اسلامی دولت د اسلامي نظریې پر بنسټ ولاړه ده او خپل ټول ځواک یوازې له همدې نظریې اخلي. دا د هغې د پرمختګ او سمون اصلي لامل او د هغې د شتون بنسټ دی. اسلامي دولت د اسلام د ځواک له امله په زورور ډول رامنځته شو او خپل ځان یې ټینګ کړ. تر یوې سوې کلونو کم موده کې یې د نړۍ پراخ سیمې یو ځای کړې، پداسې حال کې چې د سپریو او اوښانو پرته د لیږد بل وسیله نه درلوده، او ټولې فتح شوې ملتونه او قامونه په لږ وخت کې اسلام ومانه، پداسې حال کې چې د اړیکو وسیلې یې یوازې خوله په خوله خبرې او قلم ته محدودې وې. اسلام دا ټول له دې امله ممکن کړل چې د دولت د محرک قوت په توګه عمل یې کاوه.

The Islamic State is based on the Islamic ideology and derives its strength solely from that ideology. It is its main cause of progress and prosperity and the basis of its existence. The Islamic State came into existence and established itself in a powerful fashion due to the strength of Islam. It consolidated large areas of the world in the space of less than a century despite the fact that horses and camels were its only means of transportation, and all its conquered peoples, and nations embraced Islam within a short period of time despite the fact that its means of communication were limited to the word of mouth and pen. Islam made all this possible by being the driving force behind the State.

دښمنانو د اسلام دا حقیقت ومانه او پوه شول چې د اسلامي دولت کمزوری کول به ناممکن وي تر هغه وخته پورې چې اسلام د مسلمانانو په زړونو او ذهنونو کې ژور ریښه ولري او قوي پاتې وي، او تر هغه وخته پورې چې د اسلام فهم سالم او تطبیق یې دقیق او همه اړخیز وي۔ له همدې امله کافرانو داسې لارې چارې په لاس راوړې چې د مسلمانانو د اسلام په فهم او د هغې د احکامو په تطبیق کې کمزوری پیدا کړي۔

The enemies of Islam realized this and knew that the weakening of the Islamic State would be impossible as long as Islam remained strong and deeply rooted within the hearts and minds of the Muslims, and as long as the understanding of Islam remained sound and its implementation accurate and comprehensive. Therefore, the Kuffar resorted to finding the means which would weaken the Muslims’ understanding of Islam and their implementation of its rules.

دښمنانو د اسلام د پوهاوي د کمزورولو لپاره ډیر لارې چارې کارولې. ځینې لارې د متن پورې اړوندې وې، ځینې د هغه ژبې پورې چې په کې اسلام لېږدول او ښوونه کېده، او نورې لارې د اسلام د ریښتیني ژوند سره د تړاو پورې اړوندې وې. دوی د رسول الله ﷺ د احادیثو په نوم داسې درواغجن روایات جوړ کړل چې هېڅکله ویل شوي نه وو، او په دغو کې یې غیر اسلامي مفهومونه او نظریات داخل کړل چې له اسلام سره ټکر خوري، په دې امید چې مسلمانان به دا ومني او په دې ډول له اسلام څخه وګرځول شي او له دین څخه لېرې شي. په ریښتیا سره دوی دا کار وکړ او دغه درواغجن احادیث یې د خلکو ترمنځ خپاره کړل. مسلمانان له دې څخه وېرېدلي شول او بیا یې د هغو زندیقانو (بې دینو) بد تدبیرونه افشا کړل. مسلمانانو د دوی بدې حلقه ماته کړه او د دوی سازش یې ناکام کړ. بیا علماء او د حدیثو پوهانو دې ننګونې ته غبرگون وښود او د احادیثو راټولول او لیست کول یې پیل کړل، هر حدیث یې راوي، د هغه صلاحیت او د روایت نیټه سره وتړله، هر حدیث یې په ځانګړې توګه نښه کړ او درجه بندي یې وکړه. حدیث یا صحیح (ریښتینی) یا ضعیف (کمزوری) وګرځول شو او ساتل شو. د احادیثو روایت یوازې د صحابه وو وروسته دریو نسلونو پورې محدود شو او له هغو وروسته روایت شوي هېڅ روایت نه منل کېده. ټول راویان په انفرادي ډول وپیژندل شول او د حدیثو کتابونه هم په همدې اساس درجه بندي شول، ترڅو مسلمانان وکولای شول د هر حدیث صحت د هغه متن او د راویانو د سلسلې له مخې ثابت کړي. اسلامي دولت دغو زندیقانو سره سخت چلند وکړ او ډیری یې د رسول الله ﷺ د احادیثو په درواغجنولو او جوړولو کې د دوی د برخې له امله اعدام شول. په ټولیز ډول دغه سازش نه اسلام او نه دولت ته کوم زیانمن اغېز درلود.

