سرایا، به همراه اقدامات انضباطی‌ای که رسول خدا ﷺ پس از نبرد احد اعمال کرد، تأثیر بزرگی در بازگرداندن جایگاه بلند مسلمانان و تأکید مجدد بر اقتدار دولت اسلامی داشت.

The raids, taken together with the disciplinary action meted out by the Messenger of Allah (pbuh) in the wake of the battle of Uhud, had a great effect in restoring the high standing of the Muslims and in reasserting the authority of the Islamic State.

دائرۀ نفوذ مسلمانان گسترش یافت و اقتدارشان به شکل چشمگیری افزایش پیدا کرد و به اوج تازه‌ای رسید. تمام شبه‌جزیرۀ عربستان نسبت به قدرت مسلمانان هشیار شد. هرگاه عرب‌ها خبر می‌یافتند که رسول خدا ﷺ در شرف یورش به آنان است، با آن مقابله نمی‌کردند، بلکه می‌گریختند. این وضع در غطفان و دومۃ الجندل رخ داد. قریش دیگر حریف مسلمانان نبود و به تنهایی جرئت رویارویی با آنان را نداشت. برای نمونه، در آخرین یورش در بدر، قریش عقب نشست و حتی حاضر نشد. این امر به مسلمانان کمک کرد تا از نوعی ثبات برخوردار شوند و اندکی آسودگی یابند و بتوانند بر زندگی در مدینه تمرکز کنند. آنان توانستند با تغییرات اخیری که رخ داده بود، شیوۀ زندگی خود را تطبیق دهند. اکنون که مهاجران غنایم بنی النضیر، از جمله زمین‌ها، درختان خرما، خانه‌ها و اثاثیه را به دست آورده بودند و میان آنان توزیع شده بود، وضع معیشتی‌شان تغییر محسوسی کرده بود. با این حال، این امر آنان را از هدف اصلی‌شان بازنداشت که آشکارا جهاد بود، زیرا جهاد تا روز قیامت مقرر شده است. با این همه، سطح زندگی‌شان بهتر و پایدارتر از گذشته شده بود.

The Muslims’ sphere of influence widened and their authority increased dramatically, reaching new heights. The whole of the Arabian Peninsula became cautioned of the might exercised by the Muslims. Whenever the Arabs got wind of a raid that was about to be launched against them by Allah’s Messenger (pbuh) they would not contest it but rather run away. This happened in Ghatafan and Dumat al-Jandal. The Quraysh were no longer a match for the Muslims and they could no longer dare to confront them on their own. For example, in the last raid at Badr, the Quraysh backed down and did not even turn up. This helped the Muslims to enjoy some stability and gave them some respite, allowing them to concentrate on life in Madinah. They were able to adopt their living in lieu of the recent changes that had taken place. Now that the Muhajireen had gained the booties of Banu Nadir such as their lands, palm trees (date palms), houses and furniture, which had been distributed among them, a considerable change in their fortunes had occurred. However, this did not distract them from pursuing their top priority, which was evidently Jihad, for Jihad has been decreed till the Day of Reckoning. Nevertheless, their living standards had become better and more stable than before.

با وجود آرامش حاکم بر مدینه، پیامبر خدا ﷺ همواره از خیانت دشمن بیمناک و هوشیار بود. او سخت مشتاق بود که از احوال همه و از هر تحولی که در شبه‌جزیرهٔ عربستان رخ می‌داد، آگاه شود. او ﷺ افرادی را برای ماموریت‌های اکتشافی و خبرگیری به سراسر سرزمین و فراتر از آن می‌فرستاد. او ﷺ مشتاق بود که از همهٔ جنب‌وجوش‌های اعراب آگاه شود تا برای مقابله با هر خصومتی آماده باشد. این موضوع به‌ویژه در این مرحله اهمیت داشت، زیرا دشمنان مسلمانان در شبه‌جزیره اکنون بسیار شده بودند؛ واکنشی بود به ایجاد ارتشی و دولتی که باید به حساب آید. این امر به‌خصوص پس از اخراج یهودیان بنی قینقاع و بنی نضیر، و نیز پس از آنکه ضربهٔ سهمگینی بر قبایلی چون غطفان، هذیل و بسیاری دیگر وارد آمد، صدق بیشتری داشت.

Despite the serenity in Madinah, the Messenger of Allah (pbuh) always remained on the alert fearing the treachery of the enemy. He was forever keen to gather news about everyone and every development taking place in the Arabian Peninsula. He (pbuh) would send people on exploratory and news gathering missions all over the land and beyond. He (pbuh) was anxious to learn everything about the movements of the Arabs in order to be ready to deal with any hostilities. This was especially the case at this point, now that the enemies of the Muslims in the Peninsula numbered many, which was reactionary to the building of an army and a State to be reckoned with. This was particularly the case after the expulsion of the Jews of Banu Qaynuqa’ and Banu Nadir, as well as after having dealt the tribes such as Ghatafan, Hadhayl and many others a crushing blow.

