Mekke'de başlayıp Medine'de gelişen İslam daveti, küresel bir davet hâline gelmek için gereken her şeye sahipti. Kur'an, Muhammed'in yalnızca Araplara değil, bütün insanlığa gönderilmiş bir elçi olduğunu açıkça belirtmiştir.28 Yine bu daveti, diğer dinleri ve sistemleri ortadan kaldırmanın da amaçlarından biri olduğunu ifade etmiştir. Özünde Kur'an, İslam'ın yayılması ve devletinin genişlemesi için temel atmıştır. Nitekim Peygamber ﷺ bu dünyadan ayrıldığı anda, İslam devletinin orduları hem Roma hem de Pers imparatorluklarının sınırlarındaydı.

The mission of Islam which began in Mecca and flourished in Medina had all what it takes to grow into a global one. The Quran explicitly stated that Mohammad was a messenger not only for the Arabs but for all mankind.28 It also stated that one of the objectives of this mission is to take over other religions and systems. In essence it laid down the foundation for the spread of Islam and the expansion of its state. Indeed, the moment the Prophet (PBUH) departed this world, the armies of the Islamic state were on the borders of both the Roman and the Persian empires.

Medine'de İslam devletinin kurulmasından yüz yıldan az bir süre sonra İslam, İspanya'dan (Endülüs) Sumatra'ya kadar yayılmıştı. Müslüman gemileri Akdeniz'e ve Hint Okyanusu'na hâkim oluyordu. Bu yayılma sürecinde, Roma-Bizans veya Pers ordularından çok az direniş geldi. Her iki imparatorluk da iç karışıklıklardan, yolsuzluktan ve moral bozukluğundan muzdariptiler. İslam, yeni fethedilen milletlere akılcı ve sade bir inanç ile adalet ve hakkaniyetle karakterize edilen bir sistem sundu. Birçok insan tek Tanrı inancını benimsedi ve Bizans'ın teslis anlayışını ile Pers'in ikicilik inancını hoş karşılamadı. İslam onların hoşuna gitti; yalnızca İslam'ı kabul etmekle kalmadılar, onun daha da yayılmasına da yardımcı oldular.

Less than one hundred years after the creation of the Islamic state in Medina, Islam had spread from Spain (Andalusia) to Sumatra. The Muslim ships dominated the Mediterranean Sea and the India Ocean. During its expansion, very little resistance came from either the Roman Byzantine or the Persian troops. Both empires have suffered from internal chaos, corruption, and decline of morale. Islam provided to the newly conquered nations a religion with rational and simple creed as well as a system characterized with justice and fairness. Many people favored monotheism and found the Byzantine trinity and Persian dualism distasteful. Islam was more to their liking, and they not only converted to Islam, but helped to spread it further.

İslam, fethedilen topraklardaki halkın üzerine yüklenen mali yükü ve vergileri büyük ölçüde kaldırmıştır. Milletler arasındaki sınırları ortadan kaldırmış ve tüm milletleri ve halkları aynı ölçüye göre değerlendirmiştir. Milli ya da etnik bir üstünlük anlayışı yoktu. Müslümanlar, Kur'an'ın bildirdiği ilkeyi en geniş ölçüde uygulamışlardır: "Şeref, milliyete değil takvaya göre ölçülür."29 Lynn Nylson, Medieval History adlı eserinde30 şöyle der: "Müslümanlar dini hoşgörüyü uyguladılar ve İslam'ın sosyal ve ekonomik doktrinleri, o dönemdeki diğer halkların doktrinlerinden çok daha insancıldı." Kur'an'ın Roma ve Pers imparatorluklarının halklarına ortak bir hukuk ve değerler dizisi sunduğu sonucuna varır.

Islam removed much of the financial burden and taxation which was imposed upon the people of the conqured lands. It removed the boundaries between nations and treated all nations and peoples by the same standard. There was no national or ethnic supremacy. The Muslims practiced to the fullest extent the principle declared by the Quran: “Honor is measured by piety rather than by national identity.”29 Lynn Nylson in Medieval History,30 says that “Muslims practiced religious toleration, and the social and economic doctrines of Islam were far more humane than those of the other peoples of the time.” She concludes that the Quran gave the peoples of the Roman and Persian empires a common set of laws and values.

İslam'ın yayılması ve devletinin genişlemesiyle birlikte yeni bir medeniyet ortaya çıktı. Bu medeniyet, uzun bir süre içinde kurulan kuramsal modeli uygulamaya dönüştürdü. Göçebe savaşçı Araplar'ı, yalnızca Yüce Allah'ın rızası karşılığında başkalarının işlerine bakabilecek, medeniyetli bir topluluğa dönüştürebildi. Bu medeniyet, ülkenin yöneticileri hakkında yeni bir imge yarattı: Ne kanunun ne de halkın üstünde olan yöneticiler. Rivayet edildiğine göre, Pers kralının bir elçisi halife Ömer bin Hattab'ı aramak üzere Medine'ye geldiğinde, onu bir ağacın altında uyurken bulunca şaşırmıştır. Kendi kralınınkine benzer bir saray ya da alıştığı türden muhafızlar görmemiştir. Onun sözleri, yeni medeniyetin liderlerinin özelliklerini zarif bir biçimde özetlemektedir: "Adaletle yönet, güven içinde dinlen."31

Together with the spread of Islam and the expansion of its state, a new civilization emerged. This civilization translated the theoretical model which was constructed over an extended period of time into a practical one. It was able to transform nomad warrior Arabs into a civilized group of people capable of looking after the affairs of others in return only for the pleasure of the Almighty Allah. The civilization created a new imagery of the rulers of the land: never above the law or above the people. It is reported that when an envoy of the Persian king came to Medina looking for the caliph Omar Bin Al-Khattab, he was astonished to find him lying asleep under a tree. He did not find a palace like that of his own king or guards like those he was used to. His comments elegantly characterized the traits of the leaders of the new civilization: “Rule with justice and rest with a sense of security.”31

Dünya Uygarlığı: Küresel Deneyim adlı kitapta İslam'ın hızlı ve sorunsuz yayılışı belgelenmiştir; yazarlar şöyle belirtmektedir,

The rapid and smooth expansion of Islam was documented in the book World Civilization: The Global Experience, 32 in which the authors state,

VII. yüzyılda, Muhammed'in ﷺ Arap takipçileri Arabistan Yarımadası'ndan dışarıya doğru hızla yayılarak ilk küresel medeniyeti kurdular.