The methods which the enemies of Islam used to weaken its understanding were numerous. Some were related to the text and others to the language used in conveying and teaching it, still other methods used were related to Islam’s relevance with reality. They set about adding false narrations to the Ahadeeth of the Messenger of Allah (pbuh) which were never said, and they managed to fabricate and include in them non-Islamic meanings and concepts that contradicted Islam in the hope that these would be adopted by the Muslims and thus deviate them and alienate them from Islam. Indeed, they managed to do just that, and they spread these false Ahadeeth among the people. The Muslims came to be alarmed by this and they in turn divulged the evil schemes of those Zanadiqah (heretics). The Muslims smashed their evil ring and aborted their conspiracy. Scholars and Ahadeeth experts then rose to the challenge and began gathering and listing the Ahadeeth by relating each Ahadeeth to the narrator, his qualification, and the date each Ahadeeth was narrated, underlining each Ahadeeth and classifying it. The Ahadeeth was either classified as Sahih (genuine) and Da’if (weak) and were protected. The narrations of the Ahadeeth were restricted to the three generations after the Sahabah and no other narration reported after them was accepted. The narrators were all individually identified and the books of Ahadeeth were also classified accordingly until the Muslims were able to relate the authenticity of any Ahadeeth by relating its text and chain of narrators. The Islamic State dealt harshly with those Zanadiqah and most of them were actually executed for their part in falsifying and fabricating the Ahadeeth of the Messenger of Allah (pbuh). Overall, the conspiracy did not have any damaging effect on Islam nor the State.

د اسلام دښمنانو بیا د عربي ژبې پر وړاندې برید پیل کړ، ځکه چې دا هغه ژبه ده چې د هغې په واسطه اسلام او د هغه احکام رسول کېږي، او هڅه یې وکړه چې دا ژبه له اسلام څخه جلا کړي. په پیل کې دوی بریالي نشول، ځکه مسلمانان چې د فتوحاتو په لاره روان وو، د کتاب، سنت او عربي ژبې په وسله سمبال وو، او دا درې واړه به یې خلکو ته ښوولې. خلکو اسلام قبول کړ او عربي ژبه یې ښه زده کړه، او ځینې غیر عرب د ډېرو ممتازو مجتهدینو په توګه پېژندل شول، لکه امام ابو حنیفه. نور د ښکلو شاعرانو په توګه ښکاره شول، لکه بشار بن برد، او ځینې د فصیحو لیکوالو په توګه مشهور شول، لکه ابن المقفع. مسلمانانو عربي ژبې ته ډېره پاملرنه وکړه. امام شافعي د قرآن ژباړه منع کړه او د عربي پرته له بلې ژبې لمونځ یې ناروا باله. هغه علماء چې د قرآن ژباړه یې روا بلله، لکه امام ابو حنیفه، هم ژباړل شوی متن هیڅکله قرآن نه باله. عربي ژبه پاملرنې مرکز پاتې شوه، ځکه دا د اسلام بنسټیز برخه ده او د اجتهاد اړین شرط دی. د اسلام پوهیدل له خپلو سرچینو څخه یوازې په عربي کېږي، او د شریعت استنباط هم یوازې په عربي ترسره کېدای شي. په هرصورت، عربي ژبې ته ورکړل شوې پاملرنه، پاملرنه او اهمیت د هجري شپږمې پېړۍ په پای کې کم شو، کله چې داسې واکمنان واک ته ورسېدل چې د عربي ژبې اهمیت نه درک کاوه او نه یې پېژندی. دوی له همدې امله دې برخې ته پام ونه کړ، او پایله یې دا شوه چې د عربي ژبې په کمزورتیا سره اجتهاد ودرېد، پداسې حال کې چې عربي ژبه د شریعت د استنباط له اساسي عناصرو څخه ده. په دې مرحله کې عربي ژبه له اسلام څخه جلا شوه، د دولت د شریعت پوهه ګنګسه شوه، او په پایله کې د احکامو پلې کېدل هم ګنګس شول. دا هغه څه وو چې د دولت د کمزورتیا لامل یې ډېر زیات وګرځید. دا ځکه چې د نوي مسلو د پوهیدو او حل کولو توان یې کم شو، نو پیښ شوي ستونزې یې نه شوې حل کولی یا یې په ناسمه توګه حل کړې. په پایله کې د دولت په مخ کې ستونزې راټولې شوې او دا کار د دې سبب شو چې دولت له بار لاندې ولوېږي.

