پہلی عالمی جنگ کے بعد، جب جنگ بندی کا اعلان ہو چکا تھا اور اتحادیوں نے اپنی وسیع فتح حاصل کر لی تھی، عثمانی ریاست کو تباہ کر کے چھوٹی چھوٹی ریاستوں میں تقسیم کر دیا گیا۔ اتحادیوں نے تمام عرب علاقوں، مصر، شام، فلسطین، ٹرانس جارڈن اور عراق پر قبضہ کر لیا اور انہیں ریاست سے چھین لیا، یوں عثمانیوں کے ہاتھ میں صرف ترکی باقی رہا، اور اس پر بھی اتحادیوں نے حملہ کر دیا تھا۔ برطانوی جنگی جہازوں نے بحرِ فورس پر قبضہ کر لیا، برطانوی فوج نے دارالحکومت استنبول کے بعض حصوں پر قبضہ کر لیا، تمام دردانیال کے قلعوں اور پورے ترکی کے بیشتر اسٹریٹجک مقامات پر بھی انہوں نے قبضہ جما لیا۔

In the wake of the First World War, after a truce had been declared and once allies had secured their sweeping victory, the ‘Uthmani State was destroyed and fragmented into small statelets. The allies seized all the Arab lands, Egypt, Syria, Palestine, TransJordan and Iraq, stripping them from the State so that all that remained in the hands of the ‘Uthmanis was Turkey, and even she had been invaded by the allies. British warships seized the Bosporus and the British army occupied parts of the capital, Istanbul, all the Dardanelle fortresses, and most of the strategic points throughout the whole of Turkey.

په دې وخت کې فرانسويانو هم د استانبول پاتې برخې نیولې وې، او د دوی د سینیګالي سرتېرو په کوڅو ډک کړي وې. د ایټالیا لښکر بیرا او ریل پټلۍ ونیولې، او متحدو ځواکونو د پولیسو، ملي ساتونکو او بندرونو د چلولو ادارې په لاس کې واخستې. ټولې کلاګانې یې له وسلو خالي کړې او د ترکي لښکر یوه برخه یې له دندې ګوښه کړه. د «اتحاد او ترقي ګوند» منحل شو، او جمال پاشا او انور پاشا دواړو هېواد پرېښود. د ګوند پاتې غړي پټ شول. بیا د نیوونکو ځواکونو د امرونو د ترسره کولو لپاره، د توفیق پاشا په مشرۍ یوه دست‌نشانده حکومت جوړ شو.

The French meanwhile had also occupied parts of Istanbul and their Senegalese soldiers filled its streets. The Italian army occupied Bira and the railways, and the allied forces took over the running of the police, the national guard and the ports. They stripped all the fortresses of their weaponry and discharged part of the Turkish army. The “Union and Progress Party” was dissolved and both Jamal Pasha and Anwar Pasha fled the country. The rest of its members went underground. A puppet government was then formed, headed by Tawfeeq Pasha, to execute the orders of the occupying forces.

خلیفہ وقت وحید الدین تھا، اس نے احساس کیا کہ اسے حقیقت کا سامنا کرنا ہوگا اور دانشمندی سے صورتحال کو سنبھالنا ہوگا۔ اس نے پارلیمنٹ کو تحلیل کر دیا اور وزیرِ اعظم کا عہدہ اپنے سب سے وفادار دوستوں میں سے ایک فرید پاشا کو سونپ دیا، جس نے اتحادیوں کے ساتھ نرمی برتنے کی اس کی پالیسی کی حمایت کی، اس خوف سے کہ کہیں وہ ملک کو تباہ نہ کر دیں، کیونکہ جنگ ختم ہو چکی تھی اور ملک پہلے ہی سے نہایت کمزور حالت میں تھا۔ اس نے اپنا منصوبہ عملی طور پر نافذ کیا اور حالات کچھ عرصے تک اسی طرح رہے، اتحادی غالب رہے اور ترکی ایک خاموشی کی کیفیت میں تھا۔ یہ سلسلہ 1919ء تک جاری رہا، جب حالات بدلنے لگے اور اتحادیوں کی پوزیشن کمزور ہونے لگی۔ اٹلی، فرانس اور برطانیہ کو اپنے اندرونِ ملک بحرانوں کے ایک سلسلے نے آ گھیرا، جو اتنے سنگین تھے کہ ان کے داخلی استحکام کو خطرے میں ڈال سکتے تھے، اور جلد ہی ان کے درمیان اختلافات ابھر آئے۔ یہ بات استنبول میں نمایاں ہوئی، جہاں وہ مالِ غنیمت پر آپس میں لڑ پڑے، ہر ایک فوجی مقامات اور معاشی فوائد کا بڑا حصہ حاصل کرنا چاہتا تھا۔ اس موقع پر ترکی ایسی حالت میں تھا کہ وہ آخری موقع کو پکڑ کر اپنے وجود کو بچا سکے۔ اب جب اتحادیوں کے درمیان دراڑ پیدا ہو گئی تھی اور ان کی کمزوریاں ظاہر ہو گئی تھیں، ایک ایسا مقام آ پہنچا کہ ان میں سے ہر ایک ترکوں کو دوسرے کے خلاف اکسانے لگا، اور اس عمل میں انہوں نے ترکوں کی مدد بھی کی۔

The Khalifah at the time was Waheed al-Deen, he realised he had to face the reality and rescue the situation in a wise manner. He dissolved the parliament and assigned the Prime Minister’s post to one of his most faithful friends, Farid Pasha, who backed him in his policy of being lenient with the allies lest they destroy the country, which it was more than especially vulnerable to, now that the war had ended. He executed his plan and the situation remained as such for a while with the allies dominating and Turkey in a state of lull. This continued until 1919, when things began to change and the position of the allies weakened. A series of crises hit Italy, France and Britain at home, serious enough to threaten their internal stability, and soon differences emerged between them. This was evident in Istanbul, where they fought over the booty, each of them wanting the lion’s share of military positions and economic advantages. At this point, Turkey was in a position to seize a last chance and save her existence. Now that a rift had occurred between the allies and their weaknesses were revealed, a point was reached whereby each one of them began inciting the Turks against the other, and in the process they gave the Turks assistance.

امن کانفرنس، جس کی وہ منصوبہ بندی کر رہے تھے، ابھی تک منعقد نہیں ہوئی تھی اور اس کی شرائط بھی طے نہیں ہوئی تھیں۔ اس لیے اُفق پر امید کی ایک کرن نمودار ہوئی اور لوگ یہ سمجھنے لگے کہ وہ ایک سنجیدہ مزاحمتی تحریک منظم کر سکتے ہیں۔ استنبول میں دس سے زائد خفیہ انجمنیں قائم ہوئیں۔ ان کا مقصد دشمن کے کنٹرول میں موجود اسلحہ اور گودام حاصل کرکے ملک کے اندر خفیہ تنظیموں تک پہنچانا تھا۔ کچھ سرکاری عہدیدار بھی اس کام میں شامل تھے۔ وزارتِ جنگ کے نائب اسماعیل، چیف آف اسٹاف فوزی، وزیرِ داخلہ فتحی اور وزیرِ بحریہ رؤف ان لوگوں میں شامل تھے جنہوں نے ان تحریکوں کی مدد کی۔ یوں دشمن کے خلاف خفیہ مزاحمت کا کام ان بہت سی انجمنوں نے سنبھال لیا جو اسی مقصد کے تحت بنی تھیں، اور "اتحاد و ترقی پارٹی" بھی ایک بار پھر بہت سرگرم ہو گئی۔ ان تحریکوں میں فوج کے کچھ افراد بھی شامل ہو گئے، یہاں تک کہ آخرکار یہ سب مصطفیٰ کمال کی قیادت میں ایک ہی تحریک میں متحد ہو گئیں۔ اس نے اتحادیوں کے خلاف جنگ کرنے اور انہیں ملک سے نکالنے کے لیے ایک تحریک قائم کی، اور یہ عہد کیا کہ اگر خلیفہ کی فوج اس کے راستے میں آئی تو وہ اس کے خلاف بھی لڑے گا۔

