Sanal ekonomi yönlerini anlatmadan önce, bilgisayar sistemlerinde var olan paralel bir kavramı ortaya koymak istiyorum. Benzetme, sorunun kapsamını ve önemini anlamaya yardımcı olur.

Before describing the aspects of the virtual economy, let me draw a parallel concept which exists in computer systems. Analogy helps understand the scope and the significance of the problem.

Bilgisayar sistemlerinin ilk dönemlerinde bellek aygıtları çok pahalıydı ve boyutları nispeten küçüktü. Örneğin, 1 megabaytlık bellek (RAM) 10.000 doların üzerinde bir maliyete sahipti! 100 megabaytlık bir bilgisayar sistemi kurmak neredeyse imkânsızdı (bellek 1 milyon doların üzerinde olurdu). Bilgisayar sistemlerinin akıllı mimarları sanal bellek kavramını icat etti. Fikir, belleğin sanal olarak büyükmüş gibi bir yanılsama yaratmaktı (örneğin 100 gigabayt). Bu yanılsama, sabit disk alanının sağladığı nispeten ucuz ve geniş depolama alanı kullanılarak mümkün kılındı.

In the earlier days of computer systems, memory devices were very expensive and their sizes were relatively small. For example, 1 megabyte of memory (RAM) cost more than $10,000! It was almost impossible to build a computer system with say 100 megabytes (memory would cost more than $1 million). The smart architects of computer systems invented the notion of virtual memory. The idea was to create the illusion that the memory was virtually large (say 100 gigabytes). The illusion is made possible by using the relatively inexpensive and large storage provided by hard disk space.

Sanal bellek kavramı, kullanıcı programlarının her zaman pahalı ana (gerçek) belleğde bulunmasına gerek olmadığı varsayımına dayanır. Programın küçük bir kısmı ana bellekte yer alırken, programın geri kalanı ve verileri ucuz ama geniş disk alanında durur. Zamanla programın parçaları ve verileri bellek ile disk arasında gidip gelir. Kullanıcı, belleğin programını tutamayacak kadar küçük olduğunu asla fark etmez. Kullanıcı için bellek sanal olarak büyük bir boyuta sahiptir. Mutludur ve çok daha küçük gerçek bellek kullanarak daha büyük programlar çalıştırabilir; bu bir yanılsamadır, ama güzel bir yanılsamadır. Elbette, hırslı bir program sistemde gerçekten bulunandan fazla gerçek bellek kullanmaya başladığında bilgisayar sistemi çökebilir. Bilgisayar mimarları bu duruma "thrashing" (aşırı sayfa değişimi) derler; bunun farkındadırlar ve onunla başa çıkmak ya da onu tamamen önlemek için farklı yollar geliştirmişlerdir. Peki, ekonomik sistemde bunun analojisi nerededir?

The concept of virtual memory works under the assumption that user programs do not need to reside in the main (expensive) real memory all the time. A small portion of the program will reside in main memory, while the rest of the program and its data reside on the cheap but large disk space. Over time, pieces of the program and data will be swapped back and forth between the memory and the disk. The user will never know that the memory is too small to hold her program. For the user, the memory has a virtually large size. She is happy and can execute larger programs using much smaller real memory; it is an illusion, but a nice one. Of course the computer system may crash when a greedy program begins to use more real memory than the system actually has. This concept is known for computer architects as thrashing and they are well aware of it and have come up with different ways to cope with it or prevent it altogether. Now, where is the analogy in the economic system?

En basit mali ekonomik benzetme, sanal bellek kavramı için kredi kartı sistemidir. Aylık geliri 3.000 dolar olan bir aileyi düşünelim. Aile, ev, iki araba ve tatil alışverişlerinin ödemeleri dahil 360.000 dolar olabilen borç bakiyesi için aylık 2.500 dolar asgari ödeme yapmaktadır. Ailenin gerçek serveti yılda 36.000 dolardır (bilgisayar benzetmesinde 36 megabayt); bu, on yılda 360.000 dolara denk gelir (360 megabaytlık sanal depolamaya benzer). Aile, gerçek servetini yılda 36.000 dolar olarak kullanmak yerine, on yıllık genişletilmiş (sanal) servetini, yani 360.000 doları kullanır. Gerçekte, aile bu büyük sanal parayı kullanmaya başladığı anda bu 360.000 dolar mevcut değildir.

The simplest financial economic analogy to the virtual memory concept is the credit card system. Take the example of a family with a monthly income of $3,000. The family pays $2,500 as a minimum payment on their debt balance, which could be $360,000 including the payments on a house, two cars, and holiday shopping. The actual real wealth of the family is $36,000 a year (36 megabytes in computer analogy); this amounts to $360,000 over ten years (similar to 360 megabytes of virtual storage). Instead of using the real wealth of $36,000 a year, the family uses the extended (virtual) wealth of ten years ($360,000). In reality, the $360,000 does not exist at the time when the family begins to use this large virtual money.