بر این اساس، پیامبر خدا ﷺ جمع‌آوری اطلاعات را امری حیاتی می‌دانست. در واقع، از همین راه بود که ایشان ﷺ هشدارهای زودهنگام درباره‌ی قریش را دریافت کرد؛ قریش که با چند قبیله‌ی دیگر متحد شده بودند تا به مدینه حمله کنند. از این رو، پیامبر ﷺ توانست پیش از رسیدن خطر جدید، برای رویارویی با آن آمادگی‌های لازم را انجام دهد.

In light of the above, the Messenger of Allah (pbuh) considered intelligence gathering to be vital. In fact it was through this medium that he received early warnings of the Quraysh, combining together with several other tribes to raid Madinah. He (pbuh) was therefore able to make advanced preparations to meet the new threat.

یہود بنو نضیر ہی تھے جنہوں نے عربوں کو رسول اللہ ﷺ کے خلاف بھڑکانے کی کوشش کی، تاکہ مدینہ سے نکالے جانے کا بدلہ لے سکیں۬۔ ان میں سے کئی افراد رسول اللہ ﷺ کے خلاف ایک گروہ بنا چکے تھے، جن میں حیی بن اخطب، سلام بن ابی الحقیق اور کنانہ بن ابی الحقیق شامل تھے، اور بنو وائل میں سے ہودہ بن قیس اور ابو عمار تھے، اور یہی گروہ مکہ میں قریش کے پاس گیا۔ قریش نے حیی سے اس کی قوم کے بارے میں پوچھا تو اس نے کہا، "میں انہیں خیبر اور مدینہ کے درمیان اس حال میں چھوڑ کر آیا ہوں کہ وہ متردد ہیں اور تمہارے ساتھ مل کر محمد ﷺ اور ان کے صحابہ کے خلاف روانہ ہونے کا انتظار کر رہے ہیں۔" انہوں نے بنو قریظہ کے بارے میں بھی پوچھا تو اس نے کہا، "وہ محمد ﷺ کو دھوکہ دینے کے لیے مدینہ میں ٹھہرے ہوئے ہیں، اور وہ تمہارے مدینہ پر حملہ کرنے کا انتظار کر رہے ہیں تاکہ اندر سے تمہاری مدد کریں۔" اس مرحلے پر قریش متردد تھے کہ آیا مدینہ پر حملہ کریں یا نہیں۔ وہ سمجھتے تھے کہ ان کے اور محمد ﷺ کے درمیان اختلاف کے سوا کچھ نہیں، سوائے آپ ﷺ کی اللہ (سبحانہ و تعالیٰ) اور اسلام کی طرف دعوت کے۔ اس لیے وہ سوچنے لگے کہ کیا محمد ﷺ حق پر ہیں؟ اپنے شکوک کو دور کرنے کے لیے قریش نے یہود سے پوچھا، "اے یہودیو! تم وہ پہلے لوگ ہو جنہیں کتاب دی گئی اور تم محمد ﷺ کے ساتھ ہمارے اختلاف کی نوعیت جانتے ہو۔ کیا ہمارا دین بہتر ہے یا ان کا؟" یہودیوں نے جواب دیا، "یقیناً تمہارا دین ان کے دین سے بہتر ہے، اور تم حق پر ہونے کے زیادہ حقدار ہو!"

It was the Jews of Banu Nadir who endeavored to incite the Arabs against the Messenger of Allah (pbuh) in order to exact their revenge for being expelled from Madinah. A number of them had formed a party against the Messenger of Allah (pbuh), among whom were Huyayy ibn Akhtab, Salam ibn Abi al-Huqayq and Kinanah ibn Abi al-Huqayq, and from Banu Wa’il were Haudhah ibn Qays and Abu ‘Ammar, and it was this party which approached the Quraysh in Makkah. The Quraysh asked Huyayy about his people and he said, “I left them between Khaybar and Madinah hesitating and waiting for you to march with them against Muhammad and his Companions.” They also asked him about Banu Quraydah and he said, “They remained in Madinah to deceive Muhammad. They are waiting for you to raid Madinah to help you from within.” At that stage the Quraysh were hesitant, not knowing whether to attack Madinah or not. They considered that there was no dispute between them and Muhammad (pbuh) except his (pbuh) call to Allah (swt) and Islam. They, therefore, wondered whether Muhammad (pbuh) was in the right? To lessen their doubts the Quraysh asked the Jews, “You, O Jews, are the first people to receive scripture and know the nature of our dispute with Muhammad. Is our Deen the best or is his ?” The Jews replied, “Certainly your Deen is better than his and you have a better claim to be in the right!”.

