احد کی مصیبت نے مسلمانوں کے اعتبار اور فوجی شہرت دونوں پر برا اثر ڈالا۔ لوگوں کی نظر میں ان کی عزت اور طاقت کمزور ہو گئی۔ مدینہ کے اندر اور باہر ہر جگہ مشکلات اور خطرات پھیل گئے۔ یہود، منافقین اور بدوی قبائل نے کھلم کھلا مسلمانوں سے دشمنی کا اعلان کر دیا، اور ہر فریق اس کوشش میں تھا کہ ان کے پورے وجود کو کمزور کرے اور آخرکار مٹا دے۔ اس جنگ کو تقریباً دو ماہ گزرے تھے کہ بنو اسد نے مدینہ پر حملے کی تیاری کی۔ عضل اور قارہ قبیلوں نے صفر 4 ہجری میں مسلمانوں کے خلاف سازش کی اور نبی ﷺ کے دس صحابہ کو شہید کر دیا۔ اسی طرح بنو عامر نے بھی ان کے خلاف منصوبہ بندی کی، اور بئرِ معونہ کے واقعے میں ستر صحابہ شہید ہوئے۔ اسی دوران بنو نضیر اپنی دشمنی کا اعلان کرتے رہے اور 4 ہجری کے ربیع الاول میں نبی ﷺ کو قتل کرنے کی سازش میں شامل ہو گئے۔ بنو غطفان جمادی الاولیٰ 4 ہجری میں مدینہ پر حملہ کرنے ہی والے تھے۔

Uhud’s misfortune left a bad impact on both the credibility and military reputation of the Muslims. Their dignity and power in people’s eyes were impaired. Troubles and dangers spread everywhere in and out of Madinah. The Jews, hypocrites and bedouins declared publicly their enmity to the Muslims and each party was keen on degrading and, in the final place, exterminating their whole existence. Two months had almost passed after this battle, when Banu Asad made preparations to raid Madinah, ‘Udal and Qarah tribes conspired against the Muslims in the month of Safar, 4 A.H. and killed ten of the Prophet ’s Companions. Similarly Banu ‘Amir plotted against them too, and seventy Companions were killed in the battle of Ma‘una Well. During that period, Banu Nadeer kept on announcing their enmity and were involved in a plot to kill the Prophet Muhammad (Peace be upon him) in Rabi‘ Al-Awwal in 4 A.H. Banu Ghatfan were about to attack Madinah in Jumada Al-Ula in 4 A.H.

اهمدې ترتیب موږ وینو چې د احد په جګړه کې د مسلمانانو نظامي اعتبار له لاسه ورکولو وروسته، دوي د ډیرو احتمالي خطرونو لپاره یو جاذب هدف وګرځیدل۔ محمد ﷺ ډیر په حکمت سره ټولې هغه دښمنانه جریانونه له ځانه لرې وساتل، او حتی د مسلمانانو هغه ورکه شوې عزت بیرته ترلاسه کړ او دوی ته یو نوی ویاړ او لوړ مقام ورکړ۔ په دې پروسه کې لومړی ابتکار چې هغه وکړ د حمراء الاسد تعقیبي عملیات و، چې په هغې سره یې د مسلمانانو نظامي شهرت وساتل۔ هغه په داسې طریقه د خپلو پیروانو ویاړ او هیبت بیرته راستون کړ چې یهودان او منافقین دواړه حیران او حتی متحیر پاتې شول، بیا یې خپلې بریالۍ هڅې د نظامي استازو او ماموریتونو په استولو سره بشپړې کړې:

Thus we see that the Muslims turned into an attractive target of several potential dangers after they had lost their military credibility in the battle of Uhud. Muhammad (Peace be upon him) most wisely managed to hold all those hostile currents at bay, and even redeem the lost dignity of the Muslims and gain them anew fresh glory and noble standing. The first initiative he took in this process was Hamra’ Al-Asad pursuit operation, whereby he could retain the Muslim military reputation. He succeeded in recovering his followers’ dignity and awe-inspiring position in such a manner that astonished or even astounded both the Jews and hypocrites, alike, then he proceeded to crown his successful attempts by despatching military errands and missions:

