به محض امضای صلح حدیبیه میان پیامبر خدا ﷺ و قریش، قبیلهٔ خزاعه تحت حمایت پیامبر خدا ﷺ درآمد و بنی بکر با قریش همپیمان شد. روابط میان قریش و پیامبر خدا ﷺ آرام ماند و هر دو طرف به کار و تجارت خود ادامه دادند. قریش برای جبران آنچه در جنگ‌هایش با مسلمانان از دست داده بود، تجارت خود را گسترش داد. پیامبر خدا ﷺ در عین حال که وظیفهٔ رساندن پیام اسلام به تمام بشریت را ادامه می‌داد، جایگاه دولت اسلامی را در شبه‌جزیرهٔ عربستان تقویت می‌کرد و امنیت و آسایش را در داخل خود دولت فراهم می‌آورد.

As soon as the treaty of Hudaybiyah was signed between the Messenger of Allah (pbuh) and the Quraysh, the tribe of Khuza’ah came under the protection of Allah’s Messenger (pbuh) and Banu Bakr sided with the Quraysh. Relations between the Quraysh and the Messenger of Allah (pbuh) remained peaceful and both sides resumed their business. The Quraysh expanded their trade in order to make up for what they had lost during the wars against the Muslims. Allah’s Messenger (pbuh) pursued his task of conveying the Message of Islam to the whole of mankind while simultaneously strengthening the position of the Islamic State over the Arabian Peninsula and providing safety and security within the State itself.

پیامبر خدا ﷺ دژهای یهودیان در خیبر را فتح کرد، سپس فرستادگان خود را نزد پادشاهان کشورهای گوناگون فرستاد و روابط خارجی برقرار ساخت. ایشان ﷺ قلمرو دولت اسلامی را چنان گسترش داد که سراسر شبه جزیره عربستان را فرا گرفت. سپس درست یک سال پس از صلح حدیبیه، پیامبر خدا ﷺ مردم را به آماده شدن برای عمره‌ القضا فراخواند، یعنی جبران عمره‌ای که در حدیبیه از انجام آن بازمانده بودند، زیرا سال گذشته از انجام آن منع شده بودند. کاروانی متشکل از دو هزار مرد از مدینه حرکت کرد و طبق پیمان حدیبیه، هیچ یک از مردان جز یک شمشیر در غلاف، آن هم به‌گونه‌ای که پیمان مقرر کرده بود، با خود حمل نمی‌کرد.

The Messenger of Allah (pbuh) defeated the Jewish fortifications at Khaybar and then he (pbuh) sent his envoys to the kings of various states and established foreign contacts. He (pbuh) expanded the authority of the Islamic State to the point where it engulfed the whole of the Arabian Peninsula. Then exactly one year after al-Hudaybiyah the Messenger of Allah (pbuh) called on the people to prepare for the ‘Umra ul Qada (making up the Umrah missed at Hudaybiyah) having been excluded from performing it the previous year. A convoy of two thousand men marched from Madinah and, in accordance with the Hudaybiyah agreement, none of the men carried more than the single sword in its sheath as prescribed by it.

لیکن پیامبر خدا ﷺ از خیانت قریش بیمناک شدند و سپاهی متشکل از صد سوار آماده کردند و محمد بن مسلمه را به فرماندهی آن گماشتند و به او دستور دادند که کاروان را رهبری کند، اما به حرم مکه تجاوز نکند؛ و آنان نیز این دستور را اجرا کردند. مسلمانان عمرۀ قضا را به انجام رساندند و بی‌هیچ حادثه‌ای به مدینه بازگشتند. پس از بازگشت به مدینه، مردم مکه به اسلام گرویدن گرفتند. خالد بن ولید، عمرو بن العاص و نگهبان کعبه، عثمان بن طلحه اسلام آوردند و پس از آنان شمار زیادی از مردم مکه نیز اسلام آوردند. مسلمانان روز به روز نیرومندتر می‌شدند، در حالی که ترس و ناتوانی در صفوف قریش رخنه می‌کرد.

However, the Messenger of Allah (pbuh) feared betrayal by the Quraysh and he prepared an army of a hundred riders appointing Muhammad ibn Maslamah at its head, with instructions to lead the convoy, but not to trespass the sanctity of Makkah, which they duly obeyed. The Muslims went on to perform the fulfilled ‘Umrah and they returned to Madinah without incident. After their return to Madinah the people of Makkah began embracing Islam. Khalid ibn al- Walid, ‘Amr ibn al-’As and the guardian of the Ka’bah, ‘Uthman ibn Talhah embraced Islam, followed by a large number of people from Makkah. The Muslims grew stronger by the day, whereas fear and weakness crept into the Quraysh’s ranks.

