Salah satu topik dalam bab ini berkaitan dengan sapuan ke atas khuff (khuffayn), kerana ia berkaitan dengan salah satu perbuatan wuduk (iaitu, membasuh kaki). Perbincangan yang meliputi prinsip-prinsipnya berkaitan dengan kajian tujuh perkara: keharusannya; penentuan objek sapuan; kategori objek tersebut; sifatnya, iaitu sifat objeknya; tempohnya; syarat-syaratnya; dan perkara-perkara yang membatalkannya.

One of the topics on this subject relates to mash over boots (khuffayn)y as it is related to one of the acts of ablution (namely, washing of the feet). The discussion covering its principles relates to the study of seven issues: its permissibility; delineation of the object of mash; category of the object; its description, that is, the description of its object; its time; conditions; and factors nullifying it.

Terdapat tiga pendapat mengenai perkara ini. Pendapat yang masyhur, yang dipegang oleh majoriti fuqaha di wilayah-wilayah, ialah ia dibenarkan secara mutlak. Pendapat kedua membenarkannya ketika dalam perjalanan dan tidak di dalam kawasan penempatan. Pendapat ketiga mengekalkan larangan mutlaknya, dan ia ialah pendapat yang paling ketat. Ketiga-tiga pendapat ini telah diriwayatkan daripada generasi pertama (Islam), dan juga daripada Malik.

There are three opinions about this. The widely known opinion, which was upheld by the majority of the jurists of the provinces, is that it is permitted absolutely. The second opinion permits it during a journey and not within settlements. The third opinion maintains its absolute prohibition, and is the most strict. All three opinions have been related from the first generation (of Islam) and also from Malik.

Sebab perselisihan mereka ialah pertentangan yang dianggap wujud antara ayat wuduk, yang memerintahkan membasuh kaki, dengan hadis-hadis yang membenarkan sapuan, dengan mengambil kira hakikat bahawa ayat itu sendiri diturunkan kemudian. Perselisihan ini terdapat di kalangan para Sahabat pada generasi pertama Islam. Sebahagian daripada mereka berpendapat bahawa ayat wuduk telah memansukhkan hadis-hadis tersebut, iaitu pendapat Ibn cAbbas. Mereka yang menegaskan keharusannya berhujah berdasarkan riwayat Muslim, bahawa hadis Jarir menarik perhatian mereka, kerana diriwayatkan daripadanya bahawa beliau pernah melihat Nabi ﷺ menyapu kasutnya. Lalu dikatakan kepadanya bahawa itu terjadi sebelum turunnya surah al-Maidah, tetapi beliau berkata, "Aku memeluk Islam selepas turunnya al-Maidah." Para fuqaha kemudian, yang mengharuskannya, berkata bahawa tiada pertentangan antara ayat dan hadis-hadis tersebut, kerana perintah membasuh kaki ditujukan kepada mereka yang tidak memakai kasut, manakala keringanan diberikan kepada orang yang memakainya. Ada yang mengatakan bahawa tafsiran ayat berdasarkan bacaan khafd berkaitan dengan sapuan ke atas kasut. Mereka yang membezakan antara musafir dan orang yang berada di tempat tinggal berbuat demikian kerana kebanyakan hadis sahih yang meriwayatkan sapuan oleh Nabi ﷺ ke atas kasut baginda berkaitan dengan musafir. Selain itu, perjalanan itu sendiri menggambarkan pengecualian dan kemudahan. Dan sapuan termasuk dalam kategori kemudahan, kerana menanggalkan kasut itu mendatangkan kesukaran bagi musafir.

The reason for their disagreement is the conflict thought to exist between the verse of ablution, commanding the washing of feet, with the traditions that permitted wiping, bearing in mind the fact that the verse itself was revealed later. This disagreement is to be found among the Companions in the first generation of Islam. Some of them maintained that the verse of ablution had abrogated these traditions, which is Ibn cAbbas’s opinion. Those who upheld its permissibility argued on the basis of the report by Muslim that the tradition of Jarir appealed to them, as it is related from him that he had seen the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) wiping his boots. It was said to him that this was prior to the revelation of surat al-M&ida> but he said, “I- converted to Islam after the revelation of al-M&ida”. The later jurists, who upheld its permissibility, said that there is no conflict between the verse and the traditions, as the command for washing feet is directed toward those who do not have boots, and the exemption has been granted to one wearing them. It is said that the interpretation of the verse based on the khafd version relates to wiping over boots. Those who made a distinction between travelling and being in a settlement, did so because most of the authentic traditions, conveying mash by the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) over his boots, relate to travel. Further, journey in itself depicts exemption and leniency. And, mash belongs to the category of leniency, as taking them off presents a hardship for the traveller.

