الاللکائی نے السنۃ میں روایت کیا ہے کہ ابن عمرؓ نے فرمایا: ایک شخص ابوبکرؓ کے پاس آیا اور کہا: ’’کیا آپ زنا کو تقدیر (الٰہی) سمجھتے ہیں؟‘‘ انہوں نے فرمایا: ’’ہاں۔‘‘ اس نے کہا: ’’تو اللہ نے میرے لیے اسے مقدر کیا اور پھر بعد میں وہ مجھے اس پر سزا دے گا؟‘‘ انہوں نے فرمایا: ’’ہاں، اے ختنہ نہ کیے ہوئے عورت کے بیٹے! اللہ کی قسم، اگر میرے ساتھ کوئی ہوتا تو میں اسے حکم دیتا کہ تیری ناک کاٹ دے۔‘‘ ابن ابی شیبہ نے اپنی مصنف میں روایت کیا ہے کہ زبیرؓ نے روایت کیا کہ ابوبکرؓ نے لوگوں کو خطبہ دیتے ہوئے فرمایا: ’’لوگو! اللہ سے حیا اور شرم کرو۔ اس کی قسم جس کے ہاتھ میں میری جان ہے، میں کھلے میدانوں میں قضائے حاجت کے وقت خود کو چھپاتا ہوں اور اللہ سے حیا کے باعث اپنا سر ڈھانپ لیتا ہوں۔‘‘ عبدالرزاق نے اپنی مصنف میں روایت کیا ہے کہ عمرو بن دینار نے ابوبکر الصدیقؓ سے نقل کیا کہ ابوبکرؓ نے فرمایا: ’’اللہ سے حیا کرو۔ اللہ کی قسم، میں بیت الخلاء میں داخل ہوتا ہوں اور اللہ کے حضور حیا کے باعث دیوار سے پیٹھ لگا لیتا ہوں۔‘‘ ابوداؤد نے اپنی سنن میں روایت کیا ہے کہ ابو عبداللہ الصنابحی نے بیان کیا کہ انہوں نے ایک بار مغرب کی نماز ابوبکر الصدیقؓ کے پیچھے ادا کی، تو انہوں نے پہلی دو رکعتوں میں سورۂ فاتحہ اور قرآن کی چھوٹی سورتوں میں سے کوئی سورت پڑھی، اور تیسری رکعت میں یہ آیت پڑھی: ’’اے ہمارے رب! ہمیں ہدایت دینے کے بعد ہمارے دلوں کو ٹیڑھا نہ کر۔‘‘ (قرآن 3: 8)

Al-Lalika’i narrated in as-Sunnah that Ibn cUmar said: A man came to Abu Bakr and said, ‘Do you see adultery as a decree (of Allah)?’ He said, ‘Yes.’ He said, ‘So Allah has decreed it for me and then later He will punish me for it?’ He said, ‘Yes, son of the uncircumcised woman. By Allah, if there were anybody with me, I would order him to cut off your nose.’ Ibn Abi Shaybah narrated in his Musannafthat az-Zubayr narrated that Abu Bakr said, while he was delivering the khutbah to people, ‘People, be shy and modest before Allah. By the One in Whose hand my self is, I shade myself when I go to the toilet in the open spaces, covering my head out of modesty towards Allah.’ cAbd ar-Razzaq narrated in his Musannaf that cAmr ibn Dinar Abu Bakr as-Siddiq said: Abu Bakr said, ‘Be shy before Allah. By Allah, I enter the toilet and I lean my back against the wall out of modesty before Allah.’ Abu Dawud narrated in his Sunan that Abu cAbdullah as- Sunabihi related that he once prayed the prayer after sunset behind Abu Bakr as-Siddiq and he recited in the first two sets of bowing and prostration the Fatihah and a surah from among the small surahs (at the end of the Qur’an) and that he recited in the third, 'Our Lord, do not cause our hearts to deviate after You have guided us! (Qur’an 3: 8)

ابن ابی خیثمہ او ابن عساکر روایت کوي چې ابن عیینہ وویل: ابوبکر به کله چې یو سړی د کوم خپلوان په مرګ کې تسلی ورکاوه، ویل: "په صبر کې هېڅ زیان نشته، او په بې صبرۍ کې هېڅ ګټه نشته، او مرګ د هغه څه نسبت چې له هغې مخکې وي لږ سخت دی او د هغه څه نسبت چې له هغې وروسته وي ډېر سخت دی. د رسول الله ﷺ د وفات یادونه وکړه، نو ستا مصیبت به دې ستا په سترګو کې کم بریښي، او الله به ستا اجر لوی کړي." ابن ابی شیبہ او دارقطنی روایت کوي چې سالم بن عبید، او هغه صحابي و، وویل: ابوبکر صدیق به ماته ویل: "زما او د سهار (فجر) ترمنځ ودرېږه، ترڅو زه سحري وخورم." او دی روایت کوي چې ابو قلابه او ابوالسفر دواړو وویل:

Ibn Abi Khaythamah and Ibn cAsakir narrated that Ibn cUyaynah said: Abu Bakr used to say, when he was consoling a man for a bereavement, ‘There is no harm in patience, and no benefit in impatience, and death is less serious than what comes before it and more severe than what comes after it. Remember the loss of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, and your affliction will seem little to you, and Allah will magnify your reward.’ Ibn Abi Shaybah and ad-Daraqutni narrated that Salim ibn ' Ubayd, and he was a Companion, said: Abu Bakr as-Siddiq used to say to me, ‘Stand between me and the dawn so that I can take the pre-dawn meal (preparatory to fasting).’ And he narrated that Abu Qilabah and Abu’s-Safar both said:

ابوبکر صدیق به فرمایش کاوه: «دروازه وتړه تر هغه چې سحري وخورو.» البیهقي او ابوبکر بن زیاد النیسابوري په کتاب الزیادات کې روایت کړي چې حذیفه بن اسید وویل: ما ابوبکر او عمر ته وکتل او هغه څه مې ولیدل چې دوی ښکاره کول، ځکه دوی غوښتل چې سنتونه وټاکي.

Abu Bakr as-Siddiq used to say, ‘Shut the door until we have eaten the pre-dawn meal.’ Al-Bayhaqi and Abu Bakr ibn Ziyad an-Naysaburi, in Kitab az- Ziyadat, narrated that Hudhayfah ibn Usayd said: I observed Abu Bakr and cUmar and what they would make apparent (of their actions), wishing to set sunnahs.

ابوداؤد روایت کوي چې ابن عباس ويلي: زه شاهدي ورکوم چې ابوبکر الصدیق ویلي دي: "هغه کب وخورئ چې په اوبو کې پورته تېرېږي" (یعنې هغه کبان چې په طبیعي ډول مړه شوي وي، ځکه دا خوړل جائز دي). الشافعي په الأم کې روایت کوي چې ابوبکر الصدیق د ژوندیو حیواناتو په بدل کې د غوښې سوداګرۍ څخه کرکه درلوده.

Abu Dawud narrated that Ibn cAbbas said: I bear witness that Abu Bakr as-Siddiq said, ‘Eat the fish which float (on the surface, i.e. which have died naturally, as it is permitted to eat them).’ Ash-Shafici narrated in al-Umm that Abu Bakr as-Siddiq disliked trading meat for live animals.

البخاری روایت کوي چې هغه د نیکه مقام د پلار سره یو شان ګرځولی، یعنې د میراث په اړه.

Al-Bukhari narrated that he placed the grandfather in the same standing as the father, meaning in inheritance.

