Mereka bersepakat bahawa solat gerhana matahari adalah sunnah dan hendaklah dilakukan secara berjemaah. Mereka berselisih pendapat tentang sifatnya, tentang sifat bacaan semasa solat tersebut, tentang waktu-waktu yang dibenarkan untuknya, dan juga sama ada khutbah termasuk salah satu syaratnya. Mereka turut berselisih pendapat sama ada solat jenis yang sama perlu dilakukan dalam kes gerhana bulan. Maka terdapat lima isu di bawah topik ini.

They agreed that the prayers for the solar eclipse are a sunna and that they are to be undertaken in a congregation. They disagreed about its description, about the description of the recitation during it, about the timings during which it is permitted, and also whether a sermon is one of its conditions. They also disagreed on whether the same sort of prayer is to be performed in the case of a lunar eclipse. There are thus five issues under this topic.

Malik, al-Syafi'i, majoriti fuqaha Hijaz, dan Ahmad berpendapat bahawa solat gerhana terdiri daripada dua rakaat, dengan rukuk berlaku dua kali dalam setiap rakaat. Abu Hanifah dan ulama Kufah berpendapat bahawa solat gerhana terdiri daripada dua rakaat mengikut corak solat hari raya dan solat Jumaat.

Malik, al-ShafiT, the majority of the jurists of Hijaz, and Ahmad maintained that the eclipse prayer comprises two rakfas with the rukff (bowing) occurring twice in each. Abu HanTfa and the Kufis held that the eclipse prayer is comprised of two rafcas on the pattern of the <id and Friday prayer.

Sebab perselisihan mereka berpunca daripada pertentangan hadis mengenai perkara ini dan pertentangan qiyas dengan sebahagian daripadanya. Ini kerana telah thabit dalam hadis 'Aisyah, yang beliau katakan: "Berlaku gerhana matahari pada zaman Rasulullah ﷺ. Baginda mengimami orang ramai solat, lalu baginda berdiri solat dalam tempoh yang lama, kemudian baginda rukuk dengan rukuk yang lama. Baginda bangun dan solat lagi dalam tempoh yang lama, tetapi lebih pendek daripada yang pertama, kemudian baginda rukuk lagi dalam tempoh yang lama, tetapi lebih pendek daripada rukuk yang pertama. Selepas itu baginda bangkit dan sujud sekali. Baginda kemudian duduk, lalu sujud lagi. Baginda kemudian melakukan perkara yang sama pada rakaat kedua. Baginda kemudian beredar apabila matahari sudah bercahaya semula." Turut thabit dengan cara yang sama melalui hadis Ibn 'Abbas, iaitu dua rukuk dalam satu rakaat. Abu 'Umar berkata bahawa kedua-dua hadis ini adalah yang paling sahih yang diriwayatkan mengenai topik ini.

The reason for their disagreement stems from the conflict of traditions on the issue and the conflict of analogy with some of them. This is so as it has been established in the tradition of A’isha, in which she said, “A solar eclipse occurred during the period of the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him). He led the people in prayer, and stood praying for a long time after which he made the bow and bowed a long time. He then straightened up and prayed for a long time, but this was shorter than the first, after which he bowed for a long time, but this was shorter than the first bow. Thereafter he raised himself and prostrated once. He then sat up, then prostrated again. He then did the same in the second rak^a. He then went away when the sun had brightened again”. It is also established’ in the same manner through the tradition of Ibn cAbbas, that is, two bows in a rak^a. Abu TJmar has said that these two are the most authentic traditions that have been related on the topic.

