اسلامي دعوت د هغې ورځې څخه معلومه وه چې د الله رسول ﷺ وحي ترلاسه کړه. د مکې خلکو تل دا پوهیدل چې محمد ﷺ یو نوی دین ته رابلل کوي، او یو شمیر خلکو اسلام قبول کړی و. دوی دا هم پوهیدل چې محمد ﷺ خپل صحابه راټولوي او د هغوی ساتنه کوي، او مسلمانان د نورو قریشو څخه پټیدل، ځکه چې دوی یو ځای راټولیدل او د خپل نوي دین زده کړه یې کوله.

The Islamic call was known from the first day the Messenger of Allah (pbuh) recieved the message. People in Makkah had known all along that Muhammad (pbuh) was calling for a new Deen, and that scores of people had embraced Islam. They also knew that Muhammad (pbuh) was gathering his companions and looking after them, and that the Muslims concealed themselves from the rest of the Quraysh while they grouped together and learned about their new Deen.

مکہ کے لوگ اس نئی دعوت اور اس پر ایمان لانے والوں سے آگاہ تھے، مگر انہیں یہ معلوم نہیں تھا کہ وہ کہاں جمع ہوتے ہیں اور وہ کون لوگ ہیں۔ اسی لیے جب رسول اللہ ﷺ نے اپنے نئے عقیدے کا اعلان کیا تو یہ ان کے لیے حیرت کی بات نہ تھی۔ مکہ کو حیران کرنے والی چیز اس نئے مسلم گروہ کا ظہور تھا۔ مسلمانوں کو اس وقت بڑی تقویت ملی جب حمزہ بن عبدالمطلب ایمان لے آئے، اور ان کے تین دن بعد عمر بن الخطاب بھی ایمان لے آئے۔ پھر اللہ تعالیٰ کی وحی نازل ہوئی۔

People in Makkah were aware of this new call and of those who believed in it, but they never knew where they met nor who they were. That is why when the Messenger of Allah (pbuh) proclaimed his new belief, it did not come as a surprise. What surprised Makkah was the emergence of this new group of Muslims. The Muslims had gained a great deal of strength when Hamzah ibn ‘Abd al-Muttalib embraced Islam, followed by ‘Umar ibn al-Khattab three days later. Then came the revelation of Allah (swt),

پس هغه څه ښکاره او بیان کړه چې ته یې مامور شوی یې، او له مشرکانو مخ واړوه. بې‌شکه موږ به تا د ټوکه‌کوونکو په وړاندې کفایت وکړو. هغه کسان چې له الله سره بل معبود شریکوي، ژر به پوه شي. [الحجر، ۱۵: ۹۴-۹۶]

“Therefore, proclaim openly (Allah’s Message), that which you are commanded, and turn away from “Al-Mushrikun”: Truly! We will suffice you against the scoffers. Who set up along with Allah another god, they will come to know” [Al-Hijr, 15: 94-96].

پیغمبر ﷺ د الله تعالی د حکم سره سم خپل ډله ټول مکې ته وښودله. هغه ﷺ د خپلو صحابه‌ګانو سره په دوو لینونو کې ووته، یوه لین د عمر رضی الله عنه په مشرۍ او بله د حمزه رضی الله عنه په مشرۍ وه. صحابه‌ګانو داسې انداز سره وګرځیدل چې قریشو دا لکه کله هم نه وو لیدلی. بیا هغه ﷺ د دوی سره کعبې ته طواف وکړ.

Allah’s Messenger (pbuh) duly obeyed Allah’s command and presented his group to all of Makkah. He (pbuh) went out with his Sahabah in two lines, one led by ‘Umar and the other by Hamzah. The Sahabah walked in a manner that the Quraysh had never witnessed before. He (pbuh) then circumambulated the Ka’bah with them.