The enemies of Islam then resorted to attacking the Arabic language as this is the language2 by which Islam and its rules are conveyed and they attempted to divorce it from Islam. They did not succeed at first because the Muslims went forward in their conquests armed with the Book, the Sunnah and the Arabic language and they would teach the people all three. The people embraced Islam and became fluent in Arabic and some of the non Arabs actually became distinguished Mujtahideen like Imam Abu Hanifah. Others became exceptional poets like Bashar ibn Burd and some became eloquent writers like Ibn al-Muqaffa’. The Muslims devoted a great deal of attention to the Arabic language. Imam Shafi’i disallowed the translation of Qur’an and disallowed praying other than in Arabic. Those who did endorse the translation of Qur’an, like Imam Abu Hanifah, in any case did not call the translated text Qur’an at all. Arabic remained the focus of attention because it is the fundamental part of Islam and a necessary prerequisite of Ijtihad. The understanding of Islam from its sources does not come about but in Arabic and the extraction of the Shari’yah cannot be accomplished except in Arabic. However, the attention, care and importance given to the Arabic language diminished by the end of the sixth century Hijri when the rulers, who did not appreciate and realize the importance of the Arabic language, came to power. They, therefore, neglected that area and as a result Ijtihad was stalled due to the lack of fluency in the Arabic language, one of the main ingredients in deducing the Shari’yah. At this stage, the Arabic language became separated from Islam and the State’s understanding of the Shari’yah became blurred and as a consequence the implementation of the rules also became blurred. This contributed a great deal towards the ailing of the State. It became diminished in its ability to understand and tackle new issues, thus leading to its failure to solve the problems that arose or to solving them in an erroneous way. As a result, problems accumulated in the face of the State and this caused it to become overwhelmed.

مسلمانانو د خپلې تاریخ په اوږدو کې د شعوبیه (د عربو ضد او د عربي ژبې ضد احساساتو) هڅې لیدلي دي، چې د امویانو او عباسیانو په زمانه کې وې، او د ځینو فارسیانو هڅې چې د عباسیانو په زمانه کې دولت ونیسي. دې غورځنګونو په عربي ژبه باندې خپل اغیزې پرېښودې. وروسته، په عصري تاریخ کې، د عربي ژبې پر وړاندې برید مختلف شکلونه خپل کړل، او دې ته د اروپايي هېوادونو له خوا هڅول ورکړل شو.

2Translator - Muslims witnessed during their history atempts of Shu’ubiyyah (anti-Arabism and Arabic language sentiments) in the days of Ummayds and Abbasids and attempts of some Persians to take over the State in the days of Abbasids. These movements left their effects on the Arabic language. Later on, in the modern history, the onslaught against Arabic language started having different shapes and it was fuelled by European nations.

دا د اسلامی متنونو او ژبې په اړه وو. څرنګه چې د ژوند د واقعیتونو سره د اسلام د تطبیق خبره ده، نو د هندي فلسفې د اسلام سره د ملغلرو کولو یوه خطرناکه رجحان راڅرګند شو. د آخرت غوښتنه د زهد او نفس د محرومولو له لارې کیدله، او دا کار ډیر خلک د ژوند له خوشحالیو څخه واړول او یو غیرفعال ژوند ته یې مخه کړه. دوی د ټولنې د فعاله غړو کیدو خپل رول پرېښود، او په پایله کې دا کار اسلامي دولت او په عمومي ډول مسلمانانو ته لوی زیان واړاوه. د دې په پایله کې دولت ډیر هوښیار ځوانان له لاسه ورکړل، چې کولای شول د اسلام د پیغام لپاره ځانونه وقف کړي، نه دا چې زهد او نفس محرومولو ته مخه کړي.