Mereka yang berpegang kepada kedua-dua hadis ini dan mengutamakannya daripada yang lain berdasarkan sanad periwayatan berkata bahawa solat gerhana terdiri daripada dua ruku‘ dalam satu rakaat. Juga telah diriwayatkan dalam hadis-hadis daripada Abu Bakr, Samurah bin Jundub, ‘Abdullah bin ‘Umar dan an-Nu‘man bin Bashir bahawa Nabi ﷺ menunaikan dua rakaat semasa gerhana seperti solat Subuh. Abu ‘Umar bin ‘Abd al-Barr berkata bahawa semua ini adalah hadis yang sahih dan masyhur, dan yang terbaik daripadanya ialah hadis Abu Qilabah daripada an-Nu‘man bin Bashir, yang berkata: "Rasulullah ﷺ memimpin kami solat semasa gerhana seperti solat kamu, di mana kamu rukuk dan sujud dua rakaat sekali, dengan mengharapkan kurnia Allah sehingga cerah matahari." Mereka yang mengutamakan hadis-hadis ini, kerana jumlahnya yang banyak dan keselarasannya dengan qiyas, iaitu keselarasan dengan solat-solat lain, berkata bahawa solat gerhana ialah dua rakaat. Al-Qadi (Ibnu Rushd) berkata bahawa hadis Samurah telah dirawikan oleh Muslim.

Those who relied on these two traditions and preferred them over the others on the basis of transmission said that the eclipse prayer comprises two ruktifc in a single rak*-a. It has also been related in the traditions of Abu Bakr, Samura ibn Jundab, cAbd Allah ibn TJmar, and al-Ntfman ibn Bashir that the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) prayed two rakfas during an eclipse like the prayer of 9W. Abu <Umar ibn (Abd al-Barr has said that all these are authentic and well-known traditions andF the best of these is the tradition of Abu Qalaba from al-Nucman ibn Bashir, who said, “The Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) led us in prayer during an eclipse like your prayer where you bow and prostrate two rak'as at a time, seeking the favour of Allah till the brightening of the sun”. Those who preferred these traditions, because of their large number and their conformity with analogy, that is, conformity with the other prayers said that the eclipse prayer is two rakfas. The QadT (Ibn Rushd) said that the tradition of Samura has been recorded by Muslim.

Abu ‘Umar berkata bahawa secara keseluruhannya setiap kumpulan mengambil hadis-hadis yang telah diriwayatkan oleh generasi terdahulu mereka, dan oleh sebab itu sebahagian ahli fiqh berpendapat bahawa semua ini adalah perkara pilihan. Antara mereka yang berkata demikian ialah al-Tabari. Al-Qadi (Ibn Rushd) berkata bahawa ini lebih baik, kerana mendamaikan (dalil-dalil) lebih baik daripada mentarjihkan. Abu ‘Umar berkata bahawa dalam solat gerhana, sepuluh ruku' dalam dua rakaat, lapan dalam dua, enam dalam dua, dan empat dalam dua telah diriwayatkan, tetapi melalui jalur-jalur yang tidak boleh dipercayai. Abu Bakr ibn al-Mundhir dan Ishaq ibn Rahwayh berkata bahawa semua ini saling menyokong dan tidak bercanggah, kerana yang diberi perhatian di sini ialah kecerahan matahari, dan kelebihan dalam ruku' itu berlaku mengikut perubahan kecerahan matahari semasa gerhana ketika solat didirikan. Diriwayatkan daripada al-‘Ala' ibn Ziyad bahawa pada pandangannya, orang yang sembahyang hendaklah melihat matahari apabila dia mengangkat kepalanya daripada kedudukan ruku'. Jika matahari sudah cerah, dia hendaklah sujud dan menambah satu rakaat lagi, tetapi jika ia belum cerah pada ruku' pertama, dia hendaklah ruku' kali kedua dan kemudian melihat matahari semula, dan jika ia masih belum cerah, dia hendaklah ruku' kali ketiga dalam rakaat pertama dan terus begini sehingga matahari cerah. Ishaq ibn Rahwayh biasa berkata bahawa ini tidak melebihi empat ruku' dalam satu rakaat, kerana kelebihan melebihi itu tidak pernah ditetapkan daripada Nabi ﷺ. Abu Bakr ibn al-Mundhir berkata: "Sebahagian rakan-rakan kami biasa berkata bahawa pilihan dalam perkara gerhana telah ditetapkan, dan pilihan itu terserah kepada orang yang sembahyang; jika dia suka, dia boleh ruku' dua kali dalam satu rakaat, atau tiga kali, atau empat kali." Namun beliau sendiri tidak menganggap pandangan ini sahih, tetapi beliau berpendapat bahawa riwayat-riwayat ini menunjukkan bahawa Nabi ﷺ memanjangkan solat pada beberapa kesempatan semasa gerhana. Al-Qadi (Ibn Rushd) berkata: "Apa yang beliau sebutkan telah diriwayatkan oleh Muslim, dan saya tidak tahu bagaimana Abu 'Umar berkata bahawa hadis-hadis ini diriwayatkan melalui jalur yang lemah. Adapun sepuluh kali rukuk dalam satu rakaat, ia hanya diriwayatkan oleh Abu Dawud seorang diri."

