اروپا نے علم کے نام پر اسلامی ریاست پر یلغار کا آغاز کیا اور اس مقصد کے لیے بھاری بجٹ مختص کیے۔ درحقیقت یہ یلغار پوشیدہ طور پر استعماری تھی، جسے سائنس اور انسانی امداد کے نام پر تبلیغی کام کا لبادہ اوڑھایا گیا۔ اس یلغار کا مقصد یہ تھا کہ سیاسی انٹیلی جنس اور ثقافتی استعمار کے شعبے مسلم ممالک میں جڑ پکڑ لیں، یہاں تک کہ وہ مغربی استعماری جگرناٹ کا دل اور ہراول دستہ بن جائیں۔ استعمار کا آغاز اس وقت ہوا جب مسلم دنیا نے مغربی ثقافت کے لیے اپنے دروازے کھول دیے، اور یہ دروازے زیادہ تر فرانسیسی، انگریزی اور امریکی تبلیغی انجمنوں کے بھیس میں کھولے گئے۔

Europe began its invasion of the Islamic State in the name of science and it appropriated large budgets for that purpose. In fact, the invasion was covertly colonial, but disguised as missionary work in the name of science and humanitarian aid. This invasion was designed to enable the departments of political intelligence and cultural colonization to settle in Muslim countries until they became the heart and spearhead of the Western colonial juggernaut. Colonization began when the Muslim world opened its gates to Western culture via the guise of missionary associations, which were mainly French, English and American.

در نتیجه‌ی این امر، نفوذ فرانسوی و انگلیسی از طریق این مأموریت‌ها به جهان مسلمان راه یافت. در واقع، این مأموریت‌ها به نیروی محرکه‌ی جنبش‌های ناسیونالیستی بدل شدند، و به ترویج پان‌عربیسم و پان‌ترکیسم دامن زدند، و نیز بر جهت‌دهی مسلمانان تحصیل‌کرده به سوی غرب سیطره داشتند. دو هدف اصلی پشت این کار بود. نخست، جدا کردن اعراب از دولت عثمانی که آن را ترکیه نامیدند تا نژادپرستی را برانگیزند و بیش از پیش به بافت دولت اسلامی آسیب بزنند. دوم، بیگانه ساختن مسلمانان از پیوند واقعی اسلام، زیرا آنان هیچ پیوند دیگری را نمی‌شناختند.

As a result of this, both French and English influence infiltrated the Muslim world via these missions. They actually became the driving force behind nationalist movements, encouraging Pan-Arabism and Pan-Turkism, as well as in control of orienting the educated Muslims towards the West. There were two main objectives behind this. The first was to separate the Arabs from the ‘Uthmani State, which they named Turkey in order to stir up racism, further ripping at the fabric of the Islamic State. The second was to alienate the Muslims from the real bond of Islam, since they had no knowledge of any other bond.

مؤسسات تبشیری در دستیابی به مرحلهٔ نخست طرحشان موفق شدند، اما مرحلهٔ دوم ناتمام ماند. این بر عهدهٔ گرایش ناسیونالیستی ترک‌ها، عرب‌ها، ایرانیان و دیگران گذاشته شد تا به‌عنوان گوهِ باقی‌مانده، وحدت مسلمانان را بشکافد و آنان را از اصل راهنمای‌شان دور سازد. انجمن‌های تبشیری چند مرحله را پشت سر گذاشتند و تأثیرشان در سراسر جهان اسلام آشکار بود. ضعف و انحطاطی که امروز متحمل آن هستیم، نتیجهٔ این انجمن‌ها است. این قدرت‌های استعماری بودند که نخستین آجر را در دیواری نهادند که در راه پیشرفت ما قرار دادند و میان ما و مکتب‌مان حائل شد.

The missionary institutions managed to achieve the first stage of their scheme, but the second remained unfulfilled. It was left to the nationalist orientation of the Turks, Arabs, Persians and others to be the remaining wedge to split the unity of the Muslims and to veil them from their guiding principle. The missionary associations went through several phases and their effect was telling all over the Islamic world. The weakness and decline we suffer today is a result of these associations. It was the colonialist powers who positioned the first brick in the wall which they placed in the path of our advancement and which came between us and our ideology.

اروپاییان به دلیل شکست‌های پی‌درپی‌شان در نبردهایشان با مسلمانان، که در جهاد در طول جنگ‌های صلیبی شکیبایی، قدرت و شجاعت از خود نشان دادند، جمعیت‌های تبشیری را در جهان اسلام تأسیس کردند. هنگامی که صلیبیون در میدان نبرد با مسلمانان درگیر شدند، بنا بر محاسبات خودشان بر دو عامل تکیه داشتند و امیدهای بزرگی به آن دو عامل بسته بودند، و همین امر آنان را بر آن داشت که اسلام و مسلمانان را برای همیشه نابود کنند.

The Europeans established missionary societies in the Islamic world due to their unsuccessful campaigns against the Muslims, who exhibited patience, strength, and courage in Jihad during the crusades. When the crusaders clashed with the Muslims on the battlefield, they were relying on two factors according to their own calculations and they held out high hopes on those two factors, leading them to exterminate Islam and the Muslims forever.

اولین عامل، اتکای آنان بر مسیحیانی بود که در جهان اسلام زندگی می‌کردند، به‌ویژه در الشام و که شمارشان بسیار بود. این مسیحیان مردمانی بسیار مذهبی بودند و اروپاییان ایشان را برادران هم‌کیش خود می‌دانستند. آنان می‌پنداشتند که این مسیحیان با مسلمانان توطئه خواهند کرد و به بهانهٔ آنکه در جنگی مذهبی درگیرند، برای ایشان جاسوسی خواهند نمود.

The first factor was their reliance on the Christians living in the Muslim world, especially in al-Sham and who numbered many. These Christians were very religious people and the Europeans regarded them as brothers in faith. They thought that they would conspire against the Muslims and spy for them under the pretext that they were waging a religious war.

