeds of war, zakah collection and distribution, partnerships, common or public properties, and much more.

1924 yılında İslam devleti olan hilafetin çöküşünden sonra, daha önce İslam hukukuyla yönetilen ülkelerde İslam'ın sistemleri birdenbire işlevsiz hale getirildi. Ekonomik ve finansal sistemler de bu duruma istisna değildi. İngiltere, Fransa ve diğer Avrupa ülkelerinin sömürge güçleri, bu ülkelere İslami hukukun yerini alan yeni kanunlar ve kurallar getirdi. Sömürge döneminde ve sonrasında hayatta kalan tek İslami finansal uygulama zekat oldu, çünkü İslam'da zekat bir ibadet ve İslam'ın şartlarından biri olarak kabul edilir. Zekat uygulaması bile bu dönemde, Medine'de ilk devletin kurulmasından itibaren olduğu gibi devlet eliyle yürütülen bir faaliyet olmaktan çok, bireysel bir uygulamaya dönüştü. Sonuç olarak, İslami ekonomi ve finans sisteminin ilkeleri Müslüman çoğunluklu ülkelerde pratik geçerliliğini yitirdi. Zamanla, İslam ekonomisinin teorik ilkeleri sadece ortalama Müslüman için değil, bazı Müslüman alim ve akademisyenler için de bulanıklaştı ve belirsizleşti. Bu, yaklaşık yüz yıl boyunca hem ekonomik hem de siyasi sistemin uygulanmasından vazgeçilmesinin doğal bir sonucudur.

Since the collapse of the Islamic state of khilafah in 1924, the systems of Islam were abruptly deactivated in the countries previously ruled by the Islamic laws. The economic and financial systems are no exception. The colonial powers of Britain, France, and other European countries introduced to these countries new laws and rules which replaced the Islamic ones. The only Islamic financial practice which survived during and after the colonial period was the practice of zakah, because in Islam zakah is considered a ritual and one of the pillars of Islam. Even the practice of the zakah during this period became more of an individualistic practice rather than a state-sponsored activity as used to be since the establishment of the first state in Medina by Prophet Mohammad (PBUH). As a result, the Islamic principles of the economic and financial system lost their practical norm in Muslim majority countries. Over time, the theoretical principles of the Islamic economy blurred and became rather fuzzy not only for the average Muslim, but also for some Muslim scholars and academics. This is a natural result for abandoning the implementation of the economic as well as the political system for almost a hundred years.

Son birkaç on yılda İslam'daki ekonomik sistemi ele alan az sayıdaki çalışma, bir asrı aşkın süredir bulanık olan bir tablonun yeniden inşa edilmesine önemli katkılarda bulundu. Bu alandaki ilk çalışmalardan biri daha 1953'te Taqiuddin al-Nabhani'nin İslam'da Ekonomik Sistem (The Economic System in Islam) adlı eseriyle ortaya çıktı. Bir diğer kitap (The Perfect Political Economy) 1960'ların başında yayımlandı ve İslam'daki siyasi ekonomiyi ele aldı. 1970'lerin başında Iqtisaduna, yani "Ekonomimiz" anlamına gelen bir kitap çıktı. Dördüncü bir kitap (Al-Amwal in the State of Khilafah) 1980'lerde yayımlandı. Bu kitaplar İslam ekonomik sistemi için sağlam bir temel attı; ancak bu çalışmaların yayımlandığı dönemdeki Müslüman dünyasının siyasi koşulları düşünüldüğünde oldukça teorik görünüyorlardı. İslam ekonomisine olan ilgi 1980'lerde, özellikle İran İslam Devrimi'nin ardından artmaya başladı. İslam Cumhuriyeti İran'ın kurulması, bölgede ilk kez İslam'ın ekonomik sisteminin düşünülenden daha fazla pratik değere sahip olduğu duygusunu yarattı. O tarihten itibaren İslami literatürde "İslam Ekonomisi", "İslam'da Ekonomik Düşünce", "İslam'da Ekonomik Tarzlar", "İslami Ekonomi Yöntemleri", "İslami Finans", "İslam Devleti'nin Maliyesi" ve benzeri başlıklar taşıyan onlarca çalışma ortaya çıktı.

The few studies that addressed the economic system in Islam in the last few decades contributed in a significant manner to reconstruct an image of a system which has been clouded for over a century. One study appeared as early as 1953 under the title The Economic System in Islam88 by Taqiuddin al-Nabhani. Another book (The Perfect Political Economy) appeared in the early 1960s and addressed the political economy in Islam.89 In the early 1970s another book appeared under the title Iqtisaduna which stands for “Our Economy.” A fourth book (Al-Amwal in the State of Khilafah) appeared in the 1980.153 These books laid down a solid foundation for the Islamic economic system, although they seemed very theoretical given the political conditions in the Muslim world at the time these studies appeared. Interest in the subject of Islamic economy began to increase in the 1980s, especially after the Islamic revolution in Iran. The creation of the Islamic Republic of Iran created a sense in the region for the first time that the economic system of Islam has more practical merit than previously thought. Since then, tens of studies bearing titles such as “Islamic Economy,” “Economic Thinking in Islam,” “Economic Styles in Islam,” “Islamic Economic Methods,” “Islamic Finances,” “Finances of the Islamic State,” and the like showed up in the Islamic literature.