Federal Reserve destekli banka devreye girer ve büyük miktardaki parayı, bu paranın zamanla gerçekten kazanılacağı beklentisiyle tahsis eder. Her şey yolunda giderse, aile ayda 3.000 dolar kazanmaya devam eder ve asgari ödemelerini yapmayı sürdürür; böylece her şey pürüzsüz ilerler ve sanal olan ile gerçek olan arasındaki fark ortaya çıkıp bir soruna yol açmaz. Aile, 360.000 dolarlık sanal servet yanılsamasıyla mutlu mutlu yaşamaya devam eder.

The bank supported by the Federal Reserve steps in and allocates the large amount of money in anticipation that this money will actually be generated over time. If all goes well, the family continues to earn $3,000 a month and continues to pay their minimum payments; then everything goes smooth and the difference between what is virtual and what is real will not surface to cause any problem. The family continues to happily live with the illusion of $360,000 virtual wealth.

Ama bir şeyler ters gittiğinde, örneğin ailenin çalışan üyesinin işten çıkarılması, ki bu hiç de nadir değildir, ya da ciddi bir sağlık sorunu ortaya çıkıp sigorta şirketinin ödediğinden daha fazla para tüketmesi ve bunun sonucunda daha fazla sağlık borcu doğması veya başka herhangi bir neden, o zaman sarsılma (thrashing) yaşanır. Ailenin sanal kapasitesi buharlaşır ve sanal bellekle edinilen varlıklar da yok olabilir. Hatta ailenin sanal servetinin çökmesi, miras yoluyla sahip olunan bir arazi gibi ailenin mutlak gerçek servetini bile etkileyebilir! Bu tür senaryolar sürekli yaşanır ve hepimiz gerçek hayattan birçok örnek biliriz. Medyada yer alan öne çıkan bir örnek, milyarder Donald Trump'ın durumudur. Milyarlarca dolarlık projeler yürütmeye alışkındır ve alacaklılarının taleplerini karşılayamadığında iflas başvurusunda bulunur.135

But when something goes wrong, such as a layoff of the working member of the family, which is not uncommon, or a serious health condition occurs and consumes more money than what the insurance company pays resulting on more healthcare debt, or any other reason, then thrashing will take place. The virtual capacity of the family evaporates, and the assets acquired with virtual memory may also vanish. In fact, the collapse of the virtual wealth of the family may affect the absolute real wealth of the family, such as a land owned through inheritance! This type of scenario occurs all the time, and we all know many real-life examples. One outstanding example, which was reported in the media, is the case of the billionaire Donald Trump. He is used to running projects sizing in billions of dollars, and when he fails to meet the demands of the creditors, he files for bankruptcy135.

Şekil 22, sanal servetin (borca orantılı) büyümesini gösterirken, gerçek servet (gelire orantılı) on üç yılı aşkın bir süre neredeyse sabit kalmıştır. Aynı dönemde, ailelerin konutla ilgili borcunun aile başına 120.000 dolardan 183.000 dolara yükseldiğine, buna karşılık ilgili gelirin ise değişmeden kaldığına dikkat edin.

Figure 22 shows the growth of the virtual wealth (proportional to the debt), while the real wealth (proportional to income) remained almost steady for more than thirteen years. Note how the home-related debt has increased from $120,000 to $183,000 per family while the corresponding income remained unchanged over the same period.

Ekonominin daha büyük ölçeğinde, yani şirketlerin, fabrikaların ve her türlü işletmenin birbiriyle etkileşim içinde ve faaliyet gösterdiği yerde, sanal servet kavramı yukarıdaki örneklere benzer ama çok daha büyük bir ölçektedir. Yıllar içinde kapitalizm altındaki sanal ekonomi, ekonominin en baskın kısmı haline geldi ve reel ekonomiyi neredeyse tamamen gölgede bıraktı. Hatta sanal ekonomi o kadar öne çıktı ki siyasi liderlik, ekonominin sanal değerlerden daha reel değerlere doğru aşağı çekilmesi ihtimaline karşı uyarıda bulunuyor.

At the larger scale of the economy, where corporations, factories, and all types of enterprises interact and function, the concept of virtual wealth is similar to the examples above but much larger in scale. Over the years, the virtual economy under capitalism became the most dominant part of the economy which has almost totally masked the real economy. In fact, the virtual economy has become so prominent that the political leadership warns against the possibility of pushing the economy down from the virtual values to its more real values.

2008 yılının 3 Nisan'ında bir Kongre komitesine yaptığı açıklamada Fed Başkanı Bernanke şunları söyledi99,

In a statement made to a congressional committee on April 3, 2008, the Fed Reserve chief Bernanke said99,

Bear Stearns'ün batmasına izin verilseydi, bu, bireylerin ve diğer finans kurumlarının elinde bulunan Bear Stearns yatırımlarının kaotik bir şekilde tasfiye edilmesine yol açardı. Üstelik temerrüdün olumsuz etkisi yalnızca finans sistemiyle sınırlı kalmayıp, varlık değerleri ve kredi erişilebilirliği üzerindeki etkileri yoluyla reel ekonomide de geniş çapta hissedilirdi.

If Bear Stearns had been allowed to fail, it would have led to a chaotic unwinding of Bear Stearns investments held by individuals and other financial institutions. Moreover, the adverse impact of a default would not have been confined to the financial system but would have been felt broadly in the real economy through its effects on asset values and credit availability.