ابن ابی شیبہ نے اپنی المصنف میں روایت کیا، عطاء سے، انہوں نے ابوبکر سے روایت کرتے ہوئے کہا: دادا کا درجہ باپ کے برابر ہے جب تک کہ اس کے سوا کوئی باپ نہ ہو، اور بیٹے کا بیٹا بیٹے کی جگہ ہے جب تک کہ اس کے سوا کوئی بیٹا نہ ہو۔

Ibn Abi Shaybah narrated in his Musannafthzt cAta’ narrated from Abu Bakr that he said: The grandfather has the same degree as the father as long as there is no father but him, and the son of the son is in the place of the son as long as there is no son apart from him.

ده هغه چا روایت کړی چې القاسم روایت کړی چې ابوبکر ته یو سړی راوړل شو چې پلار یې انکار کړی و، نو ابوبکر وویل: "سر وواهئ، ځکه شیطان په سر کې دی." ده روایت کړی چې ابن ابي مالک ویلي: ابوبکر کله چې د مړي جنازه کوله، ویل به یې: "اې الله، دا ستا بنده دی، چې کورنۍ، مال او خپلوان یې پریښی دی؛ ګناه یې لویه ده، او ته ډیر بخښونکی، مهربان یې." سعيد بن منصور په خپل سنن کې روایت کړی چې عمر روایت کړی چې ابوبکر حکم وکړ چې عاصم بن عمر بن الخطاب باید د ام عاصم (د عمر پخوانۍ میرمن) ته لاړ شي، او ویې ویل (عمر ته): "د هغې بوی، بویه او نرمی د هغه لپاره له تا څخه ښه دي." البيهقي روایت کړی چې قیس بن ابي حازم ویلي: یو سړی ابوبکر ته راغی او ویې ویل: "پلار مې غواړي زما ټول مال واخلي، او دا به یې له منځه یوسي." ابوبکر پلار ته وویل: "له دې څخه هغه مال اخیستلی شې چې ستا لپاره کافي وي." هغه (پلار) وویل: "د رسول الله ﷺ خلیفې! آیا رسول الله ﷺ نه دي ویلي: «ته او ستا مال د پلار دي»؟" نو ابوبکر وویل: "هو، او په دې سره هغه یوازې د نفقې (ژوند ساتلو) لګښت اراده کړی و." احمد روایت کړی چې عمرو بن شعیب د خپل پلار څخه، هغه د نیکه څخه روایت کړی چې ابوبکر او عمر به د یو غلام د وژل کیدو په بدل کې آزاد سړی نه وژلو.

He narrated that al-Qasim narrated that Abu Bakr was brought a man who had denied his father and so Abu Bakr said, ‘Hit the head for the shaytan is in the head.’ He narrated that Ibn Abi Malik said: Abu Bakr, when he prayed over the dead, used to say, ‘O Allah, [he is] Your slave, whose family, property and relatives have forsaken him; the wrong action is great, and You are all-forgiving, compassionate.’ Sacid ibn Mansur narrated in his Sunan that cUmar narrated that Abu Bakr gave judgement that cAsim ibn cUmar ibn al-Khattab should go to Umm cAsim (cUmar’s ex-wife), and that he said (to cUmar), ‘Her scent, her odour and her gentleness are better for him than you are.’ Al-Bayhaqi narrated that Qais ibn Abi Hazim said: A man came to Abu Bakr and said, ‘My father wants to take my property, all of it and he will make an end of it.’ Abu Bakr said to his father, ‘You can only have of his property that which will be sufficient for you.’ He (the father) said, ‘Khalifah of the Messenger of Allah, did the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, not say, “You and your property belong to your father”?’ So he said, ‘Yes, and by that he only meant expenditure on maintenance.’ Ahmad narrated that cAmr ibn Shucayb narrated from his father from his grandfather that Abu Bakr and cUmar would not kill a freeman (in retaliation) for (the killing of) a slave.

البخاری روایت کوی چې ابن ابی ملیکه له خپل نیکه روایت کړی چې یو سړي د بل سړي لاس وخوړ، په دې سره د هغه خپله غاړه ښکاره شوه چې ولویده، او ابوبکر اعلان وکړ چې دې ته قصاص نشته.

Al-Bukhari narrated that Ibn Abi Mulaykah narrated from his grandfather that a man bit the hand of a man and so caused his (own) incisor to fall out, and Abu Bakr declared that there was no retaliation for it.

ابن ابی شیبہ او بیہقی روایت کوي چې طِکرمہ وویل: ابوبکر د غوږ د پرې کولو یا ځپلو په اړه پنځلس اوښان د تاوان په توګه ټاکلي وو، او ویل یې: «ویښتان او دستار د هغه ځای عیب پټوي.» بیہقی او نور روایت کوي چې ابوتمران جونی وویل: ابوبکر شام ته لښکر واستاوه او یزید بن ابی سفیان یې پر دوی امیر وټاکه، او ورته وویل: «زه تا ته لس خصلتونه وصیت کوم: یوه ښځه، ماشوم یا کمزوری زوړ سړی مه وژنه؛ مېوه لرونکې ونه مه پرېکوه؛ کرل شوې ځمکه مه ويجاړوه؛ اوښ یا پسه مه ذبح کوه، پرته له هغه چې خوراک ته اړتیا وي؛ کجوره مه ويجاړوه او مه یې سوزوه؛ غنیمت مه پټوه؛ او بزدل مه شه.» احمد، ابوداود او نسائي روایت کوي چې ابوبرزه اسلمي وویل: ابوبکر په یو سړي باندې قهر شو او قهر یې ډېر شدید شو، نو ما وویل: «د رسول الله ﷺ خليفه! د هغه سر ووهه!» هغه وویل: «ستا لپاره افسوس! دا د رسول الله ﷺ له وفات وروسته د هېچا لپاره نه ده.» سیف د «کتاب الفتوح» کې د خپلو شیخانو څخه روایت کوي چې المهاجر بن ابی امیه، چې د یمامې امیر و، دوه سندرغاړې ښځې د ده په وړاندې راوستې، چې یوې د نبي ﷺ په اړه د سپکاوي سندرې ویلې وې، نو هغه د هغې لاسونه پرې کړل او غاښونه یې وایستل؛ او بلې د مسلمانانو د ټوکو سندرې ویلې وې، نو هغې ته یې هم لاس پرې کړ او غاښونه یې وایستل. ابوبکر ده ته ولیکل: «ماته رسیدلي دي هغه څه چې ته د هغې ښځې سره کړي دي چې د نبي ﷺ په سپکاوي سندرې ویلې؛ او که تاسو زما څخه مخکې نه وای کړی، زه به تا ته امر کړی وای چې هغه ووژنه، ځکه د پېغمبرانو د سپکاوي حد د نورو حدودو په شان نه دی. هر هغه مسلمان چې دا کار کول وړاندې کړي، مرتد دی؛ او که غیر مسلم وي چې د مسلمانانو سره تړون لري، نو هغه خیانت کوونکی او دښمن دی.» اما هغه څوک چې د مسلمانانو په ټوکو کې سندرې ووایي؛ که هغه د هغو کسانو څخه وه چې ځانونه مسلمانان بولي، نو هغه ته ادب ورزده کړل شي او سزا ورکړل شي، خو مثله نه شي. او که هغه د ذمه والو څخه وه (د اهل کتابو هغه کسان چې د مسلمانانو د واک لاندې ژوند کوي)، نو زما د ژوند قسم، هغه شرک چې تاسو له هغه څخه مخ اړولی، د (مسلمانانو د ټوکو په پرتله) لوی جرم دی. که ما مخکې همدا رنګه قضیه کې امر کړی وای (او بیا تاسو هغه څه کړي وای چې وکړل) نو تاسو به مصیبت ته رسیدلي وای. نو داسې ومنئ چې زه به یې پرېږدم، او د خلکو د مثله کولو څخه ځان وساتئ، ځکه دا جرم دی او باید له هغه څخه ډډه وشي، مګر د قصاص په توګه (د ورته مثله کولو جرم په بدل کې). مالک او الدارقطني روایت کړي چې صفیه بنت ابي عبید روایت کوي چې یو سړي د یوې پېغلې مملوکې سره جنسي اړیکه ونیوله او دا یې اقرار وکړ، نو ﷺ امر وکړ چې هغه ته کوړې ووهل شي، بیا یې هغه فدک ته جلاوطن کړ.