د احد له ماتې وروسته، د مسلمانانو په وړاندې د وسلو په اوچتولو کې لومړني کسان د بني اسد بن خزیمه وو. د مدینې «د استخباراتو ډله» راپور ورکړ چې طلحه او سلمه، د خویلد زامن، د رسول الله ﷺ د جګړې لپاره یو شمیر رضاکاران راټول کړي دي. پیغمبر ﷺ سمدستي د انصارو او مهاجرینو یو سل پنځوس کسیز دسته، چې مشر یې ابوسلمه و، واستوله. د مسلمانانو مشر بني اسد بن خزیمه د دوی په خپل وطن کې په ناڅاپي ډول ونیول، د دوی هڅې یې بې اغیزې کړې، دوی یې متفرق کړل او د دوی څارویه یې ونیول. د بیرته راتګ پر مهال، ابوسلمه هغه پخوانی زخم چې په احد کې یې اخیستی و، بیا پاځیدلی و، او ډیر ژر وروسته یې مړ شو. دا لښکرکشي د محرم د میاشتې په لومړۍ نیټه، د هجرت له کاله څلورم کال کې وشوه۔

The first people to take up arms against the Muslims in the aftermath of Uhud reverse were Banu Asad bin Khuzaimah. “The Intelligence Corps” of Madinah reported that Talhah and Salamah, sons of Khuwailid have mustered some volunteers to fight the Messenger of Allâh (Peace b upon him). The Prophet (Peace be upon him) immediately despatched a 150-man-platoon of Helpers and Emigrants headed by Abu Salamah. The Muslim leader took Bani Asad bin Khuzaimah by surprise in their own homeland, neutralized their attempts, dispersed them and captured their cattle. On his return, Abu Salamah had an inflammation of a previous wound he sustained in Uhud, and caused him to die soon after. This expedition took place on Muharram 1st, 4 A.H.

د ہمدې محرم میاشتې د پنځمې ورځې، ۴ هجري کال کې راپور ورکړل شو چې خالد بن سفیان الهذلي د مسلمانانو د ځایونو د برید لپاره یوه ډله راټولوله. عبدالله بن انیس، د پیغمبر ﷺ د حکم له مخې، د دښمنانو د له منځه وړلو لپاره روان شو.

On the fifth day of the same month Muharram, 4 A.H., it was reported that Khalid bin Sufyan Al-Hudhali was gathering some mob to raid the Muslim positions. ‘Abdullah bin Unais, at the behest of the Prophet (Peace be upon him) set out to destroy the enemies.

مسلمان فوجی قائد اٹھارہ دنوں تک غیر حاضر رہا، جس دوران اُس نے اپنا مشن کامیابی سے پورا کیا، باغیوں کے سردار کو قتل کیا اور محرم کے اختتام سے سات دن پہلے ہفتے کے روز اُس کا سر مدینہ واپس لایا۔ نبی ﷺ نے بطورِ انعام اُسے ایک چھڑی عطا کی اور فرمایا: "یہ تمہارے اور میرے لیے قیامت کے دن پہچان کی نشانی ہوگی۔" اپنی موت کے بستر پر عبداللہ نے درخواست کی کہ یہ لکڑی اُس کے کفن میں اُس کے ساتھ رکھی جائے۔

The Muslim military leader stayed away for eighteen days during which he successfully fulfilled his task, killed the head of the rebels and brought his head back to Madinah on Saturday, seven days before the end of Muharram. The Prophet (Peace be upon him), as a reward, gave him a stick saying “This will function as a sign of recognition for you and me on the Day of Resurrection.” On his death bed, ‘Abdullah requested that the log be with him in his shroud.

