اسحاق بن بشر از ابن عباس و دیگران روایت کرده است که عزیر مردی پارسا و حکیم بود. او یک روز، چنان که عادتش بود، به مزرعهٔ خود رفت. نزدیک ظهر به شهری ویران و متروک رسید و گرمای هوا را احساس کرد. وارد شهر ویران شد، الاغش را پیاده کرد و انجیر و انگور را که در سبدش داشت برداشت. زیر سایهٔ درخت خَیبَه رفت و غذایش را خورد.

Ishaaq Ibn Bishr reported, on the authority of Ibn' Abbas and others, that Ezra was a saint and a wise man. He went out one day to his own farm, as was his custom. About noon he came to a deserted, ruined place and felt the heat. He entered the ruined town and dismounted his donkey, taking figs and grapes in his basket. He went under the shade of the khaiba tree and ate his food.

سپس او برخاست تا به آنچه از ویرانه‌ها باقی مانده بود بنگرد. مردم مدت‌ها پیش از میان رفته بودند و او استخوان‌هایی دید.

Then he got up to look at what remained of the ruins. The people had long been lost, and he saw bones.

«اے خدا! مرنے کے بعد اِسے وہ کیسے زندہ کرے گا؟» (سورۃ البقرہ، آیت ۲۵۹)

"Oh! How will Allah ever bring it to life after its death?" (Ch 2:259 Quran)

او این را نه از روی شک، بلکه از سر کنجکاوی گفت. خداوند فرشتهٔ مرگ را فرستاد تا جانش را بستاند.

He said this not out of doubt but out of curiosity. Allah sent the Angel of Death to take his life.

او صد سال مرده باقی ماند.

He remained dead for one hundred years.

پس از آنکه صد سال گذشت و در امور بنی‌اسرائیل تغییراتی پدید آمد، خداوند فرشته‌ای را به سوی عُزیر فرستاد تا دلش و چشمانش را زنده کند، تا او احساس کند و ببیند که خداوند چگونه مردگان را زنده می‌کند. فرشته گفت: «چه مدت خوابیده‌ای؟» گفت: «یک روز یا بخشی از یک روز.» او این را گفت زیرا می‌دانست که در اوایل بعدازظهر خوابیده و در اواخر بعدازظهر بیدار شده است.

After one hundred years had passed and there had been changes in Israelite affairs, Allah sent an angel upon Ezra to revive his heart and his eyes in order for him to feel and see how Allah revives the dead. The angel said: "For how long did you sleep?" He said: "A day or part of a day." He said this because he knew he had slept early in the afternoon and woke up late in the afternoon.

فرشته گفت: «تو صد سال به خواب فرو رفته بودی.» او خوراک و نوشیدنی‌ای را که پیش از آن خواب طولانی‌اش آماده کرده بود، خورد و نوشید. سپس فرشته، الاغ او را زنده کرد.

The angel said: "You remained asleep for one hundred years." He ate and drank the food which he had prepared before he was overtaken by that long sleep. Then the angel revived his donkey.

خداوند متعال فرمود:

Almighty Allah said:

«و به الاغ خود نگاه کن! و این چنین تو را نشانهای برای مردم قرار دادیم. به استخوانها بنگر که چگونه آنها را به هم پیوند میدهیم و با گوشت میپوشانیمشان.» و چون این امر برای او آشکار شد، گفت: «اکنون میدانم که خداوند بر هر چیزی تواناست.» (سورۃ البقرہ، ۲:۲۵۹)

"And look at your donkey! Thus We have made of you a sign for the people. Look at the bones, how We bring them together and clothe them with flesh." When this was clearly shown to him he said: "I know now that Allah is able to do all things." (Ch 2:259)

او بر الاغ خود سوار شد و به زادگاهش وارد شد، اما مردم او را نشناختند و خانواده‌اش هم نشناختند، جز کنیز که اکنون پیرزنی شده بود. از او پرسید: «آیا این خانه‌ی عُزَیر است؟» گفت: «آری، اما مردم مدت‌هاست عُزَیر را فراموش کرده‌اند.» گفت: «من عُزَیرم، خداوند صد سال جانم را گرفت و اکنون آن را به من بازگرداند.» گفت: «عُزَیر هرگاه نزد خداوند دعا می‌کرد، دعایش مستجاب می‌شد. اگر تو عُزَیری، برای شفای کوری من دعا کن.» او برایش دعا کرد و چشمانش را مالید و دستش را گرفت. «به قدرت خداوند برخیز،» گفت. آن زن که پیش‌تر زمین‌گیر بود، برخاست و راه رفت؛ چشمانش را گشود و دید؛ کوریش از میان رفته بود. گفت: «گواهی می‌دهم که تو عُزَیری.»