دومین عامل این بود که اروپاییان بر شمار زیاد خود، همراه با قدرت هولناکشان تکیه داشتند، در حالی که به خوبی می‌دانستند مسلمانان پراکنده و با یکدیگر در اختلاف‌اند، چرا که از هم گسیختگی وحدتشان پیش‌تر آغاز شده بود. اروپاییان می‌پنداشتند که هرگاه مسلمانان را شکست دهند، آنان را برای همیشه مطیع خواهند کرد و نابودشان خواهند ساخت، و دینشان صرفاً به مجموعه‌ای از آیین‌های تشریفاتی بدل خواهد شد. با این همه، امیدهایشان بر باد رفت و پیش‌بینی‌هایشان به خطا افتاد. آنان دچار حیرت و شگفتی شدند وقتی دیدند مسیحیان عرب در میدان نبرد در کنار مسلمانان می‌جنگند، بی‌آنکه تبلیغاتی که اروپاییان به راه انداخته بودند بر ایشان اثری گذاشته باشد. آنچه اروپاییان درنیافته بودند و در نتیجه از آن غافل مانده بودند این بود که مسیحیان عرب در کنار مسلمانان در سرزمین اسلامی زندگی می‌کردند، از همان حقوقی برخوردار بودند که مسلمانان داشتند، و همان تکالیفی را نسبت به دولت به جا می‌آوردند. مسلمانان از غذای ایشان می‌خوردند، با زنان مسیحی ازدواج می‌کردند و در امور روزمره زندگی با مسیحیان شریک بودند، زیرا این اسلام بود که حقوق آنان را پاس می‌داشت.

The second factor was that the Europeans were relying on their large numbers combined with their formidable strength, knowing all the while that the Muslims were divided and at odds with one another as the disintegration of their unity had already begun. The Europeans thought that once they had defeated the Muslims, they would subjugate them for good and destroy them, and their Deen would merely become a collection of rituals. However, their hopes were dashed and their predictions faltered. They were stunned and amazed when they saw the Arab Christians fighting alongside the Muslims on the battlefield, unaffected by the propaganda launched by the Europeans. What the Europeans had not understood and had consequently overlooked was that the Arab Christians lived alongside the Muslims in the Islamic homeland, enjoying the same rights as the Muslims and fulfilling the same duties towards the State. The Muslims would eat of their food, marry the Christian women and share in the daily matters of life together with the Christians, as it was Islam that safeguarded their rights.

همه خلفا و والیان به آن قاعده پایبند بودند و آن را به‌درستی در دولت اسلامی اجرا کردند. القرافی و ابن حزم گفته‌اند،

All the Khulafah and governors adhered to that rule and duly implemented it in the Islamic State. Al-Qurafi and Ibn Hazm stated,

اینکه دفاع از اهل ذمّه بر ما واجب است، اگر متجاوزان به سرزمین ما حمله کنند، و در صورت لزوم باید در راه حفاظت از ایشان جان بدهیم. هرگونه کوتاهی در انجام این وظیفه، نقض حقوق اهل ذمّه به شمار می‌رود.

“That it would be our duty to protect the people of the Dhimma if aggressors attacked our land, and we should die protecting them if necessary. Any neglect of such a duty would be a breach of the rights of the Dhimma.”.

القرافی همچنین گفت،

Al-Qurafi also said,

وظیفه‌ی مسلمانان نسبت به اهل ذمه این است که با ضعیفانشان با مدارا و نرمی رفتار کنند، به فقیرانشان یاری رسانند، گرسنگانشان را سیر کنند، برهنگانشان را بپوشانند و با آنان به نرمی سخن گویند. مسلمانان باید آزار همسایگانشان را بپذیرند و تحمل کنند، حتی اگر توانایی دفع آن آزار را داشته باشند؛ این کار از سر رحمت به آنان است، نه از روی ترس از ایشان یا بزرگ داشتن آنان. آنان باید در همه‌ی امور خیرخواهی کنند، هر کسی را که به ایشان آسیب رساند دفع نمایند، اموال، خانواده و آبروی ایشان و همه‌ی حقوق و منافعشان را حفظ کنند، و با ایشان همان‌گونه رفتار کنند که هر مسلمان بخشنده و پرهیزگاری باید رفتار کند.

“The Muslims’ duty towards the Dhimma would be to act gentle and lenient towards their weak, help their poor, feed their hungry, clothe them and talk to them gently. The Muslims should accept and endure the harm of their neighbors even if they were able to repel the harm, this was as a mercy to them and not out of fear of or glorifying them. They should give good advice in all matters, repel anyone harming them, protect their assets, families and honor and all their rights and interests, and do right by them like any generous and pious Muslim should do.”.

بر این اساس، همکاری مسیحیان با مسلمانان امری طبیعی بود. شگفتی اروپاییان زمانی بیشتر شد که عامل دومی که بر آن تکیه کرده بودند، محقق نشد. آنان الشام را اشغال کردند و مسلمانان را به طور کامل شکست دادند و در این میان بدترین جنایات را مرتکب شدند. برای نمونه، آنان نخستین کسانی بودند که تخلیهٔ گستردهٔ مسلمانان را آغاز کردند، و این روش در تمام جنگ‌هایشان با مسلمانان ادامه یافت. آنان گمان می‌کردند که همه‌چیز به سود ایشان پیش رفته و مسلمانان دیگر هرگز در برابرشان نخواهند ایستاد. اما مسلمانان همچنان مصمم بودند که آنان را از سرزمینشان بیرون برانند، و با وجود آنکه صلیبیون حدود دو قرن سرزمین‌های مسلمانان را در اشغال داشتند و در این مدت پادشاهی‌ها و امارت‌هایی برپا کردند، سرانجام مسلمانان توانستند ایشان را از آن سرزمین بیرون کنند.