In the seventh century C.E. the Arab followers of Muhammad surged from the Arabian Peninsula to create the first global civilization.

Hızla, Yunan, Mısır ve Pers klasik medeniyetlerinin unsurlarını bünyesinde barındıran bir imparatorluğu fethettiler. İslam tüccarları, mutasavvıflar,

They quickly conquered an empire incorporating elements of the classical civilizations of Greece, Egypt, and Persia. Islamic merchants, mystics,

ve savaşçılar Avrupa, Asya ve Afrika'daki yayılmalarını sürdürdü. Bu süreç, medeniyet merkezleri arasında alışverişe imkân sağlayan bağlantılar kurdu ve gerçekten küresel bir medeniyetin temellerini attı.

and warriors continued its expansion in Europe, Asia, and Africa. The process provided links for exchange among civilized centers and forged a truly global civilization.

Teknoloji alanında çalışan biri olarak en ilgi çekici bulduğum şey, Hewlett Packard (HP) şirketinin eski CEO'su Carly Fiorina'nın "Teknoloji, İş Dünyası ve Yaşam Tarzımız: Sırada Ne Var?" temasıyla düzenlenen bir konferansta yaptığı konuşmadaki yorumlarıydı.33 Sekiz yüz yılı aşkın bir süre dünyaya hükmetmiş olan İslam medeniyetinin, icat odaklı bir medeniyet olduğunu belirtti. İslam ordusu, "daha önce hiç bilinmemiş" bir huzur ve refah düzeyine imkân tanımıştır. İslam medeniyetinin katkısını kabul ederek, bugünkü teknolojinin "Arap matematikçilerin katkıları olmadan var olamayacağını" söylüyor. Felsefi alanda ise Mevlana gibi Müslüman filozofların "benlik ve hakikat anlayışlarımıza meydan okuduğunu" ifade ediyor. Hoşgörü ve medeni kurallar alanında ise Süleyman gibi liderlerin "hoşgörü ve medeni liderlik anlayışlarımıza katkıda bulunduğunu" belirtiyor. Fiorina'nın gözlemlerini özgün ve dikkate değer kılan şey, bunların 11 Eylül terör saldırılarından iki hafta sonra yapılmış olmasıdır; bu saldırılar, İslam'ın terör ve vahşi davranış anlayışları yüzünden haksız yere sorgulanmasına yol açmıştı.

Being a technologist myself, I found most intriguing the comments of former CEO of Hewlett Packard (HP) in a speech delivered to a conference held under the theme “Technology, Business and Our Way of Life: What Is Next.”33 She noted that the Islamic civilization which dominated the world for more than eight hundred years was one driven by invention. The Islamic military allowed a degree of peace and prosperity that “had never been known.” In recognition of the Islamic civilization contribution, she notes that today’s technology “would not exist without the contributions of Arab mathematicians.” On the philosophical front, Muslim philosophers like Rumi “challenged our notions of self and truth.” In the domain of tolerance and civic code, leaders like Suleiman “contributed to our notions of tolerance and civic leadership.” What makes Fiorina’s observations distinct and unique is that they came two weeks after the 9/11 acts of terrorism which rendered Islam unjustly scrutinized for notions of terrorism and savage behavior.

Ekonomik açıdan bakıldığında, İslam medeniyeti toplumsal düzeyde refah, bireysel düzeyde ise yoksulluğun ortadan kaldırılmasıyla karakterize edilmiştir. Ira Marvin Lapidus, The History of Islamic Society adlı kitabında, Kuzey Afrika ve İspanya'daki medeniyetin "olağanüstü ekonomik refah" ile beslendiğini belirtir.34 İbn Kesir ve Taberi gibi tarihçiler, İslam'ın yükselişinin ilk altmış yılı içinde, yoksulluğu her düzeyde ortadan kaldırmayı başardığını aktarır. İslam'daki başlıca hayır kurumu olan zekât, refah ve mali istikrar sayesinde zekât alanların neredeyse tamamen ortadan kalkması sonucunda, pozitif bir para fazlasıyla karşılaşmıştır.

On the economic side, the Islamic civilization was characterized by prosperity at the societal level and poverty elimination at the individual level. Ira Marvin Lapidus notes in her book The History of Islamic Society that the civilization in North Africa and Spain was fostered by “extraordinary economic prosperity.”34 Historians like Ibn Katheer and Al-Tabari report that within the first sixty years of its rise, Islam managed to remove poverty at all levels. The main charity institution in Islam, Zakah, experienced a positive overflow of money when recipients of this form of charity virtually disappeared due to prosperity and financial stability.

Tarihçiler, siyasetçiler, yazarlar ve eleştirmenler, İslam'ın nefes kesici bir hızla yayıldığı ve genişlediği konusunda hemfikirdir. Bu medeniyetin farklı yönlerini tanımlamakta ve bu olguyu açıklamak için bazı açıklamalar sunmuşlardır. Noah Feldman, The Fall and the Rise of Islamic State adlı kitabında, ilk İslam devletinin yükselişini ve yayılmasını, Şeriat'ın (İslami hukuk kuralları) uygulanmasına ve kendini âlim ilan eden kişilerce sürdürülen bir denge ve denetim mekanizmasına bağlamıştır. Fransız tarihçi Lamartine ise bu olguyu, 35

Historians, politicians, writers, and critiques agree that Islam spread and expanded at a breathtaking speed. They describe different aspects of the civilization and some have provided some sort of explanation for that phenomenon. Noah Feldman in his book The Fall and the Rise of Islamic State attributed the rise and spread of the first Islamic state to the implementation of the Shari’ah (the Islamic legal code) coupled with a check-and-balance mechanism maintained by self-proclaimed scholars. French historian Lamartine attributed the phenomenon to a momentum 35

...Peygamber Muhammed ﷺ'in olağanüstü karakteri sayesinde ortaya çıkmıştır. Benzer gözlemler Sir Bernard Shaw tarafından da yapılmıştır.

generated by the extraordinary character of Prophet Mohammad (PBUH). Similar observations were made by Sir Bernard Shaw.

