Ba daidai ba: Cin Dukiyar Marayu
Wrong Consuming an Orphan's Property
Allah, Maɗaukaki, yana cewa, {Waɗanda suke cin dukiyar marayu da zalunci, suna cin wuta ne kawai a cikin cikinsu. Lalle za su shiga wuta mai ruruwa nan ba da daɗewa ba.} (An-Nisa'i: 10)
Allah, the Most High, says, {Those who unjustly eat up the property of orphans eat up fire into their own bodies: they will soon be enduring a blazing fire.} (Al-Nisa': 10)
Kur'ani kuma ya bayyana cewa: {Kada ku kusanci dukiyar marayu sai dai da abin da zai inganta ta, har sai ya kai ga balaga da ƙarfi.} (Al-An'am: 152)
The Qur'an also states, {Come not nigh to the orphan's property except to improve it, until he attains the age of full strength.} (Al-Imran: 152)
Manzon Allah ﷺ ya ce: "Lokacin da aka ɗauke ni zuwa sama a Mi'raj, na ga wasu mutane suna buɗe bakunansu a tilas ƙarƙashin matsin wasu mutane. Sai ga wani mutum ya zo ya ciyar da su duwatsun wuta waɗanda suka shiga jikunansu suka fito ta duburarsu. Na yi mamaki na ce: 'Su wane ne waɗannan, ya Jibril?' Ya amsa: 'Su ne waɗanda ke cin dukiyar marayu ba da gaskiya ba, suna cin wuta a cikin jikunansu.'"1
The Prophet (pbuh) said, "When I was taken up in Ascent (Mi'raj) I saw some men gapping their jaws under the coercion of other men. Then came another men who fed them stones of fire that penetrated their bodies and came out from their anus. I wondered: 'Who are they, Gabriel?' He replied, 'They are those who unjustly eat up the property of orphans eat up a fire intotheir bodies.”1
An an ruwaito cewa Manzon Allah ﷺ ya ce: "Allah Mai girma ya tashe wasu mutane daga kaburburansu da wuta tana ci daga jikinsu, tana kona fuskokinsu." Aka tambayi Annabi ﷺ: "Su waye su, ya Manzon Allah?" Sai ya ce: "Allah Mai iko, Mai girma, yana cewa: {Hakika, waɗanda suke cin dukiyar marayu da zalunci, suna cin wuta ne kawai a cikin cikunansu, kuma za su shiga wuta mai ci.}" (An-Nisa'i: 10)2
It was related that the Messenger of Allah (pbuh) said, "Allah, Most High resurrected some people from their graves with fire flaming out from their bodies and burning their faces." The Prophet was asked: 'Who are they, Messenger of Allah?" He said,' Allah, the Almighty says, {Those who unjustly will eat up the property of orphans eat up a fire into their own bodies: they will soon be enduring a blazing fire.} (AI-Nisa': 10)2
As-Sadiy, Allah ya yarda da shi, ya ce: "A Ranar Alkiyama, wanda ya karbe dukiyar marayu zai tashi daga kabari yana da wutar jahannama tana fitowa daga bakinsa, kunnuwansa, hancinsa da idanunsa. Saboda haka, za a gane shi sosai." (An zargi Isma'il Ibn AbdelRahman As-Sadiy da bin mazhabar Shi'a.)
As-Sadiy, may Allah be pleased with him, said, "On the Day of Judgement, the one who appropriated an orphan's property will be resurrected with the flames of fire coming out from his mouth, ears, nose and eyes. Therefore, he will be well-identified." (Isma'il Ibn AbdelRahman As-Sadiy was accused of following the Shi'ah sect.)
Malaman sun ce babu laifi idan waliyyin maraya wanda yake talaka ya ci wani abu daga dukiyar wanda yake tsare da shi, muddin bai wuce abin da aka halatta ba, kamar yadda zai yi amfani da ita yana tafiyar da harkokinsa da kuma inganta kasuwancinsa.
Scholars said that there is no harm if a poor guardian of an orphan consumes some of his charge's property without exceeding what is permissible as much as he disposes and improves his business affairs.