Para fuqaha di pelbagai wilayah berbeza pendapat tentang batasan kawasan (yang perlu disapu). Satu kumpulan fuqaha berpendapat bahawa kewajipan ialah menyapu bahagian atas khuf, dan bahawa menyapu bahagian bawahnya, iaitu tapaknya, adalah sunnah yang disukai. Malik termasuk dalam kalangan yang menegaskan pendapat ini, begitu juga al-Shafi'i. Sebahagian daripada mereka pula berpendapat wajib menyapu bahagian luar dan bahagian dalam khuf, iaitu pendapat Ibn Nafi', dari kalangan murid Malik. Manakala yang lain berpendapat wajib menyapu bahagian luar sahaja dan tidak menganggap menyapu bahagian dalam sebagai sunnah yang disukai, iaitu pendapat Abu Hanifah, Dawud, Sufyan (al-Thawri), dan sekumpulan fuqaha. Ashhab menyimpang daripada pendapat ini dan berkata bahawa kewajipan ialah menyapu bahagian dalam atau bahagian luar, mana yang dia pilih untuk disapu.40

The jurists of the regions disagreed about the delineation of the area (to be Wiped). One group of jurists said that the obligation is for wiping the upper P rt a of the boots, and that wiping the lower part, that is, the sole, is commendable. Malik is one of those who upheld this, as is al-Shafi I. Some of c them deemed obligatory the wiping of the external and the internal parts of the hoots, which is Ibn Nafic’s opinion, from among the disciples of Malik, while others deemed obligatory the wiping of the external part alone, and did not consider commendable the wiping of the inner part, which is the opinion of Abu Hamfa, Dawud, Sufyan (al-Thawri), and a group of jurists. Ashhab deviated from this and said that the obligation is for wiping the inner part or the external, whichever he (chooses) to wipe.40

Alasan bagi perselisihan mereka berpunca daripada pertentangan hadis-hadis yang berkaitan dengan persoalan ini, serta persamaan antara sapuan dan basuhan. Terdapat dua hadis yang saling bertentangan. Yang pertama ialah hadis al-Mughirah ibn Shu‘bah, yang menyatakan, "Baginda (semoga rahmat dan keberkatan Allah dilimpahkan ke atasnya) menyapu di atas khuf baginda dan bahagian dalamnya." Yang kedua ialah hadis ‘Ali, yang menyatakan, "Sekiranya agama ini dibina atas dasar pendapat akal, nescaya menyapu bahagian bawah khuf lebih utama daripada menyapu bahagian atasnya, tetapi aku telah melihat Rasulullah ﷺ menyapu bahagian luar khufnya." Mereka yang berpegang kepada pendapat berdasarkan usaha mengompromikan hadis-hadis tersebut mentafsirkan hadis al-Mughirah sebagai menunjukkan sunat, dan mentafsirkan hadis ‘Ali sebagai menunjukkan wajib. Inilah kaedah yang lebih utama. Mereka yang berpegang kepada kaedah memilih antara dua hadis (tarjih) pula, sama ada mengambil hadis ‘Ali atau hadis al-Mughirah. Mereka yang mengutamakan hadis al-Mughirah berbanding hadis ‘Ali berbuat demikian atas dasar qiyas, iaitu qiyas sapuan ke atas basuhan, manakala mereka yang mengutamakan hadis ‘Ali berbuat demikian kerana hadis itu bertentangan dengan qiyas, atau atas dasar rantaian periwayatannya yang lebih kukuh. Dalam persoalan ini, keutamaan diberikan kepada Malik. Saya tidak mengetahui dasar bagi mereka yang membenarkan sapuan hanya pada bahagian dalam khuf, kerana mereka tidak mengikuti hadis-hadis ini dan tidak menggunakan qiyas ini, iaitu qiyas sapuan ke atas basuhan.