د چهارم هجري کال په صفر کې، د عضل او قاره قبیلو یوه استازې ډله مدینې ته راغله او له پیغمبر ﷺ څخه یې وغوښتل چې د دین د زده کړې لپاره یو ډله صحابه ورسره واستوي، او ادعا یې وکړه چې په دوی کې ځینې مسلمانان شته. هغه شپږ صحابه واستول، په بل روایت کې لس، چې مرثد بن ابي مرثد الغنوي یې مشر و، یا د البخاري په وینا عاصم بن ثابت، د عاصم بن عمر بن الخطاب نیکه. کله چې دوی د "الرجیع" په نوم ځای ته ورسیدل، چې د رابغ او جدې ترمنځ دی، د بنو لحیان قبیلې سل توږیکي دوی چاپیره کړل او برید یې ورباندې وکړ. د مسلمانانو ډله د فدفد په نوم یوې لوړې ځمکې ته پناه یووړه، او بدویانو ژمنه ورکړه چې نه به وژل کیږي. عاصم کښته راکښته کیدو ته انکار وکړ، بلکې له دوی سره یې جګړه وکړه تر دې چې هغه او د هغه شپږ ملګري ووژل شول. درې سړي پاتې شول: خبیب، زید بن الدثنه او یو بل. بیا بدویانو دوی ته د امنیت ژمنه ورکړه، او دوی ومنله. کله چې دوی ښکته راغلل، بدویانو په دوکه دوی وتړل. دریم سړي د دوی د بې اعتباره کیدو له امله دوی ملامت کړل او مقاومت یې وکړ، نو دوی هغه ووژ. نور دوه سړي چې په بدر کې د قریشو ځینې مشران یې وژلي وو، ونیول شول او په مکه کې وپلورل شول. لومړی خبیب و چې یو وخت بند وساتل شو، بیا په اتفاق سره پریکړه وشوه چې په دار وځړول شي. هغه له حرم څخه د صلیب لپاره التنعیم ته یووړل شو. هغه له دوی څخه د دوه رکعته لمانځه لپاره وخت وغوښت. د آخري سلام څخه وروسته هغه خپلو وژونکو ته مخ واړاوه او وې ویل: "که ماته دا ویره نه وای چې تاسو به فکر وکړئ چې زه له مرګه ډارېږم، نو اوږد به مې لمونځ کړی وای." دلته خبیب لومړی دا دود پیل کړ چې د اعدام دمخه دوه رکعته لمونځ وکړي. بیا یې وویل:

In Safar of the fourth year A.H., a delegation from the tribes of ‘Udal and Qarah came to Madinah and asked the Prophet (Peace be upon him) to send a group of Companions to instruct them in religion, claiming the existence of some Muslims among them. He sent six of his Companions, in another version, ten headed by Murthid bin Abi Murthid Al-Ghanawi, or, according to Al-Bukhari, ‘Asim bin Thabit, the grandfather of ‘Asim bin ‘Umar bin Al-Khattab. When they reached a spot called Ar-Raji‘ between Rabigh and Jeddah, a hundred archers of Banu Lihyan clan surrounded the place and attacked them. The delegation of Muslims took shelter on some high ground, Fudfud, and the bedouins offered them a pledge that they would not be killed. ‘Asim refused to come down, instead he fought them until he and six of his companions were killed. Three men were left, Khubaib, Zaid bin Ad-Dathna and another one. Once again, the bedouins offered them a guarantee of safety and they accepted. When they descended, the bedouins treacherously bound them. The third man rebuked them for their insincerity and resisted them so they killed him. The other two men who had killed some notables of Quraish at Badr were taken and sold in Makkah. The first was Khubaib who was detained for some time and then it was unanimously decided to crucify him. He was taken from the Holy Sanctuary to At-Tan‘im for crucifixion. He requested a respite to offer a two-Rak‘a prayer. After the final greeting, he turned to his executioners, and said: “Had I not been afraid that you would think that I was afraid of death, I would have prayed for a long time.” It was then that Khubaib first set the tradition of praying two Rak‘a before being executed. He then said:

معونه کی المناک واقعه څه ډیر ډیر وحشتناک وه، همدې میاشت کې پېښ شوه. ابو براء — عامر بن مالک — چې د "نیزه باز" په لقب مشهور و، مدینې ته د الله رسول ﷺ ته راغی. د الله رسول ﷺ هغه ته اسلام ته بلنه ورکړه، خو هغه نه منلو او نه یې ردولو. هغه وویل: "ای د الله رسوله ﷺ، که تاسو خپل ځینې صحابه د نجد خلکو ته د اسلام د بلنې لپاره ولېږئ، زه امید لرم چې هغوی به ومني." رسول ﷺ وفرمایل: "زه ویرېږم چې د نجد خلک به دوی ووژني." هغه ځواب ورکړ: "زه به یې ساتنه وکړم." ابن اسحاق تایید کوي چې څلوېښت سړي ولېږل شول؛ خو صحیح روایت وایي چې دوی اویا وو. د بني ساعده یو سړی المنذر بن عمرو، چې د "د مرګ لپاره آزاد" په لقب یاد شوی و، د دې ډلې مشر و، چې دوی د قرآن او فقهې ترټولو غوره او پوه خلک وو.