Bernanke'nin, Bear Stearns'ün iflasını önlemek için gerekçe olarak reel ekonominin korunmasını nasıl dile getirdiğine dikkat edin.

Note how Bernanke alludes to the protection of the real economy as the objective cited for protecting Bear Stearns from failing.

2008 yılının 11 Ekim tarihli Newsweek dergisinde yayımlanan bir makalesinde Daniel Gross şöyle yazıyor: "2002 yılına dönersek, Apple'ın hisse senedi fiyatı, şirketin defterlerindeki nakit seviyesinin çok altında işlem görüyordu; bu, markalarına ve ürünlerine sıfır değer biçilmesi anlamına geliyordu. Oysa patlamanın zirvesinde bu değer birkaç milyar dolardı." Bu ifadede, ekonomiye dair iki görüşün varlığına dikkat çekildiğine özellikle değinmek gerekir: Şirketlerin defterlerindeki nakit seviyesiyle yansıtılan reel ekonomi ile piyasanın güncel hisse senedi değerlerinde yansıyan, şişirilmiş ve abartılı bir görünüm. Bu örnekte sanal değerin, reel değerin altında kaldığı görülmüştür.

In an article published by the Newsweek, October 11, 2008, Daniel Gross writes100, “Back in 2002, Apple’s stock was trading far below the level of cash on its books, ascribing a value of zero to its brands and products, compared with several billion at the height of the boom.” Note how the statement refers to the existence of two views of the economy: a real economy which is reflected by the level of cache on corporate books and an inflated, exaggerated view which is reflected in the current stock values of the market; in this case the virtual value was observed to be below the real value.

Sanal ekonomi (VE), bugün tanık olunan finansal kapitalist sistemin çöküşüyle güçlü bir biçimde ilişkilidir. Sanal ekonomi, ekonominin gerçek boyutundan çok daha büyük görünmesine olanak tanır. Sanal bellek kullanan bilgisayarlarda olduğu gibi, sanal ekonomi de gerçek paranın kullanılmayacağı varsayımına dayanır ve bu nedenle paranın varsayılan, daha büyük bir (sanal) değeriyle işlem yapmak mümkün hale gelir.

Virtual economy (VE) is strongly related to the failure of the financial capitalist system as being witnessed today. VE allows the economy to appear much larger than its real size. As in the case of virtual memory computers, virtual economy is based on the assumption that the real money will not be tapped into, and therefore, it is possible to deal with an assumed larger (virtual) value for the money.

Kapitalizmin temel ilkelerinden birinin, ürünlerin değerinin tanımıyla ilgili olduğunu hatırlayın. Kapitalizm altında bir ürünün değeri, belirli bir ürünün göreli faydasının ya da diğer şeylerin faydasına kıyasla göreli değişim değerinin bir ölçüsüdür; değişim değeri paraya göre ifade edildiğinde bu değer fiyat olarak bilinir. Dolayısıyla kapitalizmin temeli, insanların her zaman başvurabileceği gerçek bir değer yerine, ürünler için sanal bir göreli değerin var olmasına izin verir. Bu nedenle piyasa ekonomisinde, petrol gibi bir pazar segmentinin değeri, kısa bir süre içinde iki uç nokta arasında dalgalanabilir. Kapitalizm altındaki değer tanımı, mevcut koşullara bağlı olarak bu dalgalanmanın meydana gelmesine olanak tanır. Ekonomik, siyasi ve sosyal koşullar, çeşitli ürünlerin ve pazar segmentlerinin değerlerinin dalgalanmasına ve türbülans yaratmasına neden olan bir tetikleyici işlevi görür; bu türbülans da potansiyel olarak tam bir çöküşe yol açabilir.

Yirminci yüzyılın başındaki borsa faaliyetleri, ekonomide yeni bir olguya yol açtı: hisse senedi değerleriyle ilişkili servet, reel ekonomiyle ilişkili servetten çok daha yüksek bir oranda büyüdü. Ekim 1929'da New York borsası çöktüğünde, iktisatçılar bu çöküşü hisse senetlerinin şişirilmiş değerleri ile ekonominin reel varlıklarının değerleri arasındaki büyük farka bağladılar. İktisatçılar 1929-1932 borsa çöküşünün nedeni konusunda hemfikir olmasalar da, fayda hisselerinin fiyatlarının aşırı derecede yükseldiğini hepsi kabul etmektedir.

The stock market activities at the start of the twentieth century created a new phenomenon in the economy, where the wealth associated with stock values grew at much higher rate than the wealth associated with the real economy. When the stock market collapsed in New York in October 1929, the economists attributed the crash to the great difference between the inflated values of stocks and the values of the real assets of the economy. Although economists may not agree on the cause of the 1929-1932 stock market crash, they all admit that the utility stocks prices drove up too high.