The peace conference, which they had been planning, had not yet taken place and its conditions not laid down. Therefore, a glimmer of hope appeared on the horizon and people began to believe that they could organize a serious resistance movement. More than ten secret associations were established in Istanbul. Their aim was to acquire weapons and depots under the control of the enemy and send them to secret organizations within the country. Some officials were also involved in this work. Ismat, a deputy in the War Ministry; Fawzi, the Chief of Staff; Fathi, the Interior Minister; and Ra’uf, Minister of the Navy were amongst those who helped these movements. Thus, the task of secretly resisting the enemy was taken up by the many associations formed with that purpose in mind; the “Union and Progress Party” also became very active again. These movements were joined by some of the military until eventually they came to be unified under one movement headed by Mustafa Kemal. He established a movement to fight the allies and expel them from the country and he vowed to fight the Khalifah’s army if it stood in his way.

مصطفى کمال په دې هدف کې ډېر بریالی شو. هغه پوه شو چې مرکزي حکومت او استانبول کې واک دښمن کنټرول کړی دی، نو هغه پریکړه وکړه چې په اناتولیا کې یو ملي حکومت جوړ کړي. له همدې امله هغه په سیواس کې یوه ملي غونډه (ریلي) تنظیم کړه، چېرې چې د ترکیې د خپلواکۍ د ساتلو پالیسۍ او لارې بحث شوې. غونډې یو شمېر پرېکړې وکړې او یو اجرائیوي کمیټه جوړه شوه چې مشري به یې مصطفى کمال کوي. غونډې سلطان ته خبرداری ولېږه او د لومړي وزیر فرید د ګوښه کېدو او آزادو پارلماني ټاکنو د ترسره کېدو غوښتنه یې وکړه. په دې فشار سلطان مجبور شو چې د غونډې غوښتنې ومني، نو هغه لومړی وزیر له دندې ګوښه کړ، علي رضا یې د هغه ځای ناستی وټاکه، او بیا یې نوې ټاکنې ترسره کولو امر وکړ. د غونډې استازو په ټاکنو کې د یوې ډلې په توګه د هېواد د ژغورنې لپاره په جوړ شوي منشور سره ګډون وکړ، او په نوي پارلمان کې یې پراخه اکثریت ترلاسه کړ.

Mustafa Kemal’s success in this quest was remarkable. Having realized that the central government and the authority in Istanbul were under the enemy’s control he decided to establish a national government in Anatolia. So he organized a national conference (rally) in Sywas, where the policies and means to safeguard Turkey’s Independence were discussed. The conference adopted a few resolutions and an executive committee was formed, to be headed by Mustafa Kemal. The conference sent a warning to the Sultan demanding the removal of Prime Minister Farid and the holding of free parliamentary elections. Under such pressure, the Sultan was forced to submit to the conferences’ demands, and so he dismissed the Prime Minister and appointed Ali Redha as his successor, then he ordered new elections to be held. The delegates from the conference entered the elections as a group with a manifesto designed to salvage the country and they achieved a sweeping majority in the new parliament.

له خپلې بریاليتوبونو وروسته دوی انقرې ته لاړل، هلته يې خپل مرکز جوړ کړ او هلته يې غونډه وکړه. دوی وړاندیز وکړ چې پارلمان په استانبول کې وګرځي او د دوی د استازو شورا منحل شي، ځکه چې غړي اوس رسمي وکیلان شوي وو. خو مصطفی کمال د دې دواړو وړاندیزونو سخت مخالفت وکړ او ويې ويل: «د استازو شورا باید دومره دوام وکړي، تر دې چې د پارلمان ژمنه او بشپړتیا روښانه شي او د هغه پالیسي معلومه شي. په پایتخت ته د تګ خبره بیا د ځان ويجاړي ده، ځکه که تاسو داسې وکړئ، نو د دښمن په رحم به پاتې شئ. انګریزان لا هم هېواد کنټرولوي او چارواکي به بې شکه ستاسو په چارو کې لاس وهي او شاید تاسو به ونیسي. نو پارلمان باید همدلته انقرې کې راټول شي، ترڅو خپلواک پاتې شي.» مصطفی کمال خپل نظر په کلکه ساتلو او دفاع يې وکړه، خو وکیلان يې قانع نشول چې د پارلمان ناستې په انقرې کې وکړي. وکیلان د ټاکلي پروګرام له مخې پایتخت ته لاړل، د خلیفه سره خپله وفاداري يې څرګنده کړه او خپل کار يې ته دوام ورکړ. دا د ۱۹۲۰ کال د جنوري میاشت وه۔

After their success they moved on to Ankara and established their headquarters there where they held a meeting and proposed that the parliament should meet in Istanbul and their Council of Representatives should be dissolved since its members had now become official deputies. However, Mustafa Kemal strongly opposed these two proposals saying, “The Council of Representatives should continue until the parliament’s commitment and integrity is made clear and until its policy becomes known. As for the move to the capital, this would be sheer madness, for if you did this you would be under the mercy of the enemy. The British still control the country and the authorities will undoubtedly meddle in your affairs and perhaps arrest you. The parliament should therefore convene here in Ankara so that it remains independent.” Mustafa Kemal persisted and defended his opinion strongly, but failed to persuade the deputies to hold the parliament’s sessions in Ankara. The deputies duly went to the capital and expressed their loyalty to the Khalifah, and continued on with their work. This was in January 1920.

خلیفہ نے نمائندگان پر اپنی مرضی مسلط کرنے کی کوشش کی، مگر انہوں نے مزاحمت کی اور ملک کے حقوق کے تحفظ پر اپنی آمادگی ظاہر کی۔ جب اتحادیوں کا دباؤ ان پر بڑھنے لگا تو انہوں نے رائے عامہ کو اس عہد کے حق میں متحرک کیا جس پر وہ سیواس کانفرنس کے دوران متفق ہوئے تھے۔ اس عہد میں وہ شرائط شامل تھیں جن کے تحت وہ امن قبول کرنے کے لیے تیار تھے۔ ان شرائط میں سب سے اہم یہ تھی کہ ترکی متعینہ حدود کے اندر ایک آزاد اور خودمختار ریاست بن جائے۔ اتحادیوں، خاص طور پر برطانیہ نے اس پر خوشی کا اظہار کیا، کیونکہ یہی وہ چیز تھی جس کا وہ ہدف رکھتے تھے، اور وہ چاہتے تھے کہ یہ مطالبہ خود ترکوں کی طرف سے آئے۔

The Khalifah tried to impose his will on the deputies but they resisted and showed their willingness to hold on to the country’s rights. When pressure from the allies mounted on them, they rallied public opinion for the covenant which they had agreed upon during the Sywas conference. The covenant included the conditions according to which they were prepared to accept peace. Most important of these conditions was that Turkey should become a free and independent state within specified borders. The allies, especially the British, rejoiced, for this was exactly what they had been aiming at. Moreover, they wanted it to come from the Turks themselves.

