Asas teori Islam diringkaskan dalam satu kenyataan yang diriwayatkan oleh Nabi Muhammad ﷺ. Baginda bersabda, "Islam dibina atas lima perkara":

The theoretical foundation of Islam is summarized in one statement reported by Prophet Mohammad (PBUH). He said, “Islam is constructed upon five tenants”:

Percayalah bahawa Allah ialah satu-satunya Tuhan dan bahawa Muhammad ﷺ ialah Utusan-Nya.

Æ Believe that Allah is the only God and that Mohammad is his Messenger.

Dirikanlah solat.

Æ Establish prayer.

Bayarlah zakat yang wajib.

Æ Pay the Zakah dues.

Berpuasalah pada bulan Ramadan.

Æ Fast the month of Ramadan.

Menunaikan haji ke Baitullah di Makkah.

Æ Perform pilgrimage to the Sacred House in Mecca.

Tenet pertama ini menyediakan asas intelektual bagi ideologi Islam. Ia adalah dasar yang di atasnya segala sesuatu yang lain dalam Islam dibina. Tambahan pula, ia menyediakan apa yang disebut kepimpinan intelektual, kerana apabila asas ini telah ditegakkan, tingkah laku manusia secara semula jadi dibentuk oleh apa jua hukum yang terbit daripada asas tersebut.

The first of these tenants provides the intellectual foundation of the ideology of Islam. It is the base upon which everything else in Islam is constructed. Furthermore, it provides what is called an intellectual leadership, because once this foundation is established, the human behavior is naturally molded by whatever laws that emanates from this foundation.

Islam menghendaki agar kepercayaan terhadap kewujudan Tuhan berasaskan proses penaakulan akal. Dalam hal ini, Islam tidak menghargai apa-apa jenis kepercayaan jika ia hanyalah tiruan dan kesinambungan kepercayaan generasi terdahulu. Dalam banyak keadaan, Al-Quran memperkecilkan kepercayaan orang yang hanya bergantung kepada kepercayaan bapa dan generasi terdahulu. Dalam Surah Al-Maidah (surah 5, ayat 104), Allah berfirman: "Dan apabila dikatakan kepada mereka: Marilah kepada apa yang telah diturunkan Allah dan kepada Rasul. Mereka berkata: Cukuplah bagi kami apa yang kami dapati daripada bapa-bapa kami mengerjakannya, walaupun bapa-bapa mereka tidak mengetahui apa-apa dan tidak pula mendapat petunjuk." Pengertian ini diulang di tempat-tempat lain dalam Al-Quran; lihat sebagai contoh ayat-ayat dalam rujukan 161, 162 dan 163.

Islam requires the belief in the existence of god to be based upon a mental reasoning process. In this regard, Islam devalues any type of belief if it is a mere imitation and continuation of the beliefs of older generation. In numerous occasions, the Quran belittles the beliefs of people which simply rely on the beliefs of fathers and previous generations. In Surah Al-Maidah (chapter 5, verse 104), it says, “And when it is said to them: Come to what Allah has revealed and unto the Messenger. They say: Enough for us is that which we found our fathers following, even though their fathers had no knowledge whatsoever and no guidance.” This notion is repeated in other places in the Quran; see for example the verses in references.161, 162, and 163

Daripada mengikuti kepercayaan yang diwarisi begitu sahaja daripada generasi terdahulu tanpa penelitian yang teliti, Al-Quran menyeru manusia untuk merenung dan menggunakan akal fikiran mereka bagi mengukuhkan kepercayaan terhadap kewujudan satu Pencipta Yang Maha Kuasa. Dalam Surah Al-Ghashiah (surah 88, ayat 17-20), Al-Quran berfirman: "Maka tidakkah mereka memerhatikan unta, bagaimana ia diciptakan? Dan langit, bagaimana ia ditinggikan? Dan gunung-ganang, bagaimana ia ditegakkan? Dan bumi, bagaimana ia dihamparkan?" Selaras dengan ini, Al-Quran membuat banyak rujukan kepada fenomena alam sejagat dan realiti fizikal untuk membangkitkan pemikiran manusia dan menarik perhatian kepada hakikat penciptaan. Lihat sebagai contoh seruan langsung kepada penaakulan akal dalam Surah Al-Baqarah (surah 2, ayat 164): "Sesungguhnya dalam penciptaan langit dan bumi, dan pertukaran malam dan siang, dan kapal-kapal yang belayar di laut dengan membawa apa yang berguna kepada manusia, dan air (hujan) yang Allah turunkan dari langit lalu dengannya Dia menghidupkan bumi selepas kematiannya, dan segala jenis makhluk bergerak (hidup) yang Dia sebarkan di dalamnya, dan dalam peralihan angin dan awan yang terapung di antara langit dan bumi, sesungguhnya terdapat tanda-tanda bukti bagi kaum yang berfikir." Satu lagi rujukan kepada hasil bumi menarik perhatian akal untuk merenungkan sebab di sebalik kepelbagaian jenis dan kualiti buah-buahan dan sayur-sayuran yang tumbuh di dalam kebun yang sama. Terdapat lebih tiga ratus rujukan dalam Al-Quran kepada pelbagai tanda, fenomena fizikal dan peristiwa alam yang mendorong akal untuk berfikir dan merenung tentang penciptaan, bagi mengukuhkan kepercayaan terhadap kewujudan satu Pencipta bagi manusia, kehidupan dan alam semesta.165