With this in mind it was only natural for the Christians to fight alongside the Muslims. The Europeans’ surprise was even greater when the second factor which they had relied on failed to materialize. They occupied al-Sham and defeated the Muslims comprehensively, committing the worst atrocities in the process. For example, they were the first to initiate a mass evacuation of Muslims and this trend continued throughout their wars with the Muslims. They thought that everything had gone well for them and that the Muslims would never again stand against them. However, the Muslims remained determined to expel them from their land, and despite the fact that the crusaders occupied Muslim lands for about two centuries, during which times they established kingdoms and principalities, the Muslims eventually managed to expel them from it.

اروپاییان به دنبال رازِ این چرخشِ رویدادها گشتند و دریافتند که این راز در اسلام نهفته است؛ عقیدهٔ آن سرچشمهٔ آن قدرت هراس‌انگیزی است که مسلمانان داشتند، و در کنار آن، احکامی که حقوق غیرمسلمانان را پاس می‌داشت. این بزرگ‌ترین دلیلِ همبستگیِ میان شهروندانِ دولتِ اسلامی بود. در زمانِ خودشان، کافرانِ استعمارگر به روش‌های تازه‌ای اندیشیدند که با آن بتوانند به جهانِ اسلام هجوم آورند. آنان چنین نتیجه گرفتند که بهترین راه، تهاجمِ فرهنگی از طریقِ فعالیتِ تبشیری است، تا بدین‌وسیله پشتیبانیِ مسیحیان را به دست آورند و در میان مسلمانان نسبت به دینشان تردید ایجاد کنند.

The Europeans searched for the secret behind this turn of events and found that it was embedded in Islam, its ‘Aqeedah being the source of the formidable power which the Muslims possessed, coupled with its rules, which safeguarded the rights of the non-Muslims. This was the main reason behind the cohesion between the citizens of the Islamic State. In their time, the colonialist disbelievers thought of new ways by which they could invade the Islamic world. They deduced that the best way would be by way of a cultural invasion through missionary work, this was in order that they might gain the support of the Christians and initiate doubt among the Muslims vis a vis their Deen.

این امید می‌رفت که این کار تردیدهای مسلمانان را در دینشان برانگیزد و عقیده‌شان را متزلزل کند، با هدف ایجاد شکاف میان ایشان و دیگر شهروندان دولت اسلامی، و بدین‌سان قدرت مسلمانان را تضعیف کند.

This, it was hoped, would raise the doubts of the Muslims in their Deen and shake their ‘Aqeedah, with the aim of creating divisions between them and other citizens of the Islamic State, thereby weakening the power of the Muslims.

استعمارگران توانستند نقشهٔ خود را به مرحله‌ی اجرا درآورند. در پایان قرن شانزدهم مرکز تبشیری‌ای در مالت تأسیس کردند و آن را مقر فرماندهی خود ساختند؛ مقری که از آنجا یورش تبشیری‌شان را به جهان اسلام سازمان می‌دادند. در آغاز، هیئت‌های تبشیری از همان‌جا اعزام می‌شدند. پس از مدتی، ضرورت گسترش فعالیت‌هایشان را دریافتند و در سال ۱۶۲۵ به الشام رفتند و کوشیدند جنبش‌های تبشیری را در آنجا نیز بنیان گذارند.

The colonialists managed to execute their plan. At the end of the 16th century they established a missionary center in Malta and made it their headquarters from which they conducted their missionary onslaught on the Muslim world. To begin with, missions were sent out from there. After a while they saw the need to expand their activities and so they moved to al-Sham in 1625 and tried to establish missionary movements there as well.

اما فعالیت‌های آنان بسیار محدود باقی ماند و از تأسیس چند مدرسهٔ کوچک و انتشار چند کتاب مذهبی فراتر نرفت. در واقع، آنان از سوی همه با آزار، مخالفت و خصومت فراوان روبه‌رو شدند. آنان تا سال ۱۷۷۳ توانستند به کار خود ادامه دهند، تا این‌که فعالیت‌های تبشیری یسوعیان لغو شد و مؤسسات آنان تعطیل گردید. استثنای این امر برخی مأموریت‌های بی‌اهمیت، مانند مأموریت‌های مبلغان «عازاری» بود که با وجود حضور مداوم‌شان، تأثیر مبلغان و کار تبشیری‌شان را به سطحی نزدیک به هیچ تقلیل داد. نفوذ آنان محدود به مالت شد تا این‌که در سال ۱۸۲۰ نخستین مرکز تبشیری در بیروت تأسیس شد و کار تبشیری به جدیت از سر گرفته شد. در آغاز با دشواری‌های بزرگی روبه‌رو شدند، اما به فعالیت‌های خود ادامه دادند. نخستین حوزهٔ مورد توجه آنان موعظهٔ مذهبی و فرهنگ مذهبی بود، و برنامهٔ آموزشی‌شان محدود و ضعیف باقی ماند.

However, their activities remained very limited and they did not progress beyond establishing a few small schools and publishing a few religious books. In fact they suffered a great deal of persecution, opposition and hostility from everyone. They managed to function until 1773 when the missionary activities of the Jesuits were abolished and their institutions shut down, except for some insignificant missions like those of the ‘Azaryin’ missionaries which, despite their continuing presence, reduced the effect of the missionaries and their missionary work to a non-existent level. Their influence came to be confined to Malta until 1820 when the first missionary center was established in Beirut and the missionary work began again in earnest. They faced great difficulties at first, but they persisted with their activities. Their first area of concern was religious preaching and religious culture, their education program remained limited and weak.

در سال ۱۸۳۴، هیئت‌های تبشیری در سراسر منطقهٔ شام گسترش یافتند، در روستای عنتورہ در لبنان دانشکده‌ای گشوده شد، و هیئت آمریکایی چاپخانهٔ خود را از مالت به بیروت منتقل کرد تا کتاب‌هایش را چاپ و توزیع کند.