یہاں یہ ذکر کرنا مناسب ہے کہ وہ تمام ممالک جن پر عثمانی ریاست بطور اسلامی ریاست ولایات کے طور پر حکومت کرتی تھی، پہلی عالمی جنگ کے بعد ان میں سے ہر ایک کے لیے اتحادیوں کی طرف سے ایک معاہدہ تیار کیا گیا تھا جس میں ان کے اس حصے کی آزادی کا اعلان کیا گیا تھا جسے اتحادی الگ رکھنا چاہتے تھے۔ چنانچہ عراق کے لیے ایک معاہدہ تھا جس میں عراق کی آزادی شامل تھی، اسی طرح شام، فلسطین، مصر وغیرہ کے لیے بھی۔ لہٰذا اتحادیوں، خصوصاً برطانیہ کا اس ترکی قوم پرست معاہدے پر خوش ہونا فطری ہی تھا، کیونکہ یہ بالکل وہی چیز تھی جو وہ چاہتے تھے: عثمانی ریاست کے ٹکڑے کرنا اور اسے چھوٹی چھوٹی ریاستوں میں تقسیم کرنا تاکہ یہ دوبارہ ایک مضبوط ریاست کی صورت میں نہ لوٹ آئے۔ مسلمانوں کی ریاست کو تباہ کرنے کا ان کا خواب اب پورا ہوتا نظر آ رہا تھا۔

It is worth mentioning here that all the countries which the ‘Uthmani State used to rule over as Wilayat in her capacity, as the Islamic State, had each had, in the wake of the First World War, a covenant drawn up for them by the allies and which proclaimed for them the independence of the part which the allies wanted to keep separate. Iraq, therefore, had a covenant comprising the independence of Iraq, as did Syria, Palestine, Egypt and so on. Thus, it was only natural for the allies, especially the British, to rejoice at this Turkish Nationalistic Covenant, for it was exactly what they wanted; the dismembering of the ‘Uthmani State and its division into statelets lest it return again as one strong State. Their dream of destroying the Muslims’ State looked as though it would now come to fruition.

که د متحدینو هغه تړونونه نه وای چې دوی هرڅای جوړ کړل، نو حالت به بل لوری اختیار کړی وای. دا ځکه چې د عثماني دولت یوه واحده دولت و چې ټول خپل ولایتونه یې د ځان برخه بللې. دا د وحدت نظام (یعنې فیدرال) یې خپلولی و نه د اتحاد نظام (یعنې کنفډرال)، نو د دولت په سیاست کې د حجاز او ترکیې ترمنځ، او همدارنګه د القدس ولسوالۍ او د اسکندرونې ولسوالۍ ترمنځ هیڅ توپیر نه و. ټول د یو واحد دولت برخې وې.

Had it not been for the covenants, which the allies managed to set up everywhere, the situation would have taken a different turn. The reason for this was because the ‘Uthmani State was a single entity which considered all of its Wilayat as part of it. It had adopted a system of Unity (i.e., a federation) and not Union (i.e., a confederation) and so there was no difference in the State’s policy between Hijaz or Turkey, nor between the district of al-Quds and the district of Iskandarona. All of them were part of one single State.

اضافه بر این، صورتحال باید با شرایطی که بر قدرتهای شکستخورده در پایان جنگ تحمیل شد، پیچیدهتر میشد. دلیلش این بود که شکست ترکیه مشابه شکست آلمان بود، زیرا هر دو در جنگ متحد بودند، و شروط صلحی که بر یک کشور گذاشته میشد، باید بر دیگری نیز اعمال میشد. بنابراین، اگر مردم آلمان با این فکر مخالفت کردند که حتی به اندازه یک وجب از سرزمین خود را واگذار کنند، و با تجزیه کشورشان مبارزه کردند، همین وضعیت باید برای دولت عثمانی نیز پیش میآمد و آن کشور هرگز نباید تجزیه میشد. متفقین از این واقعیتها آگاه بودند و آنها را در نظر گرفتند. با این حال، هنگامی که خود عثمانیها خواستار تجزیه کشورشان شدند، درخواستی که هم عربها و هم ترکها آن را طلب میکردند، متفقین این فرصت را غنیمت شمردند و چنین اقداماتی را با شور و حرارت تشویق کردند؛ به ویژه در مرکز دولت (ترکیه) که بیشتر قدرت حکومت در آنجا سرچشمه میگرفت و در آنجا نمایندگی میشد.

In addition, the situation should have been further complicated by the conditions imposed on the defeated powers at war’s end. This was because the defeat of Turkey was similar to that of Germany, since they were allies in the war together, and the conditions of peace laid down on one country should have applied to the other. Thus, if the people of Germany resisted the idea of having to part with as much as a handspan of their land, and fought against their country being dismembered, so should have been the case for the ‘Uthmani State, and she too should never have been dismembered. The allies were aware of these realities and took them into account. However, when the ‘Uthmanis themselves requested their country to be dismembered, a request sought by Arabs and Turks alike, the allies leaped at the chance and ardently encouraged such moves; especially in the State’s center (Turkey) where most of the rule within the State originated and where it was represented.

لهذا، رأى الحلفاء في المعاهدة نصرهم النهائي. وهكذا سُمح للأتراك بحرية المقاومة بعد نشرها، فبدأ الحلفاء يسحبون قواتهم من كل ناحية من البلاد. وأُخرجت القوات البريطانية والفرنسية من البلاد. وفي الوقت نفسه، أخذ الأتراك يستجمعون قوتهم. فتشكلت حركة مقاومة تحولت في النهاية إلى ثورة ضد الخليفة، مما اضطره إلى إرسال جيش لسحق الحركة. وقد تمكن من ذلك حتى وقف الناس كلهم مع السلطان، إلا أهل أنقرة حيث كان معقل الثورة. وفي النهاية، أشرفت أنقرة نفسها على الهزيمة. وأمام جيش الخليفة، سقطت القرى المحيطة واحدة تلو الأخرى ثم انضمت إليه. وقد وُضع مصطفى كمال ومن معه في موقف بالغ الحرج، لكن مصطفى كمال عزم على مواصلة القتال، فحرّض القوميين، فاستجابوا واستجمعوا قوتهم. وانتشرت الشائعات في الولايات والقرى التركية بأن الجيش البريطاني على وشك احتلال العاصمة، واعتقال القوميين، وإغلاق مجلس النواب بالقوة.

Therefore, the allies considered the covenant to be their final victory. The Turks were thus allowed the freedom of resistance, once it had been published, and the allies then began to pull their troops out from every corner of the land. The British and the French troops were removed from the country. Concomitantly, the Turks began gathering strength. A resistance movement was formed which eventually turned into a revolution against the Khalifah, thus forcing him to send in an army to crush the movement. This it managed to do until all the people stood by the Sultan except those in Ankara where the stronghold of the revolution was. Eventually, Ankara itself was on the brink of defeat. In the face of the Khalifah’s army, the surrounding villages fell one after the other and then joined it. Mustafa Kemal and those with him were placed in a very critical situation, but Mustafa Kemal was determined to fight on and so he incited the nationalists. They responded and gathered strength. Rumors were spread in the Turkish provinces and villages that the British army was about to occupy the capital, arrest the nationalists and shut down the house of parliament by force.