Instead of following a belief that has been simply inherited from older generation without careful scrutiny, the Quran invites the people to ponder and use their minds to establish a firm belief in the existence of one Almighty Creator. In Surah Al-Ghashiah (chapter 88, verse 17-20), the Quran says, “Do they not look at the camels, how they are created? And at the heaven, how it is raised? And at the mountains, how they are rooted (and fixed firm)? And at the earth, how it is outspread?” Along these lines, the Quran makes numerous references to universal phenomena and physical realities to instigate the human thought and draw the attention to the essence of creation. See for example the direct invitation to mental reasoning in Surah Al-Baqara (chapter 2, verse 164): “Verily! In the creation of the heavens and the earth, and in the alternation of night and day, and the ships which sail through the sea with that which is of use to mankind, and the water (rain) which Allah sends down from the sky and makes the earth alive therewith after its death, and the moving (living) creatures of all kinds that He has scattered therein, and in the veering of winds and clouds which are held between the sky and the earth, are indeed proofs, evidences and signs for people who reason.” Another reference to the products of land draws the attention of the mind to ponder on the reason behind the variation in kind and quality of fruits and vegetables which grow in the same garden.164 There are more than three hundred references in the Quran to various signs, physical phenomena, and natural events which compel the mind to think and ponder about the creation, in order to establish a firm belief in the existence of the one Creator for man, life, and the universe.165

Banyak rujukan dalam Al-Quran sentiasa menarik perhatian akal kepada hakikat bahawa segala bahan yang wujud berkongsi sifat terhad dari segi masa dan ruang, serta sifat tidak mencukupi diri sendiri. Tiada satu pun jasad yang wujud, sama ada di alam semesta yang luas mahupun di alam kehidupan, yang mampu mengekalkan kewujudannya sendiri. Semua makhluk material yang wujud bergantung kepada faktor luaran untuk wujud dan terus dikekalkan. Maksudnya, Islam mahu manusia menghayati konsep penciptaan dan memiliki keyakinan yang mendalam serta menyeluruh terhadap idea asas akidah.

The numerous references in the Quran always draw the attention of the mind to the fact that all existing materials share the qualities of being limited in time and space, and in being self-insufficient. None of the existing bodies, whether in the outer universe or in the realms of life, can sustain its own existence. All existing material beings depend on external factors to exist and to be sustained. The idea is that Islam wants the people to appreciate the concept of creation and to have a deep and thorough conviction in the core idea of belief.

Oleh kerana kepercayaan asas dalam Islam berdasarkan akal, Islam tidak memaksa manusia untuk beriman. Ia membiarkan persoalan iman itu kepada budi bicara akal fikiran manusia.166 Keyakinan terhadap asas kepercayaan itu diperlukan kerana di atas asas inilah Islam membina satu sistem lengkap untuk kehidupan. Membina dan mengekalkan sistem sedemikian memerlukan tenaga yang amat besar, dan tenaga itu hanya dapat diperoleh jika kedua-dua akal dan hati manusia benar-benar terlibat sepenuhnya dalam sistem ini.

Because the belief in the foundation of Islam is based on reason, Islam does not force people into belief. It leaves the matter of belief for the human mental discretion.166 The conviction in the foundation of belief is required because upon this foundation, Islam builds an entire system for life. Building and sustaining such system requires a tremendous amount of energy, which can only be drawn if both the mind and the heart of the people are totally engaged in this system.

