1. Abu Bakr As-siddiq
1. Abu Bakr As-siddiq
Allohning unDAN rozi bo‘lsin
may Allah be pleased with him
Abu Bakr as-Siddiq, Alloh undan rozi bo‘lsin, Allohning Elchisi ﷺ ning xalifasi edi. Uning ismi Abdulloh ibn Abu Quhofa Usmon ibn Omir ibn Amr ibn Ka'b ibn Sa'd ibn Taym ibn Murra ibn Ka'b ibn Lu'ayy ibn G'olib al-Qurayshiy at-Taymiy bo‘lib, uning nasabi Murra orqali Allohning Elchisi ﷺ ning nasabiga ulanadi.
Abu Bakr as-Siddiq, may Allah be pleased with him, was the khalifah of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace. His name was cAbdullah ibn Abi Quhafah cUthman ibn cAmir ibn cAmr ibn Kacb ibn Sacd ibn Taym ibn Murrah ibn Kacb ibn Lu’ayy ibn Ghalib al-Qurashi at-Taymi, whose genealogy connects to that of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, in Murrah.
An-Nawawi Tahzibida shunday degan: Men aytganim, ya'ni Abu Bakr as-Siddiqning ismi Abdulloh bo'lgan, degan gap to'g'ri va mashhurdir.
An-Nawawi said in his Tahdhib: What I have said, that the name of Abu Bakr as-Siddiq was cAbdullah, is correct and well known.
Aytilishicha, uning ismi ʿAtiq ham bo‘lgan. Lekin ulamolarning ko‘pchiligi qabul qilgan haqiqat shuki, ʿAtiq (ozod qilingan) iborasi uning asl ismi emas, balki mehr bilan berilgan laqab bo‘lgan. Bu laqab uni olovdan ozod qilinganligi sababli berilgan, bu haqda at-Termiziyning hadisida rivoyat qilingan. Yana aytilishicha, bu laqab uning yuzining ʿitqi, ya’ni go‘zalligi va chiroyli bo‘lganligi uchun berilgan. Buni Mus’ab ibn az-Zubayr, al-Lays ibn Sa‘d va bir guruh olimlar aytganlar. Yana aytilishicha, bunga sabab uning nasabida ayb topiladigan hech narsa yo‘qligidir.
It is said also that his name was cAteeq, but the truth upon which the generality of the men of knowledge agree is that cAteeq (the one set free) was an affectionate nickname and not his own name and he was given that name on account of his having been set free from the Fire as has been narrated in the hadith of at-Tirmidhi; and it is also said, on account of his face’s citaqah, that is to say its goodness and beauty, as Muscab ibn az-Zubayr, al-Layth ibn Sacd and a whole group said; and it has also been said that it is because there is nothing in his genealogy to be found fault with.
Mus'ab ibn az-Zubayr va boshqalar shunday deganlar: "Ummat uning as-Siddiq deb atalishiga bir ovozdan kelishgan, chunki u Allah Elchisi ﷺ ni tasdiqlashga shoshilgan, rostgo'yllikka mahkam yopishgan va hech bir holatda va sharoitda ikkilanmagan yoki orqada qolmagan. U Islomda yuksak martabalarga erishgan, ularning orasida Isro kechasidagi hikoyasi, uning sabr-qarori va bu haqda kofirlarga bergan javobi ham bor."
Muscab ibn az-Zubayr and others said, ‘The ummah agree unanimously on his being named as-Siddiq because he hastened to affirm the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, and adhered steadfastly to truthfulness, and he was not remiss nor did he hesitate in any state or condition. He made exalted stands in Islam, among which was his story on the Night of the Isra’, his steadfastness and his replying to the kujfar about it.
Bu yerda uning Allohning Elchisi ﷺ bilan birga hijrat qilishi ham bor, u oilasi va farzandlarini tark etib, Payg'ambar ﷺ bilan g'orda va hijratning qolgan yo'lida qolgani ham.
' I here is also his emigration with the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, leaving his family and children, and his remaining by the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, in the Cave and on the rest of the journey (of the Hijrah).