Ma‘una Well tragedy, which was even more horrible than that of Ar-Raji‘, took place in the same month. Abu Bara’ — ‘Amir bin Malik — nicknamed ‘Spear Player’ came to the Messenger of Allâh (Peace be upon him) in Madinah. The Messenger of Allâh (Peace be upon him) called him to embrace Islam but he neither agreed nor refused. He said: “O Messenger of Allâh, if you dispatch some of your Companions to the people of Najd to call them to Islam, I expect them to accept.” “I am afraid the people of Najd willkill them.” Said the Messenger. But he replied, “I will protect them.” Ibn Ishaq confirms that forty men were sent to them; but As-Sahih states that they were seventy — Al-Mundhir bin ‘Amr, one of Bani Sa‘ida, nicknamed ‘Freed to die’ — commanded that group, who were the best and most learned in the Qur’ân and jurisprudence.

په نجد ته د تګ په لاره کې دوی ورځې د ځنګل لرګي راټولولې ترڅو د «اهل الصُّفّہ» د خلکو لپاره خوراک واخلي، دا د صدقې په توګه، او شپې یې د قرآن د معنیو په اړه زده کړه او غور کاوه. دوی همداسې کار کاوه تر دې چې د ماعونې کنډوال ته ورسیدل، کوم چې د بني عامر، حرة او بني سليم ترمنځ یو کنډوال و. دوی هلته ودریدل او د پیغمبر ﷺ پیغام یې د ام سلیم ورور حرام بن ملحان له لارې د الله دښمن عامر بن طفیل ته ولېږه. عامر پیغام ته غوږ ونه نیو، بلکې یو سړي ته یې امر وکړ چې حرام په شا کې نیزه ووهي. کله چې نیزه د حرام بدن ته ننوتله، هغه وینه ولیده او وې ویل: «الله اکبر! د کعبې د رب په قسم، بریالی شوم!» بیا د الله دښمن په چټکۍ سره بني عامر ته غږ وکړ چې نور صحابه ووژني. بني عامر له دې امله انکار وکړ چې دوی د ابو براء په پناه کې وو. نو هغه بني سليم ته د مرستې لپاره مخه واړوله. د عصیه، رعل او ذکوان خلکو، چې د بني سليم کورنۍ وې، د هغه غږ ته ځواب ورکړ. د پیغمبر ﷺ صحابه، چې له مشرکانو محاصره شوي وو، تر دې چې ټول ووژل شول دوام یې ورکړ. یوازینی ژوندی پاتې کیدونکی کعب بن زید بن النجار و، چې د مړو ترمنځ له ټپي حالت څخه پورته شو. هغه د الخندق (د خندق) په جګړه کې ووژل شو.

On their way to Najd they used to gather firewood to buy food for the people of ‘Ahl As-Suffah’ as charity by day and study, meditate on the meanings of the Qur’ân by night. They kept on doing that till they arrived at Ma‘una Well — which was a well in between Bani ‘Amir, Harrah and Bani Saleem. They stayed there and sent the Message of the Prophet (Peace be upon him) with Haram bin Milhan, the brother of Umm Sulaim to the enemy of Allâh ‘Amir bin At-Tufail. ‘Amir did not heed the Message but rather ordered a man to spear Haram in the back. When the spear penetrated Haram’s body, he saw the blood and said: “Allâhu Akbar! (i.e. Allâh is the Greatest) By Lord of Al-Ka‘bah I have won!” Then the enemy of Allâh, promptly, called out Bani ‘Amir to fight the rest. Bani ‘Amir refused because they were under the protection of Abu Bara’. Therefore he turned to Bani Saleem for help. The people of ‘Usaiyah, Ri‘al and Dhakwan, who were folks of Bani Saleem, responded to his call. The Companions of the Prophet (Peace be upon him), who were encompassed by idolaters, kept on fighting till they were all killed. The only survivor was Ka‘b bin Zaid bin An-Najjar who was carried wounded from among the dead. It was in Al-Khandaq (the trench) Battle that he was killed.

