Uning hadis rivoyat qilish va fatvo berishni boshlagan yoshi
His Age When He Began Teaching Hadith And Giving Legal Opinions
Shuni ta'kidlash lozimki, Ahmad — Alloh undan rozi bo'lsin — yoshligida ham ba'zan fatvo berar edi va so'ralganda hadis rivoyat qilardi, yoshining kichikligiga e'tibor bermasdan. Buni quyidagi rivoyatdan bilamiz. 25.1
It is noteworthy that Aḥmad—God be pleased with him—would sometimes give legal opinions even in his youth and would recite Hadith if asked, without being concerned about his age, as we learn from the following report. 25.1
[Al-Qūmisī:] 198 [814] yilda men Ahmad ibn Hanbalni al-Xayf masjididagi minora yoniga suyanib turganini ko'rdim.153 Hadis olimlari kelganda, u ularga hadislarni va ulardan kelib chiqadigan huquqiy xulosalarni o'rgata boshladi hamda haj marosimlari haqidagi savollariga javob berdi.
[Al-Qūmisī:] In 198 [814], I saw Aḥmad ibn Ḥanbal leaning against the minaret at the mosque of al-Khayf.153 When the Hadith scholars arrived, he began teaching them Hadith and legal implications and answering their questions about the pilgrimage rites.
[Al-Qūmisī:] 198 [814] yilda, Ibn ʿUyaynah hali hayot ekanida, men al-Khayf masjidida Aḥmad ibn Ḥanbalni turli mavzularda fatvo berayotganini ko‘rdim. Uni avval ko‘rmagan edim, shuning uchun uning atrofidagi guruhga qo‘shildim va kim ekanini so‘radim. 25.2
[Al-Qūmisī:] In 198 [814], when Ibn ʿUyaynah was still alive, I saw Aḥmad ibn Ḥanbal at the mosque of al-Khayf, delivering legal opinions on all kinds of subjects. I had never seen him before, so I joined the group around him and asked someone who he was. 25.2
— Siz bu yerlik emassiz, shunday emasmi? — Yo'q. — Bu Aḥmad ibn Ḥanbal. Guruh tarqalguncha kutdim, so'ng uning qo'lini olib salom berdim. O'shandan beri biz tanishmiz.
“You’re not from here, are you?” “No.” “That’s Aḥmad ibn Ḥanbal.” I waited until the group had broken up, then took his hand and greeted him. We’ve known each other ever since then.
Shuni ta'kidlash kerakki, bizning ibratimiz Ahmad — Alloh u zotdan rozi bo'lsin — hadis o'rgatish va fatvo berishga o'zini qo'ymagan, to qirq yoshga to'lguncha. 25.3
[The author:] It should nevertheless be noted that our exemplar Aḥmad—God be pleased with him—did not put himself forward to teach Hadith and give legal opinions until he was forty years old. 25.3
[Ibn al-Shoʻir:] Men 203 (818–19) yilda Ahmad ibn Hanbalning oldiga bordim va undan menga hadis o‘rgatishni so‘radim, lekin u rad etdi, shuning uchun men ʻAbd al-Razzoq huzurida ilm olish uchun chiqib ketdim. Keyin, 204 yilda qaytib keldim va Ahmadning qirq yoshga to‘lganini hamda dars bera boshlaganini va odamlarning uni ishonchli olim sifatida qabul qilganini ko‘rdim.154
[Ibn al-Shāʿir:] I went to Aḥmad ibn Ḥanbal in 203 [818–19] and asked him to teach me Hadith, but he refused so I went out to study with ʿAbd al-Razzāq. Then, in ’04, I came back and found that Aḥmad had turned forty and begun teaching, and people had accepted him as an authority.154
[Al-Ṣayrafī:] Men Ahmad ibn Hanbalning eshigi oldida edim, va u ʿAbd al-Razzoq orqali rivoyat qilingan bir hadisni zikr qildi. Men undan uni menga aytib berishini so‘radim. 25.4
[Al-Ṣayrafī:] I was at Aḥmad ibn Ḥanbal’s door and he mentioned a Hadith transmitted by ʿAbd al-Razzāq. I asked him to dictate it to me. 25.4
"Men bu narsani sizdan olsam, nima qilardingiz?" deb so'radi u. "ʿAbd al-Razzāq hali tirik!" "Sizga bir narsa aytsam bo'ladimi?" "Gapiring." "Qasamki, agar siz menga buni o'rgatgan bo'lsangiz-u, men eshigingizdan chiqib, ʿAbd al-Razzāqning o'zini sizning ko'changizning darvozasi oldida topsam ham, undan bu haqda so'ramagan bo'lardim." [Muallif:] Aḥmad hadis o'qitayotganda ham odamlarni hali tirik bo'lgan keksa rivoyat qiluvchilarga murojaat qilishga undardi. Masalan: 25.5
“What would you do with it, coming from me?” he asked. “ʿAbd al-Razzāq is still alive!” “Can I tell you something?” “Go ahead.” “I swear that if you taught it to me and then I left your door and found ʿAbd al- Razzāq himself at the gate of your alley, I wouldn’t ask him about it.” [The author:] Even when he was teaching Hadith, Aḥmad would urge people to consult those senior transmitters who were still alive. For example: 25.5
[Ibn ʿAlī l-Warrāq:] 213-yilda [828–9] biz Aḥmad ibn Ḥanbalning huzuriga bordik va undan bizga hadis o‘rgatishni so‘radim.
[Ibn ʿAlī l-Warrāq:] In ’13 [828–9] we went to see Aḥmad ibn Ḥanbal and I asked him to teach us Hadith.
"Abū ʿĀṣim kabi odamlar hali tirik ekan, buni mendan eshitasizmi?" dedi u. "Borib unga murojaat qiling!"
“You’d hear it from me,” he said, “when men like Abū ʿĀṣim are still alive? Go to him!”