The Economist dergisi, 2 Kasım 1929'da hisse senedi fiyatlarının çok yüksek olduğunu ısrarla belirtmiş ve şöyle yazmıştır: "Amerikan hisse senedi değerlerinin abartılmış balonunun sönmesinin dünya için iyi olacağını ummak için dayanak vardır." Başka bir deyişle, hisse senedi değerleri aşırı şişirilmişti. Bu konuyu daha ayrıntılı açıklamak gerekirse, 1925 ile 1929 yılları arasında finans piyasasındaki hisse senedi değerlerinin %120 arttığı, aynı dönemde ekonomik büyümenin ise %17'yi (yılda ortalama %3,5) geçmediği tespit edilmiştir. 1932'de piyasa nihayet çöktüğünde, değerinin %90'ından fazlasını kaybetmiştir. Piyasa, hisse senedi piyasasının gösterdiğinden açıkça çok daha düşük olan gerçek değerine geri dönmüştür (101, 134).

The Economist magazine insisted on November 2, 1929, that the stock prices were too high and wrote134, “There is warrant for hoping that the deflation of the exaggerated balloon of American stock values will be for the good of the world.” In other words, the stock values were highly inflated. To elaborate further on this issue, it was found that the stock values in the financial market increased during the period between 1925 and 1929 by 120%, while the economic growth for the same period has not exceeded 17% (an average of 3.5% per year). In 1932, when the market finally collapsed, it lost over 90% of its value. The market returned to its real value which was obviously much lower than what the stock market indicated (101, 134).

Başkan Herbert Hoover, hisse senedi piyasasındaki fiyatların olağanüstü derecede yüksek olduğu ve Federal Rezerv Kurulu'nun hatalarından kaynaklanan spekülatif bir balon dışında bir şey olmadığı görüşünde hemfikirdi. Hoover şöyle açıkladı: “Bu bulutlardan biri, on yıl boyunca süren ilerlemeden doğan Amerikan iyimserlik dalgasıydı ve Federal Rezerv Kurulu bunu borsadaki Mississippi Balonu'na dönüştürdü”102. Dolayısıyla yaygın görüş, hisse senedi fiyatlarının çok yüksek olduğu yönündeydi.

Örneğin, sanal ekonomi dünyasında sıkça görüldüğü gibi, bir şirketin gerçek değerinin toplam sanal değerinin %10'una eşit olduğunu varsayalım. Pratikte, şirketin hisse değeriyle verilen toplam sanal sermayenin en fazla %10'u gerçek paraya dönüştürülebilir; geri kalanının bir değeri yoktur. Hisse sahipleri (ya da hissedarlar), büyük bir yatırımcının varlıklarını gerçek paraya çevirmek için satmaya başladığını fark ettiklerinde, hissedarlar arasında bir panik yayılmaya başlar; hisselerinin değer kaybetmeden önce biraz gerçek para elde etmek umuduyla varlıklarını satmak için acele ederler. Ardından bir çöküş yaşanır ve şirketin sanal değerini daha gerçekçi temel değerine indirir.

As an example, assume that the real value of some company is equivalent to 10% of its total virtual value; this is not uncommon in the realm of virtual economy world. Practically, the amount that can be turned into real money can be no more than 10% of the total virtual capital given by the stock value of the company; the rest is equal to none. When the owners of the company shares (or stockholders) notice that a major investor begins to sell his possessions (to convert them to real money), a panic among shareholders begin to propagate; they rush to sell their possessions hoping to cache in some real money before their stocks lose value. Then a collapse takes place and brings down the virtual value of the company to its more realistic basic value.

Şimdi bu örneği basit bir analiz ve hesaplamayla daha ayrıntılı çalışalım, böylece okuyucular kafası karışmadan takip edebilsin (Şekil 23). Şirketin 1.000 hissesi olduğunu varsayalım. Ayrıca her hissenin 100 dolar değerinde olduğunu kabul edelim. Bu durumda şirketin sanal piyasa değeri 100.000 dolardır. Tartışma amacıyla, şirketin varlıklarına ve üretimine dayanan gerçek değerinin 10.000 dolar olduğunu varsayalım. Başka bir deyişle, şirketin gerçek değeri sanal değerinin %10'udur. Şimdi büyük bir yatırımcının elindeki elli hisseyi hisse başına 100 dolardan satarak 5.000 dolar nakit elde ettiğini düşünelim. Diğer hissedarlar da şirketten gerçek para almayı umarak hisselerini satmaya başlarsa, en iyi ihtimalle elde edebilecekleri tutar, şirketin gerçek değerinin geri kalan kısmı olan 5.000 dolardır. Bu, 5.000/950 hesabıyla hisse başına yaklaşık 5,25 dolara denk gelir. Şimdi bir başka kişinin diğerlerinden daha hızlı hareket ederek elli hisseyi, diyelim ki hisse başına 50 dolardan satıp 2.500 dolar nakit elde ettiğini varsayalım. Bu durumda geri kalan kalabalık, en fazla 2.500 dolar için kalan dokuz yüz hisseyi paylaşmak zorunda kalacaktır. Tüm hisseler aynı anda satılırsa bu, hisse başına 2,75 dolar eder. Diyelim ki buna ek olarak iki yüz hisse de hisse başına 10 dolardan, toplam 2.000 dolara satıldı. Bu durumda şirket değerinden geriye kalan 500 dolar, yedi yüz hisseye dağılmış olur. Bu şirketin hisse değeri 0,71 dolara düşer. Sonunda, 10.000 doların tamamı tükendiğinde hisse değeri sıfıra iner. Geriye kalan hisseler tamamen değerini yitirir.

