Mekke'deki Resulullah'ın (ﷺ) davetçiliği iki aşamaya ayrılmıştı. Birinci aşama öğretim, yetiştirme ve fikri ile ruhi inşa aşamasıydı. İkinci aşama ise mesajın yayılması ve mücadele aşamasıydı. Birinci aşamanın amacı, yeni kavramların doğru anlaşılmasını sağlamak, bunları kişiliklere yerleştirmek ve bu kavramlar etrafında kişilikleri yapılandırmaktı. İkinci aşamanın amacı ise bu kavramları toplumda harekete geçirici bir güce dönüştürmek, onu bu kavramları hayatın farklı alanlarında uygulamaya yöneltmekti. Kavramlar, toplumda uygulanmadıkları sürece ruhsuz bir bilgi yığınından başka bir şey değildir. Bu kavramların canlanması ve uygulanması için önce sadece düşünce olmaktan çıkıp toplum içinde itici bir güç hâline gelmeleri gerekir; insanlar bu kavramları benimser, kavrar, taşır ve uygulamak için mücadele eder. Sonunda bu kavramların hayata geçirilmesi kaçınılmaz hâle gelir.

The Da’wah of the Messenger of Allah (pbuh) in Makkah was divided into two stages. The first stage was the stage of teaching, culturing and intellectual and spiritual building. The second stage was the spreading of the Message and the struggle. The first stage was to ensure the correct understanding of new concepts and to incorporate them into personalities and to structure them around these concepts. The second stage was to transfer these concepts into a mobilizing force in the society that drives it to implement them in the different walks of life. Concepts are nothing but a mass of lifeless information unless they are implemented in a society. In order for these concepts to be energized and implemented, they first have to go through the process of being transformed from mere thoughts to becoming a driving force within the society, with people adopting them, realizing, carrying them and struggling to implement them. Eventually, the implementation of these concepts would become inevitable.

Allah'ın Elçisi'nin (ﷺ) Mekke'deki davetini nasıl yürüttüğü şöyleydi: İlk aşamada, insanları İslam'a çağırdı, onları İslam'ın kavramlarıyla yetiştirdi ve kurallarını öğretti. İslami inanç temelinde kimi bulabildiyse onları bir araya topladı. Bu, bireylerin gizlice gruplandırılıp Da'vet için yönlendirildiği aşamaydı. Allah'ın Elçisi (ﷺ), İslam'ı kabul eden herkesi yetiştirmek için azimle davetin peşinden gitti. Onları el-Erkam'ın evinde topladı ya da kendi evlerinde veya dağ vadilerinde halkalar halinde yetiştirmesi için birini gönderdi. Bunu gizlice yaptılar ve bir grup halinde toplandılar. İnançları güçlendi, aralarındaki ilişkiler yakınlaştı ve her gün karşı karşıya oldukları görevin bilincine vardılar, öyle ki Da'vet yolunda her şeyi feda etmeye hazır hale geldiler. Mesaj kalplerinde ve zihinlerinde derin kök saldı, İslam damarlarındaki kan gibi oldu; onlar yürüyen İslam örnekleri haline geldiler. Bu nedenle, kendilerini ve Da'vet'i Kureyş'in gözünden uzak tutmaya çalışmalarına rağmen, mesaj asla yalnızca kendi içlerinde kalamazdı.

This is how the Messenger of Allah (pbuh) went about his call in Makkah. In the first stage, he called people to Islam, cultured them with its concepts and taught them its rules. He gathered whoever he could on the basis of the Islamic belief. This was the stage of secretly grouping individuals and orienting them for the Da’wah. Allah’s Messenger (pbuh) relentlessly pursued the call, eager to acculturate all those who embraced Islam. He gathered them in the house of al- Arqam, or sent someone to culture them in circles in their own homes or in the mountain valleys. They did so in secret and gathered in a group. Their belief became stronger, and relations between them closer, and their awareness of the task that they faced daily until they were ready to sacrifice anything in the way of the Da’wah. The Message took deep root in their hearts and in their minds, Islam became like the blood in their veins - they became walking examples of Islam. Therefore, the Message could never remain confined within themselves, despite their attempts to keep themselves and the Da’wah away from the eyes of Quraysh.