Muhammed'in kişiliğinin ve karakterinin İslam'ın yükselişi ve yayılması üzerinde büyük etkisi olduğu doğrudur. Ancak bu etkinin birkaç yüzyıl sonrasına kadar sürmesi, daha ayrıntılı bir tartışmayı gerektirir. Benzer şekilde, İslam'ın hükümlerinin Şeriat biçiminde uygulanması, İslam devletinin ve medeniyetinin sürdürülebilirliği açısından belirleyici olmuştur. Ancak bu Şeriat'ın bu kadar uzun bir süre boyunca geçerliliğini koruması, daha fazla analiz gerektirir.

It is true that the personality and character of Mohammad had a great impact on the rise and spread of Islam. But for that impact to last many centuries ahead requires more elaborate discussion. Similarly, the implementation of the rules of Islam in the form of Shari’ah was instrumental to the sustainability of the Islamic state and civilization. But for that Shari’ah to remain relevant for such a long period of time requires more analysis.

Peygamber Muhammed'in liderliği ve metodolojisinin etkili ve geçerli kalmasının tek bir basit nedeni vardı. Muhammed, Müslümanlar tarafından Allah'tan vahiy alan biri olarak görülüyordu. Muhammed'e Allah'ın elçisi olarak inanmak, Allah'a ilah olarak inanmakla eşdeğerdi. Bu yüzden Müslümanlar Muhammed'in hayatını belgelemeye koyulduklarında, Kur'an'a ek olarak vahiy için başka bir kaynak derlediklerini biliyorlardı. Erken dönem Müslümanların Peygamber'in sözlerini, fiillerini ve davranışlarını derlemek için tamamen yeni bir metodoloji oluşturmaları tesadüf değildir ﷺ.

The leadership and methodology provided by Prophet Mohammad remained relevant and influential for one simple reason. Mohammad was perceived by Muslims as one who receives revelation from Allah. The belief in Mohammad as a messenger from Allah was tantamount to the belief in Allah as a god. So when the Muslims set out to document Mohammad’s life, they knew that they were compiling another source for the revelation in addition to the Quran. It is not a coincidence that early Muslims formulated a whole new methodology for compiling the statements, the actions, and behavior of the Prophet (PBUH).

Müslüman alimler, Peygamber ile doğrudan ya da dolaylı olarak temas etmiş herkes hakkında mümkün olan her ayrıntıyı topladıkları, adeta bir profilleme bilgi veritabanı sayılabilecek bir sistem icat ettiler. Bu, Peygamber'e nispet edilen herhangi bir rivayetin sahihliğini tespit etmek için gerekli görülüyordu. Bu süreçte Buhari, Müslim, Nesai, Tirmizi ve Ebu Davud gibi alimler, Hz. Muhammed ﷺ'e yanlış olarak nispet edilen binlerce rivayeti eleyip ayıklamayı başardılar. Müslümanlar için Hz. Muhammed ﷺ'in hayatı ve getirdikleri, akidenin bir parçasıydı. Kur'an bu gerçeği birçok yerde teyit etmektedir. Bir ayette Allah'a olan sevgiyi Muhammed ﷺ'e uymakla doğrudan ilişkilendirmiş,{ Ali İmran 3:31 }[36] başka bir yerde ise Müslümanlardan Allah'ın Elçisi'nin kendilerine verdiği her şeyi almalarını ve kabul etmelerini istemiştir.37

Muslim scholars invented what amounts to a profiling knowledge database in which they collected all possible details about each and every one who has been in direct or indirect contact with the Prophet. This was deemed necessary to authenticate any piece that was attributed to the Prophet. In the process, the Muslim scholars like Bukhari, Muslim, Nisa’i, Tirmidhi, and Abu Dawoud managed to filter out thousands of references falsely attributed to Prophet Mohammad (PBUH). To the Muslims, the life and products of Prophet Mohammad were part of the creed. The Quran confirmed this fact in several places. In one location, it made a direct link between loving Allah and following Mohammad.36 In another place, the Quran asked the Muslims to take and accept everything that the Messenger of Allah provided to them.37

Hz. Muhammed ﷺ, davasının yaygınlaşması için somut ve uygulanabilir stratejiler, taktikler ve planlar benimsemiştir. Planlarını hazırlarken ve uygularken hiçbir zaman batıl inançlara veya doğaüstü güçlere dayanmamıştır. Zaferin nihayetinde Allah tarafından verildiğini vaaz ettiği dönemde bile, tüm hazırlıkların ve tedbirlerin insanlar tarafından yapılması gerektiğini vurgulamıştır. Başka bir deyişle, davanın başarısının veya başarısızlığının, bu davayı taşıyan insanların bağlılığına, adanmışlığına ve fedakârlığına bağlı olduğunu açıkça ortaya koymuştur. İslam'ın mesajının yükselmesi ve gelişmesi için, fikirlerin, kavramların, kuralların, düzenlemelerin ve değerlerin adil, hakkaniyetli ve üstün olmasının tek başına yeterli olmadığını; bu fikirlere ve sistemlerine inanan bir topluluğun bulunmasının, fikirlerin doğruluğu kadar elzem olduğunu belirtmiştir.

In pursuing the prevalence of his mission, Prophet Mohammad assumed strategies, tactics, and plans which are both tangible and practical. He never relied on superstitious or supernatural forces in sketching or implementing the plans. At the time when he preached that victory is ultimately provided by god, he insisted that all preparations and precautions need to be carried out by the people. In other words, he made it clear that the success or failure of the mission depends on the degree of commitment, devotion, and sacrifice of the people who carry the mission. The fact that the ideas, concepts, rules, regulations, and values are just, fair, and supreme do not suffice for the message of Islam to rise and prosper. The existence of a group of people who believe in the ideas and its systems is as essential as the correctness of the ideas themselves.