Duk abin da ya wuce abin da aka halatta shi ne haram gaba ɗaya (Suht)? Allah, Maɗaukaki, yana cewa: {Idan waliyyi mai arziki ne, to kada ya karɓi wani lada; idan kuwa mabukaci ne, to ya ci daga cikinta abin da ya dace, cikin adalci. Idan kuma kun miƙa musu dukiyarsu, to ku kafa shaida a kansu. Kuma Allah ya isa ya zama mai lissafi.} (An-Nisa'i: 6)
What is in excess of the permissible is absolutely unlawful (Suht)? Allah, the Almighty says, {If the guardian is well-off, let him claim no remuneration, but if he is poor, let him have for himself what is just, reasonable. When ye release their property then, take witnesses in their presence: But all-sufficient is Allah in taking account.} (An-Nisa': 6)
Halal cin dukiyar maraya cikin hankali za a iya fassara shi da: niyyar lamuni, biyan bukatun kansa ba tare da wuce gona da iri ba, karbar ladan kula da inganta kasuwancin maraya, ko niyyar maida abin da ya dauka saboda bukata idan ya wadata. Wadannan ra'ayoyi daban-daban Ibn al-Jawziy ya ambata a cikin Tafsirinsa.
Reasonable consuming of an orphan's property may be interpreted as: Intending the loan, fulfilling his own needs without excess, taking the wage of disposing or improving the orphan's business or intending to return what he takes out of need, if he becomes prosperous. These different points of views are mentioned by Ibn AI-Jawziy in his Tafsir (exegesis)
"Ni da wanda ya lura da marayu za mu shiga aljanna tare kamar haka," sannan ya ɗaga yatsansa na shaida da na tsakiya tare, ba tare da barin tazara a tsakaninsu ba (domin misali). 1
"I and one who takes care of an orphan, will enter paradise together like this" and he raised his forefinger and middle finger jointly leaving no space betWeen them (by way of illustration)." 1
"Ni da wanda ya lura da marayu, ko na dangi ne ko baƙo, zamu kasance kamar waɗannan biyun a Aljanna;" sannan mai ruwaito ya ɗaga yatsansa na shiga da na tsakiya don ya kwatanta haka.” 2
"I and one who takes care of an orphan, whether related to him or a stranger, will be like these two in paradise;" and the narrator raised his forefinger and middle finger to illustrate this.” 2
Wilayar marayu na nufin kula da al'amuransa: abinci, tufafi, da kuma inganta dukiyarsa idan yana da ita. Sai dai idan yana talaka, ana so a kula da shi saboda Allah. A cikin hadisin da aka ambata, akwai nuni da cewa mai kula da marayu ba lallai ne ya zama dangi ba, kamar yadda Annabi ﷺ ya ce a cikin hadisin: "ko dangi ne a gare shi ko baƙo." Annabi ﷺ ya ce: "Duk wanda ya karɓi marayu daga cikin Musulmai ya ciyar da shi, ya sha masa ruwa, har Allah ya sa shi ya wadata, Allah zai wajabta masa Aljanna, sai dai idan ya aikata zunubin da ba a yafe ba."
The guardianship of an orphan means to dispose his affairs: food, clothing and to improve his property if he has any. However, if he is poor, it is recommended to take care of him for the sake of Allah. In the aforementioned hadith, there is a reference that the orphan mayor may not be a relative as the Prophet says in the hadith: “related to him or a stranger” The Prophet (pbuh) said, "Whoever receives an orphan from amongst the Muslims to feed and give him drink until Allah makes him prosperous, Allah will render the Paradise binding to him unless he commits an unforgivable sin.” 3
Manzon Allah ﷺ ya ce: "Duk wanda ya shafi kan maraya saboda Allah, zai sami lada saboda kowane gashi da hannunsa ya taba na kyakkyawan aiki. Duk wanda yake da maraya kuma ya yi masa ko ta yi mata kyautatawa, ni da shi za mu kasance a Aljanna kamar haka." (Sannan ya haɗa yatsunsa biyu.) 4
The Messenger of Allah (pbuh) said, "Whoever wipes over an orphan's head for the sake of Allah, he will be rewarded for every hair he touched good deeds. Whoever has an orphan and treats him or her kindly, I and he will be in the Paradise like that (Then he combined his two fingers).” 4