دا هم خپره شوې وه چې خلیفه او د هغه حکومت د قبضې ملاتړ کوي. ډېر ژر وضعیت بدل شو. خلکو خلیفه پرېښود او د عامه افکارو جریان د انقرې ملي پالونکو ته واوښت. نارينه او ښځې د ترکیې د دفاع لپاره په کوبنو سره انقرې ته ولاړل. د خلیفې د اردو ډېری سرتېري له هغې ووتل او د مصطفی کمال اردو سره یو ځای شول، هغه مهال چې د ترکانو لپاره یو لوی قهرمان او د هیلو سمبول شوی و. د هغه درېځ پیاوړی شو او تقریباً ټول هېواد د هغه تر کنټرول لاندې راغی. هغه یو لیک خپور کړ چې د ملي استازو د شورا د ټاکنو غوښتنه یې کوله، داسې شورا چې انقره به یې مرکز وي. ټاکنې وشوې او نوي ټاکل شوي غړي راټول شول او ځانونه یې د ملي اسامبلې نوم کېښود. دوی خپل ځانونه مشروع حکومت وباله. دوی مصطفی کمال د استازو د شورا رئیس وټاکه. انقره د ملي حکومت مرکز شوه او ټول ترکان یې تائید کړل. بیا مصطفی کمال حرکت وکړ او د خلیفې د اردو پاته شوني ځواک یې ړنګ کړ، پدې توګه پر کورنۍ جګړې پای ټاکل شو. وروسته هغه د یونانیانو سره په جګړه تمرکز وکړ او ډېرې وینې توې جګړې پېښې شوې. په پیل کې یونانیان برلاسي وو، مګر ډېر ژر توازن د مصطفی کمال په ګټه بدل شو.

Rumors about the Khalifah and his government supporting the occupation were also spread. The situation soon changed. People began deserting the Khalifah and public opinion shifted towards the nationalists in Ankara. Men and women drifted towards Ankara volunteering to defend Turkey. Many soldiers deserted the Khalifah’s army and joined the army of Mustafa Kemal, who by then had become a hero for the Turks and a symbol of their hopes. His position gathered strength and almost the entire country came under his control. He issued a leaflet calling for the election of a national Council of Representatives that would position Ankara as its headquarters. The election took place and the newly elected members convened, calling themselves the National Assembly. They considered themselves the legitimate government. They voted Mustafa Kemal as president of the Council of Representatives. Ankara became the center of the national government and all the Turks approved of it. Mustafa Kemal then moved and destroyed what remained of the Khalifah’s army, putting an end to the civil war. He then concentrated on fighting the Greeks, and several bloody battles ensued. The Greeks had the upper hand at first but soon the balance shifted in Mustafa Kemal’s favor.

د ۱۹۲۱ کال د اګست تر میاشتې پورې هغه د یونانیانو پر وړاندې یو چټک او بریالی برید پیل کړ، هغه یونانیان چې په هغه وخت کې ازمیر او د ترکیې د ساحلونو نور برخې نیولې وې. د سپتمبر په پیل کې هغه اسمت ته پیغام ولیږه چې هیرینګټن سره وویني او توضیحات وټاکي. په هغې ناسته کې، متحدینو پریکړه وکړه چې یونانیان له ترېس وباسي او له استانبول او د ترکیې له ټول خاوره ووځي. که مونږ د مصطفی کمال حرکتونو ته ښه ځیر شو، نو دا نتیجه اخلو چې متحدینو د هغه غوښتنو ته یوازې هغه وخت غاړه کیښوده چې هغوی دا ژمنه ترلاسه کړه چې هغه به د هغه بدل کې اسلامي واکمنۍ ته پای ورکړي. دا خبره هغه وخت نوره هم څرګنده شوه کله چې ملي شورا د هغه له لاسه ترلاسه شویو بریاوو وروسته د ترکیې د راتلونکي په اړه له هغه سره بحث وکړ. هغه ځواب ورکړ: «زه د اسلامي هیوادونو د اتحاد په پیاوړتیا نه باور لرم، نه د عثماني ولس د اتحاد، او هر یو له مونږ ته خپل هر ډول نظر غوره کول آزاد دي. په هرصورت، حکومت باید د واقعیتونو پر بنسټ یوې ثابتې او پلان شوې پالیسۍ ته ژمن پاتې شي. داسې پالیسي چې یوازې یو هدف ولري، هغه دا چې هیواد او د هغه خپلواکي د خپلو طبیعي پولو په دننه کې وساتي. احساسات او خیالونه زموږ پالیسۍ ته زیان ونه رسوي، او لعنت دې وي پر خوبونو او افسانو چې په تېر وخت کې موږ ته ډیر ګران تمام شوي دي.»

By August 1921, he launched a swift and successful attack on the Greeks who at the time occupied Izmir and other parts of the Turkish coasts. In the beginning of September, he sent for Ismat to meet Harrington and work out the details. At that meeting, the allies agreed to expel the Greeks from Tarees and to withdraw themselves from Istanbul and the whole of Turkey. If we closely followed Mustafa Kemal’s moves, we deduce that the allies agreed to his demands only when they secured a promise that he would destroy Islamic rule in return. This was made clearer when the National Assembly discussed with him the future of Turkey in the wake of the victories he had achieved. He replied, “I do not believe in a league of Islamic countries, nor in a league of the ‘Uthmani people, and each one of us is free to embrace any opinion he wishes. However, the government should adhere to a fixed and devised policy based on realities. A policy that carries one single objective, that is to protect the country and its independence within its natural borders. Sentiments and illusions should not affect our policy, and damn to the dreams and the myths, they have in the past cost us dearly.”.

په دې اعلامیې سره هغه غوښتل چې د ترکیې خپلواکي د ترکو د هیواد په توګه، نه د اسلامي امت په توګه، بنسټ کېږدي. ځینې وکیلان او سیاستوال له هغه څخه پوښتنه وکړه چې د نوې ترکیې حکومت باید څنګه جوړ شي، ځکه دا تصور نه کېده چې هغه وخت د دوو حکومتونو په شان وي: یو انتقالي حکومت چې واک یې درلود او مرکز یې انقره و، او بل رسمي خو نوم کښ حکومت په پلازمېنه کې چې خلیفه او د هغه وزیران یې مشري کوله. سیاستوالو له کمال باندې ټینګار وکړ چې خپله نظریه په روښانه ډول بیان کړي. هغه ورته ځواب ورنکړ او خپل نیت یې پټ وساته. پر ځای یې د خلیفه وحید الدین په خلاف د عامه افکارو هڅول پیل کړل، هغه په دې تورنوي چې له انګرېزانو او یونانیانو سره یې همکاري کوي. خلک د خلیفه په وړاندې په غوسه شول، او د عامه خوښۍ په منځ کې مصطفی کمال د ملي اسامبلې د غونډې غوښتنه وکړه، ترڅو د سلطان او حکومت په اړه خپل پلان بیان کړي. هغه له پیله پوهېده چې کولی شي وکیلان قانع کړي چې وحید الدین لرې کړي او خلیفه له واک څخه محروم کړي، خو هغه دومره زړورتیا نه درلوده چې په مستقیم ډول د خلافت پر وړاندې حمله وکړي، ځکه دا به اسلامي احساسات راپاروي. نو هغه خلافت ونه ړنګاوه او مسئلې ته په مستقیم ډول له مخه نه ورتلو. پر ځای یې په چالاکۍ سره وړاندیز وکړ چې خلیفه له ټولو واکونو څخه بې برخې کړل شي.