Ashab-ı Kiram, güvendikleri insanlarla ve İslam'ı kabul etmeye hazır oldukları görülen kişilerle konuşmaya başladılar. Böylece insanlar onların Çağrısını öğrendi ve varlıklarını hissetti. Bu aşamada davet başlangıç noktasına yerleşmiş ve harekete geçirilmesi gerekiyordu. Bu, birinci aşamanın, yani toplulaşma ve kültürleşmenin sonunu işaret ediyordu; çağrı kaçınılmaz olarak ikinci aşamaya, yani etkileşim ve mücadele aşamasına geçti. Bu aşama, İslam'ı ve onun kavramlarını insanlara anlatmayı içeriyordu. Kimi insanlar cevap verip kabul etti, kimileri ise reddedip ona karşı savaştı. Ancak küfür ve bâtıl yenilmeden, iman ve doğruluk üstünlük kazanmadan önce böyle bir çatışma kaçınılmazdı. Yine de insanların zihinleri ne kadar inatçı olursa olsun, doğru kavramların yolunu asla kalıcı olarak kapatamazlar; etkilenmemek için onlardan kaçınmaya çalışsalar da.

They began talking to people they trusted, and to those in whom they felt a readiness to accept Islam. People, therefore, found out about their Message and felt their presence. At this stage, the call was positioned at the starting point and needed to be launched. This marked the end of the first stage, i.e. the collectivization and acculturation, and the call inevitably moved to the second stage, that of interaction and struggle. It involved expounding Islam and its concepts to the people. Some people responded and accepted, and others rejected and fought it. However, before disbelief and falsehood could be defeated and before Iman and righteousness could gain the upper hand, such a clash was inevitable. Yet, no matter how stubborn peoples’ minds are, they can never permanently block the path of the right concepts, although they try to avoid them so as to remain unaffected.

Bu nedenle, İslam ile küfür olmak üzere birbirinden farklı iki düşünce akımı arasındaki mücadeleyi de içinde barındıran etkileşim aşaması başladı. Bu süreç, Allah'ın Elçisi ﷺ'in Sahabileriyle birlikte, Araplarca daha önce hiç görülmemiş bir biçimde ortaya çıkıp Ka'be'nin etrafını tavaf ederek tebliğini ilan ettiği andan itibaren ilerledi. O andan sonra Allah'ın Elçisi ﷺ Mekke'de insanları İslam'a açıkça davet etti ve onların mevcut yaşam tarzlarına meydan okudu.

Therefore, the stage of interaction commenced, incorporating as it did the struggle between the two disparate streams of thoughts, that of Islam and Kufr. It proceeded from the time that the Messenger of Allah (pbuh) emerged with his group of Sahabah, in a manner never before witnessed by the Arabs, and together they circumumbulated the Ka’bah declaring the Message. From that time on, the Messenger of Allah (pbuh) publicly invited people to Islam in Makkah, challenging their existing lifestyles.

Allah'ın (SWT) birliğini bildiren Kur'an ayetleri, Allah'ın Elçisine (ﷺ) indirildi; aynı şekilde küfrü ve putperestliği yeren ayetler ile insanların körü körüne atalarını taklit etmelerini eleştiren ayetler de indirildi. Bu ayetler, toplumdaki bozuk muamelelerden tiksinmek için indirildi; faizi (Riba) ve yolsuzluğu, terazide hile yapmayı (Tatfeef) ve aldatmayı yerdi. Halka hitap etmek için Allah'ın Elçisi (ﷺ) İslam hakkında insanlarla gruplar hâlinde konuştu. Önce kabilesini bir araya toplayarak onları yemeğe davet etti. Sonra onları İslam'a davet etti ve ona destek olmalarını istedi, ama onu reddettiler. Mekkelileri es-Safa'da topladı ve onlarla konuştu; ancak bu, Kureyş liderlerini, özellikle Ebu Leheb'i öfkelendirdi. Böylece Allah'ın Elçisi (ﷺ) ile Kureyş arasındaki ve onunla diğer Araplar arasındaki uçurum derinleşti. Bu nedenle halkla olan etkileşim, özellikle el-Erkam'ın evinde ve vadilerde, evlerde verilen yoğun eğitimle birlikte yürütüldü.

Qur’anic verses proclaiming the Oneness of Allah (swt) were revealed to the Messenger of Allah (pbuh), as were the verses deploring disbelief and idol-worship, and the verses attacking the way people blindly followed their forefathers. These verses were revealed to abhor the corrupt dealings within society, they attacked interest (Riba) and corruption and cheating in the scales (Tatfeef). In order to address the people, the Messenger of Allah (pbuh) talked to them about Islam in groups. He started by gathering together his clan, inviting them for meals. Then he invited them to Islam and asked them to support him, but they rejected him. He gathered the Makkans at al-Safa and talked to them, but this enraged the leaders of the Quraysh, especially Abu Lahab, thus the rift deepened between Allah’s Messenger (pbuh) and the Quraysh and between him and the other Arabs. Thus, the interaction with the public was coupled with the concentrated education being delivered in houses, specifically in the house of al-Arqam and in the valleys.