This was as far as the Islamic texts and the language were concerned. As for the applicability of Islam to the realities of life, the dangerous trend of reconciling Indian philosophy with Islam emerged. The seeking of the Hereafter was achieved through asceticism and self deprivation and this led many people to turn away from life’s pleasures and to adopt a passive life. They renounced their role of being active members of society and consequently this resulted in a big loss to the Islamic State and Muslims in general. As a result of this, the State lost many talented young men who could have devoted themselves to the Message of Islam, instead of resorting to asceticism and self deprivation.

بعداً مغربی ثقافتی یرغل د اسلام څخه بېگانه یوه کلتور راوست، مغربيانو مسلمانانو ته دا غلط ادعا وکړه چې دا کلتور یې له دوی څخه اخیستی دی او دا سیستمونه چې دوی راوړي دي د اسلامي احکامو سره تضاد نه لري. مغرب داسې قوانین راوستل چې د شریعت خلاف وو. دې کار مسلمانانو ته ډیر زیان واړاوه او د مغربي کلتور د خپریدو او مسلمانانو باندې د اغیز لامل شو. مسلمانانو ژوند د ګټې پر بنسټ لیدل پیل کړ. د عثمانی خلافت په دوره کې ځینې مغربي قوانین ومنل شول، مغربي بانکي سیستم قائم شو، سود جائز وګڼل شو، او جزائي قانون ودرول شو او د مغربي جزائي قوانینو لخوا ځای په ځای شو. که څه هم داسې کارونو ته د توجیه لپاره فتوې صادرې شوې، خو دا کارونه دولت باندې ډیر بد اغیز وکړ او دی یې له اسلامي واکمنۍ څخه لیرې کړ. د اسلام څخه دې انحراف هغه پیاوړی ایمان له منځه یووړ چې مسلمانانو لرلو، دولت یې له سمې لارې څخه لیرې کړ، او وروسته د هغه کمزورتیا او ټوټه ټوټه کېدو لامل شو.

Later, the cultural invasion by the West brought with it a culture alien to Islam, the West duped the Muslims by claiming that they took this culture from them and that the systems which it brought did not contradict the Islamic rules. The West had brought legislation which contravened the Shari’yah. This affected the Muslims to a great extent and led to the encroachment of Western culture and influenced the Muslims. The Muslims began to see life as being based on benefit. During the ‘Uthmani Khilafah’s rule, some Western laws were adopted, a Western banking system was established, Riba justified, and the penal code stalled and replaced by Western penal codes. Despite the fact that Fatawa were issued to justify such acts they had a disastrous effect on the State and led her astray from the Islamic rule. This deviation from Islam extinguished the strong Iman Muslims once had, took the State away from the right path, and subsequently led to its weakness and disintegration.

اسلام کے فہم کے بارے میں یہ بات تھی، جہاں تک اس کے نفاذ کا تعلق ہے تو شریعت کے غلط اطلاق میں کئی عوامل نے حصہ لیا۔ ان میں سے ایک عامل سیاسی جماعتیں تھیں، ہر ایک اپنی رائے مسلط کرنا چاہتی تھی اور اقتدار پر قبضے اور حکومت کے لیے فوجی ذرائع کا سہارا لیتی تھی۔ عباسیوں نے یہی کیا؛ انہوں نے فارس اور عراق پر قبضہ کر کے انہیں اپنا مرکز بنایا، یہاں تک کہ مکمل اقتدار حاصل کر لیا اور حکمرانی کا منصب بنو ہاشم کے خاندان تک محدود کر دیا۔ پھر فاطمیوں کا دور آیا۔ انہوں نے مصر کے ولایہ پر قبضہ کر کے وہاں ایک ریاست قائم کی تاکہ اسے سہارا بنا کر آخرکار اسلامی ریاست کی حکمرانی رسول اللہ ﷺ کی صاحبزادی فاطمہ کی اولاد کو منتقل کر دیں۔ ان کے اس اقدام سے اسلامی ریاست کو دھچکا لگا اور جہاد رک گیا، جبکہ خلافت پر کنٹرول کے لیے ایک دوسری طاقت کے قیام کا سبب بھی بنا، حالانکہ اسلامی ریاست وحدت کی ریاست ہے اور مسلمانوں کے لیے ایک ہی وقت میں ایک سے زیادہ خلفاء رکھنا حرام ہے۔ اس بارے میں رسول اللہ ﷺ نے فرمایا: "اگر دو خلفاء کے لیے بیعت لی جائے تو بعد والے کو قتل کر دو۔"