ہم پہلے ہی یہودیوں کے شرمناک رویے کے بارے میں بات کر چکے ہیں، کہ وہ کس طرح ہمیشہ مسلمانوں کا خون بہانے اور اسلام کی بنیاد کمزور کرنے کے درپے رہے، باوجود اس کے کہ انہوں نے نبی ﷺ کو طرح طرح کے عہد و پیمان دیے تھے۔ بنو قینقاع کے واقعے اور کعب بن الاشرف کے قتل کے بعد ان کا رویہ کبھی خاموشی اور سستی کے درمیان ڈولتا رہا، اور کبھی بغاوت کی طرف جھک گیا، جس کے ساتھ وہ قریش اور منافقین سے خفیہ اور خیانت آمیز رابطے رکھتے تھے تاکہ غزوۂ احد کے بعد مسلمانوں کے خلاف کوئی اتحاد قائم کر سکیں۔ جنگی حکمت عملی میں ناتجربہ کار ہونے کی وجہ سے انہوں نے سازش اور مکر و فریب کا راستہ اختیار کیا۔ سب سے پہلے انہوں نے کھلی دشمنی اور عداوت کا اعلان کیا، اور مسلمانوں کو نقصان پہنچانے کے لیے ہر طرح کی چالیں چلنے کا انتخاب کیا، مگر اس بات کا خاص خیال رکھا کہ کوئی ایسی کارروائی نہ کریں جو انہیں کھلی جنگ میں دھکیل دے۔

We have already spoken about the disgraceful behaviour of the Jews and how they were always thirsting to shed the blood of the Muslims and undermine the cause of Islam despite all the covenants and pledges they had given to the Prophet (Peace be upon him). Their behaviour fluctuated between resignation and slackness after the Banu Qainuqa‘ event and the murder of Ka‘b bin Al-Ashraf, and rebellion coupled with treacherous clandestine contacts with Quraish and the hypocrites in order to establish an alliance against the Muslims after the battle of Uhud. Being inexperienced in war tactics, they resorted to conspiracy and intrigue hatching. They first of all declared open hatred and enmity, and chose to play all sorts of tricks that might harm the Muslims, but were very careful not to initiate any sort of hostilities that might involve them in open war.

پیغمبر ﷺ په خپل اړخ کې د دوی په وړاندې د صبر لوړ ترین درجه وکاره، خو دوی په اشتعال ورکونکو کړنو کې له حده تېر شول، په ځانګړې توګه د الرجیع او بئر معونہ له پېښو وروسته؛ دوی حتی د هغه د ژوند د له منځه وړلو هڅه هم وکړه.

The Prophet (Peace be upon him), on his part, exercised the highest degree of patience with them but they went too far in their provocative deeds, especially after Ar-Raji‘ and Ma‘una Well events; they even made an attempt on his life.

یوں یوں یو یو یو

Once the Prophet (Peace be upon him) with some of his Companions set out to see Banu Nadeer and seek their help in raising the blood-money he had to pay to Bani Kalb for the two men that ‘Amr bin Omaiyah Ad-Damari had killed by mistake. All of that was in accordance with the clauses of the treaty that both parties had already signed. On hearing his story they said they would share in paying the blood-money and asked him and his Companions Abu Bakr, ‘Umar, ‘Ali and others to sit under a wall of their houses and wait. The Jews held a short private meeting and conspired to kill the Prophet (Peace be upon him). The most wicked among them, ‘Amr bin Jahsh, volunteered to climb up the wall and drop a large millstone on his head. One of them, Salam bin Mashkam, cautioned them against perpetrating such a crime, predicting that Allâh would divulge their plot to him, and added that such an act would constitute a manifest violation of the pact concluded with the Muslims.