Kur'an, Peygamber'in şahsiyeti ile ilahi vahiy arasındaki çizgiyi dikkatle çizmiştir. Vurgu ilahi vahiy üzerinedir. Kur'an, birçok yerde Peygamber'in kendisini bile, indirilen hükümlere sıkı sıkıya uymaya karşı uyarmıştır.38 Maide suresinde (5. sure, 49. ayet) Kur'an şu kısıtlamayı koyar: "Aralarında Allah'ın indirdiği ile hükmet ve onların heveslerine uyma; Allah'ın sana indirdiğinin bir kısmından seni saptırmalarından sakın." Burada asıl nokta şudur: İslam itikadı, Peygamber'in Allah'tan vahiy alan bir insan olduğu konusunda hiçbir şüphe bırakmamıştır ve Müslümanlar ancak Elçi'ye uyduklarında Allah'a ibadet etmiş olacaklardır. Bu itikat mü'minlerin zihinlerinde ve kalplerinde yaşadığı sürece, Peygamber Muhammed ﷺ'in etkisi de canlı ve etkin kalmaya devam eder.

The Quran carefully drew the line between the personality of the Prophet and the divine revelation. The emphasis was on the divine revelation. In numerous locations, the Quran warned the Prophet himself to keep a strict observation of the revealed code.38 In Surah Al-Maidah (chapter 5, verse 49), the Quran makes the following restriction “And so judge ( O Muhammad) among them by what Allah has revealed and follow not their vain desires, but beware of them lest they turn you far away from some of that which Allah has sent down to you.” The point is that the Islamic creed left no doubt that the Prophet was but a man who receives revelation from Allah, and that the Muslims will only be worshiping god when they follow the Messenger. Then as long as the creed remains alive in the minds and hearts of the believers, the impact of Prophet Mohammad remains alive and active.

Bu bağlamda, Kur'an bir davranış kuralını koyarken onu inancın kendisiyle birlikte sunmuştur. Kur'an, müminlerden sadece iyi bir amel yapmalarını veya kötü bir fiilden kaçınmalarını istememiştir. Bunun yerine, fiil ile o fiilin emrinin arkasında duran ilahi kaynak arasındaki bağı vurgulamıştır. Örneğin Kur'an alkollü içkilerin yasaklanmasına dair bir hüküm koyduğunda, bu hükmü başka üstün değerlerle birlikte sunmuştur. Maide suresinde (5. sure, 90. ayet) şöyle buyrulur: "Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar ve fal okları, şeytan işi pis şeylerdir. Onlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz." Ayetin "Ey iman edenler!" hitabıyla başladığına dikkat edin; bu hitap, dinleyicilere imanlarını hatırlatmakta ve bu da emre uymaları açısından önemlidir. Ardından yasaklanan fiiller, örneğin alkollü içkiler, şeytanın işleriyle ilişkilendirilmektedir. Bu ayet indirildiğinde Müslümanlar daha önce biriktirdikleri şarapların hepsini döktüler; öyle ki Medine'nin sokakları şarapla sel gibi oldu.

By the same token, when the Quran revealed code of conduct, it did so in conjunction with the creed itself. The Quran did not simply ask the believers to do a good deed or to refrain from doing an evil deed. Rather it emphasized the link between the action and the divine source that stands behind the command of the action. For example, when the Quran revealed a rule regarding the prohibition of alcoholic drink, it wrapped the rule within a set of other supreme values. In Surah Al-Maidah (chapter 5, verse 90) it says, “O you who believe! Intoxicants (all kinds of alcoholic drinks), and gambling, and Al-Ansâb, and Al-Azlâm (forms of lottery) are an abomination of Shaitân’s (Satan) handiwork. So avoid (strictly all) that (abomination) in order that you may be successful.” Note how the verse begins with an address “O you who believe!” reminding the audience of their belief, which is important for their compliance with the command. Then it links the prohibited acts, e.g., alcoholic drinks, to the acts of the devil (Shaitan). When this verse was revealed, the Muslims dumped all the wine they had previously stored to the extent that the streets of Medina were flooded with wine.

Kur'an, muhtaçlara mal vermeyi inananlardan istediğinde, bunu cömertliği ve bolluk içinde vermeyi teşvik eden bir üslupla yapmıştır. Bakara Suresi (2. sure, 245. ayet)'nde Kur'an, inananları paralarını kendi insanlarına ödünç vermeye teşvik eder ve bu davranışın Allah'a borç vermeye eşdeğer olduğunu söyler.39 Başka yerlerde ise Allah'ın inananlara verdiği mallarını harcamalarını istediği gerçeğini tekrarlar. Bu anlayış en açık şekilde Hadid Suresi (29. sure, 7. ayet)'nde görülür; orada şöyle buyrulur: "Allah'a ve Elçisine iman edin ve sizi emin kıldığı mallardan harcayın. İçinizden iman edip (Allah yolunda) harcayanlara büyük bir mükafat vardır." Bu üslup, hükümler mal, ticaret, yeme-içme adetleri, evlilik, boşanma, savaş, barış, aile ilişkileri, ahlak, etik veya başka herhangi bir konuyla ilgili olsun, Kur'an boyunca tutarlıdır.

When the Quran requested of the believers to give money to those who are in need, it did so in a style conducive to generosity and munificence. In Surah Al-Baqara (chapter 2, verse 245), the Quran motivates the believers to lend their money to their fellow men saying that this act is equivalent to giving Allah a loan.39 In other places it repeats the fact that Allah requests the believers to expend the wealth that has been provided to them by Allah. This notion is most clear in Surah Al-Hadeed (chapter 29, verse 7), which states, “Believe in Allah and His Messenger and spend of that whereof He has made you trustees. And such of you as believe and spend (in Allah’s Way), theirs will be a great reward.” This style is consistent throughout the Quran, whether the rules are related to wealth, trade, food habits, marriage, divorce, war, peace, family relations, morals, ethics, or any other issue.