Ibn Abi Shaybah and al-Bayhaqi narrated that Tkrimah said that Abu Bakr gave judgement that there were fifteen camels for (cutting off or mutilating) an ear, and said, ‘The hair and the turban will conceal its disfigurement.’ Al-Bayhaqi and others narrated that Abu Tmran al-Juni said that Abu Bakr sent troops to Syria and put in command over them Yazid ibn Abi Sufyan and said, ‘I counsel you with ten qualities: do not kill a woman, nor a child, nor a feeble old man; do not cut down a fruitful tree; do not ruin cultivated land; do not slaughter a camel or a sheep except for its owner; do not destroy the date-palm, nor burn it; do not conceal plunder; and do not be cowardly.’ Ahmad, Abu Dawud and an-Nasa’i narrated that Abu Barzah al-Aslami said: Abu Bakr was angry with a man and his anger became very severe indeed, so I said, ‘Khalifah of the Messenger of Allah, strike off his head!’ He said, ‘Woe to you! That belongs to no-one after the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace.’ Saif narrated in the Kitab al-Futuh from his shaykhs that al- Muhajir ibn Abi Umayyah, who was the Amir of al-Yamamah, had two women singers brought before him, one of whom had sung abuse of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, so he cut off her hand and pulled out her teeth; and the other had sung ridicule of the Muslims, so he cut off her hand, and pulled out her teeth. Abu Bakr wrote to him, ‘It has reached me that which you have done with the woman who sang abusing the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, and if it were not that you had preceded me I would have told you to kill her, because the hadd punishment for the prophets does not resemble other hadd punishments. Whoever of the Muslims dares to do that is a renegade, and if he is a non-Muslim who has a covenant with the Muslims then he is a treacherous and hostile enemy. As for the one who sang ridiculing the Muslims; if she was one of those who claim to be Muslims, then she should be taught manners and punished but not mutilated. If she was one of the people of the dhimmah (People of the Book living under the governance of the Muslims), then, by my life, that shirk which you have turned away from is greater (as a crime than ridicule of the Muslims). If I had previously commanded you in a case the like of this (and then later you had done what you did) you would have reached affliction, so accept that I will let things be, and beware of mutilating people, because it is a crime and must be avoided except in retaliation (for a similar crime of mutilation).’ Malik and ad-Daraqutni narrated that Safiyyah bint Abi cUbayd narrated that a man had sexual intercourse with a virgin slave girl and confessed it, so he ordered that he should be whipped and then he exiled him to Fadak.

ابو یعلیٰ روایت کوي چې محمد بن حاطب وویل: یو سړی چې غل شوی و، ابوبکر ته راوړل شو، او د هغه د ډیرو غلو له امله لاسونه او پښې مخکې له مخکې پرې شوي وې. نو ابوبکر وویل: «زه ستا لپاره بل څه نه مومم، مګر هغه څه چې د الله رسول ﷺ ستا په اړه هغه ورځ وټاکل چې ته د وژلو امر شوی وې، او هغه ستا په اړه له ټولو څخه ښه پوهیده»، او امر یې وکړ چې هغه ووژل شي.

Abu Yacla narrated that Muhammad ibn Hatib said: A man who had stolen was brought to Abu Bakr and already all his hands and feet had been cut off (for thefts), so Abu Bakr said, ‘I cannot find anything for you except what the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, decided about you on the day he ordered that you be killed, and he certainly knew better about you,’ and he ordered that he be killed.

مالک روایت کرتے ہیں؟ No, the output must be in Pashto script, not Urdu. Let me translate. روایت دی چې قاسم بن محمد وویل: یو سړی له یمن څخه، چې یو لاس او یوه پښه یې پرې شوې وې، راغی او د ابوبکر سره اوسېده. هغه د ابوبکر ته شکایت وکړ چې د یمن والي ده ظلم کړی دی، او هغه شپه لمونځ کاوه. نو ابوبکر به ویل: «په ستا د پلار قسم، ستا شپه د غله شپه نه ده.» وروسته له دې، د ابوبکر ښځې اسماء بنت عمیس ته تعلق لرونکی یو شی زیورات ورک شول. هغه په دوی سره داسې ګرځېدل چې ویل: «اې الله! هغه څوک چې د دې صالح کور د خلکو پر وړاندې دسیسه کړې، هغه باید ته حساب ته ونیسې.» بیا دوی زیورات د یو زرګر سره وموندل، چې هغه ادعا وکړه چې هغه سړی، چې غړي یې پرې شوي وو، دا راوړي دي. هغه اعتراف وکړ یا یو چا د هغه پر ضد شاهدي ورکړه. ابوبکر حکم وکړ او د هغه کیڼ لاس پرې کړل شو.

Malik narrated that al-Qasim ibn Muhammad said that a man from Yemen, who had a hand and a foot cut off, came and stayed with Abu Bakr. He complained to him that the governor of the Yemen had wronged him, and he used to pray at night. So Abu Bakr would say, ‘By your father, your night is not the night of a thief.’ Then later they missed some jewellery belonging to Asma’ bint cUmays, Abu Bakr’s wife. He began to go around with them saying, ‘Allah, You must take [to task] whoever plotted against the people of this righteous house.’ Then they found the jewellery with a jeweller who claimed that the man whose limbs were amputated had brought it, and he confessed or someone witnessed against him. Abu Bakr gave the command and his left hand was cut off.

ابوبکر ؓ وویل: «قسم په الله، د هغه دعا چې هغه د خپل ځان په ضد کوي، زما لپاره د هغه د غلا څخه ډېره سخته او زیاته وه.» دارقطني روایت کړی چې انس ؓ وویل: ابوبکر ؓ د داسې یوې ډال په غلا کې لاس پرې کاوه چې ارزښت یې پنځه درهمه وو.

Abu Bakr said, ‘By Allah, his supplication against himself, for me Is stronger and more severe against him than his theft.’ Ad-Daraqutni narrated that Anas said that Abu Bakr would cut (off the hand) for a shield whose value was five dirhams.

ابونعیم نے "الحلیۃ" میں روایت کیا کہ ابوصالح نے کہا: جب یمن کے لوگ ابوبکر کے زمانے میں آئے اور انہوں نے قرآن سنا تو وہ رونے لگے۔ ابوبکر نے کہا: "ہم بھی ایسے ہی تھے، پھر دل سخت ہو گئے۔" ابونعیم نے کہا: یعنی وہ اللہ عزوجل کی معرفت کے ساتھ مضبوط اور مطمئن ہو گئے۔ بخاری نے روایت کیا کہ ابن عمر نے کہا: ابوبکر نے کہا: "محمد ﷺ کے اہلِ بیت کے بارے میں ان کا خیال رکھو۔" ابوعبید نے "الغریب" میں روایت کیا کہ ابوبکر نے کہا: "خوشبودار خوش نصیبی ہے اس شخص کے لیے جو کمزوری کے زمانے میں مرے" یعنی اسلام کے بالکل ابتدائی دور میں، فتنوں کے سر اٹھانے سے پہلے۔

Abu Nucaym narrated in al-Hilyah that Abu Salih said: When I he people of the Yemen came in the time of Abu Bakr and they heard the Qur’an, they began to weep. Abu Bakr said, ‘Just like this we used to be, then the hearts became hard.’ Abu Nucaym said, 'i.e. they became strong and tranquil with the mdrifah (gnosis) of Allah, exalted is He.’ Al-Bukhari narrated that Ibn cUmar said: Abu Bakr said, ‘Be regardful of Muhammad, may Allah bless him and grant him peace, in the people of his house.’ Abu cUbayd narrated in al-Gbareeb that Abu Bakr said, ‘Fragrant good fortune to whoever dies in the time of weakness,’ i.e. in the very beginning of Islam before the stirrings of dissensions.

