په مدینه کې مسلمانان تقریباً دوه ډلو ته ویشل شوي وو: لومړۍ ډله هغه وه چې دمخه خپلو کورونو، ځمکو او شتمنیو کې ځای پر ځای شوي وو، په بشپړ آرامۍ کې ژوند کوله، خو د اختلاف تخمونه په ژوره توګه د دوی ترمنځ ځای نیولي وو او دښمنۍ دوامداره توګه بیرته راپاریده؛ دوی انصار (مرستندویان) وو. دوهمه ډله المهاجرین (کډوال) وه، بې کوره، بې کاره او بې وسې. د دوی شمیر کم نه وو، برعکس، د رسول اللّٰهﷺ له خوا د مدینې د لارې د ډیریدو اجازې ورکولو وروسته هره ورځ زیاتیده. د مدینې اقتصادي جوړښت، چې په اصل کې دومره بډای نه و، د بې توازنۍ نښې ښکاره کړې، چې د اسلام ضد ډلو له خوا پر مسلمانانو تحمیل شوي اقتصادي بایکاټ له امله نور هم خرابه شوې وه؛ له همدې امله واردات کم شول او د ژوند شرایط بد شول.

The Muslims in Madinah consisted virtually of two parties: The first one already settled down in their abode, land and wealth, fully at ease, but seeds of discord amongst them were deeply seated and chronic enmity continually evoked; they were Al-Ansar (the Helpers). The second party were Al-Muhajirun (the Emigrants), homeless, jobless and penniless. Their number was not small, on the contrary, it was increasing day by day after the Prophet (Peace be upon him) had given them the green light to leave for Madinah whose economic structure, originally not that prosperous one, began to show signs of imbalance aggravated by the economic boycott that the anti-Islamic groups imposed and consequently imports diminished and living conditions worsened.

۲۔ هغه خالص مدینه‌یي مشرکان چې د پیغمبر ﷺ سره یې معامله کول، دویم برخه وه. دغه خلک د مسلمانانو په اړه هیڅ واک نه درلودل. ځینې یې د مسلمانانو سره هیڅ کینه نه درلوده، بلکې د خپلو پلرنیو مذهبي دودونو په اړه شکمن وو او د اسلام په لور یې یو ناڅرګند تمایل پیدا کړ، او ډیر وخت پریږدي دغه نوی دین یې قبول کړ او د الله ﷻ سره یې په حقیقت کې وفادار شول. خو ځینې نور د پیغمبر ﷺ او د هغه د پیروانو په اړه بد نیت لرل، خو د دې جرئت نه درلود چې په ښکاره ورسره مقابله وکړي، بلکې د اسلامي حالاتو لاندې یې مجبور وو چې دوستي او مهرباني وښيي. عبدالله بن ابي، چې د بعاث جګړې څخه وروسته تقریباً د خزرج او اوس قبیلو مشرتوب ته رسیدلی و، د دغه منافقانو ډلې مشر و. د پیغمبر ﷺ راتګ او د اسلام نوي روحیه چې په زور سره راپورته شوه، دغه لاره ناکامه کړه او دغه نظر ډیر ژر له منځه ولاړ. هغه چې بل یو، یعنې محمد ﷺ، د هغه او د هغه د کسانو له ممکنه دنیوي امتیازاتو څخه د محرومولو لپاره راځي، نشو کولی راضي شي، او د خپلو لوی دلایلو له مخې یې د اسلام ښکاره ادعا وکړه، خو په زړه کې یې ژور او ډیر بد کفر ځای نیولی و. هغه د ځینو پېښو او کمزوري زړه والو نویو مسلمانانو څخه هم ګټه اخیستله ترڅو په بد نیت د حقیقي مؤمنانو پر ضد دسیسې جوړې کړي.

2. The purely Madinese polytheists constituted the second sector with whom the Prophet (Peace be upon him) had to deal. Those people had no control at all over the Muslim. Some of them nursed no grudge against the Muslims, but were rather skeptical of their ancestors’ religious practices, and developed tentative inclination towards Islam and before long they embraced the new faith and were truly devoted to Allâh. However, some others harboured evil intentions against the Prophet (Peace be upon him) and his followers but were too cowardly to resist them publicly, they were rather, under those Islamically favourable conditions, obliged to fake amicability and friendliness. ‘Abdullah bin Ubai, who had almost been given presidency over Al-Khazraj and Al-Aws tribes in the wake of Bu‘ath War between the two tribes, came at the head of that group of hypocrites. The Prophet’s advent and the vigorous rise of the new spirit of Islam foiled that orientation and the idea soon went into oblivion. He, seeing another one, Muhammad (Peace be upon him), coming to deprive him and his agents of the prospective temporal privileges, could not be pleased, and for overriding reasons he showed pretension to Islam but with horrible disbelief deeply-rooted in his heart. He also used to exploit some events and weak-hearted new converts in scheming malevolently against the true believers.