By this declaration, he wanted to forge the independence of Turkey on the basis of being a country for the Turkish people and not the Islamic Ummah. Some of the deputies and politicians asked him about how the government of the new Turkey should be shaped, for it would be inconceivable for her to have two governments as was the case at that time: a transitional government with power and Ankara as its headquarters and an official yet nominal government in the capital headed by the Khalifah and his ministers. The politicians insisted upon Kemal that he should clearly state his opinion about this issue. He did not answer them and concealed his intentions. Instead he began to incite public opinion against Khalifah Waheed al-Deen, accusing him of collaborating with the British and the Greeks. People were enraged against the Khalifah and amidst the public euphoria behind him, Mustafa Kemal called for a meeting of the National Assembly to outline his plan regarding the Sultan and the government. He had known all along that he was capable of convincing the deputies to remove Waheed al-Deen and strip the Khalifah of authority, but he could not be so daring as to risk a direct attack on the Khilafah, since this would have triggered Islamic sentiment. He did not therefore dissolve the Khilafah and avoided tackling the issue head on. Instead, he slyly suggested stripping the Khalifah of all power.

دې ته ورته، سلطنت ختم کیدای شو او وحید الدین له منصب څخه ګوښه کیدای شو. دا خبره چې وارېده، وکیلان په حیرانتیا کې پاتې شول، او په چټکۍ سره هغه خطرناک پایلې یې درک کړې چې هغه وړاندیز یې لري چې د تائید لپاره ورته وړاندې شوی و. نو دوی لومړی د اوسني موضوع په اړه بحث کول غوښتل. مصطفی کمال له دې بحث څخه ډېر ویرېده او اندېښمن و، نو په ځای یې یې د دې وړاندیز په اړه د رایې ورکولو (رایه ورکولو) غوښتنه وکړه. هغه ته د اتیا وکیلانو ملاتړ حاصل شو، چې د هغه له شخصي ملګرو څخه وو۔

Thus, the Sultanate could be dissolved and Waheed al-Deen removed. As soon as the deputies heard this they became speechless, and quickly realized the dangerous implications of the proposal which they had been asked to endorse and they moved to first debate the issue at hand. Mustafa Kemal was exceedingly apprehensive and fearful of such a debate, so he asked instead for a motion (vote) regarding the proposal to take place. He received the backing of eighty of the deputies, who were from among his personal supporters.

البته ملی اسمبلي د هغه دغه غوښتنه ونه منله او پر ځای یې دا وړاندیز قانوني کمیټې ته ولېږده ترڅو هغه وڅیړي. کله چې کمیټه بله ورځ غونډه وکړه، مصطفی کمال هم حاضر شو او د پیښو بهیر یې په دقت وڅاراوه. کمیټه، چې له عالمانو او وکیلانو څخه جوړه وه، د دې مسالې په اړه څو ساعته بحث وکړ او ژر یې پوه شول چې وړاندیز د شریعت نصوصو سره ټکر لري، ځکه چې په اسلام کې داسې شی نشته چې دیني واک او دنیوي واک ورته ووایي، او "سلطنت او خلافت" یو او ورته دي. په اسلام کې د دین له دولت څخه بیلولو مفهوم شتون نه لري او د اسلام په تاریخ کې هیڅکله هم نه و. یوه اسلامي نظام وه او دولت به هماغه نظام پلی کاوه. په اړین ډول، قانوني کمیټه د دې بېلتون لپاره هیڅ توجیه ونه موندله او نه یې د دې مسالې په اړه د بحث کولو دلیل وموند، ځکه چې اسلامي نصوص په دې اړه څرګند او قطعي دي (د تفسیر وړ نه دي). ښکاره ده چې کمیټې وړاندیز رد کړ.

However, the National Assembly refused to grant him his wish and alternatively referred the proposal to the legal committee to look into. When the committee convened the next day, Mustafa Kemal attended and watched the course of events closely. The committee, comprising of scholars and lawyers, debated the issue for a few hours and soon realized that the proposal violated the Shari’ah texts, since in Islam there is nothing called religious authority and temporal authority, “Sultana and Khilafah”, are one and the same. The concept of separating the Deen from the State does not exist in Islam and had never existed throughout its history. There was an Islamic System and the State implemented the System. Inevitably, the legal committee could not find any justification for such a separation nor could it find a reason for conducting a debate on the issue because the Islamic texts are clear-cut and decisive (not open to interpretation) about this issue. Not surprisingly, the committee rejected the proposal.

په دې حال کې مصطفی کمال دا پریکړه کړې وه چې سلطنت له خلافت څخه جلا کړي، او په دې توګه دین له دولت څخه بیل کړي؛ دا د اتحادیانو د موخو پوره کېدل وو، یعنې د اسلامي دولت د پاتې شونو له منځه وړل د خپلو خلکو په لاسونو. د هغه استعماري کلتور، چې هغه ته د لويديځوالو د تقلید اړ کوي، په دې کې چې دنیوي واک له روحاني واک څخه بیل کړي، هغه دې ته وهڅاوه چې سلطنت له خلافت څخه بیل کړي، لکه څنګه چې په لويديځ کې کلیسا له دولت څخه بیله شوه. کله چې مصطفی کمال وليدل چې د کمېټې بحث د هغه له نظره توپیر لرونکې لاره نیسي، نو خپل حوصله له لاسه ورکړه، له خپل څوکۍ څخه پورته شو، په یوه څوکۍ ودرېد، د غصې څخه ډک، او د کمېټې بحث یې په چیغو سره وځنډاوه: «ستاسو عزتمنو! د عثماني سلطان د خلکو واک په زور نیولی دی، او په زور سره خلکو پریکړه کړې چې بیرته یې واخلي. سلطنت باید له خلافت څخه بیل او منحل شي، دا به په هرصورت کې وشي، ستاسو د موافقې سره یا پرته له هغې، یوازې دومره ده چې ستاسو د ځینو سرونه به په دې پروسه کې ولويږي.» هغه د یوه ديکتاتور په شان خبرې وکړې، بیا د کمېټې غونډه ختمه شوه. د ملي اسمبلۍ د دې وړاندیز د بحث او پریکړې لپاره سمدستي راغوښتل شوه.

However, Mustafa Kemal was determined to separate the Deen from the State by separating the Sultanate from the Khilafah, which was the fulfillment of the aims of the allies; the destruction of the remains of the Islamic State by the hands of its own people. His colonialist culture, which makes him imitate the Westerners in their separation of the temporal power from the spiritual one drove him to separate the Sultanate from the Khilafah, just as the Church had come to be separated from the state in the West. When Mustafa Kemal realized that the debate of the committee was taking a course different to his, he lost his temper and leaped off his seat, he stood on a chair fuming with rage and interrupted the debate of the committee by shouting, “Your excellencies! The ‘Uthmani Sultan has seized the authority of the people by force, and it is by force that the people have decided to regain it. The Sultanate must be separated from the Khilafah and dissolved, this shall take place whether you agree or not, all there is to it is that some of your heads will fall in the process.” He spoke like a dictator, then the meeting of the committee broke up. The National Assembly was immediately called for to meet and discuss the proposal.