This was as far as understanding Islam was concerned, as for its implementation, many factors contributed to the misapplication of the Shari’yah. One such factor was the political parties, each one wanting to impose their own opinion and resorting to military means in order to seize authority and rule. The Abbasids did just that by seizing Persia and Iraq and using them as a platform until they had managed to capture total power and restrict the function of ruling to the clan of Banu Hashim. Then came the Fatimids. They took over the Wilayah of Egypt and established a state there so as to use it as a support point with the ultimate aim of transferring the rule of the Islamic State to the sons of Fatimah, daughter of Allah’s Messenger (pbuh). Their action caused a setback to the Islamic State and stalled the Jihad, while it resulted in the establishment of a second power vying for control over the Khilafah despite the fact that the Islamic State is a state of unity and it is forbidden for the Muslims to have more than one Khaleefah at the same time. The Messenger of Allah (pbuh) said in reference to this, “If a pledge of allegiance is taken for two Khulafah, kill the latter of them.”.

دې عواملو د دولت د کمزورتیا کې ډیره ونډه درلوده، همدارنګه د فتوحاتو د درېدو سبب شول او په پایله کې د اسلام د پیغام د رسولو په لوري غفلت پیدا شو.

These factors contributed greatly to the weakening of the State, as well as leading to a suspension of the conquests and thereby resulting in neglect towards conveying the Message of Islam.

البته هغه څه چې په حقیقت کې دا سیاسي ګوندونه د واک د ترلاسه کولو لپاره د دې ډول میتود ته لاس اچولو ته وهڅول، د امویانو د واک په دوره کې پیښ شوي هغه پېښې وې. امویانو د خلافت د ولیعهد ته سپارلو میتود رامنځته کړ، چې بیا ورته بیعت ورکول کیده. دې کار بیعت یوه یوازینۍ رسم ته واړاوه او د هغې له لارې د واک ترلاسه کولو امید یې له منځه یووړ. مثلاً معاویه خپل زوی ته واک وسپاره او وروسته یې د هغه لپاره بیعت واخیست. وروسته هر خلیفه همدا لاره وتړله، د خپلو وارثانو لپاره یې حلف واخیست او بیا یې خلکو ته وویل چې بیعت ورکړي. خلک محدود وو چې هغه چا ته بیعت ورکړي چې خلیفه یې نومولی وي، او د بل چا ته بیعت ورکول ډیر کم پېښیدل. دا میتود دغو سیاسي ګوندونو ته ډیر ځله دا زمینه برابره کړه چې د واک د نیولو لپاره زور ته مخه کړي. که څه هم ابوبکر ﷺ د نومونې میتود غوره کړ، خو د امویانو له خوا د دې غلط تطبیق له امله دغه ستونزې رامنځته شوې. ابوبکر ﷺ په دې موضوع کې مسلمانانو سره مشوره کړې وه او د همدې مشورې په پایله کې عمر او علي ﷺ د دوو کاندیدانو په توګه سرښکاره شول. بیا نومونه عمر ﷺ ته وسپارل شو او د ابوبکر ﷺ له مړینې وروسته هغه خلیفه وټاکل شو. عمر ﷺ له امت څخه بیعت واخیست. دا په حقیقت کې د شریعت سره سم وه. د بني امیې خلیفګانو دا قاعده غلط تطبیق کړه او خپل زامن، وروڼه یا خپلوان یې نومول. ځینې ځایونو کې دوه یا ډیر کسان یې هم وټاکل. داسې غلط تطبیق مسلمانان له دې محرومه کړل چې څوک یې خوښ وي هغه ته بیعت ورکړي، او دا په نوبت سره د دولت د ضعیفیدو لامل شو. په لومړي کې دا کار د دولت پر حالت ډیر اغیز ونه کړ، ځکه دولت ډیر پیاوړی و، خو ژر وروسته د ټوټې کیدو نښې څرګندې شوې.