Faiz, sanal zenginliğin yaratılmasının ikinci büyük nedenidir ve bu durum ekonominin gerçek değerinden çok daha büyük görünmesine yol açar. Faiz, Merriam-Webster sözlüğünde "bir paranın kullanımı için faiz alınarak borç verilmesi" olarak tanımlanır; bu kelime, faiz anlamına gelen Orta Çağ Latincesi usuria kelimesinden gelir. Faizin anlamı, belirlenmiş bir oranın üzerinde alınan faiz oranını belirtmek üzere değiştirilmiştir. Bu değişiklik, paraya faiz alınmasını meşrulaştırmak amacıyla yapılmıştır. İslam kültüründe ve dininde faiz kelimesi riba kelimesiyle karşılanır. Riba, artış anlamına gelen kelimeden türemiştir. Faiz kavramına uygulandığında, başkalarının parası pahasına paranın artması anlamına gelir. Bu tanım, şu Kur'an ayetine dayanmaktadır:

Usury is the second major cause for the creation of virtual wealth which causes the economy to appear much larger in size than its real value. Usury is defined in Merriam-Webster dictionary as “the lending of money with an interest charge for its use”; this comes from the Medieval Latin usuria, which means interest. A modification was made to the meaning of usury to indicate the interest rate charged above a predetermined rate. This modification was made in order to legitimize the charging of interest on money. In the Islamic culture and religion, the word usury is mapped to the word riba. Riba comes from the word increase. When applied to the concept of usury, it means the increase of money at the expense of the money of other people. This definition is based on the Quranic verse:

İnsanların malları arasında artsın diye verdiğiniz faiz, Allah katında artmaz. (Kur'an 30:39)

That [usury-riba] which you lay out for increase through the money of other people will have no increase with Allah. (Quran 30:39)

Riba, ya da yaygın olarak adıyla anılan faiz oranı, kapitalizm altındaki mali politikaların temel taşlarından biridir. Federal Rezerv, piyasa ve ekonomideki dalgalanmaları ayarlamak için bunu kullanır. Bir durgunluk döneminde Federal Rezerv Bankası, borçlanmayı teşvik etmek ve mal ve hizmetlere olan talebi artırmak amacıyla faiz oranını (riba değerini) düşürür. Tersine, aşırı ekonomik büyüme sırasında enflasyonu frenlemek için riba değerini yükseltir. Buradaki asıl nokta, kapitalist siyasal ekonomide ribanın, ekonominin inip çıkmalarını kontrol etmek için kullanılan en önemli araçlardan biri olduğunu anlamaktır. Kapitalist ekonominin belki de en ayırt edici özelliği, bireylere, şirketlere, kurumlara ve hatta doğrudan hükümetlere kredi veren finansal kurumların yaygın biçimde kullanılmasıdır.

Usury, or the interest rate as most frequently referred to, is a cornerstone of the financial policies under capitalism. It is used by the Federal Reserve to adjust market and economy fluctuations. During a recession, the Federal Reserve Bank reduces the interest rate (usury value) in order to encourage borrowing and increase the demands on goods and services. Conversely, it increases the value of usury to curb inflation during excessive economic growth. The point here is to understand that usury in the capitalist political economy is one of the most important tools used for the control of the ups and downs of the economy. Perhaps the single most unique characteristic of capitalist economy is the widespread use of financial institutions that offer loans to individuals, companies, institutions, and even governments themselves.

Yatırımcılar ve müşterilere doğru akan paranın miktarı ve oranı, kesinlikle bankalara doğru akan paranın miktarından ve oranından daha az olacaktır. Zamanla bankalar, ya bankalardan alınan kredilerle ya da mal ve hizmet üretimiyle piyasanın topladığı toplam servetten daha fazla servet biriktirir. Bankaların biriktirdiği servet ile piyasanın ayakta tuttuğu servet arasındaki fark, ekonominin reel ve sanal olmak üzere ikili görüşlerinin bir başka nedenini oluşturur. Bu olguyu daha iyi açıklamak için aşağıdaki iki duruma bakalım.

The amount and rate of money which flows in the direction of investors and customers will certainly be less than the amount and rate of money which flows in the direction of the banks. Over time, the banks accumulate more wealth than the total wealth collected by the market either through loans from the banks or through production of goods and services. The difference between the wealth accumulated by the banks and the wealth sustained by the market provides another reason for the dual views of the economy: the real and the virtual. To further illustrate this phenomenon, consider the following two cases.