In 1834, the missionary expeditions spread out all over the region of al- Sham, a college was opened in the village of Antoura in Lebanon and the American mission transferred its print shop from Malta to Beirut in order to print and distribute its books.

المبشّر الأمريكي المعروف إلي سميث كان نشطًا جدًا في هذه الفترة؛ إذ عمل في مالطا متطوعًا مسؤولًا عن مطبعة البعثة، ووصل إلى بيروت سنة ١٨٢٧م. وبعد عام واحد هناك، دفعه الخوف والملل إلى العودة إلى مالطا. ثم عاد إلى بيروت سنة ١٨٣٤م، وفتح مع زوجته مدرسةً للفتيات. واتسع مجال عمله، فكرّس حياته للعمل في بلاد الشام، وبيروت على وجه الخصوص. وقد ساعدت هذه الجهود، وجهود كثيرين غيره، على إحياء الحركة التبشيرية. وسنحت الفرصة للمبشّرين حين اعتمد إبراهيم باشا منهاج التعليم الابتدائي وطبّقه في سوريا. وكان هذا المنهاج مستوحى من النظام التعليمي المصري، الذي بدوره أُخذ عن النظام الفرنسي. فاغتنم المبشّرون هذه الفرصة، وساهموا في الحركة التعليمية من وجهة النظر التبشيرية، مع توسيع أعمال الطباعة لديهم في أثناء ذلك. وعلى إثر هذا كله ازدهرت الحركة التبشيرية. وقد نجحوا في أن يجعلوا أبناء الدولة الإسلامية يغلون غضبًا بعضهم على بعض باسم الحرية الدينية، وتمكنوا من إطلاق أنواع مختلفة من الأنشطة الدينية المتصلة بالعقيدة بين المسلمين والنصارى والدروز.

The noted American missionary Ely Smith was very active at this time, he had been working in Malta as a volunteer in charge of the mission press and had arrived in Beirut in 1827. After one year there, fear and boredom drove him out and he returned to Malta. He next returned to Beirut in 1834 and together with his wife they opened a school for girls. His area of work broadened and he devoted his life to working in al-Sham, Beirut in particular. All these efforts and the efforts of many others helped revive the missionary movement. An opportunity presented itself to the missionaries when Ibrahim Pasha adopted the syllabus for primary education and implemented it in Syria. The syllabus was inspired by the Egyptian educational system which in turn was taken from the French system. The missionaries took advantage of this opportunity and contributed to the educational movement from the missionary point of view, expanding their printing works in the process. On the back of all this the missionary movement prospered. They succeeded in making the citizens of the Islamic State boil with anger against each other in the name of religious freedom and managed to initiate among the Muslims, Christians and Druze various kinds of religious activities related to the ‘Aqeedah.

هنگامی که ابراهیم پاشا از شام عقب نشینی کرد، ناآرامی، ترس و هرج و مرج پدید آمد و مردم میان خود دچار تفرقه شدند. نمایندگان خارجی، به ویژه مبلغان مذهبی، این فرصت را غنیمت شمردند و با توجه به نفوذ ضعیف دولت عثمانی در شام، به برانگیختن فتنه های داخلی آغاز کردند. تنها پس از گذشت یک سال، در سال ۱۸۴۱، آشوب های جدی در کوهستان های لبنان میان مسیحیان و دروزی ها درگرفت. اوضاع وخیم شد و دولت عثمانی، تحت فشار و نفوذ دولت های خارجی، به طراحی نظام حکومتی جداگانه برای لبنان ترغیب شد و استان را به دو بخش تقسیم کرد. یک بخش به دست مسیحیان و بخش دیگر به دست دروزی ها اداره می شد. دولت عثمانی حاکمی بر هر دو بخش گمارد، با هدف جلوگیری از هرگونه درگیری میان دو فرقه. با این حال این نظام موفق نشد، زیرا طبیعی نبود. بریتانیا و فرانسه در این اختلاف دخالت کردند و در هر جا که مقامات رسمی می کوشیدند آشوب را فرو نشانند، فتنه های داخلی را برمی انگیختند.

When Ibrahim Pasha retreated from al-Sham, unrest, fear and anarchy broke out and people became divided among themselves. The foreign delegates, especially the missionaries, seized the opportunity and due to the meager influence of the ‘Uthmani State in al-Sham, began igniting civil strife. After a period of just one year, in 1841, serious disturbances broke out in the mountains of Lebanon between the Christians and the Druze. The situation deteriorated and under the pressure and influence of the foreign states the ‘Uthmani State was talked into designing a separate ruling system for Lebanon, dividing the province into two parts. One part would be occupied by the Christians, while the Druze would occupy the other. The ‘Uthmani State appointed a governor over both parts, aiming to avoid any clashes between the two sects. This system did not succeed, however, because it was not natural. Britain and France became involved in the dispute and incited civil strife wherever the official authorities attempted to quell the trouble.

انگلیسی‌ها و فرانسوی‌ها این درگیری‌ها را بهانه‌ای برای دخالت در امور لبنان قرار دادند. فرانسوی‌ها از مارونی‌ها حمایت کردند و انگلیسی‌ها از دروزی‌ها، و این امر به تجدید آشوب‌ها در سال ۱۸۴۵ انجامید. صحنه‌ها هولناک بود و حملات به کلیساها و صومعه‌ها نیز گسترش یافت. دزدی، کشتار و غارت به امری رایج تبدیل شد و دولت عثمانی را واداشت تا وزیر امور خارجه‌اش را به لبنان بفرستد تا با اختیارات قانونی خود، آشوب را یک‌بار برای همیشه فرو نشاند. با این حال، او نتوانست دستاورد چشمگیری داشته باشد، هرچند تا حدی توانست تنش را فروکش کند. در این میان، فعالیت‌های مبلغان مسیحی شدت گرفت و در سال ۱۸۵۷ مارونی‌ها به فراخوانی برای انقلاب و مبارزه مسلحانه روی آوردند. روحانیان مارونی کشاورزان را علیه اربابان فئودال برانگیختند و آنان در شمال کشور با شدت به ایشان حمله کردند؛ از این‌رو انقلاب شعله‌ور شد و به جنوب نیز گسترش یافت. کشاورزان مسیحی اکنون علیه اربابان فئودال دروزی قیام کردند و انگلیسی‌ها و فرانسوی‌ها هرکدام از متحدان خود حمایت کردند. در نتیجه، نزاع داخلی به سرعت در سراسر لبنان گسترش یافت. دروزی‌ها شروع به کشتار بی‌رویه همه مسیحیان کردند، چه روحانی و چه عادی، تا آنجا که هزاران مسیحی کشته شدند یا آواره و بی‌خانمان گشتند؛ چنان شدید بود شدت این درگیری‌ها.