هنگامی که مسلمانان از جنگ موته بازگشتند و شمار زیادی از ایشان کشته شده بودند، قریش گمان کرد که کار مسلمانان تمام شده است. پس بنی بکر را علیه خزاعه برانگیختند و به آنان سلاح دادند. بنی بکر به خزاعه حمله کردند و عده‌ای از مردان ایشان را کشتند و بازماندگان خزاعه برای پناه‌جویی به مکه گریختند. عمرو بن سالم الخزاعی سپس شتابان به مدینه رفت و آنچه را که رخ داده بود به رسول خدا ﷺ خبر داد و از ایشان یاری خواست. رسول خدا ﷺ فرمود: «یاری شوی ای عمرو بن سالم.»

When the Muslims returned from the battle of Mu’tah, having suffered a large number of casualties, the Quraysh deemed that the Muslims were finished, so they motivated the tribe of Banu Bakr against Khuza’ah and supplied them with weapons. Banu Bakr attacked Khuza’ah killing some of their men and the remaining Khuza’ah fled to Makkah for refuge. ‘Amru ibn Salim al-Khuza’i then hurried to Madinah and told the Messenger of Allah (pbuh) what had happened and implored his help. The Messenger of Allah (pbuh) replied, “May you be helped, O ‘Amru ibn Salim.”.

پیامبر خدا ﷺ تصمیم گرفت که این نقض پیمان از سوی قریش را نمی‌توان نادیده گرفت و جبران آن جز با فتح مکه ممکن نیست. قریش از پیامدهای شکستن پیمان ترسیدند، پس ابوسفیان را به مدینه فرستادند تا با درخواست تمدید، پیمان را استوارتر کنند. با این حال، ابوسفیان مستقیماً به دیدار رسول خدا ﷺ نرفت، بلکه به خانه دخترش ام حبیبه، همسر پیامبر ﷺ، رفت. هنگامی که خواست بر بستر رسول خدا ﷺ بنشیند، ام حبیبه آن را تا کرد تا او نتواند بر آن بنشیند. وقتی پدرش از او پرسید که آیا آن را تا کرده چون او را شایستهٔ آن نمی‌داند یا چون آن بستر برای او شایسته نیست، پاسخ داد: «این بستر رسول خدا ﷺ است و تو مشرکی نجس هستی، پس نمی‌خواهم بر آن بنشینی.» ابوسفیان گفت: «به خدا سوگند، از وقتی که مرا ترک کردی بدخو شده‌ای.» سپس با خشم از آنجا رفت.

Upon this the Messenger of Allah (pbuh) decided that this breach of the treaty by the Quraysh could not be ignored nor could it be corrected except by the conquest of Makkah. The Quraysh became afraid of the consequences of breaking the treaty, so they sent Abu Sufyan to Madinah with the aim of strengthening the treaty by asking for an extension. However, Abu Sufyan did not go directly to meet Allah’s Messenger (pbuh) and instead went to the home of his daughter Umm Habibah, wife of the Messenger of Allah (pbuh). As he moved to sit on the Messenger of Allah’s bed she folded it up so that he could not sit on it. When her father asked her whether she had folded it because he was too good for it or whether it was too good for him, she replied, “It is the Messenger of Allah’s bed and you are a filthy polytheist so I do not want you to sit on it.” Abu Sufyan replied, “By Allah since you left me you have turned bad.” He then left in a rage.