دې بحث په جریان کې مصطفی کمال وپوهېد چې د وکیلانو اکثریت د دې وړاندیز مخالف دی، نو هغه خپل ملاتړي چاپیره راټول کړل او د یوه لاس پورته کولو په واسطه د وړاندیز د رایې اخیستو غوښتنه یې وکړه. وکیلانو پر دې اعتراض وکړ او وویل: "که رایه اخیستل په هر حال کې ضروري دي، نو دا کار باید د هر وکیل د نوم په اعلانولو سره وشي." مصطفی کمال دا رد کړ او په ډار ور کوونکي لهجه یې چیغه کړه: "زه ډاډه یم چې ملي شورا به دا وړاندیز په عمومي اجماع سره تصویب کړي، او د لاسونو د پورته کولو په واسطه رایه اخیستل به بس وي." وړاندیز رایې ته وړاندې شو او یوازې ډیر لږ لاسونه پورته شول. په دې سره سره، پایله داسې اعلان شوه لکه ملي شورا چې وړاندیز په واضح اکثریت سره منلی وي. وکیلان له دې څخه حیران شول او ځینو یې په اعتراض او چیغو سره له خپلو څوکیو پورته کېدل: "دا رښتیا نه ده، موږ موافقه نه وه کړې!" د مصطفی کمال ملاتړو هم په چیغو ورته ځواب ورکړ او دوی یې ونیول، سپکې خبرې تبادله شوې، بیا د ملي شورا رئيس د رایې پایله یوځل بیا اعلان کړه او وویل چې ملي شورا د سلطنت د نړېدو وړاندیز په واضح اکثریت سره تصویب کړی دی. غونډه وتړل شوه. مصطفی کمال د خپلو ملاتړو په حلقه کې د کنفرانس له تالار څخه ووت. کله چې وحيد الدين خلیفه دا خبر ترلاسه کړ، نو هېواد یې پرېښود، او لږ وروسته د هغه خور زوی عبدالمجید د مسلمانانو خلیفه وټاکل شو، خو له هرډول واک څخه محروم. خو هېواد بیا هم له قانوني واکمن پرته پاتې شو.

Throughout the debate, Mustafa Kemal realized that the majority of the deputies were against the proposal, so he gathered his supporters around him and called for a vote on the proposal by raising hands once. The deputies objected to this and said, “If it is absolutely necessary to vote, let this take place by calling out the name of each deputy.” Mustafa Kemal rejected this and shouted out menacingly, “I am confident that the National Assembly will endorse the proposal by general consensus and it will be sufficient to take votes by raising hands only.” The proposal was put to the vote and only a few hands were raised. However, the result was declared as though the National Assembly had accepted the proposal by a clear majority. The deputies were stunned by this and some of them leaped from their seats protesting and shouting, “This is not true, we did not agree!” The supporters of Mustafa Kemal shouted back at them and restrained them, insults were exchanged then the President of the National Assembly declared the result of the vote once more stating that the National Assembly had approved by a clear majority the dissolution of the Sultanate. The meeting was adjourned. Mustafa Kemal left the conference center surrounded by his supporters. When Waheed al-Deen, the Khaleefah, received news of this he fled the country and soon after his nephew, ‘Abdul Majid, was nominated as the Khalifah of the Muslims, albeit stripped of any authority. The country, however, remained without a legitimate ruler.

ایا که سلطنت له خلافت څخه جلا شوې وای، نو بیا قانوني واکمن څوک وو؟ مصطفی کمال دا خبره ډېره وخت له مخه غوښتل چې سلطنت له خلافت څخه جلا کړي، او دا یې داسې وکړه چې د هغه حکومتي جوړښت څرګند نه کړ کوم چې ترکیه به یې غوره کړي. د سلطنت له لغوه کېدو وروسته ضروري شوه چې د نوي حکومت شکل وټاکل شي. ایا مصطفی کمال به حکومت جوړ کړی او د یوه اساسي قانون لرونکي حکومت ولسمشر به شي، په داسې حال کې چې خلیفه به د اختیار لرونکې شخصیت په توګه پاتې وي؟ که داسې وي، نو ایا د سلطنت د لغوه کولو پرېکړه په لومړي سر کې بې اغیزې نه وه؟

If the Sultanate was separated from the Khilafah, who then was the legal ruler? Mustafa Kemal had all along been very anxious to separate the Sultanate from the Khilafah, and he did so without revealing the structure of government which Turkey was to adopt. With the dissolution of the Sultanate it had become necessary to decide the format of the new government. Would Mustafa Kemal form the government and become the President of a constitutional government while keeping the Khalifah as the authoritative figure? If so, then would not the decision to dissolve the Sultanate have been ineffectual in the first place?

مصطفی کمال حکومت جوړولو څخه انکار وکړ او خپل مقصدونه یې ښکاره نه کړل. خپل هغه واک او اقتدار پر بنسټ چې په دې سبب یې خلکو باندې کنټرول درلود، هغه ګوند جوړ کړ چې نوم یې یې "د خلکو ګوند" کیښود. مقصد یې دا و چې عامه نظر د ځان په ګټه واړوي، ځکه سره له دې چې واک یې درلود، د نمایندګانو شورا لوی اکثریت لا هم د هغه په مخالفت کې و، حتی د سلطنت د خلافت څخه د جلاکیدو له اعلان وروسته هم. دا خبره ده چې هغه پریکړه وکړه چې د نوې حکومت بڼه، چې ټاکلی یې و، څرګنده کړي، او ترکیه یې د جمهوریت په توګه اعلان کړه چې ځان یې پکې ولسمشر و. هغه د ملي مجلس پر ضد د بد ګومانولو کمپاین پیل کړ او دې کار یو شرمونکی سیاسي بحران زیږاوه، چې د واکمن حکومت استعفا ته لاره پرانیستله. حکومت خپل استعفا ملي مجلس ته وسپارله او په دې توګه د واک خالیګی رامنځته شوه. په ژورېدونکي بحران کې، ځینو وکیلانو د نمایندګانو شورا ته وړاندیز وکړ چې بحران حل کولو لپاره مصطفی کمال د حکومت مشر وټاکي. په لومړي کې هغه ډډه وهله چې د دې دندې لپاره هیڅ هیله نه لري، بیا یې منلې او د ملي مجلس د خطاب لپاره ډیاس ته ولاړ.

Mustafa Kemal refused to form a government and did not reveal his intentions. Backed up by his power and authority, through which he had control over the people, he went on to form a party which he called the “People’s Party”. His intention was to gain public opinion in his favor because despite his power, the sweeping majority in the Council of Representatives were still against him even after the declaration of the separation of the Sultanate from the Khilafah. This led him to consider disclosing the shape of the new government which he had decided to form, declaring Turkey to be a republic with himself as its President. He started by initiating a smear campaign against the National Assembly and this produced an embarrassing political crisis, thus leading to the resignation of the government in office. The government tendered its resignation to the National Assembly creating a power vacuum. Amidst the deepening crisis, some of the deputies suggested to the Council of Representatives that it should appoint Mustafa Kemal as the head of the government in order to solve the crisis. At first he pretended that he held no ambitions for the job, then he agreed and went up to the stand to address the National Assembly.

