7.5 Mataimakin Babban Jami'i
7.5 The Executive Assistant
Mu’awin-un-Tanfeedh shine Wazirin da Khalifa ke nadawa ya zama mataimakinsa wajen aiwatarwa da bibiya da gudanar da umarninsa. Shi ne mai shiga tsakanin Khalifa da sassa daban-daban na Daula, da talakawa, da kuma Ofishin Harkokin Waje a bangare guda. Yana isar da saƙonni, a bangare guda, daga Khalifa, kuma a bangare guda zuwa gare shi. Saboda haka, shi mataimaki ne wajen aiwatar da umarni, ba mai mulkin mutane ba, kuma ba a ba shi amanar mutane ba. Aikinsa don haka aikin gudanarwa ne, ba na mulki ba, kuma sashensa kayan aiki ne da ake amfani da shi wajen aiwatar da abin da Khalifa ya ba da umarni a kai zuwa ofisoshin cikin gida da na waje, da kuma miƙa masa duk abin da ya zo masa daga waɗannan ofisoshi. Sashensa yana aiki ne a matsayin mai shiga tsakani tsakanin Khalifa da sauran mutane, inda yake isar musu a madadinsa, kuma yake isar masa daga gare su.
Mu’awin-un-Tanfeedh is the Wazir whom the Khaleefah appoints to be his assistant in the execution and follow up and performance of his orders. He is the intermediary between the Khaleefah and the state’s various departments, the subjects and the foreign office on the other side. He conveys messages, on the one hand, from the Khaleefah and on the other hand to him. As a result, He is an assistant in executing orders and not a ruler over people, nor is He entrusted with them. His work is therefore administrative and not ruling, and his department is a tool used to execute what the Khaleefah issues to the domestic and foreign offices, and to submit to Him all that comes to Him from these offices. His department acts as an intermediary between the Khaleefah and others, where it conveys to them on his behalf and conveys to Him from them.
Halifa mai mulki ne, wanda ayyukansa sun haɗa da mulki, aiwatarwa, da kula da al'amuran mutane. Aiwatar da mulki, zartarwa da kiyayewa yana buƙatar ayyukan gudanarwa. Wannan yana buƙatar kafa wani sashe na musamman wanda zai yi aiki sosai tare da Halifa don tafiyar da ayyukan da ke taimaka masa wajen gudanar da ayyukan Khalifanci. Saboda haka, ana buƙatar Halifa ya naɗa mataimaki na zartarwa domin ya gudanar da al'amuran gudanarwa, ba al'amuran mulki ba. Shi ba ya aiwatar da wani aikin mulki kamar mataimaki mai wakilci. Misali, ba a yarda ya naɗa Wali ko 'Aamil ba, kuma ba ya tafiyar da al'amuran mutane. Ayyukansa kawai na gudanarwa ne, watau aiwatar da umarnin mulki da ayyukan gudanarwa da Halifa ko mataimaki mai wakilci ya bayar. Shi ya sa ake kiransa mataimaki na zartarwa. Malaman shari'a sun kan kira shi 'Wazir Tanfeedh', wato kamar yadda ake nufi da Mu'awin ut-Tanfeedh, bisa dalili cewa kalmar Wazir a harshe tana nufin 'mataimaki'. Sun ce wannan Wazir mai shiga tsakani ne tsakanin Halifa, talakawa da Wulah, yana isar da umarnin da Halifa ya bayar, yana kuma aiwatar da umarninsa da dokokinsa. Saboda haka yana sanar da dukkan bangarorin da abin ya shafa game da naɗin Wulah, da shirya rundunonin sojoji da ke tsaron iyakoki. Haka kuma yana mika wa Halifa duk abin da ya fito daga waɗannan ofisoshi, yana sanar da shi duk sababbin al'amura da za su iya tasowa domin Halifa ya aiwatar da duk abin da zai umarce shi. Wannan ya sa shi mataimaki wajen aiwatar da umarni, ba mai mulki a kansu ba, kuma ba a damƙa masa su ba. Mataimaki na zartarwa yana da alaƙa kai tsaye da Halifa kamar yadda mataimaki mai wakilci yake. Tun da yana cikin fadar Halifa kuma yana da alaƙa da mulki, ko da yake aikinsa na gudanarwa ne kawai, mataimaki na zartarwa ba zai iya zama mace ba, domin mata ba a yarda su shiga cikin mulki ba, ko kuma duk abin da ya shafi mulki. Saboda Hadisin Manzon Allah (pbuh):