Abu ‘Umar said that on the whole each group adopted the traditions that had been reported by their predecessors, and for that reason some of the jurists have held that all this is a matter of choice. One of those who said this is al- Tabari. The Qadi (Ibn Rushd) said that this is better, as reconciliation is better than preference. Abu TJmar said that in the case of the eclipse prayer ten ruku's in two rak<asy eight in two, six in two, and four in two have been reported, but through channels that are unreliable. Abu Bakr ibn al-Mundhir and Ishaq ibn Rahwayh have said that all this is mutually supportive and not conflicting as the consideration here is given to the brightening of the sun, and the excess in bowing occurred in accordance with variation in the brightening of the sun during the eclipse in which prayer was offered. It is related from al- c Ala5 ibn Ziyad that in his view the worshipper should look at the sun when he raises his head from the bowing posture. If the sun has brightened he should prostrate and add to it a second rakat but if it has not brightened in the first ruku he should bow a second time and then look at the sun again, and if it has still not brightened he should bow a third time in the first rak'a and continue this way till the sun brightens up. Ishaq ibn Rahwayh used to say that this is not to exceed four ruku's in one rak'a, as an excess beyond that has not been established from the Prophet (God’s peace and blessings be upon him). Abu Bakr ibn al-Mundhir has said: “Some of our colleagues used to say that a choice in the matter of the eclipse has been established, and the choice lies with the worshipper, if he likes he may bow twice in one rak'a, or thrice, or four times”. He did not, however, consider this to be valid, but he maintained that these records imply that the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) prayed at length on a number of occasions during the eclipses. The QadT (Ibn Rushd) said: “What he has mentioned has been recorded by Muslim and I do not know how Abu TJmar has said that these have been reported through weak channel. As for ten ruku's in a rak'a, it has been reported by Abu Dawud alone”.

Mereka berbeza pendapat mengenai sifat bacaan dalam solat ini. Malik dan al-Shafi‘i berpendapat bahawa bacaan dalam solat tersebut hendaklah dibaca dengan perlahan (sirr). Abu Yusuf, Muhammad ibn al-Hasan, Ahmad dan Ishaq ibn Rahwayh berpendapat bahawa bacaan dalam solat tersebut hendaklah dibaca dengan nyaring (jahr).

They disagreed about the (nature of the) recitation in this prayer. Malik and al-Shafi i c held that the recitation in it is to be inaudible. Abu Yusuf, Muhammad ibn al-Hasan, Ahmad, and Ishaq ibn Rahwayh maintained that the recitation in it is to be audible.