3. یهودان (عبرانیان) چې د بیزنطي او آشوري د ځورونې د کمپاینونو له امله له شام څخه الحجاز ته کډه شوي وو، په مدینه کې د ډیموګرافیک صحنې دریمه کټه‌ګوري وه. په خپل نوي استوګنځای کې دوی د جامو، ژبې او د ژوند د طرز له مخې عربي ښکل خپل کړ او د ځایي عربو سره د واده کولو مثالونه هم وو، په دې هم دوی خپل توکمیز ځانګړتیا وساتله او د چاپیریال له یوځای کیدو څخه ځان جلا وساتی. دوی حتی د خپل یهودي-اسرائیلي اصل په اړه ویاړ کاوه او شاوخوا عربانو ته سپکاوی کاوه، دوی ته یې ناپوه، یعنی بې‌رحمه، ساده‌زړه او شاته پاتې نوم ورکاوه. دوی غوښتل چې د خپلو ګاونډیانو شتمني دوی ته حلاله وګڼل شي او په دې ډول دوی کولای شول هغه د خپل خوښ لاره ځان ته ونیسي.

3. The Jews (the Hebrews), who had migrated to Al-Hijaz from Syria following the Byzantine and Assyrian persecution campaigns, were the third category existent on the demographic scene in Madinah. In their new abode they assumed the Arabian stamp in dress, language and manner of life and there were instances of intermarriage with the local Arabs, however they retained their ethnic particularism and detached themselves from amalgamation with the immediate environment. They even used to pride in their Jewish-Israeli origin, and spurn the Arabs around designating them as illiterate meaning brutal, naïve and backward. They desired the wealth of their neighbours to be made lawful to them and they could thus appropriate it the way they liked.

• «…ځکه دوی وایي: "موږ باندې د ناپوهانو (عربانو) مالونه خوړل ګناه نه ده" [۳:۷۵]»

• “… because they say: “There is no blame on us to betray and take the properties of the illiterates (Arabs)” [3:75].

مذهبي لحاظ سره دوی هیڅ غیرت نه ښودلو؛ د دوی تر ټولو ښکاره مذهبي توکی د غیب ګویي، جادو او پټو فنونو (ګرهونو ته پف ورکول) وه، چې د دې لپاره به دوی ځانونو ته د علم او روحاني مخکښتوب ګټې تړلې.

Religiously, they showed no zeal; their most obvious religious commodity was fortunetelling, witchcraft and the secret arts (blowing on knots), for which they used to attach to themselves advantages of science and spiritual precedence.

دوی د پیسو د ګټلو او سوداګرۍ په فنونو کې ډېر ماهر وو. په حقیقت کې دوی د غنمو، کجورو، شرابو، جامو، صادراتو او وارداتو سوداګرۍ یوازې د ځان لپاره ټاکلې وه. هغو خدماتو لپاره چې دوی عربانو ته وړاندې کول، عرب ډېره ګرانه بیه ورکوله. سود اخیستل د دوی ترمنځ عام کار وو؛ دوی د عربو مشرانو ته لوی پیسې پورکولې، چې د ګړندیو شاعرانو او بې ځایه خوښیو لپاره یې مصرفې کړې، او د پور د تضمین په بدل کې به یې د دوی ښې ځمکې اخیستې.

They excelled at the arts of earning money and trading. They in fact monopolized trading in cereals, dates, wine, clothes, export and import. For the services they offered to the Arabs, the latter paid heavily. Usury was a common practice amongst them, lending the Arab notables great sums to be squandered on mercenary poets, and in vanity avenues, and in return seizing their fertile land given as surety.