He rode on his donkey and entered his native place, but the people did not recognize him, nor did his household, except the maid, now an old woman. He asked her: "Is this the house of Ezra?" She said: "Yes, but the people have long forgotten Ezra." He said: "I am Ezra, Allah had taken my life for a one hundred years and has now returned it to me." She said: "Ezra used to be answered when he prayed to Allah. Pray to cure me of blindness if you are Ezra." He prayed for her and massaged her eyes and took her by the hand. "Get up by the power of Allah," he said. The crippled woman stood up and walked; she opened her eyes and saw; her blindness was gone. She said: "I bear witness that you are Ezra."

او شتابان به سوی مجمع بنی‌اسرائیل رفت. پسرِ عُزیر صد و هجده ساله بود، و فرزندانِ فرزندانش اکنون بزرگانِ آن مجمع بودند. او ایشان را صدا زد و گفت: «این عُزیر است که نزد شما آمده.» آنان او را به دروغ‌گویی متهم کردند. وی گفت: «من کنیزِ پیرِ شما هستم. او همین اکنون برای من نزد خدا دعا کرد و اینک من سالم و بازگشته‌ام، راه می‌روم و می‌بینم.» مردم برخاستند و به او نگریستند. پسرش گفت: «پدرم میان دو شانه‌اش نشانی داشت، خالی سیاه.» و آن را یافتند. گفتند: «از زمانی که بُخت‌النصر تورات را سوزاند، هیچ‌کس از ما جز عُزیر تورات را حفظ نکرده است؛ و تنها یک نسخه از تورات وجود داشت که سارُوخا آن را پنهان کرده بود. او آن را در روزگار بُخت‌النصر در جایی دفن کرد که جز عُزیر کسی از آن آگاه نیست.» عُزیر مردم را به همان مکان پنهان برد و آن نسخه‌ی تورات را بیرون آورد. برگ‌هایش پوسیده بود و خودِ کتاب فرو ریخته بود.

She rushed to the assembly of the Israelites. Ezra's son was one hundred eighteen years old, and his children 's children now were lords of the assembly. She called out to them saying: "This is Ezra come to you." They accused her of lying. She said: "I am your old maid. He has just prayed to Allah for me, and here I am whole again, walking and seeing." The people stood up and looked at him. His son said: "My father had a mark between his shoulders, a black mole," and they discovered it. They said: "None among us memorized the Torah since Nabuchadnezzar burned it, except Ezra; and there was only one copy of the Torah, which was hidden by Sarukha. He buried it in the days of Nabuchadnezzar in a place none but Ezra knows." Ezra led the people to the hidden place and took out that copy of the Torah. Its leaves had rotted, and the book itself crumpled.

عُزَیر زیر سایهٔ درختی نشست و بنی‌اسرائیل گرد او را گرفتند و تورات را از روی آن خط برایشان رونویسی کرد. از آن پس، یهودیان گفتند که عُزَیر پسر خداست، به دلیل دو نشانه‌ای که از آسمان نازل شد، و به دلیل رونویسی تورات، و به دلیل دفاع او از حقوق بنی‌اسرائیل. او پیش از آن، در سرزمین تاریکی، در صومعهٔ حِزْقِیال، تورات را برای حِزْقِیال رونویسی می‌کرد. گفته می‌شود که آن آبادی ویران‌شده، سیرابادْ بوده است.

Ezra sat under the shade of a tree surrounded by the children of Israel and copied out the Torah for them from that script. Henceforth, the Jews said that Ezra is the son of Allah, for two evidences which came down from Heaven and for his copying the torah and for his fighting the cause of the Israelites.He had been copying the Torah for Ezekial in the land of darkness in the hermitage of Ezekiel. The village which was in ruins is said to be Sayrabadh.

ابن عباس فرمود: «پس همان‌گونه است که الله فرموده است:

Ibn Abbas commanded: "So it is as Allah said:

«اور ہم نے تمہیں لوگوں کے لیے ایک نشانی بنایا» (سورۃ البقرہ: ۲۵۹)

"We have made of you a sign for the people." (Ch 2:259)