بعداً ابوسفیان توانست با پیامبر خدا ﷺ صحبت کند و تمدید پیمان را که بسیار مشتاق آن بود درخواست کند، اما هیچ پاسخی نگرفت، زیرا کاملاً نادیده گرفته شد. سپس نزد ابوبکر رفت و از او خواهش کرد که از جانب او با پیامبر خدا ﷺ سخن بگوید. ابوبکر از این کار سر باز زد. آنگاه به عمر بن خطاب روی آورد که او را سخت سرزنش کرد و گفت: «آیا من برای تو نزد پیامبر خدا ﷺ شفاعت کنم؟ به خدا سوگند اگر فقط یک مورچه داشتم با آن با تو می‌جنگیدم.» سرانجام نزد علی بن ابی طالب رفت که با فاطمه بود و از او خواست نزد پیامبر خدا ﷺ شفاعت کند. علی پاسخ داد که اگر پیامبر خدا ﷺ چیزی را تصمیم گرفته باشد، تلاش هیچ کس برای منصرف کردن او بیهوده است. سپس رو به فاطمه کرد و از او خواست که به پسرش حسن اجازه دهد میان مردم میانجی شود. فاطمه گفت: «هیچ کس نمی‌تواند در برابر پیامبر خدا ﷺ پناه دهد.» در این هنگام ابوسفیان ناامید شد و بی‌درنگ سوار شد و به مکه بازگشت، جایی که آنچه را در مدینه تجربه کرده بود برای مردمش بازگو کرد. در همین حال، پیامبر خدا ﷺ مردم را به آماده شدن برای نبرد فراخواند و با آنان به سوی مکه حرکت کرد. او ﷺ امیدوار بود که قریش را غافلگیر کند تا آنان را به تسلیم وادارد و بدین ترتیب از خونریزی جلوگیری کند.

Later Abu Sufyan managed to talk to the Messenger of Allah (pbuh) and to ask for the extension to the treaty which he so badly desired, but he did not receive any reply as he was ignored completely. Next he went to Abu Bakr and pleaded with him to speak to the Messenger of Allah (pbuh) on his behalf. Abu Bakr refused to do so. Then he approached ‘Umar ibn al-Khattab who rebuked him harshly saying, “Should I intercede for you with the Messenger of Allah? By Allah if I had only an ant I would fight you with it.” Finally he went to see ‘Ali ibn Abi Talib who was with Fatimah and he appealed to him to intercede with the Messenger of Allah (pbuh). ‘Ali answered that if the Messenger of Allah (pbuh) had determined a thing then it was useless for anyone to try to talk him out of it. Turning to Fatimah he asked her to let her son Hasan be a protector between men. She said, “None could give protection against the Messenger of Allah.” At this point Abu Sufyan became desperate and he rode off shortly back to Makkah where he told his people about his experience in Madinah. Meanwhile, the Messenger of Allah (pbuh) urged his people to prepare for battle and he marched with them towards Makkah. He (pbuh) was hoping to take the Quraysh by surprise in order to force them to surrender and thus avoid bloodshed.

لشکرِ مسلمانان که ده هزار نفر بود، از مدینه برای فتح مکه حرکت کرد. سرانجام، بی‌آنکه قریش خبردار شوند، به مرِّ الظهران رسیدند که حدود پنج کیلومتری مکه بود. با این حال، قریش انتظار حمله را داشت و سران‌شان هنوز بر سر چگونگی مقابله با آن گفتگو می‌کردند. در این میان، ابوسفیان که همواره هوشیار بود، بیرون آمد تا خطری را که بر مکه سایه افکنده بود بسنجد، که با العباس روبه‌رو شد؛ او که در این هنگام اسلام آورده بود. العباس بر قاطرِ سفیدِ رسول‌الله ﷺ سوار بود و برای هشدار دادن به قریش آمده بود تا برای پناه‌جویی بکوشند، وگرنه با نابودی از سوی مسلمانان روبه‌رو خواهند شد، زیرا قریش توان ایستادگی در برابر رسول‌الله ﷺ را نداشت. العباس به ابوسفیان گفت: «این رسول‌الله ﷺ و لشکرش است، و اگر او به زور وارد مکه شود، برای تو و قریش بیمناکم.» ابوسفیان پرسید: «چه باید کرد؟» العباس از او خواست پشت سرش سوار شود تا با هم نزد رسول‌الله ﷺ بروند و از ایشان پناه بخواهند. هنگامی که از میان اردوگاه مسلمانان می‌گذشتند، از کنار آتش عمر گذشتند. عمر قاطرِ رسول‌الله ﷺ را شناخت و دشمن سرسختش ابوسفیان را نیز دید.

The Muslim army numbering ten thousand set off from Madinah to conquer Makkah. They eventually reached Marr al-Dahran, which was about five kilometers from Makkah, without the knowledge of the Quraysh. Although, the Quraysh expected an invasion and their leaders were still debating how they should counter it. During this time, the ever vigilant Abu Sufyan came out to assess the danger that was looming over Makkah when he was met by al- ‘Abbas, who had by then accepted Islam. He was riding the Messenger of Allah’s white mule on an errand to warn the Quraysh to seek protection or face annihilation from the Muslims, since the Quraysh were not in a position to stand in the Messenger of Allah’s way. Al-‘Abbas said to Abu Sufyan, “This is the Messenger of Allah and his army and I fear for you and the Quraysh if he should enter Makkah by force.” Abu Sufyan asked, “What is there to do?” Al- ‘Abbas asked him to ride behind him and together they would go to meet the Messenger of Allah (pbuh) and seek his protection. As they proceeded through the Muslim encampment, they passed by ‘Umar’s fire. ‘Umar recognized the Messenger’s mule and also spotted his implacable enemy Abu Sufyan.