İslam, egemenliğin nihai olarak yaratıcı Allah'a ait olduğunu, O'ndan gelen yasa ve düzenlemelere değil, bu konuda son derece titiz davranmıştır. Yasalara ve davranış kurallarına bağlılık, nihayetinde kişinin İslam akidesine olan inancının samimiyetinin bir kanıtıdır. Nisâ Suresi'nin 65. ayeti bu sonucu doğrulamaktadır: "Hayır, Rabbin adına yemin olsun ki, aralarındaki anlaşmazlıklarda seni hakem kılıp sonra da verdiğin hükümden içlerinde bir sıkıntı duymadan, tam bir teslimiyetle boyun eğmedikçe iman etmiş olmazlar." Bu da, Peygamber ﷺ'in peygamberliği süresince yaşamının %65'inden fazlasını akidenin, iman ve ideolojinin temeli olarak inşasına ve güçlendirilmesine harcadığı gerçeğini yeniden gündeme getirmektedir.

The point is that Islam was very keen about maintaining the ultimate sovereignty to Allah the creator rather than to the laws and regulations that come from him. The adherence to the laws and code of conduct is eventually a proof for the sincerity of one’s belief in the creed of Islam. In Surah Al-Nisa’a (chapter 4, verse 65), the Quran confirms this conclusion: “But no, by your Lord, they can have no Faith, until they make you (O Muhammad) rule in all disputes between them, and find in themselves no resistance against your decisions, and accept (them) with full submission.” This brings back into play the fact that Prophet Mohammad spent more than 65% of his life span as a prophet building and strengthening the creed as a foundation of faith and the ideology.

İslam'ın yayılması, İslam devletinin genişlemesi ve medeniyetinin üstünlüğü, geniş anlamda Müslüman topluluğun (ümmetin) inancın entelektüel temellerine bağlılığının ve sadakatinin doğal bir sonucuydu. Noah Feldman'ın araştırmaları ve incelemeleri sonucunda gözlemlediği şey, bu bağlılığın Şeriat'ın uygulanması yoluyla ortaya çıkmasıdır. Âlimlerin rolü, Şeriat kuralları ile bu kuralların kaynağı olan yüce Allah arasındaki bağı sürdürmekten ibaretti. İnsanlar herhangi bir konuda İslami bir görüş istediğinde, âlimler (ulema) o konuda soyut bir İslami görüşü, yani (örneğin, caiz, farz, müstehap, haram veya mekruh) hükmünü sadece bildirmekle yetinmezlerdi. Bunun yerine, hükmü Kur'an'ın veya Sünnet'in (Peygamber'in ﷺ sözleri ve fiilleri) belirli metinlerinden çıkarırlardı. Hükmü, bu hükmü çıkarmak için kullandıkları delillerle birlikte aktarırlardı. Böylece dinleyicileri, hükme gücünü veren ilahi vahyle bağlantılı tutarlar ve onlara hükme bağlanmalarının gerekçesini sunarlardı.

The spread of Islam, the expansion of the Islamic state, and the dominance of its civilization were a natural consequence of the adherence and devotion of the Muslim community at large (the Muslim Ummah) to the intellectual foundations of the faith. What Noah Feldman observed through his research and analysis is the manifestation of this observance to the creed through the implementation of the Shari’ah. The role of the scholars was merely to sustain the links between the code of Shari’ah itself and the source of the code, i.e., Allah the supreme. When people requested an Islamic opinion on any issue, the scholars (ulama) did not simply provide an abstract Islamic opinion on the particular issue (e.g., allowed, obligated, recommended, banned, or discouraged). Rather, they would derive the rule from given texts in the Quran or the Sunnah (Prophet’s statements and acts). They would pass on the rule together with the evidences used to derive that rule. This way, they kept the audience connected to the divine revelation which gives power to the rule and provides the audience with the reason to adhere to the rule.

Bu uygulama, başlıca mezheplerin etrafında örgütlendiği seçkin âlimlerin eserlerinde kapsamlı biçimde belgelenmiştir. Ebu Hanife, Ca'fer, Şâfiî, Ahmed bin Hanbel ve Malik bin Enes gibi büyük âlimlerin meşhur kitapları bu konuda üstün bir kanıt niteliğindedir. Her mezhebin içinde yüzlerce kitap kaleme alınmıştır. Bu kitapların her biri, ilgili Kur'an ve Sünnet metinlerinin tamamını ve bu metinlerden hükümlerin nasıl çıkarıldığına dair kullanılan mantığı içeren bir hüküm derlemesi sunmaktadır.

This practice was thoroughly documented in the literature of the prominent scholars around whom the main schools of thought were organized. The famous books of the major scholars Abu Hanifah, Ja’afar, Al-Shafi’i, Ahmad Bin Hanbal, and Malik Bin Anas provide an outstanding proof to this effect. Within each school hundreds of books were composed. Each and every one of these books provides a collection of rules with all relevant texts from the Quran and Sunnah and the logic used to derive the rules from these texts.

623 yılında Hz. Muhammed ﷺ tarafından kurulan hilafet devleti, 3 Mart 1924'te tamamen sona erdi. On üç yüz yıl boyunca büyüyen, genişleyen ve üstünlük kuran İslam, insanların ekonomik, siyasi ve sosyal hayatında onu gerçekleştiren araçtan yoksun kaldı. Hilafet devletinin kaldırılmasına ilişkin karar, Mustafa Kemal Atatürk'ün yönlendirmesiyle İstanbul'daki Millet Meclisi tarafından alındı. Devletin sona ermesi bir çöküşün başlangıcı değildi; aksine, tarihin çok daha erken bir aşamasında başlayan uzun bir gerileme sürecinin sonucuydu.

The state of khilafah established by Prophet Mohammad in the year 623 came to a complete halt on March 3, 1924. After thirteen hundred years of growth, expansion, and dominance, Islam lost the instrument responsible for its realization in the economic, political, and social lives of people. The decision to abolish the state of khilafah was taken by the National Assembly in Istanbul under the direction of Mustafa Kemal Atatürk. The termination of the state was not the beginning of the decline; in fact it was a result of a long process of decline which began at a much earlier stage in history.