The Khaleefah is a ruler, whose duties include ruling, execution, and looking after people’s affairs. Carrying out of ruling, execution and guardianship require administrative actions. This necessitates the setting up of a special department that works closely with the Khaleefah to manage tasks that help Him carry out the Khilafah’s duties. Thus, an executive assistant is required to be appointed by the Khaleefah to run administrative affairs not the affairs of ruling. He does not perform any ruling duties like the delegated assistant. He is not allowed, for example, to appoint a Wali or an ‘Aamil, nor He manages people’s affairs. His duties are merely administrative, i.e. to execute the ruling orders and the administrative tasks issued by the Khaleefah or the delegated assistant. This is why He is known as the executive assistant. Jurists used to call Him ‘Wazir Tanfeedh’ which simply means Mu’awin ut-Tanfeedh, on the basis that the word Wazir is linguistically used to mean ‘the assistant.’ They said that this Wazir is an intermediary between the Khaleefah, the subjects and the Wulah, conveying the orders issued by him, and executing his orders and rules. He therefore informs all parties concerned about the appointment of Wulah, and about the preparation of task forces and armies stationed at the frontiers. He also submits to the Khaleefah whatever comes from such offices and informs Him of all new matters that may arise so that He can implement whatever the Khaleefah may order Him to. This makes Him an assistant in executing commands, and not a ruler over them neither is He entrusted with them. The executive assistant is linked directly to the Khaleefah just like the delegated assistant. Since He is part of the Khaleefah’s entourage and connected to ruling, although his job is only administrative, the executive assistant cannot be a woman, for women are not allowed to partake in ruling and anything linked to ruling. This is because of the Hadith of Allah’s Messenger (pbuh):
"Mutanen da suka naɗa mace ta tafiyar da al'amuransu ba za su taɓa samun nasara ba." [Bukhari ne ya ruwaito shi daga Abi Bakrah]. Mataimaki na zartarwa ma ba zai iya zama kafiri ba; dole ne ya zama Musulmi, domin shi wani ɓangare ne na tawagar Khalifa. Wannan kuwa saboda Allah (SWT) ya ce:
“People who appoint a woman to run their affairs will never succeed.” [Narrated by Bukhari on the authority of Abi Bakrah] The executive assistant also cannot be a disbeliever; and must be a Muslim, for He is part of the Khaleefah’s entourage. This is because Allah (swt) says:
Ya ku waɗanda suka yi imani! Kada ku riƙi waɗansu daga waje, wanɗanda ba mutanenku ba ne, a matsayin abokan shawara ko masu kusanci. Ba za su yi ƙasa a gwiwa ba wajen cutar da ku; suna son ganin kun shiga wahala. Ƙiyayya tana bayyana ta bakunansu, amma abin da ƙirjinsu ke ɓoyewa ya fi girma. [TMQ Al- Imran: 118]
“O ye who believe! Do not take for entourage or court other than your own folk, who would spare no pains to ruin you; they love to hamper you. Hatred is revealed by (the utterance of) their mouths, but that which their breasts hide is greater.” [TMQ Al- Imran: 118]
Haramcin sanya wanda ba Musulmi ba a cikin ma'aikatan Khalifa ya bayyana sosai a cikin ayar. Saboda haka, mataimakin zartarwa ba zai iya zama kafiri ba, sai dai dole ne ya zama Musulmi, domin shi yana da alaka kai tsaye da Khalifa, ba ya rabuwa da shi, kamar yadda mataimakin wakilci yake. Mataimakan zartarwa kuma za su iya zama fiye da daya gwargwadon bukatun mulki.
The prohibition of taking a non-Muslim as part of the Khaleefah’s entourage is very clear in the verse. Therefore the executive assistant cannot be a Kafir but must be Muslim for He is directly connected to the Khaleefah and not separate from him, just like the delegated assistant. The executive assistants can also number more than one according to the needs of the ruling.
Game da fannonin da Mu'awinut-Tanfeedh ke aiki a matsayin tsaka-tsaki tsakanin Khalifa da sauran mutane, akwai guda huɗu:
As for the areas in which the Mu’awinut-Tanfeedh acts as an intermediary between the Khaleefah and others, these are four:
1) Sassan gwamnati 2) Rundunonin soja 3) Al-Ummah 4) Harkokin ƙasashen waje Waɗannan su ne irin ayyukan da mataimakin shugaba mai aiki yake gudanarwa. Tunda shi ne mai shiga tsakani tsakanin Khaleefah da sauran mutane, za a ɗauke shi a matsayin sashen haɗin kai ga Khaleefah. Ta hanyar aiki haka, yana bibiyar abin da ake buƙata daga ayyukan sassan gwamnati.
1) The state’s departments 2) The armed forces 3) The Ummah 4) International affairs These are the types of duties that the executive assistant carries out. Since He is an intermediary between the Khaleefah and others, He would be considered as a liaison department for the Khaleefah. By acting as such, He follows up what is required of the state departments’ actions.