The British and the French used these clashes as a pretext to interfere in Lebanon’s affairs. The French sided with the Maronites and the British sided with the Druze, this led to the renewal of disturbances in 1845. The scenes were horrifying and the attacks were extended to include Churches and monasteries. Theft, killing and pillage became common practice, prompting the ‘Uthmani government to send her foreign affairs in charge to Lebanon in order to use his mandatory powers to quell the trouble once and for all. He, however, could not achieve anything significant, although he managed to appease the tension a little. Meanwhile, the missionaries intensified their activities and in 1857 the Maronites began calling for a revolution and armed struggle. The Maronite clergy incited the farmers against the feudal lords and they attacked them fiercely in the North of the country, thus the revolution was ignited and it spread to the South. The Christian farmers now rose against the Druze feudal lords and the British and the French backed their respective allies. Civil strife spread rapidly all over Lebanon as a result of this. The Druze began to indiscriminately kill all Christians, whether they were clergy or ordinary people until thousands of Christians were either dead or displaced and homeless, such was the ferocity of these clashes.

امواج آشوب و خشونت به سایر نقاط شام گسترش یافت. در دمشق، کارزاری شدید از نفرت عمیق میان ساکنان مسلمان و مسیحی آن جریان داشت که سرانجام به حمله مسلمانان به محلهٔ مسیحی‌نشین در سال ۱۸۶۰ انجامید و منجر به کشتاری شد که مرتکب شدند. این واقعه با غارت و تخریب گسترده همراه بود تا آنکه دولت ناچار شد برای پایان دادن به آشوب‌ها دخالت نظامی کند. هرچند دولت توانست آرامش و نظم را بازگرداند، کشورهای غربی این را فرصتی برای دخالت در شام دیدند و کشتی‌های جنگی خود را به سواحل آن فرستادند.

The waves of disturbances and violence spread to the rest of al-Sham. In Damascus, a fierce campaign of deep hatred was waged between its Muslim and Christian inhabitants which finally led to the Muslims attacking the Christian district in 1860 resulting in them committing a massacre. This was accompanied by pillaging and mass destruction until the State was forced to militarily intervene in order to put an end to the disturbances. Although the State managed to restore calm and order, the Western countries saw it as an opportunity to interfere in al-Sham and so they sent their warships to its shores.

در ماه اوت همان سال، فرانسه یک لشکر پیاده‌نظام به بیروت فرستاد که وظیفه سرکوب انقلاب را آغاز کرد. بدین‌ترتیب، دولت عثمانی در سوریه و لبنان گرفتار فتنه‌های داخلی شد. علت واقعی آن، کشورهای غربی بودند که می‌کوشیدند در امور داخلی دولت عثمانی دخالت کنند. آنان چنین کردند و توانستند دولت عثمانی را وادار کنند نظام حکومتی ویژه‌ای برای سوریه طراحی کند، که آن را به دو ولایت تقسیم کرد و به لبنان امتیازات ویژه‌ای داد. از این رویدادها، لبنان از سایر بخش‌های الشام جدا شد و خودمختاری محلی یافت، و با یک حکومت محلی به ریاست یک حاکم مسیحی اداره می‌شد که شورای اداری نمایندهٔ ساکنان محلی آن را یاری می‌داد. از آن زمان، کشورهای بیگانه امور لبنان را در دست گرفته و آن را مرکز فعالیت‌های خود ساخته‌اند. بنابراین لبنان به پل پیشروی تبدیل شد که قدرت‌های بیگانه از آن به قلب دولت عثمانی و سرزمین‌های مسلمانان نفوذ کردند.

In August of the same year, France sent a division of her infantry to Beirut which began the task of quashing the revolution. This was how the ‘Uthmani State was infested by civil strife in Syria and Lebanon. Its true cause was the Western states who were trying to meddle in the internal affairs of the ‘Uthmani State. This they did and they managed to force the ‘Uthmani State to design a special ruling system for Syria, dividing her into two Wilayat and giving Lebanon special privileges. From these events, Lebanon became separated from the rest of al-Sham and it was granted local autonomy, governed by a local administration headed by a Christian ruler and assisted by an administrative council representing the local residents. Since then, foreign countries have managed the affairs of Lebanon and have made it the center for their activities. Lebanon therefore became the bridgehead from which the foreign powers infiltrated into the heart of the ‘Uthmani State and its Muslim lands.