Noah Feldman, The Fall and Rise of the Islamic State adlı kitabında bu gerilemeyi, yöneticilerin Şeriat'ı uygulama yükümlülüklerine karşı bir denge unsuru olma rolünün giderek zayıflamasına bağlar. Bu süreç, nihai çöküşten yüz yıldan fazla bir süre önce başlamıştır. Âlimlerin Şeriat'ın sürdürülebilirliği açısından belirleyici bir rol oynadığında hiçbir şüphe yoktur. Ancak onların görevi, akîdenin enerjisini hem halkın hem de yöneticilerin zihin ve kalplerinde sürekli olarak canlı tutmaktır. Devletin kuralları Mecelle adlı bir kitapta derlenip kodlandığında, bu kurallar, onlara gücünü veren ilahî kaynaktan koparılmış soyut hükümler olarak sunuldu. Kurallar İslamî kaynaklardan doğru biçimde türetilmişti. İslamî açıdan bakıldığında hiç kimse bunların meşruiyetine itiraz edemezdi. Ancak Şeriat kuralları ile bu kuralların arkasındaki ilahî düzen arasındaki ayrım nedeniyle halk, akîdesi ile günlük hayatı arasındaki bağı neredeyse kaybetti; belki yalnızca günlük ibadetler bunun dışında kaldı. 1924'te hilafetin kaldırılma kararı alındığında, genel halk, İslam'larının temelinin ve imanlarının dayanağının sökülüp atıldığını hissetmedi.

Noah Feldman, in his book The Fall and Rise of the Islamic State, attributes the decline to the diminishing role of the scholars in maintaining a check against the rulers’ obligations to implement the Shari’ah of Islam. This process began more than one hundred years before the final collapse took place. There is no doubt that the role of the scholars is instrumental to the sustainability of the Shari’ah. Their role, however, is to continuously rejuvenate the energy of the creed in the minds and hearts of the people and the rulers alike. When the rules of the state were compiled and coded in a book called the Majillah, they were given as abstract rules stripped off the divine source that gave them power in the first place. The rules were correctly derived from Islamic sources. No one could argue against their legitimacy from an Islamic perspective. Due to the separation between the rules of the Shari’ah and the divine code behind these rules, the public almost lost the connection of their creed to their daily life affairs, except maybe for the daily rituals. When the decision to abort the khilafah came in 1924, the general public did not feel that the base of their Islam and the foundation of their faith were being uprooted.

Öncelikle belirtilmelidir ki İslam'ın gerilemesi ve devletinin ve medeniyetinin dünyadan silinmesi, sosyalizm ve kapitalizmde olduğu gibi İslam'ın temelindeki iç kusur ve eksikliklerden kaynaklanmamıştır. Aksine, gerilemeye yol açan şey, İslam'ın ilkelerine bağlı kalmak yerine bu temelden uzaklaşmak olmuştur. İlahi vahye yakın bağlılık ile hükümlerine ve kurallarına sıkı sıkıya uyulması, İslam'ın, devletinin ve medeniyetinin ilk yükselişini, yayılışını ve genişlemesini hem sağlamış hem de kolaylaştırmıştır. Bugün ikinci yükselişi harekete geçiren de aynı sebep ve aynı nedendir.

It should be immediately stated that the decline of Islam and the removal of its state and civilization from the world was not due to internal faults and defects in the foundation of Islam as was the case with socialism and capitalism. On the contrary, it was the departure from the foundation of Islam which led to the decline rather than the compliance with its principles. The close observance of the divine revelation and the strict compliance of its ordinance and rules caused and facilitated the first rise, expansion, and spread of Islam, its state and civilization. It is the same cause and reason that is driving the second rise today.

Bu görüşe göre İslam'ın bugün yükselişi, yalnızca emir ve farziyet nedeniyle değil, zaruret nedeniyle de gerçekleşmektedir. İslam devletinin çöküşünden ve Şeriat'in kaldırılmasından bu yana, Müslüman çoğunluklu ülkelerdeki Müslümanlar, tarihin en kötü koşullarından bazılarını yaşamıştır. Müslüman topraklarının coğrafi-siyasi dağılımı büyük bir eşitsizlik ve düzensizlik göstermektedir. Bu durum, yarım milyondan az nüfuslu ama son derece büyük bir zenginliğe sahip küçük devletlerle, yüz milyondan fazla son derece yoksul insanın yaşadığı çok büyük devletlerin bir arada bulunmasında açıkça görülmektedir. Örneğin Kuveyt'in bir milyondan az Kuveytli vatandaşı vardır ve 140 milyar doları aşan bir GSYH'ye sahiptir. Mısır ise seksen dört milyonun üzerinde nüfusa ve 165 milyar dolarlık bir GSYH'ye sahiptir. Servetteki bu devasa uçurum, katlanılması güç koşullar yaratmış ve Müslüman topraklarının bütünleşmesi ile Müslümanların tek bir devlet altında birleşmesi yönünde ciddi çağrıların doğmasına yol açmıştır. Başlangıçta bu birleşme çağrıları Arap milliyetçiliğinin etkisiyle ortaya çıkmıştır.42 Arap milliyetçilerinin yaşadığı birkaç başarısızlıktan sonra, Arap topraklarının ve devletlerinin bütünleşmesi çağrısı İslamcılar tarafından sürdürülmüştür.43

It can be argued the rise of Islam today is caused by necessity as well as ordinance and obligation. Since the collapse of the Islamic state and the removal of the Shari’ah, the Muslims in Muslim-majority countries have experienced some of the worst conditions ever. The geopolitical distribution of the Muslim lands shows a great disparity and irregularity. This is evident in the composition of small states with less than a half million population but with extremely large wealth and very large states with more than one hundred million extremely poor people. Kuwait, for example, has less than one million Kuwaiti nationals with more than $140 billion GDP. Egypt, on the other hand, has a population of more than eighty-four millions and a GDP of $165 billion. This huge disparity in wealth created unbearable conditions which have promoted serious calls for the integration of Muslim lands and the unification of Muslims under one state. Initially, the unification calls were prompted by Arab pan nationalism.42 After several setbacks experienced by Arab nationalists, the call for the integration of Arab lands and states was carried forward by Islamic advocates.43