Mengenai jenis-jenis benda yang boleh disapu, para fuqaha yang menyokong mash bersepakat tentang membasuh di atas but, tetapi mereka berselisih tentang stoking (jawrabayri). Satu kumpulan fuqaha membenarkannya, manakala kumpulan lain melarangnya. Antara mereka yang melarangnya ialah Malik, Al-Shafi'i dan Abu Hanifah. Mereka yang membenarkannya termasuk Abu Yusuf dan Muhammad, murid-murid Abu Hanifah, dan Sufyan al-Thawri.

About the kinds of objects that are to be wiped, the jurists upholding mash agreed upon wiping over boots, but they disagreed about socks (jawrabayri). One group of jurists permitted this, while another prohibited it. Among those who prohibited this are Malik, Al-Shafi T, c and Abu HanTfa. Those who permitted it include Abu Yusuf and Muhammad, the disciples of Abu HanTfa, and Sufyan al-Thawri.

Sebab perselisihan mereka timbul daripada pertikaian mereka mengenai kesahihan sebuah hadis daripada Nabi (semoga rahmat dan keberkatan Allah dilimpahkan ke atasnya) dalam isu ini, yang menyatakan bahawa baginda menyapu kaus kaki serta capalnya (na^layn). Mereka juga berselisih sama ada qiyas bagi perkara lain boleh dibina ke atas sapuan pada sepatu bot, atau sama ada ia merupakan ibadah yang tetap atau tafsiran bukan rasional yang tidak boleh dijadikan asas qiyas, dan tidak boleh diperluaskan kepada perkara lain. Mereka yang tidak mensahihkan hadis tersebut, atau yang tidak sampai kepada mereka maklumat mengenainya, dan yang tidak menggunakan qiyas ke atas sepatu bot, hanya mengehadkan sapuan (mash) kepada sepatu bot, manakala mereka yang menganggap hadis itu sahih, atau yang mengekalkan qiyas ke atas sepatu bot, membenarkan sapuan ke atas kaus kaki. Hadis ini tidak direkodkan oleh dua Syaikh, iaitu al-Bukhari dan Muslim, tetapi telah dihukumkan sahih oleh al-Tirmidhi. Oleh kerana kedudukan kaus kaki kulit yang berbelah bahagi antara sepatu bot dan kaus kaki bukan kulit, terdapat dua riwayat daripada Malik mengenai menyapunya: satu melarangnya, manakala satu lagi membenarkannya.

The reason for their disagreement arises from their dispute over the authenticity of a tradition from the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) on this issue, which conveys that he wiped his socks as well as his sandals (na^layn). They also disputed as to whether analogy for other things can be constructed upon the wiping over boots, or whether it is a fixed ritual or non-rational interpretation upon which no analogy can be based nor can it be extended to other things. Those for whom the tradition did not prove authentic, or (information about) it did not reach them, and they did. not employ analogy upon boots, restricted mash to the boots, while those who considered the tradition to be authentic, or upheld analogy upon boots, permitted mash over socks. This tradition has not been recorded by the two Shaykhs, that is, al-Bukhari and Muslim, but has been deemed authentic by al- TirmidhT. Because of the vacillation of leather socks between boots and non­ leather socks, there are two narrations from Malik about wiping them: one prohibits it, while the other permits it.

Mereka sepakat tentang menyapu di atas khuf yang masih dalam keadaan baik, dan berbeza pendapat tentang khuf yang koyak. Malik dan para pengikutnya berkata bahawa seseorang boleh menyapu di atasnya jika koyaknya kecil. Abu Hanifah membataskan tahap koyak itu pada ukuran tiga jari. Sekumpulan fuqaha berkata bahawa dibolehkan menyapu di atasnya selagi ia masih boleh digelar khuf, walaupun koyaknya besar. Salah seorang fuqaha yang diriwayatkan berpendapat demikian ialah al-Thauri. Al-Syafi'i, dalam salah satu daripada dua pendapatnya, berpendapat bahawa khuf tidak boleh koyak di bahagian hadapan sehingga mendedahkan kaki, walaupun koyaknya kecil.

They agreed about wiping over boots that are in good condition, and disagreed about those that are torn. Malik and his disciples said that one may wipe over them if the tear is minor. Abu Harnfa limited the extent of the tear to the measure of three fingers. A group of jurists said that it is permitted to wipe over them as long as they can be described as boots, even when the tear is extensive. One such jurist from whom this is related is al-Thawri. Al-ShafiT, in one of his two opinions, held that the boot should not be torn from the front exposing the foot, even if the tear is small.