Çağrı, iyi bir potansiyel gösteren kişilere yönelik davetten tüm insanlara yönelik davete geçti. Açık çağrı ve kültürel uyum, Kureyş üzerinde belirgin bir etki yarattı; çünkü çağrının tehdidi arttıkça, onların içinden büyük bir nefret ortaya çıktı ve bu nefret giderek yükseldi. Kureyş, artık Muhammed ﷺ'i ve onun Mesajını görmezden gelemeyeceğini anlayınca, Da'veti karşılamak ve ona direnmek için ciddi tedbirler almaya başladı. Böylece Allah'ın Elçisine ﷺ ve Ashabına karşı düşmanlık yoğunlaştı.

The call moved from inviting individuals who displayed good potential to inviting all people. The public call and acculturation had a visible effect on the Quraysh, for it unleashed from their quarters a great deal of hatred which mounted, as the threat of the call increased/became more prevalent. The Quraysh began taking serious measures to counter and resist the Da’wah after realizing that it could no longer ignore Muhammad (pbuh) and his Message. Thus, the hostilities intensified against Allah’s Messenger (pbuh) and his Sahabah.

Ancak grubun kamuoyuna yönelik yaklaşımı büyük bir etki yarattı. Bu yaklaşım, Da'vetin büyümesi için gerekli olan kamuoyunu oluşturdu ve bunun Mekke'nin her yerine hızla yayılmasına yardımcı oldu. Geçen her gün, Müslümanların sayısında bir artış görüldü; yoksullar, yoksun bırakılanlar ve zulme uğrayanlar İslam'ı kabul ederken, soylular ve liderler ile ticaretleri Allah'ın Elçisinin (ﷺ) neye çağırdığı üzerine düşünmelerine engel olmayan zengin tüccarlar da İslam'ı kabul etti. İslam'ı kabul edenler, aklı ve kalbi saflığı, hikmeti ve hakikati kavrayanlar ile inatçılığın ve kibrin üstüne çıkanlardı. Onlar, İslam'ın doğruluğunu ve Mesajı iletenin doğruluğunu fark ettikleri anda İslam'ı kabul ettiler. Böylece Mekke'de İslam yayıldı ve erkekler ve kadınlar onu kabul etti. Müslümanların bu süreçte karşılaştıkları sınavlara ve çektikleri acılara rağmen, toplu Da'vet Mesajın daha geniş bir kitleye ulaştırılmasında önemli bir rol oynadı. Da'vetin başarısı, Kureyş liderlerinin öfkesini daha da artırdı; bu öfke, yüreklerini yakan bir ateş gibiydi. Allah'ın Elçisi (ﷺ), Mekke'ye hakim olan adaletsizliğe, sertliğe ve zulme karşı amansız bir fikri mücadele yürüttü; onların talihsiz düşüncelerini ve uygulamalarını alaya aldı, saldırdı ve ortaya çıkardı.

The public approach of the group, however, had a massive effect. It created the public opinion necessary for the growth of the Da’wah and this asssisted in its rapid expansion throughout Makkah. Every day that passed saw a growth in the number of Muslims, the poor, the deprived and the oppressed embraced Islam so did the nobles and leaders, and the rich traders whose trading did not distract them from reflecting on what the Messenger of Allah (pbuh) was calling for. Those who embraced Islam were the ones whose minds and hearts understood purity, wisdom and truth, and those who raised themselves above stubbornness and haughtiness. They embraced Islam the moment they realized its righteousness and the truthfulness of the one who conveyed the Message. Islam spread in Makkah therein, and men and women embraced it. The collective Da’wah played a major role in taking the Message to a wider audience despite the trials and suffering that the Muslims had to endure in the process. The success of the Da’wah enraged the leaders of the Quraysh still further, and was like a fire burning through their hearts. The Messenger of Allah (pbuh) waged an unrelenting, ideological campaign against injustice, harshness and oppression that dominated Makkah, and he mocked, attacked and exposed their ill-fated concepts and practices.

Bu durum, Allah Resulü ﷺ ve Sahabeleri ile bir yanda Kureyş'in kâfirleri arasında yaşanan en şiddetli dönemlerden birinin başlangıcı oldu. Kültürlenme aşamasıyla etkileşim aşaması arasındaki geçiş evresi, büyük bir hikmet, sabır ve isabet gerektirdiği için en hassas ve en nazik evre olarak kabul edilse de, etkileşim aşaması aslında daha zordur; çünkü bu aşama, eldeki durumun sonuçlarına veya koşullarına hiçbir hesap vermeden açık sözlülük ve meydan okumayı gerektirir. Bunun nedeni, Müslümanların dinleri ve imanları bakımından imtihan edilecek olmalarıdır.