در این میان، میسیونرها سیاست تازه‌ای در پیش گرفتند. میسیونرها به ساختن و اداره‌ی مدرسه‌ها، چاپخانه‌ها و درمانگاه‌ها بسنده نکردند، بلکه گام فراتر نهادند و به تأسیس انجمن‌ها پرداختند. در سال ۱۸۴۲ کمیته‌ای برای تأسیس یک انجمن علمی زیر نظر میسیون آمریکایی تشکیل شد. کار این کمیته پنج سال به طول انجامید تا سرانجام توانست انجمنی به نام «انجمن هنرها و علوم» بنیان نهد. اعضای آن ناصیف الیازجی و بطرس البستانی (دو مسیحی لبنانی که از آن رو پذیرفته شدند که عرب بودند)، آمریکایی‌ها الی اسمیت و کورنelیوس وان دایک، و سرهنگ چرچیل، انگلیسی، بودند. اهداف انجمن در آغاز مبهم بود. این انجمن گرایش داشت که علم را به بزرگسالان آموزش دهد، همان‌گونه که به نوجوانان در مدرسه آموزش می‌داد. انجمن هم بزرگسالان و هم نوجوانان را تشویق می‌کرد که فرهنگ غربی را بیاموزند و ذهن خود را بر پایه‌ی طرح میسیونری شکل دهند.

Meanwhile, the missionaries adopted a new policy. The missionaries did not content themselves with just building and running schools, printing presses, and clinics, but went further to establish associations. In 1842, a committee was set up to establish a scientific association under the auspices of the Ameri- 183 can mission. The committee’s work lasted for five years until it had managed to establish an association called the “Association of Arts and Sciences.” Its members included Nasif al-Yaziji and Butrus al-Bustani, (Lebanese Christians taken on board because they were Arabs) Americans Eli Smith and Cornelius van Dyke, and Briton Colonel Churchill. The objectives of the association were vague at first. It had the tendency to teach science to adults, as well as teaching youngsters at school. The association encouraged adults and youngsters alike to learn Western culture, sculpting their minds according to the missionary plan.

با این همه تلاش بزرگی که انجمن به خرج داد، در مدت دو سال تنها موفق شد پنجاه عضو فعال در سراسر الشام جذب کند. همه آنان مسیحی بودند، بیشتر از بیروت، و هیچ مسلمان یا درزی به انجمن نپیوست. تلاش‌های عظیمی برای گسترش و فعال‌سازی کار انجمن صورت گرفت، اما بی‌نتیجه ماند. انجمن پنج سال پس از تأسیس اولیه‌اش فروپاشید و جز تمایل مبلغان به ایجاد انجمن‌های بیشتر، نتیجه قابل توجهی به دست نیاورد. از این رو، انجمن دیگری در سال ۱۸۵۰ بنیان گذاشته شد که «انجمن شرقی» نام گرفت. این انجمن به دست یسوعیان و زیر سرپرستی پدر هانری دبرنیه، کشیش یسوعی فرانسوی تأسیس شد و همه اعضایش مسیحی بودند. این انجمن راه «انجمن هنر و علم» را دنبال کرد و، مانند سلف خود، تنها مدت کوتاهی دوام آورد و سپس فروپاشید.

However, despite the tremendous efforts put in by the association it only managed to recruit fifty active members in the whole of al-Sham over a two year period. They were all Christians, mainly from Beirut, and no Muslim or Druze joined the association. Colossal efforts were made to expand and activate the work of the association but to no avail. The association collapsed after five years from its initial establishment without reaping any significant results except for the desire of the missionaries to establish more associations. Therefore, another association was founded in 1850 and it was named the “Oriental Association.” It was founded by the Jesuits under the guardianship of the French Jesuit Father Henri Debrenier and all its members were Christians. It followed in the footsteps of the “Association of Arts and Science” lasting only a short time before collapsing as its predecessor had done.

پس از آن، چند انجمن تأسیس شد، اما همگی محکوم به شکست بودند و مانند گذشته از هم فروپاشیدند. در سال ۱۸۵۷ انجمن جدیدی تأسیس شد که روش کمی متفاوتی را در پیش گرفت؛ هیچ بیگانه‌ای به هیچ وجه اجازه عضویت نداشت و بنیانگذارانش همگی عرب بودند. این انجمن به نحوی توانست موفق شود و برخی مسلمانان و دروزی‌ها در واقع به آن پیوستند. انجمن آنان را به این دلیل می‌پذیرفت که عرب بودند. نام آن «انجمن علمی سوری» بود. این انجمن به سبب فعالیت‌هایش، وابستگی عربی‌اش و نبودن بیگانگان در میان اعضایش موفق شد. اعضای آن توانستند افراد دیگری را به عضویت درآورند و حمایت از انجمن را گسترش دادند، تا آنجا که شمار اعضای آن به ۱۵۰ نفر رسید. در میان کارکنان اداری آن، برخی شخصیت‌های برجسته عرب مانند محمد ارسلان از دروزی‌ها و حسین بیهم از مسلمانان حضور داشتند. شخصیت‌هایی از تمام فرقه‌های مسیحی عرب به آن پیوستند که برجسته‌ترین آنان پسر ابراهیم یازجی و پسر بطرس بستانی بودند. این انجمن در واقع از همه انجمن‌های دیگر طولانی‌تر دوام آورد. برنامه آن به گونه‌ای طراحی شده بود که همه فرقه‌ها را در بر گیرد و جرقه‌ای برای ناسیونالیسم عربی باشد. با این حال، هدف پنهان آن استعماری و تبشیری بود که در لفافه علم عرضه می‌شد. این سازمانی پنهان بود که خود را در گسترش فرهنگ و آموزش غربی نشان می‌داد.

Afterwards, several associations were established, but all were doomed to failure and they collapsed as before. A new association was founded in 1857 which adopted a slightly different method, no foreigners whatsoever were allowed to join and its founders were all Arabs. Somehow, it managed to succeed and some Muslims and Druze actually joined. The association accepted them because they were Arabs. Its name was the “Syrian Scientific Association.” It became successful owing to its activities, Arabic affiliation, and because of the absence of foreigners among its membership. Its members managed to recruit other people to join and they gathered support for the association until 150 members had enrolled in it. Among its administrative staff were some noted Arab personalities such as Mohammed Arsalan from the Druze and Hussein Bayham from the Muslims. Personalities from all Arab Christian sects joined, the most noted of them being the son of Ibrahim al-Yaziji and the son of Butrus al-Bustani. This association had in fact outlasted all the others. Its program was designed to accommodate all sects and to serve as the spark for Arab nationalism. However, its covert objective was colonial and missionary draped in the name of science. It was a shadowy organization manifesting itself in the spreading of Western culture and education.