Banka, yıllık %5 faizle bir yıl vadeli 100 milyon dolarlık bir kredi verdiğini varsayalım. Ayrıca bu dönemde enflasyonun %2 olduğunu ve enflasyondan arındırıldıktan sonra faizin gerçek değerinin %3'e düştüğünü varsayalım. Bir de krediyi alan yatırımcının bu parayı mal ve hizmet üretmek için kullanabildiğini ve kredi süresinin sonunda %2 kâr elde ettiğini varsayalım. Şimdi bankaya geri ödenmesi gereken toplam tutar 103 milyon dolar, kredi, yatırım ve kârdan elde edilen gerçek kullanılabilir para ise 102 milyon dolar. Bu, banka hesabında hiçbir gerçek değere karşılık gelmeyen 1 milyon dolar olduğu anlamına gelir. Bu fazlalık riba, yani ekonomide herhangi bir büyümeye karşılık gelmeyen, paranın saf büyümesidir. Ekonomi 2 milyon dolar büyümüştür; para ise 3 milyon dolar büyümüştür. Paranın büyümesinin yalnızca 2 milyon doları gerçek ekonomik servet artışına karşılık gelmektedir. Kur'an'ın, başkalarının parası hesabına para büyütmesi olarak nitelendirdiği şey budur: "İnsanların mallarına karışıp artsın diye verdiğiniz riba, Allah katında artmaz." (Kur'an, 30:39)

Consider the loan case, where the bank provides a loan for an investor. Let’s assume that the bank provided a loan of $100 million with 5% usury for one year. Let’s assume also that the inflation during this period was 2%; the actual value of the interest rate becomes 3% after inflation adjustment. Assume further that the investor who borrowed the money was able to use the borrowed money to produce goods and services and generate 2% profit at the end of the loan period. Now the total amount of money to be paid back to the bank is $103 million, while the real available money due to the loan, investment, and profit is $102 million. This means that there is $1million in the bank account which does not correspond to any real value on the ground. This surplus is the usury; it represents the pure growth of money which does not correspond to any growth in the economy. The economy grew by $2 million; the money grew by $3 million. Only $2 million of the money growth corresponds to economic real wealth growth. This is what the Quran refers to as money growth at the expense of other people’s money: “That [usury-riba] which you lay out for increase through the money of other people will have no increase with Allah” (Quran 30:39).

Şekil 25, Federal Reserve Bankası'nın ekonomideki gerçek büyümeye bakılmaksızın kendi hesabına para aktarışını göstermektedir107. Veriler, para rezervlerinin 1994 ile 2008 arasında dört katından fazla arttığını; Lehman Brothers Bankası'nın çöküşünden sonra, toplam nakit para ve rezervlerin dört aydan kısa bir sürede iki katına çıktığını ortaya koymaktadır. Para rezervleri 10 Eylül 2008'de 850 milyar dolardan, 31 Aralık 2008'de 1.702 milyar dolara yükselmiştir. Bu dönemde (112 gün) ekonominin yüzde 200 büyümüş olamayacağı söylemeye bile gerek yoktur.

Figure 25 shows how the Federal Reserve Bank pumps money into its own account without consideration to the economic growth on the ground107. The data shows how the money reserves multiplied more than four times between 1994 and 2008; the total cache currency and reserves doubled in less than four months after the collapse of the Lehman Brothers Bank. The currency reserves rose from $850 billion on September 10, 2008, to $1,702 billion on December 31, 2008. It is needless to say that during this period (112 days), the economy could not have grown 200%.

Federal Rezerv'in uygulamaları, sanal servetin patlamasına katkıda bulunuyor; onu kontrol altına almak yerine bu patlamayı körüklüyor. Sanal servetin, reel ekonominin büyümesi pahasına artmasını engellemek yerine, Fed bu olguyu daha da kötüleştiriyor.

The practice of the Federal Reserve contributes to the explosion of virtual wealth instead of working to control it. Instead of containing the phenomenon of virtual wealth growth at the expense of real economy growth, the Fed aggravates it.

Dünya genelinde, devletlerin ve hükümetlerin faiz yüklü borçları şok edici boyuttadır. Altmış ülkenin toplam borç miktarı 2008 yılı sonunda 65 trilyon doları aşmıştır112. Bu borç için ödenen faiz yılda 3 trilyon doları aşmaktadır; yalnızca bu faiz, dünyayı içine sürüklendiği derin resesyondan çıkarmak için gereken paradan daha fazladır.

Worldwide, the interest baring debt of states and governments is shocking. The total amount of debts for sixty countries exceeded $65 trillion at the end of 2008112. The interest paid on this debt exceeds $3 trillion a year; this interest alone is more than the amount of money required to pull the world out of the deep recession it plunged in.

Dünya çapında, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası (WB), Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Federal Rezerv'in oynadığı role benzer bir rol üstlenmektedir. IMF ve WB, dünyadaki hemen hemen her ülkeye faizli kredi vermektedir; IMF ve WB, kredi alan birçok ülkeye, her ülkenin reel ekonomik büyümesini ve döviz rezervlerini ve değerlerini etkileyen koşullar dayatmaktadır. En yoksul yirmi beş ülkenin IMF'ye olan dış borcu, 2008 yılı sonunda 129,3 milyar dolara ulaşmıştır.