Wani mutum ya nemi shawara daga wurin Abu Ad-Darda'. Sai ya ba shi shawara yana cewa, "Ka nuna tausayi ga marayu, ka kusantar da shi kusa da kai, kuma ka ciyar da shi daga abin da kake ci. Na ji Manzon Allah ﷺ, a lokacin da wani mutum ya tambaye shi game da taurin zuciyarsa, yana cewa, 'Idan kana so ka sassauta zuciyarka, to ya kamata ka kusantar da maraya, ka shafa kansa, ka ciyar da shi daga abin da kake ci. Waɗannan lalle za su sassauta zuciyarka kuma su ba ka damar yin abin da kake bukata.'" 5
Someone asked Abu Ad-Darda' an advice. Thus he advised him saying, "Show mercy to the orphan, bring him nearer to you and feed him of what you eat. I heard Allah's Messenger (pbuh), when a man asked him about the harshness of his heart, saying, "If you want to soften your heart, then you should bring the orphan nearer, wipe over his head and feed him of what you eat. These surely will soften your heart and enable you to do what you need.” 5
Wani daga cikin Musulmai na farko ya ba da labari cewa: "Da farko na saba aikata zunubai da shan giya. Sannan wata rana na karɓi wani marayu matalauci. Na yi masa alheri, na ciyar da shi, na yi masa wanka, na sa masa tufafi. Na kula da shi da tausayi kamar yadda mutum yake yi wa ɗansa, ma fiye da haka. Daga baya na yi barci, sai na yi mafarki cewa ranar Alkiyama ce, aka kira ni domin hisabi. Sai aka umarce ni in tafi Wuta saboda zunubaina. Malaikun azaba suka ja ni zuwa Wuta. A yayin da ake ja da ni zuwa Wuta, marayun ya tare ni ya ce: 'Ya ku malaikun Ubangijina, ku sake shi. Domin in yi masa ceto a wurin Allah, tun da ya yi mini alheri kuma ya girmama ni.' Amma malaikun suka ce: 'Ba a umarce mu da haka ba.' Sai kiran Allah ya zo: 'Ku sake shi. Na gafarta masa saboda ceton marayun da kuma kyautatawar da ya yi masa.' Sai na tashi, na tuba zuwa ga Allah Maɗaukakin Sarki. Bayan haka, na ci gaba da iyakar ƙoƙarina wajen nuna jin ƙai ga marayu."
One of the early Muslims recounted, "I was at first used to committing sins and drinking wine. Then, one day I received a poor orphan. I was kind to him, fed him, gave him a bath and clothed him. I treated him as tenderly as a man does with his own son and more. Afterwards, I went to sleep I dreamt that it was the day of Judgement and I was called for reckoning. Then, I was to go to Hell for my sins. I was dragged by the angels of punishment to the Fire. Meanwhile, when I was being dragged to the Fire, the orphan blocked me and said, 'O angels of my Lord, let him go. So as to intercede for him before Allah since he treated me kindly and honored me.' But the angels said; 'We were not commanded to do so.' Then came the call of Allah, "Let him go. I forgave him because of the orphan's intercession and the kind treatment he did with him. Then, I got up and repented to Allah the High Exalted. Later on, I kept on doing my best to show mercy to orphans.
Annabi ﷺ ya ce: "Mafi kyawun gidaje shi ne wanda ke ɗauke da marayu wanda ake kyautatawa, kuma mafi muni daga cikin gidaje shi ne wanda ake wulaƙanta shi a cikinsa. Mafi soyuwa ga Allah Mai girma da ɗaukaka shi ne wanda ya yi wa marayu ko zawarawa alheri."1
The Prophet (pbuh) said, "The best of the houses is that which contains an orphan who is treated kindly and the worst of the houses is that which mistreats him. The most beloved one to Allah the Almighty is the one who offers a favor to an orphan or a widow.”1
Allah ya yi wahayi zuwa ga Dawud (a.s.): "Ya Dawud! Ka zama uba mai kauna ga maraya, kuma miji mai tausayi ga bazawara. Ka rubuta a cikin asusunka cewa duk abin da ka yi da yawa, ka ke girbe da yawa."
"Allah revealed to Dawud (pbuh): "0 Dawud! Be a loving father to the orphan, and a kind husband to the widow. Put into your account that the more you do the more you reap 2
Wannan yana nufin cewa duk abin da kake aikatawa, za ka ga sakamakonsa daga baya. Misali, idan ka mutu ka bar ɗa ko gwauruwa, za a yi musu irin abin da kai ma ka yi wa wasu.
This means that whatever you do, you will find its consequences thereafter. For example, when you die and leave a child or a widow, thy will be treated in the same manner you treated others.