یہودی موحد تھے اور وہ بخوبی جانتے تھے کہ محمد ﷺ کا دین ہی حق ہے، لیکن عربوں کو ان کے خلاف بھڑکانے کی ان کی جلتی ہوئی خواہش نے انہیں اس شرمناک غلطی میں جا پھنسایا۔ یہ اعلان کرنا کہ بتوں کی پرستش توحید سے بہتر ہے، ان کی دائمی رسوائی اور ذلت تھی، مگر یہودیوں نے یہ کر دکھایا اور وہ اسے بار بار کرنے کو تیار ہیں۔

The Jews were monotheistic and they knew very well that the Deen of Muhammad (pbuh) was the right one, but their burning desire to incite the Arabs against him (pbuh) landed them in this despicable blunder. To declare that the worshipping of idols was better than the Tawheed was their eternal disgrace and shame, but the Jews did it and are ready to do it over and over again.

هنگامی که یهودیان مطمئن شدند که قریش متقاعد شده و با میل و رغبت به دعوت آنان پاسخ خواهند داد، نزد غطفان از قیس عیلان، بنی مرّه، بنی فزاره، اشجع، سُلیم، بنی سعد، اسد و هر کس دیگری که کینه‌ای از مسلمانان در دل داشت رفتند. با گذشت زمان، شماری از قبایل عرب با هم متحد شدند و همراه قریش به سوی مدینه روانه شدند.

Once they were assured that the Quraysh were convinced and that they would gladly respond to their call the Jews went to Ghatafan of Qays Ghaylan, to Banu Murrah and to Banu Fazarah, to Ashja’a, to Salim, to Banu Sa’d, to Asad and to anyone else who held a grudge against the Muslims. In time, a number of Arab tribes allied and went out with the Quraysh heading for Madinah.

قریش به رهبری ابوسفیان حرکت کردند. تعدادشان حدود ۴٬۰۰۰ جنگجو، ۳۰۰ سواره و ۱٬۵۰۰ جنگجوی دیگر که سوار بر شتر بودند، بود. بنی فزارہ به رهبری عُیینۃ بن حصن بن حذیفہ با تعداد زیادی جنگجو و ۱٬۰۰۰ شتر حرکت کردند. اَشجع به رهبری مِسْعَر بن رُخَیلہ حرکت کرد و بنی مُرّہ به رهبری حارث بن عوف با ۴۰۰ جنگجو. سُلیم و مردم بئر معونہ با حدود ۷۰۰ جنگجو حرکت کردند. هنگامی که همه اینها گرد آمدند، بنی سعد و بنی اسد نیز به آنها پیوستند. در مجموع، لشکر حدود ۱۰٬۰۰۰ مرد شد و نیروی متحد به رهبری ابوسفیان حرکت کرد. هنگامی که خبر به رسول خدا ﷺ رسید، تصمیم گرفت در داخل مدینه سنگر بگیرد. سلمان فارسی پیشنهاد کرد که خندقی گرد مدینه کنده شود. خندق کنده شد و خود رسول خدا ﷺ در کندن آن کار کرد و مسلمانان را با امید پاداش در بهشت تشویق می‌کرد. او ﷺ ایشان را به دو چندان و بیشتر تلاش کردن برمی‌انگیخت و بدین ترتیب خندق در شش روز تکمیل شد. افزون بر این، دیوارهای خانه‌هایی که رو به دشمن بودند مستحکم شدند، سپس خانه‌های آن سوی خندق (بیرون از آن) تخلیه شدند و زنان و کودکان در خانه‌های مستحکم داخل مدینه جای داده شدند. رسول خدا ﷺ با سه هزار مسلمان حرکت کرد؛ پشتش به دره سَلع و خندقی بود که او را از دشمن جدا می‌کرد. در آنجا او ﷺ اردو زد و خیمه‌ای سرخ برایش برپا شد.

The Quraysh marched under the leadership of Abu Sufyan. They numbered about 4,000 warriors, 300 cavalrymen and another 1,500 warriors riding on camels. Banu Fazarah marched under the leadership of ‘Uyayna ibn Hisn ibn Hudhayfah with a large number of warriors and 1,000 camels. Ashja’a marched under the leadership of Mis’ar ibn Rakhaylah, and Murrah marched under the leadership of al-Harith ibn ‘Auf with 400 warriors. Salim and Bir Ma’una’s people marched with about 700 warriors. When these had all gathered they were further reinforced by Banu Sa’d and Banu Asad. Altogether the army totaled about 10,000 men and the coalition force marched under the leadership of Abu Sufyan. When news reached the Messenger of Allah (pbuh), he decided to entrench himself inside Madinah. Salman al-Farsi recommended digging a trench around Madinah. The trench was dug and the Messenger of Allah (pbuh) worked at it himself encouraging the Muslims on with the hope of reward in Heaven. He (pbuh) prodded them to double and redouble their efforts and in this way the trench was completed in six days. In addition, the walls of the houses facing the enemy were fortified, the houses beyond (outside) the trench were then evacuated, and the women and children placed inside the fortified houses within Madinah. The Messenger of Allah (pbuh) set off with three thousand Muslims, he had his back to the valley of Sal’ and the trench dividing him from the enemy. There he (pbuh) encamped, and a red tent was pitched for him.