Altın/gümüş standardı, bir ulusun para biriminin altın ve/veya gümüş gibi değerli bir metale dayandığı parasal sistemi ifade eder. Dolar gibi bir para birimi altın veya gümüşle desteklendiğinde, ülkenin finansmanını, ülkenin altın veya gümüş rezervlerini tüketme riskiyle karşı karşıya kalmadan bu kadar yüksek sınırlara çıkarmak neredeyse imkânsız olurdu. Günümüz kapitalist dünyasında gelişen sanal ekonomi, ana para birimi (örneğin ABD doları) altın standardına bağlı kalmış olsaydı, gerçeklik kazanamazdı.

Gold/silver standard refers to the monetary system where the currency of a nation is backed by a precious metal such as the gold and/or silver. When the currency such as the dollar is backed by gold or silver, it would be almost impossible to grow the finances of the country to such high limits where the country risks the depletion of its gold or silver reserves. The virtual economy, which thrives in the world of capitalism today, could not have become a reality, if main currency (e.g. US dollar) remained linked to the gold standard.

Birinci Dünya Savaşı'na kadar altın, dünyanın bütün büyük ticaret ülkelerinde para standardı olarak egemendi. Her ülke parasını altına sabit ve değişmeyen bir oranda bağlıyordu. Altın standardı altındaki uluslararası para sistemleri, eşi görülmemiş bir istikrar ve refah dönemi yaşadı. Özünde altın standardı, parasal bir disiplin sağlıyordu. Bir ülkenin basabileceği para miktarı, altın rezervlerindeki altın miktarıyla sınırlıydı; çünkü ülkeler parasını altına çevirme yükümlülüğüyle karşı karşıya kalabilirdi. Klasik altın sisteminde farklı ulusların para birimleri arasındaki döviz kurları oldukça sabit kalıyordu.

Until World War I, gold ruled as the monetary standard of all the major trading countries in the world. Each country pegged its currency to gold at a constant and unchanging rate. Under the gold standard, the international monetary systems enjoyed a period of unprecedented stability and prosperity. In essence, the gold standard provided monetary discipline. The amount of currency a country could print was limited by the amount of gold in their reserves, because countries could have faced the requirement to convert their money to gold. Exchange rates between currencies of different nations remain fairly constant in the classical gold system.

Altın standart dönemi, Birinci Dünya Savaşı'nda aniden sona erdi. Savaşan ülkeler, savaşın son derece yüksek maliyetlerini finanse etmek için parayı altınla desteklemeden basmaya karar verdi. Paranın sağlam bir karşılığı olmadan piyasalara muazzam miktarda para salındı ve bu da yüksek enflasyona yol açtı. Bu durum savaş boyunca ve sonrasında da sürdü. Almanya, bir tazminat planı kapsamında 132 milyar mark ödemek zorunda kaldı ve bu tutarın altınla karşılanması gerekiyordu. Açıktır ki Almanya bu şartı yerine getiremezdi; Almanya, savaş suçlarının bedelini ödemek için altınını harcayamazdı. Avrupa müttefikleri Amerika Birleşik Devletleri'nden çok fazla borç almıştı ve Amerika, bu kredilerin geri ödenmesini talep etti. Almanya'nın savaş sonrası tazminat planına uyamaması ve müttefik ülkelerin Amerika Birleşik Devletleri'ne karşı kredi yükümlülüklerini yerine getirmemesi, İkinci Dünya Savaşı için bir bahane oluşturdu.

ABD'deki finans politikası yapıcılarının önünde iki ekonomi biçimi arasında bir seçim vardı. Biri, yavaş ama emin bir şekilde büyüyen, altına dayalı para birimleriyle desteklenen reel bir ekonomiydi. Diğeri ise altın ya da gümüş gibi hiçbir değerli metalle desteklenmeyen, salt kâğıt (ve daha sonra dijital) paralarla karakterize edilen sanal bir ekonomiydi. Sanal ekonomi seçeneği, son derece büyük bir likidite sağlamaya, benzeri görülmemiş bir servet artışına izin vermeye, Sovyet Sosyalist kampı karşısında eşsiz bir üstünlüğe olanak tanımaya ve ABD'nin altın rezervlerinin korunmasına imkân veriyordu. Bu seçenek ne kadar cazip görünse de, kapitalist ekonominin mezarındaki ilk tuğla oldu.

The choice was in the hands of US financial policy makers between two forms of economy. A real economy backed by gold-based currencies, which grows slowly but surely. Or a virtual economy characterized by pure-paper (and later digital) currencies without any backup from any precious metal, gold or silver. The virtual economy option allows for a virtually large liquidity, allows for an unprecedented wealth growth, allows unparalleled superiority over the Soviet Socialists camp, and allows the preservation of the US gold reserves. As attractive as this option could be, it became the first brick in the grave of the capitalist economy.

Soğuk Savaş ve Sovyet sosyalizmiyle yaşanan şiddetli mücadele, bu seçeneğin gelişip serpilmesi için uygun bir ortam sağladı ve politika yapıcılarının bu seçeneğin tehlikelerini dikkatle değerlendirmesini engelleyen bir kalkan oluşturdu. Likiditeyi sağlamakla yükümlü olan finans kurumlarının hırsı, özellikle de ABD Merkez Bankası Konsorsiyumu, bu seçeneği büyük bir hevesle ve istekle ileriye itti. Böylece Bretton Woods Anlaşması'nın iptali için yol döşenmiş oldu.