However, what in fact led those political parties to resort to that type of methodology in order to seize power, was as a result of what took place during the rule of the Ummayads. The Ummayads introduced the method of handing over the Khilafah to the heir apparent, who was then given the Ba’yah. This turned the Ba’yah into a mere protocol and killed the hope of reaching the position of ruling by its means. Mu’awiyah for instance passed on the authority to his son and took the Ba’yah for him later. Subsequently, every Khalifah followed the same trend, taking an oath for their heirs and then asking the people to give them the Ba’yah. The people were restricted to giving the Ba’yah to whoever the Khalifah had nominated, and rarely giving the Ba’yah to anyone else. This method pushed those political parties to resort to force in order to seize power. Despite the fact that Abu Bakr adopted the method of nomination, its misapplication by the Ummayads led to those problems arising. Abu Bakr had in fact consulted the Muslims over this issue and as a result ‘Umar and ‘Ali emerged as the two candidates. Nomination was then given to ‘Umar and he was elected as Khalifah after the death of Abu Bakr. ‘Umar took the Ba’yah from the Ummah. This was actually in accordance with the Shari’yah. The Khulafah of Bani Umayyah misapplied this rule and nominated their sons, brothers or relatives. In some cases, they even nominated more than one person. Such misapplication led to the deprivation of the Muslims from giving the Ba’yah to whoever they wished and this in turn led to the weakening of the State. At first, this did not have much effect on the State because it was so powerful, but the signs of cracking soon emerged.

بدعنوانی صرف ریاست تک محدود نہیں رہی۔ ولایات بھی اسی بیماری کی لپیٹ میں آ گئیں۔ اندلس میں عبدالرحمن الداخل کے اقدام پر عباسیوں کی خاموشی نے اس کو یقینی بنا دیا۔ اس کے اقدام کے نتیجے میں جب وہ اندلس پر آزادانہ طور پر حکمران بن گیا تو ریاست کا ایک بڑا حصہ کٹ گیا، اور اس کے بعد آنے والے گورنروں نے بھی یہی روش اختیار کی، ان میں سے بعض نے تو امیر المؤمنین کا لقب تک اختیار کر لیا۔ اگرچہ اندلس نے اسلامی ریاست سے مکمل آزادی کا اعلان نہیں کیا تھا، تاہم وہ الگ طور پر حکومت کیا جاتا رہا، اور اسی سے ریاست کے ڈھانچے میں کمزوری سرایت کرنے لگی۔

Misapplication was not simply confined to the State. The Wilayat came to be infected by the same malaise. The Abbasids’ silence over the action of ‘Abd al-Rahman al-Dakhil in Andalus ensured this. His action led to the amputation of a big part of the State when he ruled Andalus independently, as did the governors who succeeded him, some of them even acquired the title of Amir al-Mu’mineen. Although, Andalus did not declare total independence from the Islamic State. It was, nevertheless, ruled separately and this resulted in weakness creeping into the State’s structure.

بالآخر دې کار د کافرانو لپاره د دې ته لاره هواره کړه چې دوی دې ته برلاسی شي، پداسې حال کې چې اسلامي دولت د خپل شان او قوت په لوړه کچه و. دولت د اندلس د سقوط د مخنیوي لپاره لږ څه کولی شو، او دا د اندلس د ادارې د ټوټه ټوټه کیدو له امله وو. دا پیښه په لویدیځ جبهه کې وشوه. په ختیځ کې والیانو ته عمومي او پراخ واکونه ورکړل شوي وو، کوم چې د دوی نفس ته غرور ورکړ. دوی پیل وکړ چې خپل ولایتونه د خپل ځان په طریقه چلوي، او خلیفه د دې حالت سره موافقه وکړه. هغه د هغو ستاینې ته راضي و چې د دوی له منبرونو څخه ورته کیدې، یا د دې ته راضي و چې د هغه په نامه تصمیمونه اخیستل کیږي، یا د هغه په نامه سکې خپرېږي، یا د دوی څخه د خراج عاید ته دوام ورکول کیږي. دا ولایتونه کوچني خپلواک واحدونه شول. دا حالت د سلجوقیانو او حمدانیانو د ولایتونو او نورو ډیرو سره وشو. دا هم د دولت د کمزورتیا یو لامل شو.