با هغه سوله ییز بری فتح چې مسلمانانو د بنی النضیر په یرغل کې ترلاسه کړه، د مدینې باندې د دوی کنټرول بې شکه تثبیت شو، او منافقین خاموشۍ ته ولاړل او په ښکاره یې د خپلو هوښیارو چلونو کار بند کړ. په پایله کې پیغمبر ﷺ ته ډیر وخت ولګید چې خپل ټول پاملرنه او انساني وسایل د صحرایی بدوو د سرکوب او د دوی د زیانمنو تېرو او بدو عملونو د مهار کولو لپاره وقف کړي، لکه د دوی د مبلغانو د وژلو عمل او حتی د مدینې د یرغل پلان. په همدې وخت کې د مسلمانو د سکاوټ ډلو راپور ورکړ چې د مدینې شاوخوا د بنی محارب او د غطفان د ثعلبه بدوي لښکر راټولېږي. پیغمبر ﷺ د مسلمانانو سره په بیړه دا نوي یاغیان تادیب کولو، زړونو کې یې ویره واچوله او له نورو بدو کارونو یې منع کړل. دا بازدارندې عملیات په تکرار سره ترسره شول او د پوره اغیزې پایلې یې ورکړې. ياغي سخت زړه صحرايي بدوي غرونو ته وتښتېدل، او مدینه د دوی له بریدونو مکمل خوندي پاتې شوه. د دې یرغلونو په سیاق کې، د یو مهم یرغل یادونه ارزښت لري، یعنې د ذات الرقاع غزا، کوم چې ځینې علماء وايي د هجرت د ۴ کال په ربیع الثاني یا جمادی الاولی کې په نجد (د ارابي ټاپوګې یوه لویه پټه دښته) کې ترسره شوې. دوی خپل دا ادعا داسې ثابتوي چې دا غزا د یاغي بدوو د سرکوب لپاره په ستراتیژیک ډول اړینه وه، ترڅو د مشرکانو سره د هغه تړل شوي مقابلې اړتیاوې پوره شي، یعنې د ۴ کال د شعبان کې د بدر وړوکې جګړه. په هرصورت، تر ټولو معتبر نظر دا دی چې د ذات الرقاع غزا د خیبر د فتحې وروسته وشوه. دې ته دا حقیقت ملاتړ کوي چې ابو هریره او ابو موسی الاشعري (رضي الله عنهما) دې جګړې ته حاضر وو. ابوہریرہ رضی اللہ عنہ خیبر سے چند دن پہلے اسلام لائے، اور ابو موسیٰ اشعری رضی اللہ عنہ حبشہ (ایتھوپیا) سے واپس آئے اور خیبر کے موقع پر نبی ﷺ سے آ ملے۔ صلوٰۃِ خوف کے وہ احکام جو نبی ﷺ نے غزوۂ ذات الرقاع میں ادا فرمائے، غزوۂ عسفان کے موقع پر نازل ہوئے، اور یہ بلاشبہ غزوۂ خندق کے بعد پانچ ہجری کے آخر میں پیش آیا۔

With the peaceful victory that the Muslims achieved at Bani An-Nadeer invasion, their control over Madinah was undisputedly established, and the hypocrites receded to a state of silence and stopped their artful machinations publicly. Consequently the Prophet (Peace be upon him) had ample time to direct all his energies and human resources towards suppressing the desert bedouins and curbing their harmful provocations and wicked malicious practices of killing his missionaries and even contemplating an invasion of Madinah itself. Meanwhile, the Muslim scouting groups reported building up of bedouin troops of Bani Muharib and Tha‘labah of Ghatfan around Madinah. The Prophet (Peace be upon him), with the Muslims, hurriedly set out to discipline those new outlaws, cast fear into their hearts and deter them from perpetrating further wicked practices. These deterring operations were carried out repeatedly and did produce effective results. The rebellious hard-hearted desert bedouins were terrorized into the mountains, and Madinah remained completely immune against their raids. In the context of these invasions, it is interesting to draw some prominence to a significant one ¾ Dhat Ar-Riqa‘ (rags) campaign ¾ which some scholars claim, took place in Najd ( a large area of tableland in the Arabian Peninsula) in Rabi‘ Ath-Thani or Jumada Al-Ula, 4 A.H. They substantiate their claim by saying that it was strategically necessary to carry out this campaign in order to quell the rebellious bedouins in order to meet the exigencies of the agreed upon encounter with the polytheists, i.e. minor Badr Battle in Sha‘ban, 4 A.H. The most authentic opinion, however, is that Dhat Ar-Riqa‘ campaign took place after the fall of Khaibar. This is supported by the fact that Abu Hurairah and Abu Musa Al-Ash‘ari (May Allah be pleased with her) witnessed the battle. Abu Hurairah embraced Islam only some days before Khaibar, and Abu Musa Al-Ash‘ari came back from Abyssinia (Ethiopia) and joined the Prophet (Peace be upon him) at Khaibar. The rules relating to the prayer of fear which the Prophet (Peace be upon him) observed at Dhat Ar-Riqa‘ campaign, were revealed at ‘Asfan Invasion and this beyond a shadow of doubt took place after Al-Khandaq (the trench) Battle in late 5 A.H.