Alasan bagi perselisihan mereka timbul daripada pertentangan riwayat-riwayat mengenai perkara ini, dari segi maksud dan bentuk lafaz yang digunakan. Maka, maksud hadis sahih daripada Ibnu cAbbas ialah bahawa Nabi ﷺ membaca secara perlahan di dalamnya, kerana kata-kata Ibnu cAbbas tentang Nabi ﷺ, "bahawa baginda solat di dalamnya sepanjang surah al-Baqarah". Perkara yang sama juga diriwayatkan daripadanya secara nyata bahawa beliau berkata, "Aku berdiri di satu sisi Rasulullah ﷺ dan aku tidak mendengar sepatah perkataan pun daripada baginda". Ia telah diriwayatkan melalui Ibnu Ishaq daripada cA'isyah mengenai c5

The reason for their disagreement arises from the conflict of traditions on the subject with respect to their implications and the form of words used. Thus, the implication of the authentic tradition of Ibn cAbbas is that the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) recited inaudibly in it, because of Ibn cAbbas’s words about the Prophet, “that he prayed in it equal to the length of surat al-Baqara”. The same is narrated from him expressly that he said, “I stood on one side of the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) and I did not hear a word from him”. It has been related through Ibn Ishaq from A isha about c5

solat gerhana yang dia katakan, "Aku memasang telinga dengan teliti kepada bacaannya dan mengagak bahawa dia membaca surah Al-Baqarah."

the eclipse prayer that she said, “I listened intently to his recitation and guessed that he recited surat al- Baqara”.

Mereka yang memilih pendapat tradisi-tradisi ini berkata bahawa bacaan dalam solat tersebut hendaklah dilakukan dengan perlahan (sirr), dan kerana apa yang disebutkan dalam tradisi-tradisi ini, Malik dan al-Shafi'i berpendapat bahawa adalah disunatkan membaca surah al-Baqarah pada rakaat pertama, surah Al 'Imran pada rakaat kedua, sepanjang seratus lima puluh ayat surah al-Baqarah pada rakaat ketiga, sepanjang lima puluh ayat surah al-Baqarah pada rakaat keempat, dan membaca Umm al-Qur'an pada setiap rakaat ini. Mereka juga memperkuat pendapat mereka berdasarkan apa yang diriwayatkan daripada Nabi ﷺ bahawa baginda bersabda, "Solat pada waktu siang itu dibaca dengan perlahan", tetapi terdapat tradisi-tradisi yang bertentangan dengan tradisi ini. Antaranya ialah riwayat "bahawa Nabi ﷺ dalam salah satu rakaat solat gerhana membaca surah al-Najm", dan ini bermakna baginda tentu membacanya dengan kuat. Ahmad dan Ishaq biasa menyokong pendapat sedemikian melalui tradisi Sufyan ibn al-Hasan daripada al-Zuhri daripada 'Urwa daripada 'A'isyah "bahawa Nabi ﷺ membaca dengan kuat dalam solat gerhana matahari". Abu 'Umar berkata bahawa Sufyan ibn al-Hasan bukanlah perawi yang boleh dipercayai. Beliau berpendapat bahawa tradisinya juga diriwayatkan oleh orang lain (melalui jalur mutaba'ah daripada al-Zuhri daripada 'Abd al-Rahman ibn Sulayman ibn Kathir), dan tiada seorang pun daripada mereka terdapat dalam tradisi al-Zuhri. Tambahan pula, tradisi Ibn Ishaq daripada 'A'isyah yang telah disebutkan terdahulu bertentangan dengannya. Para fuqaha ini juga memperkuat hujah mereka dengan qiyas al-shabah, dengan berkata bahawa bacaan dalam solat sunat yang dilakukan secara berjemaah pada waktu siang mestilah dibaca dengan kuat, dan asasnya ialah solat hari raya dan solat meminta hujan (istisqa').

Mereka berselisih pendapat tentang waktu di mana ia hendaklah dilaksanakan. Al-Shafi‘i berkata bahawa ia boleh dilaksanakan pada setiap waktu, sama ada waktu yang dilarang solat padanya mahupun waktu yang tidak dilarang. Abu Hanifah berpendapat bahawa ia tidak boleh dilaksanakan pada waktu-waktu yang dilarang solat padanya. Ibn Wahb meriwayatkan daripada Malik bahawa beliau berkata: “Solat gerhana matahari tidak dilaksanakan kecuali pada waktu-waktu yang dibolehkan solat sunat padanya.” Ibn al-Qasim meriwayatkan bahawa amalan yang muktamad ialah melaksanakannya dari waktu terbit matahari sehingga matahari condong (gelincir).