The cold war and the fierce struggle with the Soviet socialism provided the suitable environment for this option to flourish and provided the shield which prevented policy makers from carefully evaluating the dangers of such option. The greed of the financial institutions which were responsible for providing the liquidity, in particular the US Federal Reserve Consortium pushed this option forward with great avidity and eagerness. The path was thus paved for the revocation of Bretton Woods Act.

Dolar-altın konvertibilitesi krizi, Avrupa merkez bankalarında tutulan dolar miktarında kendini açıkça gösteriyordu. 1966 yılına gelindiğinde Avrupa, merkez bankalarında 14 milyar doların üzerinde dolar tutuyordu. Amerika Birleşik Devletleri'nin altın rezervi ise yalnızca 13,2 milyar dolardı ve bunun 10 milyar doları Amerikan iç piyasasının ihtiyaçlarını karşılamak için gerekliydi. Hükümetler ve yabancı merkez bankaları varlıklarının yalnızca dörtte birini bir seferde dönüştürmeye kalkışsaydı, Amerika Birleşik Devletleri yükümlülüklerini yerine getiremezdi. Bretton Woods ile belirlenen ons başına 35 dolarlık altın fiyatının nispeten düşük olması, spekülatörleri, altın tüccarlarını ve zengin kuruluşları altın satın almaya ve biriktirmeye teşvik etti; bu da dünya piyasalarında altının tükenme hızını artırdı.

Tarihte ilk kez altın resmi olarak yalnızca bir emtia haline geldi; fiyatı piyasa kurallarına ve düzenlemelerine tabidir. Şekil 26, Londra Spot Altın Fiyatlarına dayanarak altın fiyatlarındaki yükselişi ve dalgalanmalarını göstermektedir117. Altın fiyatları, Amerika Birleşik Devletleri altın standardından vazgeçtiği 1972 yılına kadar neredeyse sabit kalmıştır. 2008 finansal krizinden sonra altının onsu 1.200 doların üzerine çıkmıştır.

For the first time in history, the gold officially became just a commodity, whose price is subject to market rules and regulations. Figure 26 shows the rise of gold prices and their fluctuation based on the London Spot Gold Prices117. The gold prices remained almost stable until 1972 when the United States relinquished the gold standard. After the financial crisis in 2008, the price of gold exceeded $1,200 per ounce.

Bretton Woods'un 1971'de çökmesi ve altın standardının sona ermesinden bu yana dolar, uluslararası rezerv para birimi olarak varsayılan konuma gelmiştir. 1970'e kadar olan yirmi yılda uluslararası dolar rezervleri yalnızca yaklaşık %55 artmış, yıllık ortalama %2,7 oranında büyümüştür. 1971 ile 2001 arasında ise dolar altın standardı yerine kullanılmaya başlandıktan sonra rezervler %2.000'in üzerinde artmış, yıllık ortalama %66'nın üzerinde bir oranda büyümüştür118. Şekil 27, 1972'den itibaren dünya servetinin büyümesini göstermektedir. Böyle bir büyüme altın standardı altında mümkün olamazdı. Ancak Amerika Birleşik Devletleri Bretton Woods Anlaşması'na karşı dönüp doların altınla bağını koparınca, doları altının dizginlerinden kurtarmış ve onun sanal büyüme potansiyelini serbest bırakmıştır.

Since the breakdown of Bretton Woods in 1971 and the end of the gold standard, the dollar has become the default international reserve currency. The twenty years prior to 1970, international dollar reserves increased only about 55%, at a rate of 2.7% a year. Between 1971 and 2001, with the adoption of the dollar instead of gold standard, reserves have increased over 2,000%, at a rate of more than 66% a year118. Figure 27 shows the growth of the world wealth since 1972. Such growth could not have been possible under the gold standard. But when United States turned against Bretton Woods Agreement and broke the link between the dollar and the gold, it freed the dollar from the rein of the gold and unleashed its potential for virtual growth.

Bretton Woods Anlaşması'nın sona ermesinden sonra altın, dolar esaslı ekonominin büyüme hızına artık sınır koyamaz oldu; ancak doların bir başka bağı daha vardı ve bu bağ, şekil 27'de belirtildiği gibi onun üstel oranlarda hızla yükselmesini engelliyordu. Bu bağ, 1929 Büyük Buhranı'ndan sonra finans kurumlarına uygulanan bir dizi düzenleme ve kısıtlamadan oluşuyordu. Gelecekte bir buhranın yeniden yaşanmasını önlemek amacıyla 1930'larda siyasi liderler tarafından kısıtlamalar getirildi. Özünde bu kısıtlamalar, finans kurumlarının giderek daha fazla kredi vererek ve kredilerden giderek daha fazla faiz kazanarak servetlerini büyütme kabiliyetini sınırlıyordu. Düzenlemeler, borçluların bir ev satın almak için borç aldıklarında önemli bir miktarda peşinat ödemelerini zorunlu kılıyordu. Bu da faiz işleyen kredi kısmını nispeten daha küçük bırakıyordu.