هنگامی که عباس دریافت که می‌خواهد برای ابوسفیان پناه بگیرد، عمر به سوی خیمه‌ای که رسول خدا ﷺ در آن بود شتافت تا از ایشان بخواهد سر ابوسفیان را از تن جدا کنند. اما عباس با قاطرش پیش از عمر به آنجا رسید و هنگام ورود فریاد زد: «ای رسول خدا ﷺ، من به او امان داده‌ام.» میان عمر و عباس مجادله‌ی سختی درگرفت. در این هنگام رسول خدا ﷺ به عباس فرمود: «او را به خانه‌ات ببر و فردا صبح بازش آور.» روز بعد ابوسفیان را نزد رسول خدا ﷺ آوردند و او اسلام آورد.

Realizing that al-‘Abbas wanted to seek protection for Abu Sufyan, ‘Umar dashed to the tent where the Messenger of Allah (pbuh) was in order to ask him to cut off Abu Sufyan’s head. However, al-‘Abbas galloped his mule there ahead of ‘Umar exclaiming as he entered, “O Messenger of Allah, I have offered him my protection.” A serious argument between ‘Umar and al-‘Abbas arose, whereupon the Messenger of Allah (pbuh) said to al-‘Abbas, “Take him away to your quarters and bring him back in the morning.” The next day Abu Sufyan was brought to the Messenger of Allah (pbuh) whereupon he embraced Islam.

العباس به رسول الله ﷺ گفت: «ای رسول خدا! ابوسفیان مردی است که دوست دارد مایهٔ افتخاری داشته باشد؛ آیا برای او کاری نمی‌کنی؟» رسول خدا ﷺ با شنیدن این سخن اعلام کرد: «هر که به خانهٔ ابوسفیان درآید در امان است، و هر که درِ خانهٔ خود را ببندد در امان است، و هر که به مسجد درآید در امان است.» سپس رسول خدا ﷺ دستور داد ابوسفیان را در تنگنای دره، جایی که کوه بیرون زده بود، نگه دارند تا تمام لشکر مسلمانان از برابر او بگذرد و او آنان را ببیند. پس از آن، با صدای بلند فریاد زنان به سوی قوم خود شتافت: «این محمد است که با نیرویی که شما توان مقاومت در برابرش را ندارید به سوی شما آمده است. هر که به خانهٔ ابوسفیان درآید در امان است، و هر که درِ خانهٔ خود را ببندد در امان است، و هر که به مسجد درآید در امان است.» با شنیدن این سخن، قریش از مقاومت دست کشیدند. سپس رسول خدا ﷺ با هوشیاری کامل حرکت کرد و وارد مکه شد. او فرمانده‌های خود را دستور داده بود که لشکر را به چهار دسته تقسیم کنند و جز در صورت ناچاری نجنگند و خونی نریزند. لشکر بی‌آنکه با مقاومتی روبه‌رو شود وارد مکه شد، جز دستهٔ خالد بن ولید که به سرعت با آن برخورد کرد.

Al-‘Abbas said to the Messenger of Allah (pbuh), “O Messenger of Allah! Abu Sufyan is a man who likes to have some cause for pride, could you not do something for him?” Upon hearing this Allah’s Messenger (pbuh) proclaimed that, “He who enters Abu Sufyan’s house is safe, and he who locks his door is safe, and he who enters the Masjid is safe.” Allah’s Messenger (pbuh) then ordered that Abu Sufyan be detained in the narrow part of the valley where the mountain projected so that the whole Muslim army would pass by him and he would see them. Afterwards, he hurried back to his people shouting at the top of his voice, “This is Muhammad who has come to you with a force you cannot resist. He who enters Abu Sufyan’s house is safe, and he who locks his door is safe, and he who enters the Masjid is safe.” On hearing this the Quraysh aborted their resistance. Then the Messenger of Allah (pbuh) marched and entered Makkah, while remaining on the alert. He (pbuh) had instructed his commanders to split into four divisions and not to fight or shed any blood unless they were forced to do so. The army entered Makkah meeting no resistance except the division of Khalid ibn al-Walid, who quickly dealt with it.