Khalifah shi ne mai mulki na gaskiya. Shi ne yake gudanar da mulki, aiwatar da hukunci da tafiyar da al'amuran mutane da kansa. Saboda haka, yana cikin tuntuba akai-akai da hukumar mulki, da harkokin kasashen waje, da Ummah. Yana kafa dokoki, yana daukar matakai, yana aiwatar da ayyukan kulawa, kuma yana duba aikin hukumar mulki da duk wani cikas da zata iya fuskanta da duk wata bukata da take bukata. Haka kuma ana sanar da shi duk wata bukata, korafi da al'amura da suke fitowa daga Ummah, yana kuma bin diddigin ayyukan kasashen duniya. Saboda haka, bisa ga gaskiyar wadannan ayyuka, Mu'awinut-Tanfeedh yana aiki a matsayin matsakaici a cikin wadannan al'amura, watau yana isar da sako ga Khalifah, kuma yana isar da umarni daga gare shi. Tunda abin da Khalifah ya bayar zuwa sassa daban-daban, da abin da ke zuwa masa daga gare su, yana bukatar bibiya domin a aiwatar da shi, mataimakin mai zartarwa yana bukatar yin wannan bibiya domin a kammala aiwatarwa yadda ya kamata. Zai yi bibiya tare da Khalifah da sassan gwamnati, kuma ba zai daina wannan bibiya ba, sai dai idan Khalifah ya bukaci hakan musamman. A wannan yanayi dole ne ya yi biyayya ga umarninsa ya daina bibiyar, domin Khalifah shi ne mai mulki kuma umarninsa dole ne a aiwatar da shi.
The Khaleefah is the actual ruler. He is the one who deals with ruling, execution and the management of people’s affairs by himself. Therefore, He is in constant contact with the ruling apparatus, international affairs and the Ummah. He enacts the laws, takes decisions, carries out actions of caring and looks at the performance of the ruling apparatus and whatever obstacles it may face and whatever needs it requires. He is also informed of any demands, complaints and matters that come from the Ummah, and He follows international activities as well. Therefore, based on the reality of these actions, the Mu’awinut-Tanfeedh acts as an intermediary relating to these matters, i.e. He conveys messages to the Khaleefah and conveys orders from him. Since what is issued by the Khaleefah to the different departments and what comes to Him from them needs following up in order to be implemented, the executive assistant needs to carry out this follow up in order that the execution is satisfactorily completed. He would carry out a follow up with the Khaleefah and with the state departments and would not stop from carrying out this follow up, unless the Khaleefah specifically demanded so. In this case He has to obey his orders and stop the follow up, because the Khaleefah is the ruler and his order has to be implemented.
Dangane da al'amuran da suka shafi sojoji da dangantakar kasa da kasa, waɗannan gabaɗaya sirrin ne kuma sun keɓanta ga Khalifa. Saboda haka, mataimakin zartarwa ba ya bibiyar aiwatar da waɗannan al'amura, kuma ba ya neman a aiwatar da su, sai dai idan Khalifa ya buƙaci hakan; a wannan yanayin zai bibiyi kawai al'amuran da Khalifa ya nema, ba wasu ba.
As regarding the matters related to the army and the international relations, these are generally confidential and they are specific to the Khaleefah. Therefore, the executive assistant does not follow up the execution of these matters nor pursue their execution, unless the Khaleefah requests Him to do so; in which case He will follow up only the matters which the Khaleefah demanded and not any others.
Dangane da Ummah; a fannin kula da al'amuranta, cika bukatunta, da kawar da ayyukan zalunci daga gare ta, waɗannan al'amura na Khalifa ne ya tsaya a kansu, tare da wanda aka naɗa a matsayin mataimakinsa. Ba su ne nauyin mataimaki mai zartarwa ba, don haka ba ya bibiyar su sai dai waɗanda Khalifa zai nemi ya bibiye su. Aikinsa a kansu kawai zartarwa ne, ba bibiya ba. Duk wannan ya danganta da yanayin ayyukan da Khalifa ke gudanarwa, kuma bisa ga haka yanayin ayyukan Mu'awinut-Tanfeedh ma.
With regards to the Ummah; in matters of looking after her affairs, fulfilling her demands and removing unjust actions from her, these matters are for the Khaleefah to deal with the one who is appointed as a deputy to him. They are not a mandate for the executive assistant, so He does not follow up them except those that He Khaleefah may ask Him to do so. His action in their regard is simply execution and not following up. All this depends on the nature of the actions that the Khaleefah carries out and accordingly the nature of the Mu’awinut-Tanfeedh actions.