قریش و هم‌پیمانانش به امید رویارویی با محمد ﷺ در احد حرکت کردند، اما این دیدار میسر نشد. سپس قریش به راه افتاد تا به مدینه رسید و با شگفتی دید که خندق راهشان را سد کرده است. روشن است که قریش و هم‌پیمانانش با این گونه راهبرد دفاعی آشنا نبودند و ناچار شدند بیرون مدینه، آن سوی خندق، اردو بزنند تا درباره گام بعدی‌شان بیندیشند. ابوسفیان و همراهانش به زودی دریافتند که باید مدت درازی کنار خندق بمانند، زیرا نمی‌توانستند به آن یورش ببرند. این وضعیت بی‌سرانجام دشواری‌آفرین شد، زیرا زمستان بود، بادها تند و سرمای گزنده‌ای داشت. در چنین شرایطی مردم دلسرد شدند و آرزو کردند به خانه‌هایشان بازگردند. حیی بن اخطب از این وضع آگاه بود و از این رو پیشنهاد کرد که بنی قریظه را وادار کنند پیمان صلحی را که با مسلمانان بسته بودند نقض کنند و به هم‌پیمانی بپیوندند. او به قریش و هم‌پیمانانش گفت که اگر قریظه چنین کند، مسلمانان همه پیوندهای خود با جهان بیرون را از دست خواهند داد و راه برای یورش به مدینه باز خواهد شد.

The Quraysh and their allies set off, hoping to encounter Muhammad (pbuh) at Uhud, but it was not to be. The Quraysh then marched on until they reached Madinah and to their surprise they found their way barred by the trench. Clearly the Quraysh and her allies were not familiar with this kind of defensive strategy, they were forced to encamp outside Madinah beyond the trench to consider their next move. Abu Sufyan and those with him soon realized that they were in for a long stay by the trench because they were not able to storm it. This inconclusive situation proved troublesome as it was winter, the winds were fierce and biting cold. Under these conditions the people began to feel demoralized, they wished that they could return home. Huyayy ibn Akhtab was aware of this and so he suggested that Banu Quraydah should be talked into violating the peace treaty, which they had signed with Muslims, and join the coalition. He told the Quraysh and their allies that if the Quraydah did this the Muslims would lose all links with the outside world and the way would be open to invade Madinah.

قریش و غطفان از این فکر خشنود شدند و به حیی اجازه دادند که نزد کعب بن اسد، رهبر بنی قریظه برود. وقتی کعب آمدن حیی را شنید، در قلعه را به روی او بست. اما حیی پافشاری کرد تا آنکه کعب در را گشود. حیی به او گفت: «ای کعب! وای بر تو! من برای تو شهرت جاودانه و لشکری بزرگ آورده‌ام. با قریش، با رهبران و بزرگانشان، و با غطفان، با رهبران و بزرگانشان آمده‌ام. آنان پیمانی استوار بسته‌اند و به من قول داده‌اند که تا محمد ﷺ و یارانش را از میان نبرند، بازنخواهند گشت.» کعب دودل بود و پیمان وفاداری و امانت‌داری رسول خدا ﷺ را به یاد آورد. از پیامدهای آنچه خود را در آن می‌افکند، هراس داشت. اما حیی همچنان او را اغوا می‌کرد و یادآوری می‌کرد که محمد ﷺ با یهودیان چگونه رفتار کرده و متحدان چقدر نیرومندند، تا سرانجام کعب تسلیم شد و آنچه حیی از او خواسته بود را پذیرفت.

The Quraysh and Ghatafan were pleased with the idea and sanctioned Huyayy to approach Ka’ab ibn Asad, the leader of Banu Quraydah. When Ka’ab heard Huyayy coming he shut the door of the fort in his face. However Huyayy persisted until Ka’ab opened the door; he said to him, “Good heavens Ka’ab! I have brought you immortal fame and a great army. I have come with Quraysh with their leaders and chiefs, and Ghatafan with their leaders and chiefs. They have made a firm agreement and promised me that they will not depart until we have made an end of Muhammad and his men.” Ka’ab was hesitant and he recalled the Messenger of Allah’s (pbuh) loyalty and faithfulness. He feared the consequences of what he was letting himself into. But Huyayy kept on wheedling Ka’ab, reminding him of how Muhammad (pbuh) had treated the Jews and how strong the Allies were, until at last Ka’ab gave way and accepted what Huyayy had asked of him.