په خپل وینا کې هغه وکیلانو ته وویل: "تاسو ما ته د دې نازک وخت د مرستې لپاره بلنه ورکړې ده. مګر دا نازک حالت ستاسو د ځان کار دی. له همدې امله دا حالت یوه تیره پیښه نه ده، بلکې زموږ د حکومت په نظام کې د قضاوت بنسټیز تېروتنه ده. ملي شورا اوس دوه دندې لري، تقنیني او اجرائیوي. هر وکیل غواړي چې د هرې وزارتي پریکړې میګر په کې برخه واخلي او د هرې ادارې او هر وزیر د پریکړې په کار کې خپله پوزه ورننوځوي. محترمو! هیڅ وزیر نشي کولی خپل دنده او مسؤلیت پیژني او په داسې حالاتو کې دنده ومني. تاسو باید پوه شئ چې په دې بنسټ تأسیس شوی حکومت نشي جوړیدای، او که جوړ هم شي، نو دا به حکومت نه، بلکې بې نظمي وي، او موږ باید دا حالت په ښه توګه درک کړو. له همدې امله ما پریکړه کړې ده چې ترکیه د ټاکل شوي ولسمشر په مشرۍ جمهوریت وګرځوم." کله چې هغه خپله وینا پای ته ورسوله، ژر ځرګنده شوه چې هغه له مخه یو فرمان چمتو کړی و، چې ترکیه یې جمهوریت اعلانوله او خپله یې د ترکیې د جمهوریت لومړی ولسمشر وټاکه. هغه پخپله د هیواد قانوني واکمن وګرځید.

In his speech he said to the deputies, “You have sent for me to come to the rescue at this critical hour. However, the critical situation is of your own doing. Therefore, this state of affairs is not a passing incident, but a fundamental error of judgment in the system of our government. The National Assembly has at the moment two functions, legislative and executive. Each deputy wants to take part in every ministerial decision and stick his nose into every government department and every decision made by a minister. Your excellencies, no minister can become familiar with his job and responsibility, and accept a post in such circumstances. You have to realize that a government founded on this basis is impossible to establish, and if it were established, you would not call it a government, but shambles, and we have to appreciate this state of affairs. Therefore, I have decided to turn Turkey into a republic, with an elected President.” Once he had finished his speech, it was soon realized that he had already prepared a decree, making Turkey a republic and electing himself as the first President of the Turkish republic. He turned himself into the lawful ruler of the country.

یوں مگر چیزیں مصطفی کمال کی خواہش کے مطابق آسانی سے نہ چلیں۔ ایک تو یہ کہ ترک قوم مسلمان ہے اور جو کچھ مصطفی کمال نے کیا وہ اسلام کے خلاف ہے۔ یہ احساس پھیلنے لگا کہ مصطفی کمال اسلام کو ختم کرنا چاہتا ہے، اور اس کو خود کمال کے ذاتی اعمال نے ہوا دی۔ اپنی نجی زندگی میں وہ اسلام کو حقیر جانتا تھا، شریعتِ الٰہی کے تمام احکام کی خلاف ورزی کرتا تھا، اور ہر اس چیز کا مذاق اڑاتا تھا جسے مسلمان عزت اور تقدس دیتے ہیں۔ جلد ہی لوگوں کو معلوم ہو گیا کہ انقرہ کے نئے حکمران ملعون کافر ہیں، اور وہ خلیفہ عبدالمجید کے گرد جمع ہونے لگے۔ وہ کوشش کرنے لگے کہ اختیار دوبارہ اسے سونپ دیں اور اسے عملی حاکم بنا دیں تاکہ وہ ان مرتدوں سے نجات دلا سکے۔ مصطفی کمال نے بڑھتے ہوئے خطرے کو محسوس کیا اور سمجھ گیا کہ اکثر لوگ اس سے نفرت کرتے ہیں، اور اسے زندیق اور کافر کہتے ہیں۔ اس نے اس معاملے پر خوب غور کیا اور نتیجتاً خلیفہ اور خلافت کے خلاف اپنی بدنامی کی مہم تیز کر دی، اور قومی اسمبلی کے جوش کو بھڑکایا، یہاں تک کہ اسمبلی نے ایک قانون منظور کیا جس کے مطابق جمہوریہ کی کسی بھی مخالفت اور سلطان کا ساتھ دینے کو غداری سمجھا جائے گا، جس کی سزا موت ہوگی۔ اس کے بعد مصطفی کمال ہر اجلاس میں، خاص طور پر قومی اسمبلی میں، خلافت کے نقصانات پر بات کرنے لگا۔ اس نے خلافت کے خاتمے کے لیے زمین ہموار کرنا شروع کی۔ بعض نمائندوں نے خلافت کے سفارتی فوائد بیان کر کے اس خطرے کا مقابلہ کیا، تو جواباً مصطفی کمال کی جانب سے سخت حملہ ہوا۔ اس نے قومی اسمبلی سے کہا: "کیا یہ خلافت، اسلام اور علماء کی وجہ سے نہ تھا کہ ترک کسانوں نے پانچ صدیوں تک لڑ کر جانیں دیں؟ اب وقت آ گیا ہے کہ ترکی اپنے مفادات کا خیال رکھے اور ہندوستانیوں اور عربوں کی پروا چھوڑ دے۔ ترکی کو مسلمانوں کی قیادت کے بوجھ سے آزاد ہونا چاہیے۔"

However, things did not run as smoothly for Mustafa Kemal as he had wished. For one thing, the Turkish people are Muslim and what Mustafa Kemal did contradicts Islam. A feeling that Mustafa Kemal intended to destroy Islam spread, fueled by Kamal’s own personal actions. In his private life, he held Islam in contempt, violating all the Divine Shari’ah rules, mocking everything that Muslims hold in high esteem and sanctity. People soon realized that the new rulers of Ankara were damned Kafireen and they began to gather around the Khalifah ‘Abdul Majid. They attempted to hand him back the authority and make him the effective ruler so that he could get rid of these apostates. Mustafa Kemal sensed the growing danger and realized that the majority of the people despised him, accusing him of being a Zindiq and Kafir. He thought long and hard about the matter and as a result intensified his smear campaign against the Khalifah and the Khilafah, inciting the fervor of the National Assembly, until it adopted and enacted a law stating that any opposition to the republic and any siding with the Sultan would be considered an act of treachery, carrying the death penalty. Mustafa Kemal then began to talk about the disadvantages of the Khilafah at every meeting, especially the National Assembly. He started to prepare the ground to abolish the Khilafah. Some of the deputies countered this threat by speaking out about the diplomatic advantages of the Khilafah, they were met in turn by a fierce attack from Mustafa Kemal. He said to the National Assembly, “Was it not because of the Khilafah, Islam and the clergy, that the Turkish peasants fought and died for five centuries? It is high time Turkey looked after her own interests and ignored the Indians and the Arabs. Turkey should rid itself of leading the Muslims.”.

مصطفی کمال خلافت کے خلاف اپنی تہمت آمیز مہم جاری رکھتا رہا، اور ترک عوام کے سامنے اس کے نقصانات کو نمایاں کرتا رہا۔ اس نے خلیفہ کو بھی بدنام کیا، اسے اور اس کے حامیوں کو اصل غدار اور برطانیہ کے کٹھ پتلی کے طور پر پیش کرتے ہوئے۔ مصطفی کمال اسی پر نہ رکا، بلکہ خلافت کے علمبرداروں کے خلاف دہشت گردی کی مہم کی سرپرستی بھی کرنے لگا۔ جس نائب نے کھلے عام خلافت کو تھامے رکھنے اور دین کی حفاظت کرنے کے وجوب کا اعلان کیا، اس کے ردِعمل میں مصطفی کمال نے اسے قتل کرنے کے لیے ایک شخص کی خدمات حاصل کیں، اور یہ اس رات ہوا جس رات اسے تقریر کرنا تھی۔ چنانچہ اس کے ایک پیروکار نے اسی رات اسے قتل کر دیا، جب وہ قومی اسمبلی سے گھر واپس جا رہا تھا۔ ایک اور نائب نے اسلامی تقریر کی تو مصطفی کمال نے اسے طلب کیا اور دھمکی دی کہ اگر اس نے دوبارہ زبان کھولی تو اسے پھانسی دے دی جائے گی۔

Mustafa Kemal pursued his smear campaign against the Khilafah, highlighting its disadvantages to the Turkish people. He also smeared the Khalifah himself by portraying him and his supporters as the real traitors and as British puppets. Mustafa Kemal did not stop there, but went on to sponsor a terror campaign against those who championed the Khilafah. His reaction towards one of the deputies who openly declared the obligation of holding onto the Khilafah and safeguarding the Deen was to hire someone to kill him the very night that he was meant to speak. So one of his followers assassinated him that night while he was on his way back home from the National Assembly. Another deputy delivered an Islamic speech, so Mustafa Kemal summoned him and threatened him with hanging if he opened his mouth again.