This marked the beginning of one of the most severest of stages between the Messenger of Allah (pbuh) and his Sahabah on one side and the disbelievers of the Quraysh on the other. Although the intermediate phase between the stage of acculturation and the stage of interaction is considered to be the most delicate and sensitive, because it requires a great deal of wisdom, patience and precision, the phase of interaction is actually the most difficult because it requires frankness and defiance without giving any account to results or conditions of the situation at hand. This is so due to the fact that the Muslims would be tested in their Deen and Iman.

Allah'ın Resulü ﷺ ve Ashabı, dağları bile sarsacak türden zulüm, işkence, eziyet ve saldırılara katlanarak o dönemi geçirdiler.

The Messenger of Allah (pbuh) and his Companions passed through that phase enduring the kind of oppression, torture, persecution and aggression that would weigh down the highest mountain.

Bazıları Habeşistan'a hicret etti, bazıları işkence altında can verdi, bazıları ise en korkunç saldırı türlerinden sağ kurtuldu. Bu mücadelelerini amansızca sürdürdüler; öyle ki Mekke toplumunu İslam'ın nuruyla etkileyebildiler ve küfrün yaydığı, Mekke'nin de içine gömüldüğü karanlığı dağıtmaya başladılar. Resulullah ﷺ, Da'vet'in ilk aşamasını tamamlayarak üç yıl Erkam'ın evinde kalmasına rağmen, birçok mucizeyle peygamberliğini açıkça ortaya koymuş olmasına karşın, küfürle bir sekiz yıl daha mücadele etmek zorunda kaldı. Tüm bunlar olurken Kureyş, Müslümanlara işkence etmekten bir an bile vazgeçmedi ve İslam'a karşı sert tutumunu yumuşatmaya dair hiçbir işaret göstermedi. Müslümanlar ile Kureyş arasındaki etkileşimin sonucunda Da'vet'in etkisi Yarımada'ya yayıldı ve herkesin dilinde bir konu haline geldi; hacılar, çağrının haberinin Arap kabileleri arasında yayılmasına yardımcı oldu. Ancak bu Araplar çoğunlukla seyirci olarak kaldılar ve İman'a doğru tek bir adım bile atmadılar, zira asıl kaygıları Kureyş'i rahatsız etmemekti. Kureyş ile çatışmamak için Resulullah ﷺ'den uzak durdular. Resulullah ﷺ'in ve Sahabe'nin içinde bulunduğu bu tehlikeli durum, İslam'ın uygulanacağı üçüncü aşamaya Da'vet'in geçirilmesinin bir zorunluluk olduğunu açıkça gösterdi.

Some of them emigrated to Abyssinia, some of them perished under torture and some of them survived the most atrocious types of aggression. They pursued their relentless struggle until they were able to affect the Makkan society with the light of Islam and to begin to dissipate the darkness that disbelief had engendered, and that Makkah had been plunged into. Despite the fact that the Messenger of Allah (pbuh) spent three years in the House of al- Arqam, having completed the first stage of the Da’wah, he had to struggle against disbelief, even though he had clearly demonstrated his Prophethood through many miracles, for another eight years. All of this transpired without the Quraysh once giving any respite from torturing the Muslims, nor showing any signs of appeasing their harsh stance against Islam. As a result of the interaction between the Muslims and the Quraysh, the impact of the Da’wah spread throughout the Peninsula and became a subject on everyone’s lips; the pilgrims helped in spreading the news of the call amongst the Arab tribes. However, those Arabs remained mainly spectators and never moved one step towards Iman, as their main concern was not to upset the Quraysh. They avoided the Messenger of Allah (pbuh) in order not to clash with the Quraysh. This dangerous situation of the Messenger of Allah (pbuh) and the Sahabah made it evident that moving the Da’wah to the third phase in which Islam will be implemented is a must.

Ancak Mekke'deki işaretler, bunun uygulanabilir bir seçenek olduğunu göstermiyordu. Ayrıca Müslümanlara yönelik düşmanlıkların artması, onların zamanlarını tamamen davete adamalarına engel oluyordu ve insanların reddedişi durumu daha da kötüleştirerek işi daha zorlaştırıyordu.

However, the signs in Makkah were not indicative towards it being a viable option. Additionally, the increase in hostilities against the Muslims prevented them from fully devoting their time to the call and the people’s rejection compounded the situation and made it worse.