بنابراین کعب پیمان خود را شکست و از عهدی که میان او و پیامبر خدا (صلی الله علیه وسلم) بود جدا شد. از این رو بنو قریظه بی‌آنکه پیامبر خدا ﷺ آگاه باشد به احزاب پیوستند. خبر به پیامبر خدا ﷺ و یارانش رسید و این موضوع آنان را سخت نگران کرد. از بدترین وضع می‌ترسیدند، پس پیامبر خدا ﷺ سعد بن معاذ، سرور قبیله اوس، و سعد بن عباده، سرور قبیله خزرج، همراه با عبدالله بن رواحه و خوات بن جبیر را فرستاد تا بروند و ببینند آیا خبر درست است یا نه. به آنان فرمود که نشانه‌ای بدهند که فقط او بفهمد، تا روحیه مردم سست نشود، و اگر بنو قریظه همچنان به پیمان خود وفادارند، آشکارا در برابر مردم سخن بگویند. پس رفتند و وضعی را یافتند که از آنچه نخست شنیده بودند ناگوارتر بود. هنگامی که کوشیدند بنو قریظه را از شکستن پیمان بازدارند، کعب خواست که به برادران‌شان بنو نضیر اجازه داده شود به خانه‌های خود بازگردند. سعد بن معاذ که اتفاقاً هم‌پیمان بنو قریظه بود کوشید آنان را به پایبندی به پیمان ترغیب کند. آنان با تحقیر از پیامبر خدا ﷺ سخن گفتند و گفتند: «پیامبر خدا کیست؟ ما هیچ پیمان یا تعهدی با محمد نداریم.» فرستادگان بازگشتند و یافته‌های خود را به پیامبر خدا ﷺ گزارش دادند. وضعیت آشکارا بسیار جدی بود و ترس همه‌جا را فرا گرفته بود.

Thus Ka’ab broke his promise and cut loose from the bond that was between him and the Messenger of Allah (pbuh). The Quraydah, therefore, joined the Allies without the knowledge of Allah’s Messenger (pbuh). The news reached the Messenger of Allah (pbuh) and his Sahabah and this caused them a great deal of concern. They feared the worst, and thus, Allah’s Messenger (pbuh) sent Sa’d ibn Mu’adh, chief of the ‘Aus, and Sa’d ibn ‘Ubadah, chief of al-Khazraj, together with ‘Abdullah ibn Rawahah and Khawwat ibn Jubayr to go and see whether the report was true or not. He (pbuh) asked them to give him a sign which only he could understand so as not to undermine the peoples’ morale and that if the Quraydah were still loyal to their agreement they were to speak out openly before the people. So they went forth and found the situation even more deplorable than they had at first heard. When they tried to persuade the Quraydah not to dishonor their agreement, Ka’ab demanded that they allow their brothers Banu Nadir to return back to their homes. Sa’d ibn Mu’adh, who happened to be an ally of the Quraydah, attempted to persuade them to stick to their agreement. They spoke disparagingly of the Messenger of Allah (pbuh) saying, “Who is the Messenger of Allah? We have no agreement or undertaking with Muhammad.” The envoys returned and briefed Allah’s Messenger (pbuh) of their findings. The situation was obviously extremely serious and fear was everywhere.

لشکر متحدان برای نبرد آماده شدند. در این میان، قریظه از متحدان خواستند ده روز به آنان مهلت دهند تا برای جنگ آماده شوند، در حالی که خود متحدان در این مدت با مسلمانان به شدت می‌جنگیدند. آنان سه دسته تشکیل دادند تا با رسول خدا ﷺ بجنگند: دستهٔ ابن العوار السلمی از دره به مدینه نزدیک شد، دستهٔ عیینة بن حصن از پهلو پیش آمد، و ابوسفیان جلوی خندق رسید. وحشت مسلمانان را فرا گرفت و سخت هراسان شدند. توان متحدان آشکار بود و روحیهٔ‌شان بسیار بالا؛ به سوی خندق آمدند و چند نفرشان توانستند از آن عبور کنند. برخی از سواران قریش، از جمله عمرو بن عبدود، عکرمة بن ابی جهل و ضرار بن الخطاب، به بخش باریک‌تری از خندق روی آوردند و اسب‌هایشان را چنان تازیانه زدند که از آن جهیدند و به زمین باتلاقی میان خندق و سلع رسیدند.