جب مسلمانانو د عربو د صحرا د قبیلو قدرت ختم کړ او د دوی له شرارتونو څخه یې ځانونه وساتل، نو دوی د خپل لوی دښمن سره د مقابلې تیاری پیل کړ. د احد په جګړه کې د قریشو سره د جنګ څخه یو کال تېر شوی و. نو د دوی سره د یوځای کیدو او بیا د جنګ پیلولو وخت راغلی و، ترڅو معلومه شي چې د دواړو ډلو کې کوم یو د ژوند حق لري. د شعبان په ۴ هجري، جنوري ۶۲۶ میلادي کې، د اللہ رسول ﷺ د یو زر او پنځو سوو جنګیالیو او لس آس سپورو سره بدر ته لاړ، او علي بن ابي طالب د بيرغ اخیستونکی و. د پیغمبر ﷺ په غیاب کې د مدینې واک عبدالله بن رواحه ته سپارل شوی و. بدر ته په رسیدو سره مسلمانان هلته د مشرکانو د راتګ په تمه کیناستل. د ابوسفیان ځواک دوه زره پیاده او پنځوس آس سپور لرل. دوی د مکې څخه یو څه لرې مر الظهران ته ورسیدل او د مجنّہ په نوم د اوبو په ځای کې یې کیمپ ووهلو. ابوسفیان، چې د راتلونکي جنګ د پایلو څخه ډیر ویریده او نه غوښتل جنګ وکړي، خپلو خلکو ته وویل او د بزدلۍ پر بنسټ ناټینګه بهانې یې پیل کړې، ترڅو خپل سرتیري له جنګ څخه وژغوري، او ویې ویل: «اې د قریشو قبیلې! هغه حال چې تاسو یې لرئ، یوازې یو برکتمن کال ښه کولی شي، هغه کال چې ستاسو څاروي د بوټو او ګیاوو څخه خوراک ترلاسه کړي او تاسو ته د څښلو لپاره شیدې درکړي. زه ګورم چې دا وچکالۍ کال دی، نو زه اوس بیرته ګرځم او تاسو ته هم سپارښته کوم چې زما سره بیرته راستانه شئ.» داسې ښکاري چې د هغه لښکر هم همدا ډار او اندیښنې درلودې، ځکه چې دوی له کومې ځنډ پرته په اسانۍ سره د هغه خبرو ته غاړه کیښوده.

When the Muslims destroyed the power of the Arab-desert tribes and guarded themselves against their evils, they started preparations to encounter their great enemy. A year elapsed since they fought Quraish at Uhud. So it was due time to meet them and start war again in order to determine which of the two parties was worthy of survival. In Sha‘ban 4 A.H., January 626 A.D., the Messenger of Allâh (Peace be upon him) set out to Badr accompanied by one thousand and five hundred fighters and ten mounted horsemen, and with ‘Ali bin Abi Talib as standard bearer. ‘Abdullah bin Rawahah was given authority over Madinah during the Prophet ’s absence. Reaching Badr, the Muslims stayed there waiting for the idolaters to come. Abu Sufyan’s forces comprised two thousand footmen and fifty horsemen. They reached Mar Az Zahran, some distance form Makkah, and camped at a water place called Mijannah. Being reluctant, discouraged and extremely terrified of the consequences of the approaching fight, Abu Sufyan turned to his people and began to introduce cowardice-based flimsy pretexts in order to dissuade his men from going to war, saying: “O tribe of Quraish! Nothing will improve the condition you are in but a fruitful year — a year during which your animals feed on plants and bushes and give you milk to drink. And I see that this is a rainless year, therefore I am returning now and I recommend you to return with me.” It seems that his army were also possessed of the same fears and apprehensions, for they readily obeyed him without the least hesitation.

مسلمانان، که آن وخت په بدر کې وو، د خپل دښمن د راتګ انتظار کې اته ورځې پاتې شول. دوی د دې پاتې کیدو څخه ګټه پورته کړه، سوداګرۍ یې وکړې او د هغې څخه یې د خپلې پانګې دوه برابره ګټه ترلاسه کړه. کله چې مشرکانو جګړه کولو څخه ډډه وکړه، د ځواک توازن د مسلمانانو په ګټه بدل شو، چې په دې توګه دوی خپل نظامي شهرت، خپله ویاړ بیرته ترلاسه کړ او توانیدل چې ټول عربستان باندې خپل د ویره اچوونکی شتون وټاکي. په لنډه توګه، دوی ټول حالات تر کنټرول لاندې راوړل او پرې واکمن شول.