Sebab perselisihan mereka berpunca daripada persoalan sama ada peralihan kewajipan, daripada membasuh (kaki) kepada menyapu, adalah kerana kaki tertutup oleh but, iaitu kaki dilindungi oleh but, ataupun kerana kesukaran yang timbul daripada menanggalkan but dan kemudian memakainya semula selepas membasuh.41 Mereka yang berpendapat ia kerana tertutup tidak membenarkan menyapu di atas but yang koyak, kerana terdedahnya kaki memindahkan kewajipan daripada menyapu kepada membasuh. Mereka yang menganggap illat (sebab hukum) itu ialah kesukaran tidak mengambil kira koyakan, selagi ia masih boleh dinamakan but. Pembezaan antara koyakan besar dan kecil42 adalah berdasarkan istihsan dan penghapusan kesukaran. Al-Thawri berkata bahawa but kaum Muhajirin dan Ansar tidak terlepas daripada koyakan, sama seperti but orang lain, dan sekiranya terdapat larangan dalam hal ini, pasti ia telah ditetapkan dan diriwayatkan daripada mereka. Saya berpendapat bahawa isu ini tidak dinyatakan secara jelas dalam nas, dan sekiranya terdapat hukum baginya, bersama-sama dengan hakikat bahawa koyakan pada but adalah perkara yang biasa, nescaya Nabi ﷺ telah menjelaskannya. Allah Yang Maha Tinggi berfirman, "Dan Kami turunkan kepadamu al-Zikr (al-Quran) supaya engkau menerangkan kepada manusia apa yang telah diturunkan kepada mereka."

The reason for their disagreement derives from the question of whether the transference of the obligation, from washing (the feet) to wiping, is due to their being covered, that is, the feet being covered by the boots, or whether it is due to the hardship arising from taking off the boots and then wearing them after washing.41 Those who said that it is due to covering did not allow wiping over torn boots, as the uncovering of the feet transfers the obligation from wiping to washing. Those who considered the underlying cause i^lla) to be hardship did not take into consideration the tear, when they could (still) he called boots. The distinction between a major and a minor tear42 is based on istihsan and the removal of hardship. Al-Thawri said that the boots of the Muhajirun and the Ansar were not devoid of tears, like the boots of other people, and had there been a prohibition in this regard it would have been laid down and related from them. I would say that this issue is one that is not expressed (in the texts), and had a hukm existed for it, along with the fact that tears in boots were common, the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) would have explained it. Allah, the Exalted, has said, “We have revealed unto thee the Remembrance that thou mayst explain to mankind that which hath been ^vealed for them”

Para ulama juga berbeza pendapat mengenai (tempoh) keizinannya. Malik berpendapat bahawa ia tidak terhad oleh masa, dan orang yang memakai khuf boleh menyapu ke atasnya selagi dia tidak menanggalkannya atau tidak terkena hadas besar (janabah). Abu Hanifah dan al-Syafi'i berpendapat bahawa ia terhad oleh masa.

The jurists also disagreed about (the extent of) its time. Malik held that it is n °t limited by time, and one wearing boots may wipe over them, as long as he does not take them off or is not affected by a* major impurity fjanaba). Abu Harnfa and al-Shafiri held that it is limited by time.

Sebab perselisihan mereka adalah berdasarkan pertentangan riwayat-riwayat mengenai perkara ini. Tiga riwayat yang berkaitan telah diriwayatkan. Yang pertama ialah riwayat daripada ‘Ali, daripada Nabi (semoga rahmat dan keberkatan Allah dilimpahkan ke atasnya ﷺ), bahawa beliau bersabda, "Nabi (semoga rahmat dan keberkatan Allah dilimpahkan ke atasnya ﷺ) menetapkan tiga hari dan malam-malamnya bagi musafir, dan sehari semalam bagi orang yang bermukim." Ia diriwayatkan oleh Muslim. Yang kedua ialah riwayat Ubayy bin ‘Umarah, bahawa beliau berkata, "Wahai Rasulullah, adakah aku menyapu di atas khuf (kasut)ku?" Baginda bersabda, "Ya." Beliau bertanya, "Sehari?" Baginda bersabda, "Ya." Beliau bertanya lagi, "Dua hari?" Baginda bersabda, "Ya." Beliau bertanya, "Dan hari ketiga?" Baginda bersabda, "Ya, sehingga engkau sampai ke hari ketujuh." Kemudian baginda menambah, "Sapulah selama mana engkau mahu." Ia diriwayatkan oleh Abu Dawud dan al-Tahawi. Yang ketiga ialah riwayat Safwan bin ‘Assal, yang berkata, "Kami sedang dalam perjalanan dan diperintahkan supaya tidak menanggalkan khuf kami selama tiga hari dan malam-malamnya, kecuali kerana janabah, tetapi tidak kerana buang air kecil, tidur, atau ketika buang air besar."