They disagreed about the time in which it is to be observed. Al-ShafiT said that it may be observed at all times, those in which prayer is prohibited and those in which it is not. Abu HanTfa held that it is not to be observed in timings in which "prayer is prohibited. Ibn Wahb has related from Malik that he said: “Prayer for the solar eclipse is not to be observed except in timings in which supererogatory prayers are permitted”. Ibn al-Qasim has related that the established practice is to observe it from sunrise up to the decline of the sun.

Alasan bagi perselisihan mereka dalam isu ini berpunca daripada pertikaian mereka mengenai kategori solat yang tidak boleh dilakukan pada waktu-waktu yang dilarang. Mereka yang berpendapat bahawa larangan itu terpakai kepada semua kategori solat pada waktu-waktu ini tidak membenarkan solat gerhana mahupun mana-mana solat lain pada waktu tersebut. Mereka yang berpegang bahawa hadis-hadis ini hanya terhad kepada solat sunat, dan solat gerhana menurut mereka adalah sunnah, membenarkan pelaksanaannya (pada waktu-waktu tersebut). Mereka yang berpegang bahawa solat ini adalah solat sunat tambahan juga tidak membenarkannya pada waktu-waktu yang dilarang. Adapun riwayat Ibn al-Qasim daripada Malik tidak mempunyai asas kecuali persamaannya dengan solat sunat tahiyyatul masjid.

The reason for their disagreement on this issue springs from their dispute over the categories of prayer that are not to be observed during the prohibited periods. Those who held that the prohibition applies to all categories of prayer during these periods did not permit the observance of the eclipse prayer or any other prayer in such timings. Those who maintained that these traditions are confined to the supererogatory prayers, and the eclipse prayer according to them is a sunna, permitted its observance (in such timings). Those who maintained that this prayer is supererogatory did not permit it either in the proscribed, timings. The report of Ibn al-Qasim from Malik, however, has no basis except its semblance to the ctd prayer.

Mereka juga berselisih pendapat sama ada menyampaikan khutbah selepas solat itu merupakan salah satu syaratnya. Al-Syafi‘i berpendapat bahawa ia adalah salah satu syaratnya. Malik dan Abu Hanifah pula berpegang bahawa tidak ada khutbah selepas solat gerhana. Punca perselisihan mereka berpunca daripada pertikaian mengenai sebab yang mendasari Rasulullah ﷺ berucap kepada orang ramai selepas baginda selesai menunaikan solat gerhana, sebagaimana diriwayatkan dalam hadis Aisyah. Beliau meriwayatkan bahawa apabila baginda selesai solat dan matahari kembali terang, baginda memuji Allah dan mengagungkan-Nya, kemudian bersabda: "Matahari dan bulan adalah dua tanda daripada tanda-tanda kebesaran Allah, dan keduanya tidak akan gerhana kerana kematian seseorang mahupun kerana kehidupannya..."159 Oleh itu, Al-Syafi‘i berpendapat bahawa baginda menyampaikan khutbah tersebut kerana khutbah merupakan salah satu amalan solat ini, sebagaimana halnya dengan solat hari raya dan solat meminta hujan. Sebahagian daripada mereka yang menerima pendapat selain itu berpendapat bahawa khutbah yang disampaikan oleh Rasulullah ﷺ pada hari itu adalah kerana orang ramai beranggapan bahawa matahari gerhana disebabkan kematian anak baginda, Ibrahim ﷺ.