دا هغه مرحله ده چې د الله رسول ﷺ د خپلو صحابه‌وو سره پټ پړاو څخه ښکاره پړاو ته لیږدیدل، هغو خلکو ته د بلنې او خبرتیا او رابللو څخه چې هغه ورته ځان چمتو احساسوه، ټولو خلکو ته د خطاب کولو ته. نو د دعوت نوې لاره پیل شوه، په ټولنه کې د ایمان او کفر ترمینځ ټکر پیل شو، سم افکار او خرابه افکار سره یوځای شول، او په دې ترتیب د دعوت دویم پړاو، یعنې د متقابل عمل او مبارزې پړاو پیل شو۔

This is the stage when Allah’s Messenger (pbuh) moved with his Sahabah from the secret phase to the open one, from calling and addressing and inviting those whom he felt were ready to answer his call, to addressing all people. The Da’wah then took a new turn, the clash between Iman and Kufr in society began, the interaction between the right concepts and the rotten ones began, setting off therefore the second phase of the Da’wah, i.e. the phase of interaction and struggle.

کافرانو د دعوت مخالفت او جګړه پیل کړه، او په دې پروسه کې یې د الله رسول ﷺ او د هغه صحابه کرامو ته ډول ډول زیانونه او تاوانونه ورسول. دا پړاو له ترټولو سخت پړاوونو څخه و. د الله رسول ﷺ کور ته ډبرې وویشتل شوې، او د ابولهب میرمن ام جمیل به د هغه د کور دباندې ناپاکي اچولې. هغه ﷺ به یا دا نظر انداز کړې او یا به یې لرې کړې. ابوجهل یوځل د بتانو لپاره ذبح شوې بزې د ځوړۍ (رحم) یوه ټوټه د الله رسول ﷺ په لور وغورځوله. هغه ﷺ دا ټول زغمل، او د خپلې لور فاطمې کور ته به تلو تر څو هغه یې پاک کړي. دا کار د الله رسول ﷺ عزم نور هم قوی کړ او د اسلامي دعوت لپاره یې شوق زیات کړ.

The disbelievers began resisting and fighting the Da’wah, inflicting in the process all kinds of harm and injury on the Messenger of Allah (pbuh) and his Sahabah. This phase was one of the most severest. The house of Allah’s Messenger (pbuh) was stoned and Umm Jamil, wife of Abu Lahab, used to throw impurities outside his home. He (pbuh) just ignored or removed them. Abu Jahl once threw a goat’s uterus, slaughtered as a sacrifice to the idols, at Allah’s Messenger (pbuh). He (pbuh) bore it all, and would go to his daughter Fatimah’s house so that she could clean him up. This only strengthened Allah’s Messenger’s (pbuh) resolve and made him more eager towards the Islamic call.

مسلمانوں کو دھمکیاں دی جاتی تھیں اور انہیں تکلیفیں پہنچائی جاتی تھیں۔ ہر قبیلہ اپنے مسلمان افراد کو اذیت دینے اور ستانے کا خود ذمہ اٹھا لیتا تھا۔ ایک واقعے میں ایک شخص نے اپنے غلام بلالؓ کو جلتی ہوئی ریت پر لٹایا اور اس کے سینے پر بھاری پتھر رکھ دیا، صرف اس لیے کہ وہ اسلام پر قائم رہنے پر اصرار کرتے تھے۔ بلالؓ نے ڈٹ کر ’احد! احد!‘ (وہ ایک ہے، وہ ایک ہے) کہا اور اپنے رب کی خاطر یہ سارا دکھ برداشت کیا۔ ایک عورت اذیت دیے جانے کے بعد وفات پا گئی، صرف اس لیے کہ اس نے اپنا نیا عقیدہ ترک کر کے اپنے آبا و اجداد کے دین کی طرف لوٹنے سے انکار کیا۔

The Muslims were threatened and hurt, every tribe took it upon itself to torture and persecute its Muslim tribesmen. In one incident, one person left his slave Bilal on the burning sand and placed a heavy rock upon his chest simply because he insisted on Islam. Bilal defiantly uttered the words ‘Ahad! ‘Ahad! (the One, the One) and endured all this suffering for the sake of his Lord. One woman died after being subjected to torture, simply because she would not renounce her new belief and return to the faith of her forefathers.

مسلمانانو د ځورونې، شکنجې، سپکاوي او محرومیت دا ټول دردونه یوه هدف په زړه کې ساتلو سره زغلي وو، هغه دا چې الله (ج) رضا ترلاسه کړي.

The Muslims endured the suffering, torture, humiliation and deprivation with only one aim in mind, seeking to please Allah (swt).