دوی د فتنې او د دسیسو په جوړولو کې ډیرې ماهرې وې. دوی د هغو قبیلو ترمنځ چې یو له بل سره نږدې اوسیدې، د اختلاف تخمونه کرل او هر یوه ته یې دا وسوسه ورکوله چې د بل پر ضد پټې توطیې جوړې کړي، چې طبعي پایله یې پرله‌پسې، پراخ او وینې تویوونکې جګړې وې. کله چې به دوی احساس کړ چې د دښمنۍ دا اور د ځنې کیدو ته نږدې دی، نو هغه به یې په نوو داسې لارو ژوندی ساتلو چې تل د غالب حیثیت ولري، او په ورته وخت کې د قبیلو ترمنځ په جنګونو کې مصرف شوو پورونو باندې ډیر سود هم ترلاسه کړي. په یثرب (اوس مدینه منوره) کې د یهودو درې مشهورې قبیلې د دوی د ډلیزې موجودیت بنسټ جوړاوه: بنو قینقاع چې د خزرج قبیلې متحدین وو، بنو النضیر، او بنو قریظه چې د اوس قبیلې سره متحد وې او د مدینې منورې په حومو کې اوسیدې.

They were very good at corrupting and scheming. They used to sow seeds of discord between adjacent tribes and entice each one to hatch plots against the other with the natural corollary of continual exhaustive bloody fighting. Whenever they felt that fire of hatred was about to subside, they would nourish it with new means of perpetuity so that they could always have the upper hand, and at the same time gain heavy interest rates on loans spent on inter-tribal warfare. Three famous tribes of Jews constituted the demographic presence in Yathrib (now Madinah): Banu Qainuqua‘, allies of Al-Khazraj tribe, Banu An-Nadir and Banu Quraizah who allied Al-Aws and inhabited the suburbs of Madinah.

طبعاً دوی د نوو بدلونونو په وړاندې کرکه وښودله او ډیره کینه یې ورسره درلوده، یوازې ځکه چې د الله رسول ﷺ د بل نژاد څخه و، او دا خبره په خپله د دوی لپاره دومره ناخوښه وه چې د منلو وړ نه وه. دوهم دا چې اسلام د مینې او نږدې اړیکو روحیه راوستله، د دښمنۍ او کرکې حالت یې ختم کړ، او داسې ټولنیز نظام یې رامینځته کړ چې پر منع شوو شیانو د نیوکې او پر روا شیانو د هڅولو بنسټ درلود. د دې ژوند اصولو ته غاړه ایښودل داسې عربي یووالي ته لاره هواروله چې د یهودو او د دوی د ګټو په زیان کار کولی شو، په ټولنیزه او اقتصادي برخه کې دواړو. نو د عرب قبیلو به هڅه کوله چې هغه مال او ځمکې بیرته ترلاسه کړي چې یهودو د سود د لارې غصب کړي وې. یهودو دا ټول شیان ډیر ژور پام کې نیولي وو له هغه وخته چې دوی پوه شوي وو چې اسلامي دعوت به په یثرب کې د ځای نیولو هڅه کوي، او دا حیرانتیا نه وه چې دوی د اسلام او د رسول ﷺ په وړاندې ترټولو زیاته کینه او کرکه لرله، که څه هم په لومړیو کې دوی د خپلو احساساتو ښکاره کولو زړه نه درلود.

Naturally they held the new changes with abhorrence and were terribly hateful to them, simply because the Messenger of Allâh was of a different race, and this point was in itself too repugnant for them to reconcile with. Second, Islam came to brabout a spirit of rapport, to terminate the state of enmity and hatred, and to establish a social regime based on denunciation of the prohibited and promotion of the allowed. Adherence to these canons of life implied paving the way for an Arab unity that could work to the prejudice of the Jews and their interests at both the social and economic levels; the Arab tribes would then try to restore their wealth and land misappropriated by the Jews through usurious practices. The Jews of course deeply considered all these things ever since they had known that the Islamic Call would try to settle in Yathrib, and it was no surprise to discover that they harboured the most enmity and hatred to Islam and the Messenger (Peace be upon him) even though they did not have the courage to uncover their feelings in the beginning.