در سال ۱۸۷۵ میلادی، «انجمن پنهانی» در بیروت تشکیل شد که در واقع بر پایه‌ای سیاسی بنا شده بود. این انجمن به ترویج اندیشهٔ ناسیونالیسم عربی پرداخت. بنیان‌گذاران آن پنج جوان بودند که از دانش‌آموختگان کالج پروتستانی بیروت به شمار می‌رفتند. همهٔ آنان مسیحی بودند که گروه‌های مبلغان توانسته بودند ایشان را تحت تأثیر قرار دهند. پس از تأسیس این انجمن، شمار اندکی از اعضا توسط آنان جذب شدند. این انجمن از طریق بیانیه‌ها و اعلامیه‌های خود، ظاهراً خواستار ناسیونالیسم عربی و استقلال سیاسی برای اعراب، به‌ویژه آنان که در سوریه و لبنان بودند، می‌شد.

In 1875, the “Secret Association” was formed in Beirut, it was actually based on a political idea. It began encouraging the concept of Arab nationalism. Its founders were five young men from amongst those who had been educated in the Protestant college in Beirut. They were all Christians whom the missionary parties had managed to affect. Following the establishment of this association, a small number of members were recruited by them. The association seemed to be calling, through its declarations and leaflets, for Arab nationalism and political independence for the Arabs, especially those in Syria and Lebanon.

اما کار واقعی و برنامه حقیقی آن، هدفی کاملاً متفاوت داشت. هدف آن این بود که امیال عجیب و امیدهای واهی را در دل‌های مردم بیفکند. این جمعیت به ناسیونالیسم عربی فرا می‌خواند و دشمنی با دولت عثمانی را تشویق می‌کرد و آن را دولت ترکی می‌نامید. این جمعیت می‌کوشید دین را از دولت جدا کند و ناسیونالیسم عربی را اساس زندگی قرار دهد. این انجمن همواره از عربیت دفاع می‌کرد. مسئولان آن بارها در نوشته‌های خود ترکیه را متهم می‌کردند که خلافت اسلامی را از عرب‌ها ربوده، شریعت اسلامی را زیر پا گذاشته و از دین سوءاستفاده کرده است. این امر به‌روشنی ماهیت واقعی این انجمن و هدف حقیقی‌ای را نشان می‌دهد که به خاطر آن تأسیس شده بود، یعنی برانگیختن آشوب علیه دولت اسلامی. این انجمن مأموریت داشت بدگمانی و شک نسبت به دین را پدید آورد و جنبش‌های سیاسی‌ای بر پایه اصول غیراسلامی بنا کند. واقعیت این است که این جنبش‌ها را قدرت‌های غربی آغاز کرده بودند. آنان بودند که آن‌ها را برپا کردند، پیشرفت آن‌ها را زیر نظر داشتند و آن‌ها را مدیریت می‌کردند. آنان همچنین گزارش‌هایی درباره فعالیت‌های آن‌ها می‌نوشتند. برای نمونه، کنسول بریتانیا در بیروت در ۲۸ ژوئیه ۱۸۸۰ تلگرافی به دولت خود فرستاد که در آن گفته شده بود: «اعلامیه‌های انقلابی در گردش آمد، به میدحت مظنون است که منبع آن باشد، با این حال وضعیت آرام باقی است. جزئیات در پست.»

However, its actual work and its real program was concerned with an entirely different objective. Its aim was to cast strange desires and false hopes into the hearts of the people. It called for Arab nationalism and encouraged animosity towards the ‘Uthmani State, dubbing it the Turkish state. It worked towards separating religion from the State and making Arab nationalism as the basis of life. The association always championed Arabism. Those in charge repeatedly accused Turkey in their literature of snatching the Islamic Khilafah from the Arabs, of violating the Islamic Shari’ah, and of abusing the Deen. This neatly demonstrates the true nature of the association and the real objective for which it had been founded, i.e. to cause agitation against the Islamic State. It was chartered with creating suspicion and skepticism about the Deen and to establish political movements based on non-Islamic principles. The fact is that these movements had been initiated by Western powers. It was they who established them, monitored their progress and managed them. They also wrote reports about their activities. For instance, the British consul in Beirut sent a telegram to his government on 28th July 1880 saying, “Revolutionary leaflets came into circulation, Midhat is suspected to be the source, despite this, the situation remains calm. Details in the post.”.

این تلگراف پس از برگهای فرستاده شد که در خیابانهای بیروت پخش شده و بر دیوارهای آن شهر چسبانده شده بود. اندکی پس از این تلگراف، چند نامه از سوی کنسولهای بریتانیا در بیروت و دمشق ارسال شد.

This telegram was dispatched in the wake of a leaflet distributed on the streets of Beirut and posted on the walls there. The telegram was soon followed by several letters sent by the British consuls in Beirut and Damascus.

نامه‌ها همراه با نسخه‌هایی از برگه‌هایی بود که انجمن توزیع کرده بود، و از این رو درست است که آن‌ها را گزارش‌هایی درباره‌ی جنبشی بدانیم که در کالج پروتستانی تأسیس شده بود و فعالیت‌های خود را در الشام آغاز کرده بود. فعالیت‌های انجمن در الشام آشکارتر بود، هرچند که در دیگر مناطق عمدتاً عربی نیز انجام می‌شد، چنان‌که آنچه کمیسر بریتانیا در جده در سال ۱۸۸۲ به دولت خود نوشت، این را نشان می‌دهد. او در گزارشی درباره‌ی جنبش عرب نوشت: «با این حال، خبری به دستم رسیده است که حتی در خود مکه برخی روشنفکران به سخن گفتن درباره‌ی آزادی آغاز کرده‌اند. از آنچه شنیده‌ام به نظرم می‌رسد که طرحی ریخته شده است که هدفش پیوستن نجد به سرزمین میان دو رود، یعنی جنوب عراق، و گماشتن منصور پاشا به فرمانروایی آن است، و همچنین پیوستن عسیر و یمن با گماشتن علی بن عابد به فرمانروایی بر آن‌ها.»