Satu aspek penting dalam kepercayaan kepada Tuhan ialah kepercayaan kepada sifat-sifat Tuhan. Sifat utama, yang menjadikan Islam sebuah ideologi, ialah konsep kedaulatan Tuhan. Pada intinya, sifat ini meletakkan Tuhan sebagai satu-satunya sumber undang-undang dan peraturan, yang membentuk tingkah laku individu dan masyarakat. Konsep ini dinyatakan dengan jelas dalam al-Quran. Dalam satu ayat, difirmankan, "Dialah Allah, yang tiada Tuhan yang disembah melainkan Dia, di langit mahupun di bumi. Dan Dialah Yang Maha Bijaksana, Maha Mengetahui."167 Dalam ayat yang lain, difirmankan, "Hukum (atau pemerintahan) itu tidak lain hanyalah milik Allah. Dia telah memerintahkan agar kamu tidak menyembah selain Dia; itulah agama yang lurus (benar), tetapi kebanyakan manusia tidak mengetahui."168

An important aspect of the belief in god is the belief in the attributes of god. The main attribute, which qualifies Islam as an ideology, is the notion of sovereignty of god. In essence, this attribute places god as the only source of laws and rules, which shape the behavior of individuals and societies. This notion is clearly stated in the Quran. In one verse, it says, “It is He (Allah) Who is the only God to be worshiped in the heaven and the only God to be worshiped on the earth. And He is the All-Wise, the All-Knower.”167 In another verse, it says, “The command (or the governance) is for none but Allah. He has commanded that you worship none but Him; that is the (true) straight religion, but most men know not.”168

Penyampaian sistem-sistem Islam dari Pencipta kepada manusia berlaku dalam bentuk wahyu kepada utusan Muhammad ﷺ. Berulang kali, al-Quran menegaskan bahawa mesej yang diwahyukan adalah satu-satunya kod yang wajib diikuti oleh semua, termasuk Nabi sendiri. Lihat sebagai contoh Surah Al-A'raf (surah 7, ayat 203), di mana al-Quran berfirman, "Aku (Muhammad) hanyalah mengikut apa yang diwahyukan kepadaku daripada Tuhanku. Ini (al-Quran) tidak lain melainkan bukti-bukti daripada Tuhan kamu, serta petunjuk dan rahmat bagi kaum yang beriman." Al-Quran pula menerima perhatian khusus sehingga ia mempunyai struktur leksikal, sintaktik dan semantik yang unik. Keunikan ini membolehkan al-Quran dipelihara sepanjang zaman tanpa sebarang perubahan atau pengubahan. Selain itu, keunikan al-Quran dilihat sebagai bukti dan dalil bahawa al-Quran benar-benar diwahyukan oleh Allah. Dinyatakan dalam al-Quran bahawa tiada sesiapa pun akan dapat menghasilkan semula al-Quran atau mana-mana bahagiannya; cabaran ini kekal berlaku sehingga hari ini. Dalam Surah Al-Isra' (surah 17, ayat 88), al-Quran berfirman, "Sesungguhnya jika manusia dan jin bersatu untuk menghasilkan yang serupa dengan al-Quran ini, mereka tidak akan dapat menghasilkan yang serupa dengannya, sekalipun sebahagian daripada mereka membantu sebahagian yang lain." Sejak penurunan al-Quran pada abad ketujuh, tiada tiruan al-Quran pernah dihasilkan, dan teks asal al-Quran terus terpelihara. Sehingga hari ini, hanya terdapat satu naskhah al-Quran dalam bahasa Arab. Terjemahan al-Quran ke dalam bahasa-bahasa lain adalah banyak, tetapi hanya terdapat satu versi dalam bahasa Arab.

The delivery of the systems of Islam from the Creator to the people comes in the form of revelation to the messenger Mohammad (PBUH). Repeatedly, the Quran emphasizes that the revealed message is the only code which should be followed by all, including the Prophet himself. See for example Surah Al-Araf (chapter 7, verse 203), where the Quran says, “I (Mohammad) but follow what is revealed to me from my Lord. This (the Quran) is nothing but evidences from your Lord, and a guidance and a mercy for a people who believe.” The Quran, in turn, received special attention such that it had a unique lexical, syntactic, and semantic structure. This uniqueness enabled the preservation of the Quran over time albeit unaltered and unchanged. Besides, the uniqueness of the Quran is perceived as an evidence and proof that the Quran is indeed revealed by god. It is stated in the Quran that no one will ever be able to replicate the Quran or any part of it; this challenge is valid until today. In Surah Al-Isra’a (chapter 17, verse 88), the Quran says, “If the mankind and the jinn were together to produce the like of this Quran, they could not produce the like thereof, even if they helped one another.” Since the revelation of the Quran in the seventh century, no replica of the Quran had ever been made, and the original text of the Quran had been preserved. Until today, there is only one copy of the Quran in the Arabic language. The translations of the Quran into other languages are numerous, but there is only one version in Arabic.