They also disagreed on whether delivering a sermon after the prayer is one of its conditions. Al-ShaficT held that it is one of its conditions. Malik and Abti HanTfa maintained that there is to be no sermon after the eclipse prayer. The reason for their disagreement stems from their dispute over the underlying cause for which the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) addressed the people after he had completed the eclipse prayer, as is reported in Aisha’s tradition. She related “that when he had completed the prayer and the sun had brightened, he praised Allah and glorified Him and then said, ‘The sun and the moon are two signs from among the signs of Allah, and they are not eclipsed for anyone’s death nor for his life . .’”.159 Al- Shafi T, therefore, believed that c he delivered this sermon as a sermon is one of the practices of this prayer, as is the case with the 9W prayer and the prayer for rain. Some of those who adopted the opinion of the others believed that the sermon by the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) on that day was delivered because the people believed that the sun was eclipsed for the death of his son Ibrahim (God’s peace and blessings be upon him).

Mereka berselisih pendapat mengenai jenis solat yang harus dilaksanakan ketika gerhana bulan. Al-Shafi'i berpendapat bahawa solat untuknya hendaklah dilakukan secara berjemaah dengan cara yang serupa dengan solat gerhana matahari. Pendapat ini juga dipegang oleh Ahmad, Dawud, dan sekumpulan fuqaha. Malik dan Abu Hanifah berpendapat bahawa solat untuknya tidak dilakukan secara berjemaah, dan mereka menganjurkan agar orang ramai menunaikan dua rakaat secara bersendirian, sebagaimana halnya dengan semua solat sunat yang lain.

They disagreed about the (kind of prayer that should be offered during a) lunar eclipse. Al-ShaficT maintained that prayers for it are to be observed in a congregation in a manner similar to that for the solar eclipse. This was also held by Ahmad, Dawud, and a group of jurists. Malik and Abu HanTfa maintained that prayers for it are not to be observed in a congregation and they recommended that people pray two fakfas for it individually as is the case with all the other supererogatory prayers.

Sebab perselisihan mereka timbul daripada perbezaan pendapat tentang maksud sabda Nabi ﷺ, "Matahari dan bulan adalah dua tanda daripada tanda-tanda kekuasaan Allah, dan keduanya tidak gerhana kerana kematian seseorang mahupun kerana kehidupannya. Maka apabila kamu melihat keduanya gerhana, berdoalah kepada Allah dan solatlah sehingga apa yang menimpa kamu itu hilang, kemudian bersedekahlah." Hadis ini diriwayatkan oleh al-Bukhari dan Muslim. Mereka yang memahami daripadanya bahawa cara melaksanakan solat ketika gerhana itu sama, iaitu cara yang digunakan untuk gerhana matahari, berpendapat bahawa solat tersebut hendaklah dilakukan secara berjemaah. Mereka yang memahami maksud lain di sini, kerana tidak diriwayatkan daripada Nabi ﷺ bahawa baginda pernah melaksanakan solat untuk gerhana bulan walaupun gerhana itu sering berlaku (semasa hayat baginda), berpendapat bahawa maksud di sini ialah kadar minimum yang dengannya istilah solat dikenakan dari sudut syarak, iaitu solat sunat yang dilakukan secara individu. Penyokong pendapat ini berpegang bahawa prinsipnya ialah mentafsirkan istilah solat dalam syarak, apabila ia disyariatkan, sebagai bermaksud kadar minimum yang dimaksudkan oleh istilah itu dalam syarak, kecuali terdapat dalil lain yang menunjukkan sebaliknya. Oleh itu, apabila perbuatan Nabi ﷺ berkenaan gerhana matahari tidak menunjukkan (iaitu solat berjemaah), maka maksud asalnya kekal bagi gerhana bulan selaras dengan prinsip tersebut. Al-Shafi‘i pula mentafsirkan perbuatan Nabi ﷺ berkenaan gerhana matahari sebagai penjelasan terhadap makna yang masih global (mujmal), dan memandangkan solat untuk gerhana itu telah disyariatkan, maka wajib berpegang kepadanya. Abu ‘Umar ibn ‘Abd al-Barr berpendapat bahawa telah diriwayatkan daripada Ibn ‘Abbas dan ‘Uthman bahawa kedua-duanya solat dua rakaat bersama jemaah untuk gerhana bulan, dengan rukuk dua kali dalam setiap rakaat, sebagaimana juga pendapat al-Shafi‘i.