دا پیښه هغه ژوره کرکه ښکاره کوي چې یهودانو د مدینې د ژوند پر نوي سیاسي او مذهبي بدلونونو درلوده. ابن اسحاق د مؤمنانو مور صفیه (رضي الله عنها) له لارې روایت کوي: د حیي بن اخطب لور صفیه وویل: زه د خپل پلار او د خپل مامه ابي یاسر په زړه کې تر ټولو نږدې ماشوم وم. کله چې دوی ما د خپلو ماشومانو سره لیدل، نو ما به یې داسې نرمۍ سره ناز کاوه چې د بل هیچا پر ځای ما ته به یې دا ناز کاوه. خو کله چې د الله رسول ﷺ راغی او بني عمرو بن عوف سره په قبا کې استوګن شو، زما پلار حیي بن اخطب او زما مامه ابو یاسر بن اخطب ورغلل چې ورسره وویني، او تر ماښامه پورې بیرته نه راستانه شول. کله چې راستانه شول، نو ورو ورو او په ډېره بې وسۍ او ماتې زړه سره راتلل. زه، لکه ځنې چې عادت وو، ساتل شوی مسکا سره دوی ته ورغلم، خو دوی د هغه غم له امله چې ورباندې راغلی وو، ما ته مخ هم نه اړاوه. ما له خپل مامه ابو یاسر څخه واورېدل چې ابي او حیي ته یې وویل: "ایا په حقیقت کې هغه همدا دی؟" هغه وویل: "هو، د الله په قسم هغه همدا دی!" دوی وپوښتل: "ایا تا هغه په سمه توګه وپېژانده؟" هغه ځواب ورکړ: "هو، او زما زړه د هغه په لاس دښمني سره سوځي."

The following incident could attest clearly to that abominable antipathy that the Jews harboured towards the new political and religious changes that came to stamp the life of Madinah. Ibn Ishaq, on the authority of the Mother of believers Safiyah (May Allah be pleased her) narrated: Safiyah, daughter of Huyayi bin Akhtab said: I was the closest child to my father and my uncle Abi Yasir’s heart. Whenever they saw me with a child of theirs, they should pamper me so tenderly to the exclusion of anyone else. However, with the advent of the Messenger of Allâh (Peace be upon him) and setting in Quba’ with Bani ‘Amr bin ‘Awf, my father, Huyayi bin Akhtab and my uncle Abu Yasir bin Akhtab went to see him and did not return until sunset when they came back walking lazily and fully dejected. I, as usually, hurried to meet them smiling, but they would not turn to me for the grief that caught them. I heard my uncle Abu Yasir say to Ubai and Huyayi: “Is it really he [i.e. Muhammad (Peace be upon him)]?” The former said: “It is he, I swear by Allâh!” “Did you really recognize him?” they asked. He answered: “Yes, and my heart is burning with enmity towards him”.

یو دلچسپ کیسه چې د هغه ورځې پیښ شوې، کله چې پیغمبر (ﷺ) په مدینه کې راننوتل، د یهودو د ذهني ناآرامۍ او ژورې اندیښنې د بیان لپاره یادولی شو. عبدالله بن سلام، د یهودو ترټولو عالم ربی، د پیغمبر ﷺ د راتګ په وخت کې ورغی او د هغه د حقیقي نبوت د ثابتولو لپاره ځینې پوښتنې وکړې. د پیغمبر ﷺ ځوابونه چې واوریدل، هماغه وخت یې اسلام قبول کړ، خو وې ویل چې که زما قوم زما د اسلام قبلولو خبر واوري، نو زما په خلاف به غلط دلایل وړاندې کړي. پیغمبر ﷺ ځینې یهودان راوغوښتل او د عبدالله بن سلام په اړه یې پوښتنه وکړه، دوی د هغه د علمي استعداد او نیک حیثیت شهادت ورکړ. په همدې وخت کې دوی ته وښودل شول چې هغه اسلام قبول کړی دی، او په دې سره دوی په ځای کې د هغه په اړه بالکل مخالف شهادتونه ورکړل او هغه یې د ټولو بدیو تر ټولو بد وګاڼه. بله روایت کې عبدالله بن سلام وویل: "ای یهودانو! د الله څخه وویرېږئ. د هغه الله په نوم چې یو دی، تاسو پوهیږئ چې دی د الله رسول دی چې حق سره انسانانو ته لیږل شوی دی." دوی ځواب ورکړ: "ته دروغ وایې." ... دا د پیغمبر ﷺ لومړۍ تجربه وه له یهودو سره.

