2.10 Birinchi bo‘lgan narsalar
2.10 The Things In Which He Was First
Al-Askariy aytadi: U "Amir al-mu'minin" deb atalgan birinchi kishi edi; hijrat sanasidan voqealarni hisoblashni birinchi bo'lib yo'lga qo'ygan edi; birinchi bo'lib bayt al-mol (davlat xazinasi) tashkil etgan edi (qarang: Abu Bakr bobi); Ramazon oyida tarovehni jamoat bilan o'qishni sunnat qilib belgilagan birinchi kishi edi; kechasi posbonlik qilishni birinchi bo'lib yo'lga qo'ygan edi; hajviyotchilarni birinchi bo'lib jazolagan edi; sharob ichganlikni birinchi bo'lib саксон darra bilan jazolagan edi; muvaqqat nikoh (mut'a) ni birinchi bo'lib harom deb e'lon qilgan edi (aslida Payg'ambar ﷺ uni Xaybar kuni taqiqlagan edi — qarang: Imom Molikning "Muvatta" asari); cho'rilardan farzand ko'rgan kanizlarini xo'jayinlari tomonidan sotishni birinchi bo'lib man etgan edi; janoza namozini to'rt takbir bilan o'qishga birinchi bo'lib jamlagan edi; ro'yxatga olish daftarini birinchi bo'lib yuritgan edi; birinchi bo'lib fath (istilo) yurishlarini uyushtirgan edi; Sawad (Iroqning obod yerlari) ni birinchi bo'lib tekshirib chiqqan edi; Misrdan Ayla dengizi (Aqaba ko'rfazi) orqali Madinaga oziq-ovqat yetkazishni birinchi bo'lib yo'lga qo'ygan edi; Islomda faqat Alloh roziligi uchun sadaqa berishni birinchi bo'lib joriy etgan edi; va merosni taqsimlashda (hisoblangan ulushlar meros jamg'armasidan oshib ketgan hollarda) tuzatish kiritgan birinchi kishi edi; otlardan zakot olishni birinchi bo'lib yo'lga qo'ygan edi; Aliy (roziyallohu anhu) ga "Alloh umringizni uzaytirsin" deb birinchi bo'lib aytgan edi; va Aliy ga "Alloh sizga yordam bersin" deb birinchi bo'lib aytgan edi. Al-Askariy zikr qilganlari shu yerda tugaydi.
Al-cAskari said: He was the first to be called ‘Amir al-Mu’minin, the first to date events from the Hijrah, the first to take a bait al-mal (see the chapter on Abu Bakr), the first to establish as a sunnah the standing (for prayer) in the month of Ramadan, the first who patrolled at night, the first who punished satire, the first who punished wine-drinking with eighty (lashes), the first who declared al-mufah (temporary marriage) haram (rather the Prophet,' may Allah bless him and grant him peace, forbade it on the Day of Khaybar — see the Muwatta’ of Imam Malik), the first to forbid the sale of female slaves who had borne children to their masters, the first to assemble for prayers over the dead with four takbirs, the first to have a register, the first to make conquests, the first to survey the Sawad (the cultivated land of Iraq), the first to convey food from Egypt upon the Aylah Sea (Gulf of cAqabah) to Madinah, the first who dedicated sadaqah (purely for the sake of Allah) in Islam, and the first who adjusted the division of inheritances (in cases where the calculated portions add up to more than the total inheritance), the first to take the zakat of horses, the first to say, ‘May Allah lengthen your life,’ (he said it to cAli) and the first to say, ‘May Allah help you,’ (he said it to cAli). This is the end of what al-cAskari mentioned.
An-Nawaviy o‘zining "Tahzib" asarida aytadi: u qamchini birinchi bo‘lib joriy etgan. Ibn Sa‘d "Tabaqat" asarida buni keltiradi va shunday deydi: Undan keyin shunday deyilar edi: "Umarning qamchisi sening qilichingdan ham dahshatliroqdir." U (an-Nawaviy) davom etadi: U viloyatlarga birinchi bo‘lib qozilar tayinlagan, Kufa, Basra, Mesopotamiya, Suriya, Qohira (Misr) va Mosul shaharlari viloyatlarini birinchi bo‘lib tashkil etgan.
An-Nawawi said in his Tahdhib that he was the first to adopt the whip. Ibn Sacd mentions it in the Tabaqat, and he said: It used to be said, after him, ‘The whip of cUmar is more terrible than your sword.’ He (an-Nawawi) continued: He was the first to appoint qadis in the provinces, the first who established the provinces of (the cities of) Kufa, Basra, and of Mesopotamia, Syria, Cairo (Egypt), and Mosul.
Ibn ʿAsokir rivoyat qilishicha, Ismoil ibn Ziyod aytgan: ʿAli ibn Abu Tolib Ramazonda masjidlar yonidan o‘tdi, ularda chiroqlar yoqilgan edi. Shunda u: «Alloh ʿUmarni qabrida yoritsin, chunki U bizning masjidlarimizni bizga yoritdi», dedi. Bo‘lim: Ibn Sa’d aytadi: ʿUmar un uyi (ovqat tarqatish joyi) tayinladi va unga un, qovurilgan arpa uni, xurmo, kishmish hamda zarur narsalarni joyladi, to yo‘lda qolib ketgan — yo‘li uzilgan, ochlik yoki boshqa sabablarga ko‘ra — yo‘lovchilarga yordam bo‘lsin deb. U Makka bilan Madina orasidagi yo‘lda, yo‘lovchilarga foydali bo‘ladigan narsalarni joriy qildi. U Payg‘ambar ﷺ masjidini buzdi, unga qo‘shimcha qildi, kengaytirdi va uni tosh-shag‘al bilan yotqizdi. Hijozdagi yahudiylarni haydab, ularni Shomga, Najron aholisini esa Kufaga surgun qilgan ham aynan u edi. Ibrohim maqomini (Ka’bадан) orqaga surib qo‘ygan ham u edi.
Ibn cAsakir narrated that Ismacil ibn Ziyad said: cAli ibn Abi Talib passed by the mosques in Ramadan and in them there were lamps, so he said, ‘May Allah illuminate cUmar in his grave, as he has illuminated our mosques for us.’ Section: Ibn Sacd said: cUmar appointed a meal (flour) house and put flour in it, parched barley meal, dates, raisins and necessities, in order to help the traveller whose journey was interrupted (through lim! or other causes), and he established between Makkah and Madinah on the road that which would be useful to travellers whose journeys were interrupted. He demolished the Mosque of the I’rophet, added to it, expanded it and floored it with pebbles. He was I he one who evicted the Jews from the Hijaz (and sent them) to Syria, ami evicted the people of Najran (and sent them) to Kufa. He was the one who moved the Station of Ibrahim back (from the Kacbah)
bugungi kungacha, u avvallari Ka'baga tutash bo'lgan.
to where it is today, and it used to be adjoining the House.