Eventually this facilitated its seizure by the disbelievers while the Islamic State was at the height of its glory and at its most formidable strength. The State could do little to save Andalus’ downfall and this was due to the disintegration of Andalus’ administration. That occurred on the Western front. In the East, the Wulaa’ were given general and wide mandatory powers which triggered their ego. They began to operate their Wilayat according to their own way and the Khaleefah agreed to this state of affairs. He was content with the praise which he received from their pulpit and by the mention that decisions were taken on his behalf or by the issuance of currency bearing his name or with the continued receipt of Kharaj revenues from them. These Wilayat became small independent entity. This was the case with the Wilayat of Saljuqiyyeen and Hamdaniyyeen and many others. This too became a contributory factor in the weakening of the State.

اس دور کے بعد عثمانیوں کا عروج آیا اور اقتدار ان کے ہاتھ میں منتقل ہو گیا۔ خلافتِ عثمانیہ نے مسلمانوں کی بیشتر سرزمینوں کو اپنی قیادت میں متحد کر دیا۔ انہوں نے پورے یورپ میں جہاد کا آغاز کیا اور اسلام کے پیغام کو دوبارہ دوسروں تک پہنچانے کا سلسلہ جاری کیا۔ تاہم، سرگرمیوں میں اس اُبھار کی پشت پناہی صرف پہلے عثمانی خلفاء کے مضبوط ایمان اور فوج کی عسکری طاقت نے کی تھی، نہ کہ اسلامی تصورات کی واضح سمجھ اور اسلام کے مکمل نفاذ نے۔ اس لیے ان فتوحات نے وہ نتائج حاصل نہ کیے جو پہلے زمانے کی فتوحات نے حاصل کیے تھے، اور حکمرانوں کی طاقت اسلامی ریاست کے تمام شعبوں کو اپنے دائرے میں نہ لے سکی۔ نتیجتاً ریاست جلد ہی زوال پذیر ہو گئی، آہستہ آہستہ کمزور ہوتی گئی، یہاں تک کہ آخرکار مکمل طور پر کام کرنا بند کر دیا۔ یہ اوپر بیان کیے گئے عوامل کا براہِ راست نتیجہ تھا، جس کے ساتھ ریاست کے خلاف پنپنے والی کئی سازشیں بھی شامل تھیں۔

Following this period came the ‘Uthmanis and the power shifted to them. The ‘Uthmani Khilafah united most of the Muslim lands under its leadership. They initiated Jihad throughout Europe and resumed the conveyance of the Message of Islam. However, this outburst in activity was only backed by the solid Iman of the first ‘Uthmani Khulafah and the military might of the army, and not on a clear understanding of the Islamic concepts and comprehensive implementation of Islam. Therefore, these conquests did not achieve what the conquests of old had achieved, and the strength of the rulers did not embrace all areas of the Islamic State. Consequently, the State soon waned, eventually collapsing until it finally ceased to function. This was as a direct result of the factors mentioned coupled with the many conspiracies brewing against the State.

دولت کے کمزور ہونے میں جن عوامل نے حصہ لیا، انہیں دو بنیادی اسباب میں خلاصہ کیا جا سکتا ہے: اسلام کی کمزور اور بے سمت فہم، اور اس کے نتیجے میں اس کے الٰہی احکام کا غلط اطلاق۔ لہٰذا صرف اسلام کی واضح فہم ہی اسلامی ریاست کو واپس لا سکتی ہے۔ ریاست کا قائم رہنا اس کی اس واضح فہم کی حفاظت کرنے کی طاقت پر منحصر ہوگا، اپنے ملک میں اس کی شریعت کے صحیح نفاذ پر، اور دنیا تک اسلام کا پیغام پہنچانے پر۔

The factors which contributed to the weakness of the State can be summarized into two main reasons: the weak and defocused understanding of Islam and the resultant misapplication of its Divine rules. Therefore, only a clear understanding of Islam would bring back the Islamic State. The maintenance of the State would rely on its strength of safeguarding such a clear understanding, and the proper implementation of its Shari’yah at home and the conveyance of its Message of Islam to the world.