A cikin addu'arsa, Dawud ya ce, "Ya Allah! Menene sakamakon wanda ya kula da maraya ko gwauruwa saboda Ka?" Allah ya amsa, "Zai kasance a cikin inuwar Tawa a ranar da babu inuwa sai tawa." Wato inuwar Kujerar Mulki a Ranar Alkiyama. Ga wani labari kuma da ke nuna girman kyautatawa maraya da gwauruwa. A wani lokaci akwai wani mutum daga cikin mabiya ɗariƙar 'Alowiyyin. Ya zauna a Balkh (wani yanki na Daular Byzantine), yana da mata da ƴaƴa mata da yawa. Suna rayuwa cikin jin daɗi da wadata. Sai mijin ya rasu. Gwauruwarsa da ƴaƴanta mata suka talauce har suka koma wani gari don su guje wa abin kunya na ganin abokan gābansu suna murna da musibarta. Da ta shiga garin, ta nufi wani masallaci da babu kowa tare da ƴaƴanta mata. Sai ta fita don ta kawo musu abinci. Ta wuce wasu mutane biyu, ɗaya Musulmi ɗayan kuwa Bamaguje.
In his soliloquy, Dawud says, "O Allah! What is the recompense of whomever takes care of an orphan or a widow for Your Sake?" Allah answered, "He will be under the Shade of Mine when there will be no shade except Mine." i.e., the shade of the Throne on the Day of Judgement." The following is another account that highlights the excellence of treating the orphan and the widow kindly. Once there was someone who belonged to the 'Alowiyyin sect. He lived in Balkh (a Byzantine region) and had a wife and several daughters. They were living in luxury and prosperity. Then the husband died. His widow and daughters become so poor that they moved to another town to flee from the ghost of noticing their enemies rejoice at her misfortune. Having entered the town she resorted to a deserted mosque with her daughters. Then, she went out to bring them something to eat. She passed by two people, a Muslim and a magian.
Ta fara da tambayar musulmi, sannan ta bayyana masa yadda ta sha wahala sosai duk da cewa mace ce mai daraja daga ɗariƙar 'Alawiyyawa. Amma ya nemi ta kawo hujja. Sai ta ce ita baƙo ce.
She started by asking the Muslim and explained to him how she suffered a lot while she was an honored woman from the 'Alawyyeen sect. But he asked her to show evidence. She said she was stranger.
Amma, bai kula da ita ba. Sai ta tafi cikin baƙin ciki, ta sake bayyana halin da take ciki ga Magian, kuma ta ce masa tana da 'ya'ya mata huɗu waɗanda marayu ne kuma suna cikin buƙata. Ta kuma bayar da labarinta ga wani Shehin Musulmi.
But, he did not pay attention to her. Then, she left feeling sad and again explained her case to magian and how she had four daughters who were orphans and in need. She recounted her story to a Muslim Sheikh.
Majusi ya aika matan gidansa su kawo ita da 'yanmatanta gida. Ya ciyar da su, ya kuma yi musu sutura mai kyau. Suka zauna tare da shi cikin jin daɗi da daraja. Da tsakar dare, Musulmin da ya kori matar ya yi mafarki cewa ranar Alƙiyama ce. An ɗaga tuta a bisa kan Manzon Allah ﷺ. Akwai wani fada na koren zumurrud wanda tagoginsa an yi su da lu'u-lu'u da yakut, kuma yana da kubbobi na lu'u-lu'u da marjan. Sai ya tambayi Manzon Allah ﷺ: "Fada na wane ne?" "Na Musulmin da ya yi imani da Allah, Ɗaya tilo." "Ya Manzon Allah ﷺ, ni Musulmi ne," mutumin ya ce. Amma Annabi ﷺ ya ce masa ya nuna hujja cewa shi Musulmi ne.
The magian sent his ladies to bring her and daughters home. He fed them and clothed them well. They stayed with him in luxury and honor. At midnight, the Muslim who turned the woman away dreamt that it was the Day of Judgement. A banner was risen over the Prophet's head. There was a palace of green emerald whose windows were of pearls and corundum and also had domes of pearls and corals. He then asked the Messenger of Allah: "Whose palace is it?" For a Muslim who believes in Allah, the One.' O Allah's Messenger I am a Muslim, the man said. But the prophet asked him to show the evidence that he was a Muslim.