The Allies prepared for combat. The Quraydah meanwhile asked the Allies to allow them ten days in order to prepare for battle while they, the Allies, would fight the Muslims fiercely during that time. They formed three divisions to fight the Messenger of Allah (pbuh), the division of Ibn al A’war al-Silmi closed in on Madinah from the valley, the division of ‘Uyayna ibn Hisn moved in from the side, and Abu Sufyan came before the trench. Panic gripped the Muslims and they became terrified. The Allies’ strength was apparent, and their morale very high, they went for the trench and a few of them managed to storm it. Some Qurayshi horsemen amongst whom were ‘Amr ibn ‘Abdu Wudd, ‘Ikrimah ibn Abi Jahl and Dirar ibn al-Khattab made for a narrow part of the ditch and beat their horses so that they dashed through it and carried them into the swampy ground between the trench and Sal’.

علی بن ابی طالب همراه با تنی چند از مسلمانان بیرون آمد تا شکافی را که از آن راهی به درون یافته بودند نگه دارد. در این هنگام عمرو بن عبدود، پس از آنکه دستهٔ او متوقف شده بود، پیش آمد و هر که را که می‌خواست با او بجنگد به مبارزه طلبید. علی این چالش را پذیرفت و به او گفت: «تو را فرا می‌خوانم که از اسب پیاده شوی.» عمرو پاسخ داد: «ای پسر برادرم، نمی‌خواهم تو را بکشم.» علی گفت: «اما من می‌خواهم تو را بکشم.» پس با هم جنگیدند و علی او را کشت. سواران باقی‌مانده با شتاب و بی‌درنگ از روی خندق گریختند. اما این شکست نه تنها روحیهٔ متحدان را سست نکرد، بلکه آنان را خشمگین‌تر و مصمم‌تر ساخت که مسلمانان را به وحشت اندازند. در همین میان، افراد تندرو بنی قریظه از دژهای خود بیرون آمدند و به مدینه وارد شدند، با این هدف که خانه‌های نزدیک را به وحشت اندازند. آزار، اضطراب و هراس در محلات مسلمانان شدت یافت، اما پیامبر خدا ﷺ همواره مطمئن بود که خداوند به او پیروزی خواهد داد. گشایش از سوی نعیم بن مسعود رسید. او پیش‌تر اسلام آورده بود، هرچند قومش از آن خبر نداشتند، و نزد پیامبر خدا ﷺ آمد. نعیم راهی را به پیامبر خدا ﷺ پیشنهاد کرد که با آن می‌توانست ائتلاف را به خطر اندازد. پس نعیم نزد بنی قریظه رفت که در روزگار جاهلیت با ایشان دوستی نزدیک داشت، و محبت خود و پیوندهای ویژه‌ای را که میان آنان بود به یادشان آورد. نعیم به بنی قریظه گفت که سرنوشتشان چه خواهد بود اگر غطفان و قریش ایشان را تنها بگذارند تا با محمد ﷺ به‌تنهایی روبه‌رو شوند. او تأکید کرد که قریش و غطفان ممکن است تحمل انتظار طولانی را نداشته باشند، زیرا ساکن آن منطقه نیستند. به ایشان گفت که اگر تنها با محمد ﷺ روبه‌رو شوند، توانایی این کار را نخواهند داشت.

‘Ali ibn Abi Talib with some Muslims came out to hold the gap through which they had forced a passage. Now ‘Amr ibn Abdu Wudd went forth when his contingent had come to a halt and challenged anyone to fight him. ‘Ali accepted the challenge and said to him, “I call on you to dismount.” ‘Amr replied, “O son of my brother, I do not want to kill you.” ‘Ali said, “But I want to kill you.” So they fought and ‘Ali killed him. The remaining horsemen fled bursting headlong in flight across the trench. This upset, however, did not affect the Allies’ morale it actually enraged them and made them all the more determined to terrorize the Muslims. In the meantime the zealots of Banu Quraydah began to leave their forts and enter Madinah, this was with the aim of terrorizing nearby houses. Torment, anxiety and terror intensified within the Muslims’ quarters, but the Messenger of Allah (pbuh) was always confident that Allah (swt) would grant him victory. Relief came through Nu’aym ibn Mas’ud. He had already embraced Islam though his own people did not know it and he came to the Messenger of Allah (pbuh). Nu’aym proposed to the Messenger of Allah (pbuh) a way in which he could jeopardize the coalition. So Nu’aym went to Banu Quraydah, with whom he had been a close friend in the days of Jahilliyah, and reminded them of his affection and the special ties that existed between them.” Nu’aym told Banu Quraydah what their fate would be if Ghatafan and the Quraysh were to leave them to face Muhammad (pbuh) alone. He emphasized that the Quraysh and Ghatafan might not bear waiting for a long time because they were not inhabitants of that area. He told them that if they were left to face Muhammad on their own they would not be able to do so.