د څلورو او مالک روایت کړی چې قبیصه وویل: یوه نیکه (اسلامي ټولنه کې د نیکې نیکه) ابوبکر صدیق ته راغله او له هغه یې خپل میراث وغوښت. هغه وویل: «ستا لپاره د الله په کتاب کې هیڅ نشته، او زه نه پوهیږم چې د الله د رسول ﷺ په سنت کې ستا لپاره څه شی وي، نو لاړ شه تر هغې چې زه خلکو څخه وپوښتم.» هغه خلکو څخه وپوښتل، نو المغیرة بن شعبه وویل: «زه د الله د رسول ﷺ په حضور کې حاضر وم، هغه (یعنی نیکې ته) شپږمه برخه ورکړه.» ابوبکر وویل: «ستا سره بل څوک هم دی؟» نو محمد بن مسلمه پاڅید او هماغه څه یې وویل چې المغیرة وویل.

The Four and Malik narrated that Qabisah said: A grandmother came to Abu Bakr as-Siddiq asking him for her inheritance and he said, ‘There is nothing for you in the Book of Allah and I have not learnt that there is anything for you in the Sunnah of the Prophet of Allah, may Allah bless him and grant him peace, so go back until I ask people.’ He asked people and al-Mughirah ibn Shucbah said, ‘I attended the Messenger of Allah who gave her (a grandmother) a sixth.’ Abu Bakr said, ‘Is there anyone else with you?’ Muhammad ibn Maslamah arose and said the like of what al-Mughirah had said.

ابوبکر نے اس کے لیے وہ مقرر کر دیا۔

So Abu Bakr allocated her that.

مالک او دارقطنی روایت کوي چې القاسم بن محمد وویل: دوې نیکۍ ابوبکر ته راغلې او د خپل میراث غوښتنه یې وکړه، یوه د مور مور، او بله د پلار مور وه، نو ابوبکر میراث د مور مور ته ورکړ. عبدالرحمن بن سهل الانصاري، چې د بدر له هغو کسانو څخه و چې په بدر کې حاضر وو او د بني حارثه له ډلې و، ورته وویل: ای د رسول الله ﷺ خلیفه! تا هغه ته ورکړ چې...

Malik and ad-Daraqutni narrated that al-Qasim ibn Muhammad said that two grandmothers came to Abu Bakr seeking their inheritances, the mother of a mother and the mother of a father, and so he gave the inheritance to the mother of the mother. cAbd ar-Rahman ibn Sahl al-Ansari, who was one of those who had been present at Badr and was a member of Bani Harithah, said to him, ‘Khalifah of the Messenger of Allah, you have given to the one 93

د خلیفګانو تاریخ هغه څوک چې هغه به ترې میراث نه وای اخیستی که هغه مړه شوې وای!» نو هغه دواړو ترمنځ ویشلو.

T h e H isto r y o f t h e K h a l ifa h s from whom he would not have inherited if she had died!’ And so he divided it between the two of them.

عبدالرزاق په خپل «المصنف» کې روایت کړی دی. عائشه رضي الله عنها روایت کوي د هغې ښځې حدیث چې د رفاعه طلاق ورکړ شو، بیا یې د عبدالرحمن بن زبیر سره واده وکړ، خو هغه د جماع کولو توان ونه درلود، نو هغه غوښتل چې بیرته رفاعه ته ستنه شي. د الله رسول ﷺ ورته وفرمایل: «نه، تر هغه چې ته د هغه سره د جماع خوند و نه چکوې او هغه ستا سره د جماع خوند و نه چکوي.» دا اندازه په صحیح کې راغلې ده. عبدالرزاق اضافه کړې ده: هغه یو څه وخت پاتې شوه، بیا هغه ته راغله او وې ویل چې هغه (نوی میړه) ورسره لاس لګولی دی. نبي ﷺ ورته منع کړه چې بیرته خپل لومړی میړه ته ستنه شي او وې فرمایل: «اې الله، که د هغې لپاره دا اسانه وای چې بیرته رفاعه ته ستنه شي، نو د هغه سره د هغې واده به بل ځل بشپړ نه شو.» بیا وروسته هغه د ابوبکر او عمر رضي الله عنهما په خلافت کې دواړو ته راغله، او دواړو هم هغې ته منع کړه.

cAbd ar-Razzaq narrated in his Musannafxhax. cA’ishah, may Allah be pleased with her, narrated the hadith of the wife of Rifacah who was divorced from him and married cAbd ar-Rahman ibn az-Zubayr after him but he was unable to consummate the marriage, and so she wanted to return to Rifacah. The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said to her, ‘No, not until you taste the sweetness of intercourse with him and he tastes the sweetness of intercourse with you.’ This much is in the Sahih. cAbd ar-Razzaq added: She remained for a while and then she came to him and informed him that he had touched her. He forbade her to return to her first husband and said, ‘O Allah, if it was more expansive for her that she should return to Rifacah, then her marriage to him would not be completed for her another time.’ Then later she came to Abu Bakr and cUmar in their khilafahs and they both forbade her.

بیهقي روایت کوي چې عقبه بن عامر وویل: عمرو بن العاص او شرحبیل بن حسنہ دواړو ما د پیغام رسولو لپاره ابوبکر ته د شام د بیزنطي جنرال بنان سر سره واستاوه.

Al-Bayhaqi narrated that cUqbah ibn cAmir said that cAmr ibn al-cAs and Shurahbil ibn Hasanah both sent him as a messenger to Abu Bakr with the head of Bannan, the Byzantine general of Syria.