The reason for their disagreement is based upon the conflict of traditions about this. Three (relevant) traditions have been related. The first is a tradition of ‘AIT from the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) that he said, “The Prophet (God’s peace and blessings be upon him) determined three days and accompanying nights for a traveller and a night and a day for the resident.” It is recorded by Muslim. The second is the tradition of Ubayy ibn TJmara that he said, “O Messenger of Allah, do I wipe over my boots?” He said, “Yes”. He said, “For a day?” He said, “Yes”. He asked (again): “Two days?” He said, “Yes”. He said, “And a third?” He said, “Yes, till you reach the seventh”. He [the Prophet] then added, “Wipe for as long as you wish”. This is recorded by Abu Dawud and al-TahawT. The third is the tradition of Safwan ibn ‘Assal, who said, “We were on a journey and were ordered not to take off our boots for three days and accompanying nights, except in the case of a major impurity, but not for urinating, sleep, or when answering the call of nature”.

Syarat untuk menyapu khuf ialah bahawa kaki, pada masa memakai khuf, hendaklah bersih melalui penyucian wuduk. Ini adalah perkara yang telah disepakati, kecuali satu perselisihan kecil, yang dinisbahkan oleh Ibn al-Qasim kepada Malik, sebagaimana dilaporkan oleh Ibn Lubaba dalam al-Muntakhab. Dasar bagi pandangan majoriti terletak pada riwayat-riwayat yang disampaikan oleh al-Mughira dan yang lain, yang menyatakan bahawa apabila Nabi ﷺ hendak menanggalkan khufnya, baginda bersabda, "Biarkanlah ia, kerana (kaki) itu bersih ketika aku memakainya." Mereka yang menyimpang daripada pandangan majoriti mentafsirkan sabda ini mengikut makna literal kebersihan.

The condition for the wiping over boots is that the feet, at the time of wearing the boot, should be clean through the purification of ablution. This is something agreed upon, except for a slight disagreement, which is attributed by Ibn al-Qasim to Malik, as reported by Ibn Lubaba in al-Muntakhab. The basis for the majority view rests on the traditions related by al-Mughira and others, which state that when the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) wanted to take off his boots he said, “Let them be, for they (the feet) were clean when I put them on”. Those deviating from the majority view interpreted this remark according to the literal meaning of cleanliness.

Para ulama berbeza pendapat dalam persoalan ini, iaitu tentang orang yang (semasa berwuduk) membasuh kakinya, kemudian memakai sepatu botnya, dan kemudian menyempurnakan wuduknya, sama ada dia dibenarkan untuk menyapu di atas sepatu botnya (pada kali berikutnya dia berwuduk). Mereka yang tidak menganggap tertib dalam wuduk sebagai wajib, dan berpendapat bahawa kesucian setiap anggota adalah sah sebelum kesucian semua anggota yang lain disempurnakan, berpendapat bahawa perbuatan itu dibenarkan. Mereka yang berpendapat bahawa tertib itu wajib, dan bahawa penyucian sesuatu anggota tidak sah sebelum penyucian semua anggota (yang mendahuluinya) dilakukan, tidak membenarkannya. Pendapat pertama dipegang oleh Abu Hanifah, manakala pendapat kedua dipegang oleh Malik dan al-Syafi'i, cuma Malik tidak melarangnya kerana tertib; beliau melarangnya kerana kesucian anggota ini tidak dapat dicapai melainkan dengan membasuh anggota-anggota yang tinggal. (Ini berdasarkan) sabda Nabi ﷺ, "Aku memakainya ketika keduanya dalam keadaan suci", yakni kesucian syarak. Dalam sebahagian riwayat daripada al-Mughirah, lafaznya ialah: "Apabila kamu memasukkan kaki kamu ke dalam sepatu bot, dan ia ketika itu suci, maka sapulah di atasnya". Berdasarkan kaedah-kaedah ini, jawapan bagi soalan tentang orang yang memakai satu sepatu bot selepas membasuh kakinya sebelum membasuh kaki yang satu lagi, diberikan oleh Malik, yang berkata bahawa dia tidak boleh menyapu di atas sepatu botnya kerana dia memakainya sebelum penyempurnaan penyucian (wuduk). Ini juga pendapat al-Syafi'i, Ahmad, dan Ishaq. Abu Hanifah, al-Thawri, al-Muzani, al-Tabari, dan Daud berkata bahawa menyapu dibenarkan. Ia juga pendapat sekumpulan murid Malik, antaranya Mutarrif dan lain-lain. Mereka semua sepakat bahawa jika seseorang menanggalkan satu sepatu bot selepas membasuh kaki yang satu lagi, kemudian memakainya semula, maka menyapu dibenarkan baginya.