سرانجام، او به آنان پیشنهاد کرد که همراه با متحدان نجنگند، مگر آنکه گروگان‌هایی از بزرگانشان بگیرند؛ گروگان‌هایی که در دست آنان بمانند تا به عنوان تضمینی باشند که قبیله‌های غطفان و قریش [در جنگ] باقی بمانند. تنها در آن صورت است که باید همراه با متحدانشان با محمد ﷺ بجنگند تا کار او را یکسره کنند. قبیله قریظه این را پیشنهاد بسیار خوبی دانستند. سپس نُعَیم نزد قریش رفت و به آنان گفت که یهودیان قریظه از کاری که در مخالفت با محمد ﷺ کرده‌اند پشیمان شده‌اند و در پی جبران کوتاهی خود هستند. او گفت که آنان آماده‌اند با تحویل دادن برخی بزرگان دو قبیله قریش و غطفان به محمد ﷺ، جبران کنند تا او سرِ آنان را ببُرد. به آنان گفت: «پس اگر یهودیان گروگان خواستند، حتی یک نفر را هم به آنان ندهید.» سپس نزد غطفان رفت و همان سخنی را که به قریش گفته بود، به آنان گفت.

Finally, he suggested to them not to fight alongside the Allies until they had taken hostages from their chiefs who would remain in their hands as security in order to have Ghatafan and the Quraysh stay. Only then should they fight Muhammad (pbuh) with their allies until they made an end of him. The Quraydah thought that this was excellent advice. Nu’aym then went to Quraysh and told them that the Jews of Quraydah had regretted their action in opposing Muhammad (pbuh) and are working to overcome their shortcoming. He stated that they were prepared to make it up with him by handing over some chiefs of the two tribes, Quraysh and Ghatafan, so that he could cut their heads off. He said to them, “So if the Jews demand hostages, do not send them a single man.” Then he went to Ghatafan and told them the same story that he had told Quraysh.

دشمنی عرب‌ها با یهودی‌ها بیشتر شد و ابوسفیان کسی را دنبال کعب فرستاد و به او خبر داد که مدت‌هاست محمد ﷺ را محاصره کرده‌اند و باید فردا برای جنگ آماده شوند. کعب پاسخ داد که فردا شنبه است، روزی که در آن هیچ کاری انجام نمی‌دهند، نه جنگ و نه کار. ابوسفیان خشمگین شد و به سخنان نعیم باور پیدا کرد. او فرستاده‌ای نزد بنی قریظه فرستاد تا به آنان بگوید که به جای این شنبه، شنبه‌ای دیگر را تعیین کنند، زیرا جنگ با محمد ﷺ فردا ضروری است. فرستاده همچنین به بنی قریظه گفت که اگر قریش و غطفان تنها برای جنگ بیرون بروند، پیمان‌شان از هم می‌گسلد و در نتیجه آنان تنها با محمد ﷺ خواهند جنگید. وقتی بنی قریظه سخنان ابوسفیان را شنیدند، بر موضع خود پافشاری کردند که شنبه را نخواهند شکست، و گروگان‌هایی را نام بردند که باید به عنوان تضمین نزد خود نگه دارند. ابوسفیان که این را شنید، دیگر تردیدی درباره آنچه نعیم به او گفته بود نداشت. او به فکر راهبردی تازه افتاد و با غطفان مشورت کرد، تنها برای آنکه دریابد آنان نیز درباره جنگ با محمد ﷺ دچار تردید شده‌اند.

The Arabs’ suspicion of the Jews grew and Abu Sufyan sent for Ka’ab informing him that they had been besieging Muhammad (pbuh) for a long time and that they should make ready for battle the next day. Ka’ab replied that it was the Sabbath, a day on which they did nothing, no fighting and no work. Abu Sufyan was enraged and he came to believe what Nu’aym had told him. He sent an envoy back to the Quraydah to tell them to make another Sabbath instead of this one for it was essential to fight Muhammad the next day. The envoy also told the Quraydah that if Quraysh and Ghatafan went out to fight alone, their coalition would be broken so they would end up fighting Muhammad alone. When the Quraydah heard Abu Sufyan’s comments they asserted their stand that they would not violate the Sabbath, and mentioned the hostages whom they should hold as security. When Abu Sufyan heard this he had no doubt left concerning what Nu’aym had told him. He began to think of a new strategy and he conferred with Ghatafan only to find out that they too had second thoughts about fighting Muhammad (pbuh).