مصطفی کمال هر جا وحشت پھیلاتا رہا۔ کچھ وقت گزرنے کے بعد اس نے استنبول کے گورنر کو حکم دیا کہ خلیفہ کے جلوس کے گرد جو پروٹوکول اور شاہانہ ٹھاٹھ جمعہ کی نماز کے موقع پر ہوتا ہے، اسے کم کر دیا جائے۔ اس نے خلیفہ کی تنخواہ کم سے کم سطح تک گھٹا دی اور اپنے پیروکاروں کو ترغیب دی کہ وہ خلیفہ کو چھوڑ دیں۔ جب مصطفی کمال کے کچھ معتدل حامیوں نے یہ دیکھا تو ان کے اسلامی جذبات دوبارہ بھڑک اٹھے اور انہیں خلافت کے خاتمے کا خوف لاحق ہوا۔ انہوں نے مصطفی کمال کے سامنے یہ تجویز رکھی کہ وہ خود کو مسلمانوں کا خلیفہ مقرر کر لے۔ اس نے صاف انکار کر دیا۔ پھر اس کے پاس دو وفود آئے، ایک مصر سے اور دوسرا ہندوستان سے، جنہوں نے اس سے درخواست کی کہ وہ خود کو مسلمانوں کا خلیفہ مقرر کرے، اور انہوں نے بار بار منت سماجت کی مگر کوئی فائدہ نہ ہوا۔ مصطفی کمال تب تک خلافت کی موت کی گھنٹی بجانے اور اس پر آخری وار کرنے کی راہ ہموار کر چکا تھا۔

Mustafa Kemal spread terror everywhere. In time, he ordered the Governor of Istanbul to scale down the protocol and ceremonial display that surrounds the Khalifah’s cortege during Salat ul Jumu’ah. He also cut down the Khalifah’s salary to the minimum and exhorted his followers to desert him. When some of Mustafa Kemal’s moderate supporters witnessed this, their Islamic feelings began to run high again and they feared the annulment of the Khilafah. They proposed to Mustafa Kemal the idea of appointing himself as Khalifah over the Muslims. He flatly refused. Then he was visited by two delegations, one from Egypt and the other from India, asking him to appoint himself as Khalifah of the Muslims, pleading with him repeatedly but to no avail. Mustafa Kemal had by now prepared the way to ring the death knell and deal his final blow to the Khilafah.

دښمنانو او د هغوی د فرضي متحد خلیفه په وړاندې نفرت او حقارت کمال په خلکو، وسلوالو ځواکونو او ملي شورا کې خپور کړ. د بهرنیانو په وړاندې د نفرت احساس اچول یوازې یو چل وو چې خلیفه د دوی د متحد په توګه تورن کړي. کله چې عامه نظر د هغه په لوري بدل شو او د خلیفه په وړاندې احساسات لوړ شول، مصطفی کمال د ۱۹۲۴ میلادي کال د مارچ په ۳مه ملي شورا ته یوه داسې پیشنهاد وړاندې کړ چې د خلافت د لغوه کیدو او خلیفه د له منځه وړلو او ایستلو اعلان کوي، او په دې ترتیب دین په رسمي ډول د دولت څخه جلا کړ.

Hatred and contempt for foreigners, the enemy and their supposed ally the Khalifah was spread by Kemal amongst the people, the armed forces and the National Assembly. Inciting the feeling of hatred towards foreigners was merely a ploy intended to accuse the Khalifah of being their ally. When public opinion had shifted towards him and with feelings against the Khalifah running high, Mustafa Kemal presented to the National Assembly on March 3rd, 1924 a motion stating the annulment of the Khilafah and the removal and expulsion of the Khalifah, thereby formally separating the Deen from the State.

هغه الفاظ چې هغه کله چې د مجلس وکیلانو ته یې دا تجویز وړاندې کړ، داسې وو: "د ګواښ سره مخ جمهوریت باید په څه بیه وساتل شي او په یوه مضبوط علمي بنسټ باندې جوړ شي؟ خلافت او د "اهل عثمان" میراثونه باید له منځه لاړ شي، پخوني مذهبي محکمې او د هغوی قوانین باید په عصري محکمو او عصري قوانینو بدل شي، د ملايانو مدرسې باید سکولرو دولتي ښوونځيو ته ځای ورکړي." بیا هغه د دین او هغه څه چې هغه "مذهبي سړي" بولي، د برید لاندې راوست. په حقیقي ديکتاتوري واک سره یې دغه تجویز پخپله تصویب کړ او د ملي مجلس تصویب یې پرته له کومې بحث څخه ترلاسه کړ. بیا یې د استانبول والي ته امر وليږه چې خلیفه عبدالمجید باید د بل ورځې له سهار دمخه ترکیې پریږدي. والي پخپله د پولیسو او سرتیرو یوې ډلې سره په نیمه شپه د خلیفې ماڼۍ ته ولاړ. هغوی هغه مجبور کړ چې په یوه ګاډي کې کېنی او د سرحد پورې یې بدرقه کړ، او یوازې یوه سوټکیس یې ورسره اجازه ورکړه چې یو څو جامې او لږ پیسې پکې وې.

Some of the words which he said when he presented the motion to the deputies were as follows, “At what cost should the threatened republic be safeguarded and be established on a strong scientific basis? The Khalifah and the legacies of “Ahl ul Uthman” must go, the ancient religious courts and their laws must be replaced by modern courts and modern laws, the schools of the clergy must give way to secular government schools.” He then went on to attack the Deen and what he called religious men. Displaying real dictatorial authority, he adopted the motion himself and secured the National Assembly’s approval without any debate. He then sent an order to the Governor of Istanbul stating that the Khalifah, ‘Abdul Majid, should leave Turkey before dawn the following day. The Governor himself, went with a group of policemen and soldiers to the Khalifah’s Palace at midnight. They forced him to get into a cart and escorted him to the border not allowing him to take more than one suitcase containing some clothing and a little money.

دا چې مصطفی کمال څنګه اسلامي دولت او اسلامي نظام ختم کړ، او د هغه پر ځای یې یوه سرمایه دارې دولت او سرمایه دارې نظام قائم کړ. د اسلامي دولت د ړنګولو په واسطه هغه د کافرانو هغه خوب پوره کړ چې دوی د صلیبي جنګونو راهیسې ساتلی وو.

This is how Mustafa Kemal abolished the Islamic State and the Islamic System, and in its place established a Capitalist state and a Capitalist system. By destroying the Islamic State, he fulfilled the dream of the disbelievers which they had nurtured ever since the Crusades.