جب وہ ابوبکر کے پاس آیا تو انہوں نے اس پر سخت ناپسندیدگی کا اظہار کیا، چنانچہ عقبہ نے ان سے کہا: ’’اے رسول اللہ ﷺ کے خلیفہ! وہ (رومی) ہمارے ساتھ ایسا ہی کرتے ہیں۔‘‘ انہوں نے فرمایا: ’’کیا وہ فارسیوں اور رومیوں کی سنت پر چل رہے ہیں؟ سر میرے پاس نہ لاؤ؛ ایک خط اور خبر کافی ہے۔‘‘ امام البخاری نے روایت کیا کہ قیس بن ابی حازم نے کہا: ابوبکر احمس قبیلے کی ایک عورت زینب کے پاس گئے، تو انہوں نے دیکھا کہ وہ بات نہیں کر رہی، چنانچہ فرمایا: ’’اسے کیا ہوا ہے کہ بات نہیں کرتی؟‘‘ لوگوں نے کہا: ’’اس نے خاموشی کے ساتھ حج کیا ہے۔‘‘ انہوں نے اس سے فرمایا: ’’بولو، کیونکہ یہ جائز نہیں۔ یہ جاہلیت کے کاموں میں سے ہے۔‘‘ چنانچہ اس نے بات کی اور پوچھا: ’’آپ کون ہیں؟‘‘ انہوں نے کہا: ’’میں مہاجرین میں سے ایک آدمی ہوں۔‘‘ اس نے پوچھا: ’’مہاجرین میں سے کون؟‘‘ انہوں نے کہا: ’’قریش میں سے۔‘‘ اس نے پوچھا: ’’قریش کی کس شاخ سے؟‘‘ انہوں نے فرمایا: ’’تم تو بہت سوال کرنے والی ہو، میں ابوبکر ہوں۔‘‘ اس نے کہا: ’’ہم کب تک اس درست امر پر قائم رہیں گے جو اللہ نے جاہلیت کے بعد ہمارے لیے لایا ہے؟‘‘ انہوں نے فرمایا: ’’تمہارا اس پر قائم رہنا اس وقت تک ہے جب تک تمہارے ائمہ سیدھے رہیں گے۔‘‘ اس نے پوچھا: ’’ائمہ کون ہیں؟‘‘ انہوں نے فرمایا: ’’کیا تمہاری قوم کے سردار اور معزز لوگ نہیں جو انہیں حکم دیتے ہیں اور وہ ان کی اطاعت کرتے ہیں؟‘‘ اس نے کہا: ’’بالکل۔‘‘ انہوں نے فرمایا: ’’یہی وہ لوگ ہیں۔‘‘ امام البخاری نے روایت کیا کہ عائشہ رضی اللہ عنہا نے فرمایا: ابوبکر کا ایک غلام تھا جو انہیں ان کی آمدنی ادا کرتا تھا۔ ایک دن وہ ان کے لیے کچھ لایا اور ابوبکر نے اس میں سے کھایا۔ غلام نے ان سے کہا: ’’کیا آپ جانتے ہیں یہ کیا ہے؟‘‘ ابوبکر نے کہا: ’’یہ کیا ہے؟‘‘ اس نے کہا: ’’میں جاہلیت میں ایک آدمی کے لیے کاہنی کیا کرتا تھا، اور میں نے اچھی کاہنی کی، سوائے اس کے کہ میں نے فریب دیا تھا۔‘‘

When he came to Abu Bakr, he disapproved of that strongly and so cUqbah said to him, ‘Khalifah of the Messenger of Allah, they (the Byzantines) do that with us.’ He said, ‘Are they following the Sunnah of the Persians and the Byzantines? Don’t carry the head to me; a letter and news are enough.’ Al-Bukhari narrated that Qais ibn Abi Hazim said: Abu Bakr went into a woman of Ahmas called Zaynab, and he saw her not talking and he said, ‘What is wrong with her that she does not talk?’ They said, ‘She performed the Hajj in silence.’ He said to her, ‘Speak, because this is not permitted. This is one of the acts of Jahiliyyah.’ So she spoke and said, ‘Who are you?’ He said, ‘I am a man of the Muhajirun.’ She said, ‘Which of the Muhajirun?’ He said, ‘From Quraysh.’ She said, ‘From which group of Quraysh?’ He said, ‘You are a real questioner - I am Abu Bakr.’ She said, 'I low long will we remain on this right matter which Allah has brought us after ignorance?’ He said, ‘Your remaining upon it will be as long as your imams stay upstanding.’ She said, ‘Who are the imams?’ He said, ‘Do your people not have leaders and nobles who order them and they obey them?’ She said, ‘Of course.’ He said, "Ihey are those people.’ Al-Bukhari narrated that CA’ishah, may Allah be pleased with her, said: Abu Bakr had a slave who used to pay him his revenue. One day he brought him something and Abu Bakr ate of it. The slave said to him, ‘Do you know what this is?’ Abu Bakr said, ‘What is it?’ He said, ‘I used to act as a foreteller of the future for a man in the jahiliyyah and how good was the foretelling, except that I deceived.

هغه ما ته وویل: "هغه چې ما ته راکړ او ستا خوړلی شوی" نو ابوبکر خپل لاس خپلې خولې ته ورواچاوه او په خپل معده کې ټول شیان یې وویستل. احمد په الزهد کې روایت کړی چې ابن سیرین وویل: "زه داسې چا نه پیژنم چې د خپل ځان څخه یې خواړه وویستلي وي، پرته له ابوبکره،" او هغه همدا کیسه بیان کړه.

I hen he met me and gave me that which you have eaten from.’ So Abu Bakr thrust his hand in his mouth and vomited everything in his stomach. Ahmad narrated in az-Zuhd that Ibn Sirin said, ‘I know of no-one who made himself vomit food which he had eaten cxcept for Abu Bakr,’ and he told the same story.

امام نسائي روايت كړي چې اسلم وويل: عمر د ابوبکر ﷺ ليدلی و چې خپله ژبه نيسي او وايي: "دا هغه ده چې ما ته يې دومره ځايونه ور وښودل." ابوعبيد په الغريب کې روايت کړي چې ابوبکر ﷺ د عبدالرحمن بن عوف تېر شو په داسې حال کې چې هغه له خپل ګاونډي سره جنجال کاوه، نو وې فرمايل: "له خپل ګاونډي سره جنجال مه کوه، ځکه چې هغه به پاتې وي کله چې خلک تاسو پرېږدي." ابن عساکر روايت کوي چې موسى بن عقبه بيان کړي چې ابوبکر الصديق ﷺ به خطبه ورکوله او ويل به يې: "ستاينه د الله لپاره ده، د ټولو مخلوقاتو رب. زه هغه ستايم او د هغه مرستې غواړم، او له هغه څخه د هغه سخاوت غواړو هغه ته چې د مرګ وروسته دی، ځکه چې زما او ستاسو ژوند نږدې شوی. او زه شاهدي ورکوم چې له الله پرته بل معبود نشته، هغه يوازې دی، د هغه شريک نشته، او محمد ﷺ د هغه بنده او رسول دی، چې هغه يې د حق سره ولېږه، د ښېګڼې زېری ورکوونکی او ويروونکی او رڼا ورکوونکی چراغ، ترڅو هغه څوک ويروي چې ژوندی دی او ترڅو خبره په کافرانو باندې ثابته شي. څوک چې الله او د هغه رسول ﷺ اطاعت وکړي، هغه په حقيقت کې سمه لاره موندلې ده، او څوک چې د هغوی نافرماني وکړي، هغه ښکاره ګمراهۍ ته تللی دی. زه تاسو ته نصيحت کوم چې د الله څخه د ويرې سره اطاعت وکړئ، او د الله د امر سره ټينګه ونښلئ، هغه امر چې هغه ستاسو لپاره ټاکلی او په هغه سره يې تاسو ته لارښوونه کړې ده، ځکه چې د اسلام د لارښوونې جامعه لنډيز د کلمې د اخلاص (الشهادتين) وروسته دی."

An-Nasa’i narrated that Aslam said that cUmar discovered Abu Bakr grasping his tongue, saying, ‘This is the one which has brought me to so many places.’ Abu cUbayd narrated in al-Ghareeb that Abu Bakr passed by cAbd ar-Rahman ibn cAwf while he was quarrelling with his neighbour and he said, ‘Do not quarrel with your neighbour for he will remain when people have left you.’ Ibn cAsakir narrated that Musa ibn cUqbah related that Abu Bakr as-Siddiq used to deliver the khutbah saying, ‘Praise belongs to Allah, the Lord of the creatures, I praise Him and seek His aid, and We ask Him for generosity for that which is after death, because my term and yours have drawn near. And I witness that there is no god but Allah alone, no partner with Him and that Muhammad is His slave and messenger whom He sent with the Truth, as a bringer of good news and a warner and an illuminating lamp so that he might warn whoever is alive and that the word would be realised on the disbelievers. Whoever obeys Allah and His Messenger is truly guided, and whoever disobeys them has gone astray into clear error. I counsel you to have fearful obedience of Allah, and to cling strongly to the command of Allah which He has laid down for you and by which He has guided you, because the comprehensive summation of the guidance of Islam after the word of sincerity (the shahadati)

د هغه چا په اړه چې الله تعالیٰ ستاسو د کارونو واک ورکړی وي، «اوریدل او اطاعت کول» (ضروري دي)، ځکه چې څوک چې الله اطاعت کوي او هغه کسان چې معروفاتو ته حکم کوي او منکراتو څخه منع کوي، هغه بریالی او کامیاب شو، او هغه دندې یې پوره کړې چې په هغه باندې مکلف و.

is ‘hearing and obedience’ to whomever Allah has given authority over your affairs, for whoever obeys Allah and those who order the well-recognised virtues and forbid what is rejected, has succeeded and prospered, and discharged that duty with which he is obliged.