An interesting story that took place on the first day, the Prophet (Peace be upon him) stepped in Madinah, could be quoted to illustrate the mental disturbance and deep anxiety that beset the Jews. ‘Abdullah bin Salam, the most learned rabbi among the Jews came to see the Prophet (Peace be upon him) when he arrived, and asked him certain questions to ascertain his real Prophethood. No sooner did he hear the Prophet’s answers than he embraced Islam, but added that if his people knew of his Islamization they would advance false arguments against me. The Prophet (Peace be upon him) sent for some Jews and asked them about ‘Abdullah bin Salam, they testified to his scholarly aptitude and virtuous standing. Here it was divulged to them that he had embraced Islam and on the spot, they imparted categorically opposite testimonies and described him as the most evil of all evils. In another narration ‘Abdullah bin Salam said, “O Jews! Be Allâh fearing. By Allâh, the only One, you know that he is the Messenger of Allâh sent to people with the Truth.” They replied, “You are lying.” ... That was the Prophet’s first experience with the Jews.

هغه د مدینې دننه د سیاسي او ډیموکراټیکې صورت انځور و. پنځه سوه کیلومتره لیرې په مکه کې بیا هم د اسلام یو بل خطرناک دښمن، یعنې قریش، موجود و. لس کاله، پداسې حال کې چې مسلمانان د قریشو په ګواښ لاندې وو، دوی د هر ډول ترهګرۍ، بایکاټ، ځورونې او لوږې سره مخ شول، سربېره پر دې چې د لوی کچې ژور رواني جنګ او تهاجمي منظم تبلیغاتو هم ورسره وو. کله چې دوی مدینې ته هجرت وکړ، د دوی ځمکې، مال او شتمني ونیول شوې، ښځې بندي شوې، او د ټولنې ټیټ طبقو ته تعلق لرونکي خلک په ظالمانه توګه شکنجه شول. قریشو د دعوت لومړي شخصیت، محمد ﷺ، د ژوند د له منځه وړلو لپاره هم پلانونه جوړ کړل او هلې ځلې یې وکړې. د بت پرست عربو په مینځ کې د دوی د مشرۍ او مذهبي برترۍ له امله، او د مقدسې حرم د ساتنې دندې له کبله، قریشو د عربو د مدینې پر ضد پاریدو او مدنیانو ته د ټولنیز او اقتصادي بایکاټ اعلان کولو لپاره هیڅ هڅه نه پریښوده. د محمد الغزالي خبره ده: «د مکې د ظالمانو او په هغو کې د مسلمانانو ترمینځ په حقیقت کې د جنګ حالت موجود و. د هغه اوږدمهاله دښمنۍ په رڼا کې د مسلمانانو پر هغو هیبتناکو پایلو د ملامت کول حماقت دی چې باید راځي.»

That was the demo-political picture within Madinah. Five hundred kilometres away in Makkah, there still lay another source of detrimental threat, the archenemy of Islam, Quraish. For ten years, while at the mercy of Quraish, the Muslims were subjected to all sorts of terrorism, boycott, harassment and starvation coupled by a large scale painstaking psychological war and aggressive organized propaganda. When they had emigrated to Madinah, their land, wealth and property were seized, wives detained and the socially humble in rank brutally tortured. Quraish also schemed and made attempts on the life of the first figure of the Call, Muhammad (Peace be upon him) . Due to their acknowledged temporal leadership and religious supremacy among the pagan Arabs, given the custodianship of the Sacred Sanctuary, the Quraishites spared no effort in enticing the Arabians against Madinah and boycotting the Madinese socially and economically. To quote Muhammad Al-Ghazali: “A state of war virtually existed between the Makkan tyrants and the Muslims in their abode. It is foolish to blame the Muslims for the horrible consequences that were bound to ensue in the light of that long-standing feud.”.

په مدینه کې مسلمانان په دې وخت کې بالکل حق لرل چې د هغو ظالمانو مال ضبط کړي، هغوی ته عبرتناکه سزا ورکړي او دوه ګونۍ قصاص ورسوي، ترڅو هغوی د مسلمانانو او د هغوی د مقدساتو په وړاندې کومه حماقت ترسره کولو څخه منع شي.

The Muslims in Madinah were completely eligible then to confiscate the wealth of those tyrants, mete out for them exemplary punishment and bring twofold retaliation on them in order to deter them from committing any folly against the Muslims and their sanctities.

دا د هغه لویو ستونزو او پیچلو مسئلو لنډیز و چې پیغمبر محمد ﷺ ته یې مخامخ کیدل پکار وو او هغه باید حل کړې وای.