پیامبر خدا ﷺ در بالای مکه از مرکب فرود آمد و مدتی آنجا توقف کرد، سپس به سوی کعبه روانه شد و هفت بار گرد آن طواف کرد. آنگاه عثمان بن طلحه را فراخواند و او کعبه را گشود. مردم گرد او جمع شدند و او ﷺ با تلاوت این آیه، خطاب به آنان سخن گفت:

The Messenger of Allah (pbuh) dismounted at the top of Makkah where he stopped for awhile before marching towards the Ka’bah, which he circumambulated seven times. He (pbuh) then summoned ‘Uthman ibn Talhah and he opened the Ka’bah. People gathered around him, and he (pbuh) addressed them by reciting the verse,

«ای مردم، ما شما را از مرد و زن آفریدیم، و شما را به ملت‌ها و قبیله‌ها تقسیم کردیم تا یکدیگر را بشناسید. همانا گرامی‌ترین شما نزد الله کسی است که تقوا دارد. همانا الله دانای آگاه است.» [الحجرات، ۴۹:۱۳].

“O mankind, We created you from male and female, and made you into peoples and tribes, that you may know one another. Verily, the most honourable of you in the sight of Allah is that who has “At-Taqwa”. Verily, Allah is All knowing. All-Aware.” [Al-Hujurat, 49:13].

سپس پیامبر خدا ﷺ پرسید: «ای قریش، به گمان شما با شما چه خواهم کرد؟» گفتند: «خوب است! تو برادری بزرگوار و پسر برادری بزرگوار هستی.» او ﷺ فرمود: «بروید، که آزادید.» در داخل کعبه، پیامبر خدا ﷺ دستور داد تصاویر فرشتگان و پیامبرانی را که دیوارهای آن را زینت می‌داد، پایین بکشند. همچنین کبوتری چوبی یافت که آن را در دستان خود شکست و سپس دور انداخت. سرانجام، فرستاده خدا ﷺ با چوبدستی در دست به انبوه بت‌های موجود اشاره کرد و این آیه را تلاوت فرمود:

Then the Messenger of Allah (pbuh) asked, “O Quraysh, what do you think I am about to do with you ?” They replied, “Good! You are a noble brother, son of a noble brother.” He (pbuh) said, “Go your own way for you are free.” Inside the Ka’bah, the Messenger of Allah (pbuh) ordered the pictures of angels and prophets which were decorating its walls to be torn down. He (pbuh) also found a dove made out of wood which he broke in his hands and then threw it away. Lastly, Allah’s Messenger (pbuh) pointed to the multitude of idols present with a stick in his hand and he recited the verse,

«و بگو: حق آمد و باطل نابود شد. بی‌شک، باطل همواره نابودشدنی است.» [الإسراء، ۱۷:۸۱].

“And say: Truth has come and Batil has vanished. Surely! Batil is ever bound to vanish.” [Al-Isra, 17:81].

همه‌ی بت‌ها یکی پس از دیگری به پشت فرو افتادند، سپس سوزانده، خرد و دور ریخته شدند. اکنون خانه‌ی مقدس سرانجام پاک شد.

All the idols collapsed onto their backs one after the other, then they were burned, broken up and disposed of. Now the sacred house was finally purified.

رسول الله ﷺ پانزده روز در مکه ماند و در این مدت امور آن‌جا را سامان داد و به مردم اسلام آموخت.

The Messenger of Allah (pbuh) remained in Makkah for fifteen days, during which time he (pbuh) organized its affairs and taught the people Islam.

بدین ترتیب مکه به طور کامل آزاد شد و در نتیجه بزرگ‌ترین مانع پیش روی لشکرکشی اسلامی سرانجام از میان رفت. این پیروزی بزرگ با باقی ماندن تنها چند کانون مقاومت در شبه جزیره عربستان، از جمله حنین و شهر طائف، به دست آمد. انتظار نمی‌رفت که برچیدن این کانون‌ها دشوار باشد.

Thus was Makkah completely liberated and as a result the main obstacle standing in the way of the Islamic campaign had finally been overcome. The great victory was achieved with only a few pockets of resistance, such as Hunayn and the city of Ta’if, remaining in the Arabian Peninsula. These were not expected to prove difficult to remove.