Yolsuzluk algı endeksi (CPI), "emanet edilmiş yetkinin kişisel çıkar için kötüye kullanılması"nı ölçer.44 Dört devlet dışında, Arap ve Müslüman devletler 1'den 10'a kadar olan ölçekte 5'in altında puan almıştır; bu da yüksek düzeyde yolsuzluğa işaret etmektedir. Dünya genelinde puanı 3 veya daha az olan devletlerin %37,5'i Arap veya Müslüman devletlerdir. Yolsuzluk koşulları bu ülkelerde hayatın bütün alanlarını etkilemiş ve rejim ile sistem değişikliklerinin itici gücü hâline gelmiştir.

The corruption perception index (CPI) measures the “abuse of entrusted power for private gain.”44 Except for four states, the Arab and Muslim states scored less than 5 on a scale from 1 to 10, indicating a high level of corruption. The 37.5% of the states worldwide which had score less than or equal to 3 are either Arab or Muslim states. Corruption conditions have impacted all aspects of life in these countries and have become a driving force for regime and system changes.

Daha önce, gerileme dönemine kadar, Endülüs, Bağdat ve Kahire'deki İslam okulları ve üniversiteleri dünyada en üst sıralarda yer alıyor ve bilginin ve aydınlanmanın kaynağı oluyordu. İngiliz tarihçi Sir John Davenport, İngiltere Kralı II. George'un Endülüs halifesine gönderdiği ve İngiltere'den bir heyetin İslam üniversitelerine kaydedilmesini talep ettiği bir mektuptan söz eder.45 İslam medeniyetlerinin gerilemesinden bu yana, İslam dünyasındaki üniversiteler geride kalmıştır. Şekil 30, dünya üniversitelerinin sıralamasını göstermektedir. Dünyanın ilk 200 üniversitesi arasında yalnızca bir Arap üniversitesi, ilk 500 üniversite arasında iki tane ve ilk 1.000 üniversite arasında yalnızca dört tane bulunmaktadır. Hesaplanan bir yüksek öğretim puan tablosuna göre, tüm Müslüman ve Arap ülkeleri yüksek öğretim puanlarında geride kalmaktadır; petrol zengini bir ülke olan Suudi Arabistan yüzde 38 ile puanda başı çekmektedir! Müslüman dünyasının daha geniş kapsamında, Türkiye'nin ilk 500 içinde bir üniversitesi, İran'ın ise dünyanın ilk 1.000 okulu arasında bir üniversitesi bulunmaktadır. Yüksek öğretimdeki bu yıkıcı ve moral bozucu rakamlar göz önüne alındığında, daha önce ele alındığı gibi sanayi sektöründe de paralel bir gerilemenin olmasını beklemek doğal olacaktır.

Before the decline, Islamic schools and universities in Andalusia, Baghdad, and Cairo ranked top in the world and were the source of knowledge and enlightenment. British historian Sir John Davenport reports on a letter sent by King George II of Britain to the caliph in Andalusia asking him to enroll a delegation from England into Islamic universities.45 Since the decline of the Islamic civilizations, the universities in the Islamic world have fallen behind. Figure 30 shows the ranking of universities around the world. There is only one Arab university within the top 200 universities in the world, two among the 500 top universities, and only four among the top 1,000 universities. Based on a calculated higher education scoreboard, all Muslim and Arab countries lag behind in their higher education score with Saudi Arabia, the oil-rich country leading the score with 38%! In the wider scope of the Muslim world, Turkey has one university among the top 500 and Iran has one in the top 1,000 schools in the world. Given these devastating and demoralizing figures in higher education, it is only natural to expect a parallel decline in the industrial sector as discussed earlier.

Bu durum, İslam devletinin ve onun sistemlerinin ortadan kaldırılmasının ardından İslam dünyasının jeopolitik sisteminin tamamen çökmesinin bir sonucuydu. Yirmi yıldan kısa bir süre sonra (1967'de) aynı ülkeler İsrail güçlerinden bir yenilgi daha aldı ve savaşta daha fazla toprak kaybetti. Diplomatik, siyasi ya da askeri alanda olsun, Arap ve Müslüman ülkeler Filistin sorununun çözümünde makul bir başarı elde edemedi. Keşmir, Eritre, Bosna, Kosova ve Azerbaycan'da ise başka jeopolitik sorunlar baş gösterdi.

This was a result of total collapse of the geopolitical system of the Muslim world after the removal of the Islamic state and its systems. Less than twenty years later (in 1967), the same countries suffered another defeat by the Israeli forces and lost more land in the war. Whether it is in the diplomatic, political, or military fronts, the Arab and Muslim countries could not achieve any reasonable success in resolving the conflict in Palestine. Other geopolitical problems surged in Kashmir, Eritrea, Bosnia, Kosovo, and Azerbaijan.

Müslüman ülkeler arasındaki iç savaşlar, Müslümanlar arasındaki savaşın kesin bir biçimde yasaklanmış olmasına rağmen, milyonlarca insanın hayatına mal oldu. Bunların arasında en çok yıkıcı ve şok edici olanı, neredeyse on yıl sürен (1980-1989) ve her iki tarafta bir milyondan fazla can kaybına yol açan İran-Irak Savaşı'dır. Yemen, Suudi Arabistan ve Mısır, 1960'ların başında kanlı bir iç savaş yaşadı. Pakistan ve Bangladeş, Bangladeş'in Pakistan'dan ayrılmasından önce birkaç savaş yaptı. Irak, 1991'de Kuveyt'i işgal etti ve bu savaşın sonuçları, Irak'ın kendisinin ABD işgalinin kurbanı olmasına kadar sürdü. Türkiye, Irak ve İran sınırları boyunca, Müslüman Kürtler ile Türkiye ve Irak'taki Müslümanlar arasında on yıllardır süren bir savaş devam etmektedir. Müslümanların birliği, bütünlüğü ve güvenliği üzerindeki bu çöküşün bedeli, gerçekten de şok edicidir.