د پیغمبر ﷺ له بدر څخه د بیرته راستنیدو سره، ټول سیمه کې امن او سوکالي خپور شو، او د اسلام مرکز مدینه منوره بشپړ امنیت خوند اخیست. بیا پیغمبر ﷺ داسې ښه او مناسبه وګڼله چې د عربستان لرې ترین سیمو ته لاړ شي، ترڅو ټول دښمني کوونکي عناصر ماتې کړي او دوستانو او دښمنانو دواړو څخه بې له شکه د منلو اعتراف ترلاسه کړي.

With the Messenger’s return from Badr, peace and security prevailed the whole area; and the Islamic headquarters, Madinah, enjoyed full security. The Prophet (Peace be upon him) then deemed it fit and appropriate to head for the most distant areas of Arabia in order to subdue all hostile elements in order to force undisputed recognition out of friend and enemy alike.

د شپږو میاشتو د نظامي فعالیتونو د وقفې وروسته، پیغمبر ﷺ ته خبر ورکړل شو چې ځینې قبیلې، د دومة الجندل په شاوخوا کې، د سوریې په پولو کې، د لارو وهلو او تالانولو کې بوخت دي، او دوی د ځواک راټولولو او د خپله مدینې د برید په لور روان دي. هغه سمدستي سباع بن عرفطة الغفاري د مدینې د چارو د ادارې لپاره د خپل غیاب پر مهال وټاکه، او د ۵ هجري کال د ربیع الاول په وروستیو کې د ۱۰۰۰ مسلمانانو په مشرۍ روان شو، او ځان سره یو سړی، چې نوم یې مذکور و او د بني عذره څخه و، د لارښود په توګه له ځانه سره یووړ.

After a six-month lull of military activities, the Prophet (Peace be upon him) was reported that some tribes, in the vicinity of Doumat Al-Jandal, on the borders of Syria, were involved in highway robbery and plundering, and were on their way to muster troops and raid Madinah itself. He immediately appointed Siba‘ bin ‘Arfatah Al-Ghifari to dispose the affairs of Madinah during his absence, and set out at the head of 1000 Muslims in late Rabi‘ Al-Awwal, 5 A.H. taking with him a man, named Madhkur, from Bani ‘Udhrah, as a guide.

په دې لاره کې چې دومة الجندل ته ځي، دوی شپه سفر کاوه او ورځ پټېدل، ترڅو دښمن ته ناڅاپه ورسېږي. کله چې خپلې موخې ته نږدې شول، مسلمانانو وموندل چې لاربېګان بل ځای ته تللي دي، نو دوی د هغوئ څارويان او شپانان ونیول. د دومة الجندل اوسېدونکي هم د خپلو ژوندونو د ژغورلو لپاره په ټولو خواوو تښتېدلي وو او خپل کورونه يې پرېښي وو. پيغمبر ﷺ هلته پنځه ورځې پاتې شو، په دې موده کې يې د دښمن د سړو د موندلو لپاره لښکرې واستولې، خو هېڅ يې ونه موندل. بيا هغه مدينې ته راستون شو، خو په لاره کې يې د عيينة بن حصن سره د سولې تړون وکړ. دومة الجندل له مدينې څخه شاوخوا پنځلس ورځې سفر او له دمشق څخه پنځه ورځې سفر لرې دی.

On their way to Doumat Al-Jandal, they used to march by night and hide by day, so that they might take the enemy by surprise. When they drew near their destination, the Muslims discovered that the highway men had moved to another place, so they captured their cattle and shepherds. The inhabitants of Doumat Al-Jandal had also fled in all directions for their lives and evacuated their habitations. The Prophet (Peace be upon him) stayed there for 5 days during which he despatched expeditionary forces to hunt for the enemy personnel but they detected none. He then returned to Madinah but en route he entered into a peace treaty with ‘Uyainah bin Hisn. Doumat Al-Jandal is located at about a distance of fifteen days march from Madinah and five from Damascus.