Selain al-Quran, wahyu itu merangkumi Sunnah Nabi Muhammad ﷺ yang terdiri daripada biografi baginda dan teks-teks hadis yang diriwayatkan. Sunnah ini telah dihimpunkan oleh sekumpulan ulama yang mereka-cipta kaedah-kaedah baharu untuk pengesahan dan penentusahan Sunnah Nabi Muhammad ﷺ.169

Besides the Quran, the revelation includes the Sunnah of Prophet Mohammad which consists of his biography and narrated texts. The Sunnah was compiled by a group of scholars who devised new methods for authentication and validation of the Sunnah of Prophet Mohammad.169

Sejak awal wahyu, telah diakui bahawa teks yang diwahyukan (dalam bentuk Al-Quran dan Sunnah) menjadi asas untuk menerbitkan hukum dan peraturan. Teks Al-Quran dianalisis dan ditafsirkan dengan cara yang membolehkan penerbitan hukum dan peraturan dilakukan dengan lebih tepat. Beberapa buku tafsir Al-Quran, yang dikenali sebagai Tafsir, telah dihasilkan sejak awal zaman Islam.170 Berdasarkan teks asal Al-Quran dan Sunnah serta buku-buku tafsir, para ulama Islam membangunkan asas ilmu perundangan, yang dalam Islam dikenali sebagai ilmu Fiqh. Pada asasnya, asas ini merangkumi himpunan kaedah, peraturan, undang-undang, etika, amalan harian, dan idea-idea umum yang diterbitkan daripada Al-Quran dan Sunnah. Dalam tempoh yang panjang, beberapa kaedah penerbitan hukum telah dibangunkan. Berdasarkan kaedah-kaedah ini, beberapa mazhab Fiqh muncul.171 Sejak abad ketujuh dan sepanjang kebangkitan Islam sehingga akhir abad kesembilan belas, ribuan buku dalam bidang Tafsir, pentafsiran Sunnah, perundangan (Fiqh), dan akidah telah dikarang. Banyak daripada buku-buku ini terus kekal walaupun kerugian besar yang ditanggung semasa peperangan Mongol dan Perang Salib.172, 173

Since the early days of revelation, it was recognized that the revealed text (in the form of Quran or Sunnah) provides a base for deriving rules and laws. The text of the Quran was analyzed and interpreted in a manner to allow more accurate derivation of rules and laws. Several books of the interpretation of the Quran, known as the Tafseer, were authored since the early days of Islam.170 Based on the original texts of the Quran and the Sunnah as well as the books of interpretation, Muslim scholars developed the knowledge base of jurisprudence, known in Islam as the science of Fiqh. Essentially, this base includes the set of rules, regulations, laws, ethics, daily practices, and general ideas derived from the Quran and the Sunnah. Over an extended period of time, several methods of derivation were developed. Based on these methods of derivation, several schools of Fiqh emerged.171 Since the seventh century and throughout the rise of Islam and until the end of the nineteenth century, thousands of books in the areas of Tafseer, Sunnah interpretation, jurisprudence (Fiqh), and creed were authored. Many of these books survived despite the great loss incurred during the Mogul and crusade wars.172, 173