Mereka bersepakat bahawa perkara-perkara yang membatalkan bentuk bersuci ini adalah perkara-perkara yang sama yang membatalkan wudhu itu sendiri. Mereka berselisih pendapat tentang sama ada menanggalkan kasut membatalkan bentuk bersuci ini. Sekumpulan fuqaha berkata bahawa jika seseorang menanggalkan kasutnya dan membasuh kakinya, bersucinya kekal, tetapi jika dia tidak membasuhnya lalu bersembahyang, solatnya tidak dikira, dan dia wajib mengulangi solat selepas membasuh kakinya. Yang berpegang dengan pendapat ini termasuk Malik dan pengikut-pengikutnya, al-Shafi'i, dan Abu Hanifah. Namun Malik berpendapat bahawa jika dia melewatkan perkara ini, dia wajib memperbaharui wudhu, selaras dengan syarat berterusan dalam melakukan perbuatan-perbuatan wudhu, yang telah didahulukan. Sekumpulan fuqaha yang lain berpendapat bahawa kesucian itu kekal dan dia tidak diwajibkan membasuh kakinya, melainkan jika seseorang itu mendapat sejenis hadath (najis hukmi) yang membatalkan wudhunya. Antara yang berpegang dengan pendapat ini ialah Dawud dan Ibn Abi Layla. Al-Hasan ibn Hayy berkata bahawa jika dia menanggalkan kasutnya, kesucian itu terbatal. Setiap satu daripada tiga pendapat ini dipegang oleh sekumpulan Tabi'in. Perkara ini tidak pernah disebut secara jelas (dalam nas-nas).

They agreed that the factors nullifying this form of purification are the same factors nullifying ablution itself. They disagreed on whether taking off the boots nullifies this kind of purification. A group of jurists said that if a person off his boots and washes his feet, purification is maintained, but if he does not wash them and prays, his prayer is not counted, and he has to pray again after washing his feet. Those who maintained this include Malik and his disciples, al-Shafi T, and Abu HanTfa. Malik, however, maintained that c if he delays this he has to renew ablution, conforming with the condition of continuous performance of the acts of ablution, which has preceded. Another group of jurists held that purity-is maintained and he is not obliged to wash his feet, unless the person acquires some form of hadath (legal impurity) that nullifies his ablution. Among those who maintained this are Dawud and Ibn AbT Layla. Al-Hasan ibn Hayy said that if he takes off his shoes, purity is annulled. Each of these three opinions was held by a group of the Tabi'-un. This issue has not been explicitly mentioned (in the texts).

Sebab perselisihan ialah sama ada menyapu khuf merupakan amalan yang berdiri sendiri, atau ia merupakan ganti bagi membasuh kaki selepas kaki berada di dalam khuf. Jika kita berpegang bahawa ia adalah amalan yang berdiri sendiri, maka kesucian mesti kekal, walaupun dia menanggalkan khufnya, sebagaimana halnya orang yang kakinya dipotong selepas berwuduk. Jika kita berpegang bahawa ia adalah ganti, maka boleh dikatakan bahawa jika dia menanggalkan khufnya, bersuci terbatal walaupun kita mensyaratkan pembasuhan segera; dan boleh juga dikatakan bahawa membasuh kaki sudah memadai untuk mencapai kesucian, jika kita tidak mensyaratkan pembasuhan segera. Adapun syarat pembasuhan segera pada waktu menanggalkan khuf, ia adalah lemah, kerana ia merupakan sesuatu yang bersifat andaian.