The letters were accompanied by copies of the leaflets which the association had distributed and should therefore rightly be regarded as reports on the movement set up in the Protestant college which began its activities in al- Sham. The association’s activities were more evident in al-Sham, although they took place in other predominantly Arab areas as demonstrated by what the British commissioner in Jeddah wrote to his government in 1882. In a report about the Arab movement, he stated, “However, news has reached me that even in Makkah itself some intellectuals have begun talking about freedom, it seems to me from what I have heard that a plan has been designed aiming at uniting Najd with the land between the two rivers, i.e. the South of Iraq, and appointing Mansur Pasha as ruler, as well as uniting ‘Asir and Yemen by appointing ‘Ali ibn ‘Aabid to rule over them.”.

بریتانیا تنها طرف ذی‌نفع نبود؛ فرانسه نیز علاقه‌ی زیادی نشان می‌داد. در سال ۱۸۸۲، یکی از مقامات فرانسوی در بیروت نگرانی فرانسه را چنین بیان کرد:

Britain was not the only interested party, France too displayed a great deal of interest. In 1882, one of the French officials in Beirut voiced the French concern by saying,

روحِ استقلال‌طلبی به‌خوبی گسترش یافته است، و من در مدت اقامتم در بیروت، فداکاری جوانان مسلمان را در تأسیس مدارس و درمانگاه‌ها و در احیای کشور مشاهده کردم. آنچه در اینجا شایان ذکر است این است که این جنبش عاری از هرگونه نفوذ فرقه‌گرایانه است؛ این انجمن عضویت مسیحیان را می‌پذیرد و بر مشارکت ایشان در فعالیت‌های ملی‌گرایانه تکیه دارد.

“The spirit of independence is well spread and I noticed during my stay in Beirut the dedication of Muslim youths in establishing schools and clinics and in reviving the country. What is worth mentioning here is that this movement is free of any sectarian influence, this association welcomes the membership of the Christians and relies on them to participate in the nationalist activities.”.

یک فرانسوی از بغداد نامه‌ای نوشت،

A Frenchman wrote from Baghdad,

«در هر جایی که رفتم، با احساس مشترکی روبه‌رو شدم که به همان اندازه، نفرت از ترک‌ها بود. اما اندیشه آغاز کنش جمعی برای رهایی از این وضعیت بسیار منفور، کاملاً در جریان است. در افق‌ها، بادِ جنبش عربی هر روز نیرومندتر می‌شود و در آستانه زاده شدن است. این مردمی که مدت‌ها تحت ستم بوده‌اند، در شرف آن‌اند که جایگاه طبیعی خود را در جهان اسلام اعلام کنند و سرنوشت این جهان را رهبری نمایند.»

“Everywhere I went, I was faced with the common feeling, on the same scale, of hatred for the Turks. As for the concept of initiating collective action to get rid of this much hated situation, this is very much under way. In the horizons a wind of Arab movement is gathering strength and is about to be born. This people who have been oppressed for a long time are about to proclaim their natural status within the Muslim world and direct the destiny of this world.”.

تبلیغ مسیحی به نام دین و علم تنها به توجه ایالات متحده، فرانسه و بریتانیا محدود نماند، بلکه به بیشتر کشورهای غیراسلامی گسترش یافت، از جمله روسیه تزاری که هیئت‌های تبلیغی فرستاد، و پروس (آلمان) که گروهی از «خواهران» (راهبه‌های کارودت) را فرستاد تا همراه با دیگر هیئت‌ها شرکت کنند. با وجود اختلاف نظر میان هیئت‌های گوناگون و نمایندگان غربی درباره برنامه‌های سیاسی‌شان، که منافع بین‌المللی ایشان را در نظر داشت، هدفشان یکی بود: تبلیغ مسیحیت و گسترش فرهنگ غربی در شرق، همراه با برانگیختن سوءظن مسلمانان نسبت به دینشان، که آنان را به ناخشنودی از آن وامی‌داشت و به تحقیر تاریخشان می‌کشاند، و در عین حال آنان را به ستایش غرب و شیوه زندگی آن سوق می‌داد.

Missionary work in the name of religion and science was not merely confined to the focus of the attention of the US., France and Britain, but extended to most of the non-Islamic states, including Czarist Russia who sent missionary expeditions and Prussia (Germany) who sent a group of ‘sisters’ (the nuns of Carodt) to participate with other missions. Inspite of the difference of opinion among the various missions and Western delegates regarding their political programs, which took into consideration their international interests, their objective was the same; the preaching of Christianity and the spreading of Western culture in the East coupled with the arousal of the suspicions of the Muslims towards their Deen, pushing them to resent it and to regard their history with contempt while leading them to praise the West and its way of life.

مبلغان مسیحی تبلیغ خود را با نفرت بزرگشان نسبت به اسلام و مسلمانان انجام دادند. آنان فرهنگ اسلامی و شیوه زندگی آن را خوار می‌شمردند و مسلمانان را وحشیانی عقب‌مانده می‌پنداشتند؛ نظری نسنجیده که هنوز هم عقیده تقریباً هر اروپایی است. نتایجی که آنان به دست آوردند امروز در تمرکز کفر و استعمار در سرزمین‌های ما بازتاب یافته است.

The missionaries carried out their preaching according to their great hatred of Islam and the Muslims. They disdained the Islamic culture and its way of life and they regarded the Muslims as backward barbarians, which remains the ill-considered opinion of nearly every European. The results that they achieved are reflected today in the concentration of disbelief and colonialism in our lands.