اُس رات، اللہ (سبحانہ و تعالیٰ) نے ایک تیز و تند ہوا اور گرجدار طوفان بھیجا، جس نے اُن کے خیمے اکھاڑ دیے اور اُن کی ہانڈیاں الٹ دیں۔ وہ دہشت زدہ ہو گئے اور سمجھے کہ مسلمان اس موقع سے فائدہ اٹھا کر اُن پر حملہ کریں گے۔ تب طلیحہ اٹھا اور پکارا: "محمدؐ تمہارے تعاقب میں آ رہے ہیں، پس اپنی جانیں بچاؤ۔" ابوسفیان نے کہا: "اے قریش! نکل چلو، کیونکہ میں تو جا رہا ہوں۔" چنانچہ وہ جلدی جلدی جو کچھ اٹھا سکتے تھے اٹھا کر بھاگ کھڑے ہوئے۔ غطفان اور باقی اتحادیوں نے بھی ایسا ہی کیا۔ صبح ہوئی تو وہ سب جا چکے تھے۔

That night, Allah (swt) sent a bitter wind and a thunderous storm which overthrew their tents and upset their cooking pots. They were stricken with panic and thought that the Muslims would seize the chance to direct their onslaught against them, so Tulayha arose and shouted, “Muhammad has come after you, so run for your lives”. Abu Sufyan said, “O Quraysh! Be off, for I am going.” So they grabbed hurriedly whatever they could carry and fled. Ghatafan and the rest of the Allies did the same. In the morning they were all gone.

هنگامی که پیامبر خدا ﷺ این را دید، ایشان و مسلمانان خندق را ترک کردند و به مدینه بازگشتند. الله سبحانه و تعالی مسلمانان را از جنگ کردن بازداشته بود. اکنون که رسول الله ﷺ از شر قریش آسوده شده بود، تصمیم گرفت که یک‌بار برای همیشه با بنی قریظه تکلیف را روشن کند. آنان بودند که پیمان خود را شکسته و با متحدان توطئه کرده بودند تا مسلمانان را نابود کنند؛ از این رو رسول الله ﷺ به مؤذن دستور داد که به مردم اعلام کند هر کس فرمانبردار است، نماز عصر را نخواند تا به محلی برسد که بنی قریظه در آن است. رسول الله ﷺ علی را با پرچم خود پیش فرستاد و مسلمانان با شادی و شور فراوان به سوی آن شتافتند تا به بنی قریظه رسیدند، و سپس بیست و پنج شب آنان را محاصره کردند. یهودیان به پیامبر خدا ﷺ گفتند که می‌خواهند با ایشان مذاکره کنند. پس از مذاکرات بسیار، سرانجام به داوری سعد بن معاذ رضایت دادند و او حکم کرد که: «مردان کشته شوند، اموال تقسیم گردد و زنان و کودکان به عنوان سبایا (اسیر) گرفته شوند.» این حکم اجرا شد و بدین ترتیب هستی این قبیله از میان رفت و مدینه برای همیشه از شر آنان آسوده گشت.

When the Messenger of Allah (pbuh) saw this, he (pbuh) and the Muslims left the trench and returned to Madinah. Allah (swt) had spared the Muslims from fighting. Now that Allah’s Messenger (pbuh) had rid himself of the Quraysh he decided to deal with Banu Quraydah once and for all. It was they who had broken their agreement and had conspired with the allies to exterminate the Muslims, therefore Allah’s Messenger (pbuh) ordered the Mu’adhin (caller to the prayer) to inform to the people that whoever was obedient should not perform the afternoon prayer until he had reached the location where Banu Quraydah was. Allah’s Messenger (pbuh) sent ‘Ali forward with his banner and the Muslims hastened to it full of joy and zeal until they reached Banu Quraydah whereupon they besieged them for twenty-five nights. The Jews told the Messenger of Allah (pbuh) that they wanted to negotiate with him. After much negotiation they settled for the arbitration of Sa’d ibn Mu’adh and he gave judgment that, “The men should be killed, the property divided and the women and children taken as Sabaya (slaves).” The judgment was implemented, and thus the entity of the tribe ceased to exist and Madinah was rid of them once and for all.

شکست متحدان، به پایان هرگونه تلاش جدی قریش برای رویارویی با پیامبر خدا ﷺ انجامید، و نابودی بنی قریظه به این معنا بود که هر سه قبیله یهودی که در آغاز پیرامون مدینه زندگی می‌کردند و با رسول خدا ﷺ پیمان داشتند (که هر یک به نوبه‌ی خود آن را شکستند)، دیگر آنجا نبودند. این یعنی برتری رسول خدا ﷺ و مسلمانان بر مدینه مطلق شد، و در نتیجه، عرب‌ها همچنان به اندازه‌ی گذشته از مسلمانان هراسان بودند.

The defeat of the Allies marked the end of any serious attempt by the Quraysh to confront the Messenger of Allah (pbuh) and the annihilation of Banu Quraydah meant that all three Jewish tribes, which had originally lived around Madinah and who had agreements with Allah’s Messenger (pbuh) (which each broke in turn), were not there any more. This meant that the supremacy of Allah’s Messenger (pbuh) and the Muslims over Madinah was absolute and as a result, the Arabs were just as alarmed of the Muslims as ever.