Landasan teoritis bagi ideologi Islam diperincikan dengan jelas dan tanpa sebarang kekaburan dalam koleksi besar kesusasteraan yang dihasilkan sepanjang tiga belas abad. Kesahihan teori ini ditegakkan secara kuat melalui proses penaakulan yang tertakrif dengan baik, yang terpakai kepada asas iman: Tuhan, Rasul, dan al-Quran. Kebenaran sistem undang-undang dan peraturan ditetapkan atas dasar metodologi terbitan yang betul. Kekuatan idea ini terletak pada tanggapan bahawa hanya asas yang menjadi tempat terbitan itu diproses perlu mempunyai bukti asal. Sistem undang-undang dianggap betul jika asas daripada mana ia berpunca adalah betul, dan kaedah menerbitkan sistem itu adalah betul. Dengan kata lain, tidak perlu dibuktikan bahawa solat lima waktu sehari ialah amalan yang betul. Sebaliknya, yang perlu dibuktikan ialah bahawa solat lima waktu sehari diwahyukan dalam nas al-Quran atau Sunnah yang sahih, dan kaedah mentafsir nas tersebut mengikut cara yang bernas dan betul. Demikian juga, tidak perlu dibuktikan kebenaran hukum yang mengharamkan riba dalam urus niaga kewangan. Sebaliknya, yang perlu dibuktikan ialah bahawa hukum anti-riba terdapat dalam nas al-Quran dan Sunnah, dan kaedah menerbitkan hukum daripada nas-nas ini ialah kaedah yang sah dan betul.

The theoretical foundation of the Islamic ideology is intelligibly and without any ambiguity detailed in the vast collection of literature produced over thirteen centuries. The soundness of the theory is vigorously established through a well-defined reasoning process which applies to the foundation of faith: God, Messenger, and the Quran. The correctness of the systems of laws and regulations is established on the basis of a correct derivation methodology. The power of this idea lies in the notion that only the base upon which the derivation is processed needs to have an original proof. The system of laws is deemed correct if the base from which it emanates is correct, and the method of deriving the system is correct. In other words, it is not required to prove that praying five times a day is a correct practice. Rather, it is required to prove that praying five times a day was revealed in a valid Quran or Sunnah text, and the method of interpreting that text follows a sound and correct method. By the same token, it is not required to prove the correctness of the law banning usury in financial transactions. Rather, it is required to prove that the antiusury law is found in the texts of Quran and Sunnah, and the method of generating the law from these texts is a valid and correct method.

Fakta bahawa Islam menuntut adanya penaakulan akal bagi kepercayaan terhadap idea dan prinsip terasnya menunjukkan keyakinan Islam terhadap keteguhan asas intelek bagi ideologinya. Sifat rasional asas Islam telah diiktiraf dan diakui oleh sejarawan dan sarjana Perancis, Edward Montet.174 Montet membuat kesimpulan berikut: "Islam ialah agama yang pada asasnya bersifat rasional dalam erti kata yang paling luas, apabila istilah ini ditinjau dari sudut etimologi dan sejarah." Beliau seterusnya menjelaskan, "Al-Qur'an sentiasa mengekalkan kedudukannya sebagai titik permulaan asas, dan dogma tauhid Tuhan sentiasa diisytiharkan di dalamnya dengan keagungan dan kemuliaan, kesucian yang tidak berubah, serta dengan nada keyakinan yang teguh, yang sukar didapati melebihinya di luar lingkungan Islam." Montet menggambarkan sifat rasional akidah itu sebagai "akidah yang begitu tepat, begitu bebas daripada kerumitan teologi, dan oleh itu begitu mudah difahami oleh akal biasa, yang sepatutnya dan memang mempunyai kuasa yang luar biasa untuk meresap ke dalam hati nurani manusia." Bukti terperinci bagi idea teras Islam berada di luar skop buku ini. Perkara ini akan dibincangkan dalam penerbitan lain oleh penulis. Sementara itu, pembaca boleh merujuk kepada banyak penerbitan yang membincangkan isu ini dengan lebih terperinci.

The fact that Islam demanded a mental reasoning for the belief in its core ideas and principles demonstrates the confidence of Islam in the soundness of the intellectual base of its ideology. The rationalistic nature of the Islamic foundation was recognized and acknowledged by French historian and scholar Edward Montet.174 Montet makes the following conclusion: “Islam is a religion that is essentially rationalistic in the widest sense of this term considered etymologically and historically.” He further explains, “The Qur’an has invariably kept its place as the fundamental starting point, and the dogma of unity of God has always been proclaimed therein with a grandeur a majesty, an invariable purity and with a note of sure conviction, which it is hard to find surpassed outside the pale of Islam.” Montet describes the rationality of the creed as “a creed so precise, so stripped of all theological complexities and consequently so accessible to the ordinary understanding might be expected to possess and does indeed possess a marvelous power of winning its way into the consciences of men.” The extended proofs of the core ideas of Islam are beyond the scope of this book. This will be dealt with in another publication by the author. In the meantime, the reader can refer to numerous publications which address this issue in greater details.