Keyin uning Badr kunidagi so'zlari va Hudaybiya kunidagi so'zlari keladi, o'sha kunda Makkaga kirishni kechiktirish masalasi boshqalarga noaniq tuyulgan edi. Shuningdek, Allohning Rasuli ﷺ: "Alloh bir bandaga bu dunyo bilan oxirat o'rtasida tanlov berdi, va u oxiratni tanladi", deganlarida uning yig'lagani keladi. Keyinchalik esa Allohning Rasuli ﷺ vafot etgan kundagi sabr-toqati, odamlarga murojaat qilgani va ularni tinchlantirgani keladi.
Ihen there are his words on the Day of Badr, and on the Day of Hudaybiyyah when the matter of delaying entry into Makkah seemed unclear to others. There is his weeping when the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, “Allah has given a slave the choice between this life and the next (and he has chosen the next).” Later there is his steadfastness on the day of the death of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, his addressing the people and his stilling them.
Unda uning musulmonlar manfaati uchun bay'at masalasini o'z zimmasiga olgani, so'ngra Usama ibn Zayd qo'shinini Shomga yuborishdagi sa'y-harakati va bu borada qat'iyatli turganligi bor.
There is his undertaking the matter of the oath of allegiance for the benefit of the Muslims, and then his diligence in sending the army of Usamah ibn Zaid to Syria and his determination on that.
Keyin uning murtadlar (o'z islomlaridan qaytganlar) ustidagi turishi, boshqa sahobalar bilan fikr almashishi va ularning dalillarini o'z dalillari bilan yengishi bor, va Alloh ularning ko'ksini kengaytirdi, xuddi U Payg'ambarning ko'ksini haqiqat va to'g'rilikka kengaytirgani kabi — ya'ni murtadlar bilan jihod qilishga. Keyin uning Shomni fath qilish uchun Shomga yuboriladigan qo'shinlarni tayyorlashi va ularni qo'llab-quvvatlashi bor. Keyin buni bir muhim ish bilan yakunladi, bu uning eng yaxshi amallaridan va eng ulug' fazilatlaridan biri edi — Umar, Alloh u-dan rozi bo'lsin, ni musulmonlarning xalifasi etib tayinlashi (va uning ustidagi firosati, unga vasiyat qilishi va ummatni Allohga topshirishi), shunda Alloh, azza va jalla, uni ular orasida eng yaxshi xalifa sifatida o'rinbosar qildi. Umar esa uning yaxshi amallaridan biri edi: uning orqali Islomning mustahkamlanishi, dinning qaror topishi va Allohning, taolo, uni butun dinlar ustidan zohir qilish va'dasi amalga oshdi. Siddiqning qanchalik ko'p sifatlari, darajalari va fazilatlari borki, ularni sanab bo'lmaydi. Yuqoridagilar an-Navaviydan.
Then there is the stand he took over those who reneged (on their Islam) and his exchange of views with the other Companions until he overcame their arguments with his proofs, and Allah expanded their breasts as He had expanded his breast to the reality and truth, which was to fight the renegades. Then there is his equipping the armies to go to Syria to conquer it and his support of them. Then he sealed all of that by an important action which was one of his best deeds and most majestic of his virtues - his appointment of cUmar, may Allah be pleased with him, as khalifah of the Muslims, (and his perceptiveness concerning him, his bequeathing to him, and his entrusting the ummah to Allah, so that Allah, the Mighty and Exalted, made him succeed among them as the best khalifah, and for cUmar, who was one of his good actions, were realised the establishment of Islam, the strengthening of the deen and the fulfilment of the promise of Allah, the Exalted, that He would make it manifest over the deen, all of it.) How many qualities, stations and virtues of as-Siddiq there are which just cannot be numbered.’ The above is from an-Nawawi.
Men aytmoqchimanki: men as-Siddiq haqidagi kirish qismni biroz kengaytirmoqchiman, u haqida topganim ko'p narsalarni, uning hayoti haqida ko'p ma'lumotlarni zikr qilib, bularni bo'limlarga ajratib joylashtirmoqchiman.
I say: I want to expand upon the introduction to as-Siddiq somewhat, mentioning about him much that I have discovered of his life, and to arrange that in sections.