له خواهشاتِ نفس پیروي کولو څخه ځان وساتئ، ځکه هغه څوک بریالی او بختور دی چې د خواهشاتِ نفس، لالچ، بلند هوا او غضب له پیروۍ څخه خوندي وي۔ د فخر او ویاړ له کولو څخه ځان وساتئ، ځکه هغه څوک چې له خاورې پیدا شوی، بیا خاوره کیږي او بیا وروسته مړۍ یې خوري، او نن ژوندی دی او سبا مړ، هغه څه ویاړ کولی شي؟ نو هره ورځ د ورځې په توګه (د قیامت ورځ) او هره ساعت د ساعت په توګه (د پای ساعت) وپیژنئ۔ د مظلوم له دعا څخه ځان وساتئ، او ځان د مړو له ډلې وشمیرئ، او صبر وکړئ، ځکه ټول عمل د صبر په واسطه دی، او په خبرداري کې اوسئ، ځکه ښه ساتنه ګټور ده۔ عمل وکړئ، عمل به قبول شي۔ ځان د هغه څه له شره وساتئ چې الله تاسو ته د خپل عذاب په اړه خبرداری ورکړی دی، او هغه څه ته چې الله تاسو ته د خپلې رحمت وعده کړې ده، ژر ورشئ۔ پوه شئ چې تاسو ته به پوهه ورکړل شي، د تقوا (یعنې ځان ساتل) سره اطاعت وکړئ چې ساتل به شئ، ځکه الله تاسو ته هغه څه ښکاره کړي دي چې ځنې یې تاسو څخه مخکې خلک یې هلاک کړل، او هغه څه چې د هغه څوک یې وژغورل چې هغه یې له تاسو مخکې وژغورل۔ هغه په خپل کتاب کې تاسو ته خپل حلال او حرام ښکاره کړي دي، او کومې کړنې چې هغه خوښوي او کومې چې بدې یې ګڼي۔ زه نه تاسو او نه ځان ته غفلت کوم، او الله هغه ذات دی چې له هغه نه مرسته غوښتل کیږي۔ او د بدۍ له منع کولو او د ښۀ کولو لپاره هیڅ ځواک او طاقت نشته مګر د الله په مرسته۔

Beware of following the whim of passion, for he is successful and prospers who is protected from the whim of passion, greed, ambition, and anger. Beware of boasting, for what boast can he have who is created from dust, and then will later return to dust, then later maggots will eat him, and he is today alive and tomorrow dead? So know a day by a day (the Last Day) and an hour by an hour (the Hour of the end). Protect yourselves from the supplication of the wronged one, and count yourselves among the dead, and be patient, for all action is by patience, and be on your guard, for watchfulness is useful. And act, and action will be accepted. Guard yourselves from that which Allah cautioned you about of His torment, and hasten to that which Allah promised you of His mercy. Understand and you will be understood, have fearful obedience (taqwa\ literally - self-protecting) and you will be guarded, for Allah has made clear to you that for which He destroyed those who were before you, and that for which He saved whomever He saved before you. He has made clear to you in His book His halaland His haram, and which actions He loves and which He deplores. I will not neglect you and myself, and Allah is the One from Whom aid is sought. And there is no power (to prevent evil) and strength (to do right) but by Allah.

تاسو باید پوه شئ چې څومره چې تاسو په خپلو عملونو کې خپل رب ته اخلاص لرئ، نو تاسو د خپل رب اطاعت کړی دی او خپله برخه مو ساتلې او محافظت کړی دی، او تاسو به په عافیت او سلامتیا کې واوسئ.

Know that as long as you are sincere towards your Lord in your actions then you have obeyed your Lord and you have protected and guarded your portion, and you will be in a state of wellbeing.

او هغه څه چې تاسو د خپل دین لپاره په خپله خوښه ورکوئ، نو دا د ځان لپاره مخکې واستوئ، ځکه تاسو به خپل پور په بشپړ ډول وصول کړئ، او ستاسو د غربت او تنګۍ په وخت کې به تاسو ته ستاسو د ورځنۍ ژوند اړتیاوې دوامداره ورکړل کیږي.

A nd that which you offer voluntarily for your deen, then make it a I ree-will offering (which you send) before you and you will receive lull payment for your loan, and you will be given your permanent daily allowance of food during your poverty and in your (time of)

او اوس، ای د الله بندګانو، خپلو وروڼو او ملګرو ته وګورئ چې تېر شوي دي. دوی هغه ته رسېدلي دي چې خپل مخکې لېږلي دي، او پر هغه قائم دي، او د مرګ وروسته هغه خوښۍ او غم کې یوازې دي.

need of it. Then reflect, slaves of Allah, on your brethren and your companions who have passed away. They have come to that which t hey sent before them and they are established upon that, and they are alone in the grief and the happiness in that which is after death.

الله تعالیٰ هیڅ شریک نه لري، او د هغه د مخلوقاتو له یو چا سره داسې کومه اړیکه نشته چې په هغې سره هغه ته به خیر ورکړي یا شر له هغه ولري، پرته له دې چې د هغه اطاعت او د هغه د امر متابعت وکړي.

Allah has no partner, and there is no relationship between Him and any one of His creatures by which He will give him good or avert evil, excepting by obedience to Him and following His command.

حقاً، هیڅ خیر په هغه نیکۍ کې نشته چې وروسته یې اور راځي، او هیڅ شر په هغه بدۍ کې نشته چې وروسته یې جنت راځي. زه دا خبره کوم او د الله تعالیٰ بښنه غواړم، د ځان لپاره او ستاسو لپاره. ستاسو پیغمبر ﷺ باندې درود واستوئ، الله ﷺ ورباندې رحمت او سلام واستوي، او د الله رحمت او برکتونه دې ورباندې وي.‘ الحاکم او البیهقي روایت کړی چې عبدالله بن حکیم وویل:

I ruly, there is no good in a good after which comes the Fire, nor any evil in an evil after which comes the Garden. I say this word of mine and I seek the forgiveness of Allah, for me and for you. Send blessings on your Prophet, may Allah bless him and grant him peace, and peace be on him, the mercy of Allah and His blessings.’ Al-Hakim and al-Bayhaqi narrated that cAbdullah ibn Hakim said:

ابوبکر صدیق ؓ نے ہمیں ایک خطبہ دیا اور اس میں انہوں نے اللہ کی ایسی حمد و ثنا کی جیسا کہ وہ اس کا حقدار ہے، پھر فرمایا: ’’میں تمہیں اللہ سے خوفزدہ اطاعت کی وصیت کرتا ہوں، کہ تم اس کی ایسی حمد کرو جیسا کہ وہ اس کا حقدار ہے، اور تم امید اور خوف کو ملا کر رکھو، کیونکہ اللہ تعالیٰ نے زکریاؑ اور ان کے گھر والوں کی تعریف کرتے ہوئے فرمایا: {بے شک وہ نیک کاموں میں جلدی کرتے تھے، اور ہمیں امید اور خوف کے ساتھ پکارتے تھے، اور وہ ہمارے سامنے عاجزی کرنے والے تھے۔} (الانبیاء: 90)۔ پھر جان لو اے اللہ کے بندو! کہ اللہ نے اپنے حق کے ساتھ تمہاری جانوں کو گروی رکھ لیا ہے، اور اسی بنیاد پر تم سے تمہارے عہد لیے ہیں، اور اس نے تم سے فانی تھوڑے کو باقی رہنے والے زیادہ کے بدلے خرید لیا ہے۔ یہ اللہ کی کتاب تمہارے درمیان موجود ہے؛ اس کی روشنی کبھی بجھتی نہیں اور اس کے عجائبات کبھی ختم نہیں ہوتے، پس اس کی روشنی سے روشنی حاصل کرو، اس کی کتاب کی خیرخواہانہ نصیحت قبول کرو، اور اس سے اندھیرے کے دن کے لیے نور تلاش کرو؛ کیونکہ اس نے تمہیں صرف اپنی عبادت اور بندگی کے لیے پیدا کیا ہے، اور اس نے تم پر معزز کاتب مقرر کیے ہیں جو جانتے ہیں کہ تم کیا کرتے ہو۔ پھر جان لو اے اللہ کے بندو! کہ تم صبح کو نکلتے ہو اور شام کو واپس آتے ہو ایک مدت کے لیے (یعنی عمر کے لیے) جس کا علم اس نے تم سے پوشیدہ رکھا ہے؛ پس اگر تم اس بات پر قادر ہو کہ تمہاری عمریں اللہ کے کام میں مشغول ہوتے ہوئے ختم ہوں، تو ایسا ہی کرو، اور تم ایسا صرف اللہ کی اجازت سے ہی کر سکو گے۔ اپنی عمروں میں جلدی کرو قبل اس کے کہ وہ گزر جائیں اور تمہیں تمہارے بدترین اعمال کی طرف لوٹا دیں، کیونکہ کچھ لوگوں نے اپنی زندگیاں دوسروں کے لیے وقف کر دیں اور خود کو بھلا دیا، اور میں تمہیں منع کرتا ہوں کہ تم ان جیسے بنو۔‘‘

Abu Bakr as-Siddiq addressed a khutbah to us and in it he praised Allah as He is worthy and then said, ‘I counsel you with fearful obedience of Allah, that you praise Him as He is worthy, and that you mix longing with fear, because Allah, exalted is He, praised Zakariyya and the people of his family saying, “ They used to hasten competitively in doing good actions, and they would supplicate Us, full of longing and fear, and they were humble to Us.” (Qur’an 21: 90). Then know, slaves of Allah, that Allah has taken, by His right, your selves as a pledge, and He has taken on that basis your covenants, and He has bought from you the transient little with the everlasting much. This Book of Allah is among you; its light does not become snuffed out and its wonders never end, so take illumination from its light, accept the sincere advice of His Book, and seek light from it for the Day of darkness; for He has only created you for His worship and service, and He has entrusted over you noble scribes who know what you are doing. Then know, slaves of Allah, that you go out in the mornings and come back in the evenings for a period of time (the life-span) the knowledge of which He has concealed from you; so if you are able that your life-spans should come to an end while you are on the work of Allah, then do so, and you will only be able to by the permission of Allah. Race in your life-spans before they pass away and return you to the worst of your actions, for some people have given their lives to others and forgotten themselves and I forbid you to be like them.

جلدی کړئ! جلدی کړئ! تیزی وکړئ! تیزی وکړئ! ځکه ستاسو تر شا یو چالاک تعقیبونکی دی چې امر یې ډیر ژر دی۔‘ ابن ابي الدنیا، احمد په الزهد کې، او ابو نعیم په الحلیة کې روایت کوي چې یحیی بن ابي کثیر روایت کوي چې ابوبکر به په خپل خطبه کې ویل: «چېرته دي هغه ښکلي مخونه، چې په ځوانۍ خپل ځان لوی ګڼي؟ چېرته دي هغه پاچاهان، چې ښارونه یې جوړ کړل او یې مضبوط کړل؟ چېرته دي هغه کسان، چې په جګړو کې فتحې ورکول کېدې؟ د دوی زورورې هم ذلیل شول کله چې زمانې دوی ته خیانت وکړ، او دوی د قبرونو په تیارو کې ویښ شول۔ جلدی کړئ! جلدی کړئ! تیزی وکړئ! تیزی وکړئ!» احمد په الزهد کې روایت کوي چې سلمان وویل: زه ابوبکر ته راغلم او ومې ویل: ماته نصیحت وکړه! هغه وویل: «سلمانه، د الله څخه د ویرې سره اطاعت وکړه، او پوه شه چې فتحې به وي، خو زه نه پوهېږم چې ستا برخه له هغو څخه څه ده، هغه څه چې ته یې په خپله خېټه کې اچوې یا په شا (جامې) باندې اچوې۔ پوه شه چې څوک چې پنځه لمونځونه کوي، سهار یې د الله، لوی او عالي دی، سره په ژمنه کې راځي، او ماښام یې د الله، لوی او عالي دی، سره په ژمنه کې راځي.»

Make haste! Make haste! Be quick! Be quick! For behind you there is a nimble pursuer whose command is very fast.’ Ibn Abi’d-Dunya, Ahmad in az-Zuhd, and Abu Nucaym in al- Hilyah narrated that Yahya ibn Abi Kathir narrated that Abu Bakr used to say in his khutbah, ‘Where are the handsome fair of face, conceited with their youth? Where are the kings who built the cities and fortified them? Where are those who used to be given conquests in battles? Their strongest were humbled when time betrayed them and they awoke in the darknesses of the graves. Make haste! Make haste! Be quick! Be quick!’ Ahmad narrated in az-Zuhd that Salman said: I came to Abu Bakr and said, ‘Counsel me!’ He said, ‘Salman, have fearful obedience of Allah, and know that there will be conquests, but I do not know what your portion of them will be, that which you put in your belly or throw upon your back (clothing). Know that whoever prays the five prayers enters the morning in a covenant with Allah, exalted is He, and enters the evening in a covenant with Allah, exalted is He.

هیڅ څوک مه وژنئ هغه څوک چې د الله سره تړون لري او په دې ډول د الله په تړون کې خیانت کوي، ځکه نو الله به تاسو په اور کې پر مخ وغورځوي۔‘ دی روایت کوي چې ابوبکر، الله ترې راضي شي، وویل: ‘نیک کارونه کوونکي به لاړ شي، لومړني او بیا وروستی لومړني، تر دې چې یوازې کاه، کثافت او د خرما او جوارو د پاتې شونو په شان د خلکو ګډې پاتې شي، چې الله به د دوی په اړه اندیښنه او پاملرنه ونه لري۔‘ سعید بن منصور په خپل سنن کې روایت کوي چې معاویه بن قره روایت کوي چې ابوبکر الصدیق، الله ترې راضي شي، به په خپله دعا کې ویل: ‘ای الله، زما د ژوند غوره برخه وروستۍ برخه یې ګرځوه، او زما د عمل غوره برخه یې پای ګرځوه، او زما د ورځو غوره ورځ هغه ورځ ګرځوه چې تا سره ملاقات کوم۔‘ احمد په الزهد کې روایت کوي چې الحسن وویل: ماته ورسېدل چې ابوبکر به په خپله دعا کې ویل: ‘ای الله، له تا څخه دا غواړم چې زما لپاره د کار په پای کې غوره وي۔ ای الله، هغه وروستی ښېګڼه چې تا راکوې د خپلې رضا ګرځوه، او د نعمتونو په جنتونو کې لوړ درجې راکړه۔‘ دی روایت کوي چې عرفجه وویل: ابوبکر، الله ترې راضي شي، وویل: ‘هر هغه څوک چې ژړلی شي، ژاړي، او که نه، نو د ژړا هڅه وکړي۔‘ دی روایت کوي چې عزره روایت کوي: ابوبکر، الله ترې راضي شي، وویل: ‘دوه سره شیان هغوی (ښځې) تباه کړي دي: سرو زر او زعفران۔‘ دی روایت کوي چې مسلم بن یسار روایت کوي چې ابوبکر وویل: ‘مسلمان د هرې شي لپاره اجر ورکول کېږي، حتی د پښې یوه ټکر (زخم) لپاره هم۔‘