Internal wars between Muslim countries, despite the strong prohibition of fight among Muslims, have consumed millions of lives. Among the most overwhelming and shocking was the war between Iran and Iraq, which lasted for almost ten years (1980-1989) and consumed more than one million casualties on both sides. Yemen, Saudi Arabia, and Egypt fought a bloody civil war in the early 1960s. Pakistan and Bangladesh fought several wars before Bangladesh broke away from Pakistan. Iraq invaded Kuwait in 1991, and the consequences of the war ensued until Iraq itself became a victim of occupation by the USA. Along the boarders of Turkey, Iraq, and Iran, a war has been going on for decades between Muslim Kurds and Muslims from Turkey and Iraq. The toll of the decline on the unity, integrity, and security of Muslims has been more than shocking.

Siyasi yolsuzluk, servet dağılımındaki büyük eşitsizlik, sanayi altyapısının yokluğu, eğitimdeki geri kalmışlık, yaygın yoksulluk, işgal ve düşük sağlık standartları, genel halk ile siyasi liderlik arasında derin bir kutuplaşma yarattı. Neredeyse istisnasız olarak, Müslüman dünyadaki siyasi liderlik, yabancı istihbarat ve destek güçlerince desteklenen acımasız polis gücünü kullanarak iktidar ve otoriteyi elinde tutmaktadır. Genel nüfus ile yönetimler arasındaki ilişki dikkat çekici ölçüde düşmanca olmuştur. Bu durum, işkence, hapis, yaptırımlar, suçlamasız gözaltı ve bazı durumlarda siyasi mahkûmların toplu katledilmesine dair korkunç hikâyeler ortaya koyan yıllık insan hakları raporlarında açıkça görülmektedir.46

632 yılında Hz. Muhammed ﷺ Medine'ye hicret ettiğinde, saf ilahi vahyden türetilmiş bir yapı, temel ve direklerle bir İslam devleti ve İslami bir toplum kurdu. Kur'an, Rabbinin emrettiği gibi dosdoğru yolda kalması konusunda ona defalarca uyarılarda bulunmuştur. Kur'an, Şura suresinde (42. sure, 15. ayet) bu çağrıyı ona şöyle yöneltir: {“Onun için (insanları) bu dine davet et ve sana emredildiği gibi dosdoğru ol; onların heveslerine uyma ve de ki: Allah'ın indirdiği her kitaba inandım; aranızda adaleti yerine getirmekle emrolundum.”} Böyle bir emirle Peygamber ﷺ milliyetçi ya da kabileci bir karaktere sahip bir devlet kuramazdı. Arapları, zenginleri veya özel seçkinleri kayıran bir toplum da inşa edemezdi. Kurduğu devlet ve toplumun tek niteliği İslami olmasıydı. Devletinde var olan tek egemenlik İslam'ın egemenliğiydi. Bu nitelik, o ilk devlete birkaç yüzyıl ayakta kalacak güç ve enerji kazandırdı. Çöküş tohumları devlete düştüğünde bile, çökmesi yüzyıllar aldı.

When Prophet Mohammad (PBUH) migrated to Medina in the year 632, he built an Islamic state and an Islamic society, with a structure, foundation, and pillars derived from the pure divine revelation. He was warned time and again in the Quran to keep a straight path as ordered by his Lord. In Surah Al-Shura (chapter 42, verse 15), the Quran directs this call to Mohammad, “So unto this religion of Islam invite people; and stand firm on all that is ordained by Allah as you are commanded; and follow not their desires but say: I believe in whatsoever Book Allah has sent down, and I am commanded to do justice among you.” With this type of order, the Prophet could not have built a state with nationalistic or cannibalistic flavor. He could not have built a society with specific favors to Arabs, or rich men, or special elites. The only characteristic of the sate and the society he built was Islamic. The only sovereignty that existed in his state was that of Islam. This character gave that initial state enough power and energy to survive for nanny centuries. Even when the seeds of decline hit the state, it took hundreds of years before it collapsed.

İlginç bir şekilde not edilmelidir ki Peygamber Muhammed ﷺ, bir hadisinde İslam hilafetinin aşamalarını anlatmıştır.

It is interesting to note that in one of the prophecies of Prophet Mohammad (PBUH) he described the stages of the Islamic reign. He 54

Birinci aşamayı peygamberlik ve rahmet aşaması olarak tarif etti; tarihçilerin üzerinde uzlaştığı gibi, bu dönem Peygamber ﷺ'in yönetici olduğu ve ardından dört Raşid Halifenin geldiği dönemdir. Sonra hanedanların İslam devleti üzerinde hükmettiği bir aşamayı anlatır. Üçüncü aşama, İslam'ın kurallarının zorla yürürlükten kaldırıldığı ve yöneticilerin mevkilerini yine zorla elde ettiği zorba yönetim aşamasıdır. Ardından Peygamber ﷺ, İslam'ın yeniden yükseldiği son bir aşamayı anlattı ve bu aşamayı "peygamberlik metodu üzerine kurulu hilafet" olarak tanımladı. Bunu söyledikten sonra, son birkaç on yılda ortaya çıkan İslami modellerin, Peygamber ﷺ'in tarif ettiği modele kıyasla yalnızca yarım modeller olduğunu görmek zor değildir. Bu modellerin ilki İran İslam Cumhuriyeti'dir. İranlılar büyük bir devrim gerçekleştirmeyi başarmakla birlikte, mezhepsel Şii ve milliyetçi İran özellikleri taşıyan bir İslam devleti kurmakla sonuçlandılar. Yerel kurallar ve yasalar çoğunlukla İslami olmakla birlikte, toplumun ve devletin genel karakteri İran'a ve Şii düşünce ekolüne özgü olmaya devam etmektedir.