Mutumin ya rikice. Saboda haka, Annabi ya ce: "Lokacin da matar 'Alawiyya ta tambaye ka, ka nemi ta nuna hujja cewa ita 'Alawiyya ce. Don haka, ka nuna mini hujja cewa kai Musulmi ne." Sai mutumin ya tashi cikin baƙin ciki saboda ya kore matar. Ya fara neman ta a cikin gari har sai da ya same ta a gidan wani Majusi. Ya tambayi Majusin game da matar da 'ya'yanta mata, amma Majusin ya ki ba shi amsa, ya kuma ce an zubo albarka da yawa a kansa saboda su.
The man was perplexed. Accordingly, the prophet said "When the 'Alawiyya woman asked you, you asked her to show an evidence that she was Alawiy. Thus, show me evidence that you are Muslim. Then, the man got up sadly for repelling the woman. He started to search for her in the town until he found her in the Magian's house. He asked him about the woman and her daughters, but the Magian refused and said many blessing were showered upon him because of them.
Mutumin ya ci gaba da nace wa a karbe su, har ya ba wannan Majusi dinari dubu, amma ya ki karba kuma.
The man persisted to take them and even offered the Magian a thousand dinars but he refused again.
Musulmin ya ce, "Amma ya kamata in karɓe su." Sai Bamajuse ya ce, "Abin da kake so shi ne nawa, kuma fadar da ka gani a mafarkinka an halicce ta ne domina. Ko za ka iya shiryar da ni in karɓi Musulunci?" "Ina rantsuwa da Allah, ban yi barci ba jiya kafin ni da iyalina mu karɓi Musulunci a hannun matar." Ni ma na yi mafarki iri ɗaya. Manzon Allah ﷺ ya tambaye ni, "Shin matar 'Alawiyya da 'ya'yanta mata suna cikin gidanka?" Na ce, "Eh, Manzon Allah." Sai ya ce, "Fadar tana naka ne da iyalinka, kuma dukanku za ku shiga Aljanna. An halicce ka Musulmi tun farkon halitta." Sai Musulmin ya tafi cikin baƙin ciki.
The Muslim said but I should take them. Then, the Magian said, what you want is mine and the palace which you saw in your dream was created for me. May you guide me to embrace Islam? By Allah, I did not sleep yesterday before my family and I embraced Islam at the hands of the woman. I had also the same dream. The Prophet asked me, "were the 'Alawiy woman and her daughters in your house?" I said 'yes', Messenger Of Allah? He, then, said, the palace is for you and your family and all of you will enter Paradise. You were created a Muslim from the beginning of the creation. Then, the Muslim went away sadly.
Duba! Yadda Allah ke albarkace waɗanda ke kula da gwauraye da marayu cikin tausayi a wannan duniya.
Behold! How Allah blesses those who treat widows and orphans tenderly in this world.
"Wanda ya yi aiki tuƙuru domin mata tsofaffi da mabukata, yana kama da mujahidi (jarumi) a hanyar Allah." Mai ruwaitawa yana tunanin cewa ya ƙara da cewa: "Kuma kamar mutumin da yake tsaye yana sallah, wanda ba ya gajiyawa, da kuma kamar wanda yake azumi, ba ya karya shi." ﷺ1
"He who works hard an behalf of old women and the indigent, is like a Mujahid (a warrior) in the cause of Allah and the narrator thinks, he (pbuh) added, "and like the person standing in prayer and who never tires, and like one who observes the fast and does not break it.”1
Ya ruwaito Muslim.
1Reported by Muslim.
2 Ibn Hibban ya ruwaito shi daga Abu Bazrah, amma isnadinsa yana da rauni.
2 Reported by Ibn Hibban on the authority of Abu Bazrah but it has a weak trans mission.
.
.
1 Al-Bukhari ne ya ruwaito shi.
1 Reported by Al-Bukhari.
Abu Muslim ya ruwaito shi.
2 Reported by Muslim.
Ya ruwaito shi At-Tirmidhi.
3 Reported by At- Tirmidhi.
4 Ibn Hajar Al-Haithami ya ruwaito shi a cikin Majma' Al-Zawa'id.
4 Reported by Ibn Hajar AI-Haithami Majma' AI-Zawa'id.
5 Ahmad Al-Baihaqi ya ruwaito shi.
5 Reported by AI-Baihiqi.
.
.
1 Ibn Majah ne ya ruwaito shi.
1 Reported by Ibn Majah.
2 An rawaito shi Ibn Hajar Al-Haithami a cikin Majma' Al-Zawa'id.
2 Reported by Ibn Hajar Al-Haithami in Majma' AI-Zawa'id.
.
.
1 Al-Bukhari ne ya ruwaito shi
1 Reported by Al-Bukhari