That was a resume of the major problems that the Prophet Muhammad (Peace be upon him) had to face, and the complicated issues he was supposed to resolve.

بلاشک او دی چې ځان یې د رسالت مسؤولیتونه په ایمانداري سره پوره کړل، او په مدینه کې یې د دنیوي او دیني مشرتابه دندې په هوښیارۍ سره ترسره کړې. هر چا ته یې د هغه حق ورکړ، که د رحم وی او که د سزا، او په ټوله بهیر کې چې اسلام د خپلو مؤمنانو په زړونو کې په محکمه بنسټ ودروي، رحم عموماً د سزا ځای نیولی و.

In full acknowledgment, we could safely say that he quite honestly shouldered the responsibilities of Messengership, and cleverly discharged the liabilities of both temporal and religious leadership in Madinah. He accorded to everyone his due portion whether of mercy or punishment, with the former usually seasoning the latter in the overall process of establishing Islam on firm grounds among its faithful adherents.

مدینہ کی طرف ہجرت کو کبھی صرف طعن و تشنیع اور ظلم سے بچنے کی کوشش نہیں کہا جا سکتا، بلکہ یہ ایک نئے معاشرے کے ستون ایک محفوظ جگہ پر کھڑے کرنے کے مقصد سے تعاون کی ایک صورت بھی تھی۔ اس لیے ہر قادر مسلمان پر لازم تھا کہ وہ اس نئے وطن کی تعمیر میں حصہ ڈالے، اسے مضبوط کرے اور اس کے سہارے کو قائم رکھے۔ ایک رہنما اور روحانی پیشوا کے طور پر، اس میں کوئی شک نہیں کہ معزز رسول ﷺ ہی تھے، جن کے ہاتھ میں تمام معاملات کا فیصلہ ہوتا تھا۔ مدینہ میں نبی ﷺ کو تین مختلف اقسام کے لوگوں سے معاملہ کرنا پڑا، جن کے مسائل بھی ایک دوسرے سے مختلف تھے:

Emigration to Madinah could never be attributable to attempts to escape from jeers and oppression only, but it also constituted a sort of cooperation with the aim of erecting the pillars of a new society in a secure place. Hence it was incumbent upon every capable Muslim to contribute to building this new homeland, immunizing it and holding up its prop. As a leader and spiritual guide, there was no doubt the Noble Messenger (Peace be upon him), in whose hands exclusively all affairs would be resolved. In Madinah, the Prophet (Peace be upon him) had to deal with three distinctively different categories of people with different respective problems:

1. د هغه ملګرو، د هغه ازاده او د الله څخه ویریدونکو صفوه (الله دوی څخه راضي شه).

1. His Companions, the noble and Allâh fearing elite (May Allah be pleased with them).

2. مشرکین اوږې اسلام څخه بېل وو او یوازې د مدینې قبیلې وې۔

2. Polytheists still detached from the Islam and were purely Madinese tribes.

۳۔ یہودی۔

3. The Jews.

۱. د هغه صحابه کرامو په اړه، د مدینې د ژوند شرایط د مکې له هغه شرایطو سره په بشپړ ډول توپیر لرل. هلته، په مکه کې، دوی د یوه ګډ هدف لپاره کوښښ کاوه، خو په فزیکي توګه دوی ویشل شوي، مغلوب شوي او پریښودل شوي وو. د خپلې نوې لارې د تعقیب په برخه کې دوی بې وسه وو. ټولنیز او مادي وسایل یې د یوې نوې مسلمانې ټولنې د جوړولو لپاره کافي نه وو. په همدې ترڅ کې، د قرآن کریم مکي سورتونه یوازې د اسلامي احکامو بیانولو، هر مؤمن ته په انفرادي توګه پورې اړوندو قوانینو ترتیبولو، د نیکۍ او تقوا امر کولو او د بدیو او ګناهونو له منع کولو پورې محدود وو.

1. As for his Companions, the conditions of life in Madinah were totally different from those they experienced in Makkah. There, in Makkah, they used to strive for one corporate target, but physically, they were scattered, overpowered and forsaken. They were helpless in terms of pursuing their new course of orientation. Their means, socially and materially, fell short of establishing a new Muslim community. In parallel lines, the Makkan Chapters of the Noble Qur’ân were confined to delineating the Islamic precepts, enacting legislations pertaining to the believers individually and enjoining good and piety and forbidding evils and vices.