Do not kill anyone of the people who is in a covenant with Allah and thus behave treacherously towards Allah concerning His covenant, for then Allah will throw you down in the Fire upon your face.’ He narrated that Abu Bakr, may Allah be pleased with him, also said, ‘The right-acting people will be taken away, the foremost and then the next foremost until there only remain chaff, husks and dregs of people like those left over from dates and barley, for whom Allah will not be concerned or care.’ Sacid ibn Mansur narrated in his Sunan that Mucawiyah ibn Qurrah narrated that Abu Bakr as-Siddiq, may Allah be pleased with him, used to say in his supplication, ‘O Allah, make the best of my life the last of it, and the best of my action its seals and the best of my days the day I meet You.’ Ahmad narrated in az-Zuhd that al-Hasan said: It has reached me that Abu Bakr used to say in his supplication, ‘O Allah, I ask You that which is best for me at the end of the affair. O Allah, make the last that You give me of good Your good pleasure and the highest ranks in the Gardens of Bliss.’ He narrated that cArfajah said: Abu Bakr, may Allah be pleased with him, said, ‘Whoever is able to weep let him weep, and if not let him endeavour to weep.’ He narrated that cAzrah narrated: Abu Bakr, may Allah be pleased with him, said, ‘Two reds have destroyed them (women): gold and saffron.’ He narrated that Muslim ibn Yasar narrated that Abu Bakr said, ‘The Muslim is rewarded for everything, even a hurt (in the foot)

د یوه ډبرې له امله، د هغه د بوټ د تسمې د ټوټیدو له امله، یا د هغه د مړۍ څخه د یوې توکې له امله چې هغه یې ورک کړي او ډار یې وي، بیا یې د جامې په تاخ کې ومومي.» هغه روایت کړي چې میمون بن مهران ویلي: ابوبکر ته یو لوی وزرونو توره کاغه راوړل شوه، هغه یې وګرځوله او ویې ویل: «هیڅ شکار نه نیول کیږي او نه ونه غورځول کیږي مګر د هغه تسبیح له امله چې غفلت یې وکړ.» البخاري په الادب کې روایت کړی، او عبدالله بن احمد په زوائد الزهد کې، چې السنابحي روایت کړی چې هغه ابوبکر ته ویلي اورېدلی: «د ورور دعا د خپل ورور لپاره د الله د رضا لپاره، د قبلېدو تمه لري.» عبدالله بن احمد په زوائد الزهد کې د عبید بن عمیر څخه روایت کړی چې لبید شاعر ویلي چې هغه ابوبکر ته راغی او ویې ویل: «الله پرته هرڅه باطل دي.» ابوبکر وویل: «ته ریښتیا وویل.» هغه وویل: «او هر نعمت په حتمي ډول له منځه ځي.» هغه (ابوبکر) وویل: «ته دروغ وایې! د الله سره داسې نعمت دی چې نه له منځه ځي.» کله چې هغه واوښت، ابوبکر وویل: «شاید شاعر دا خبره د حکمت له کومې وویل.» د خپل رب د ویرې د شدت څرگندونې خبرې ابو احمد الحاکم روایت کړی چې معاذ بن جبل ویلي: ابوبکر یوه دیوال شوې باغچې ته ننوتو او د یوې ونې په سیوري کې د کبوترو یوه ډول وو، نو هغه اوښکاره کړ او بیا یې وویل: «خوشبوي خوشحالي تا ته، ای مرغه! ته د ونو څخه خوري، په ونو کې سیوری مومې، او بې له حساب الوتنه کوې. کاشکې ابوبکر ستا په شان وای.» ابن عساکر روایت کړی چې الاصمعي ویلي: کله چې ابوبکر ستاینه کېده، ویل به یې: «ای الله، ته زما نفس زما له ځانه ښه پېژنې، او زه زما نفس د دوی له پېژندو ښه پېژنم. ای الله، ما د هغه څه څخه ښه کړه چې دوی فکر کوي، او زما هغه ګناه وبخښه چې دوی نه پوهیږي، او زه د هغو خبرو له امله مه نیسه چې دوی وايي.» احمد په الزهد کې روایت کړی چې ابو عمران الجوني ویلي: ابوبکر وویل: «زه خوښ به وم چې د مؤمن غلام د غاړې یوه ویښته وای.» احمد نے کتاب الزہد میں روایت کیا کہ مجاہد نے کہا: ابن الزبیر خشوع کے خوف سے نماز میں کھڑے ہوتے تو لکڑی کے ٹکڑے کی طرح ساکت ہو جاتے، اور کہا: مجھے بتایا گیا ہے کہ ابوبکر بھی ایسے ہی تھے۔ اسی نے روایت کیا کہ الحسن نے کہا: ابوبکر نے فرمایا: اللہ کی قسم! میں چاہتا ہوں کہ میں وہ درخت ہوتا جس سے کھایا جاتا ہے اور جسے کاٹ دیا جاتا ہے۔ اسی نے روایت کیا کہ قتادہ نے کہا: مجھ تک یہ بات پہنچی ہے کہ ابوبکر نے فرمایا: میں چاہتا ہوں کہ میں وہ گھاس ہوتا جسے مویشی کھاتے ہیں۔ اسی نے روایت کیا کہ ضمرہ بن حبیب نے کہا: ابوبکر الصدیق کے ایک بیٹے کی موت کا وقت آیا۔ وہ نوجوان ایک گدے کی طرف دیکھنے لگا۔ جب وہ فوت ہو گیا تو لوگوں نے ابوبکر سے کہا: ہم نے آپ کے بیٹے کو اس گدے کی طرف دیکھتے ہوئے پایا تھا۔ انہوں نے اسے گدے سے ہٹایا تو اس کے نیچے پانچ یا چھ دینار ملے۔ ابوبکر نے ایک ہاتھ دوسرے پر بار بار مارا اور فرمایا: بے شک ہم اللہ ہی کے ہیں اور بے شک ہم اسی کی طرف لوٹنے والے ہیں۔ فلاں! میرا خیال ہے کہ تمہاری کھال اس کے لیے کافی نہیں ہوگی۔ اسی نے روایت کیا کہ ثابت البنانی نے روایت کیا کہ ابوبکر یہ شعر بطور ضرب المثل پڑھا کرتے تھے:

caused by a stone, the breaking of his sandal’s thong, or some article in his sleeve which he misses and fears for, then finds it in the fold (of his garment).’ He narrated that Maymun ibn Mihran said: Abu Bakr was brought a crow with large wings and he turned it over and said, ‘No game is caught nor tree lopped but because of the glorification it neglected.’ Al-Bukhari narrated in al-Adab, and cAbdullah ibn Ahmad in the Zawa’id az-Zuhd that as-Sunabihi narrated that he heard Abu Bakr saying, ‘The supplication of the brother for his brother for the sake of Allah is expected to be answered.’ cAbdullah ibn Ahmad in the Zawa’id az-Zuhd narrated from cUbayd ibn cUmayr that Labid the poet said that he came to Abu Bakr and said, ‘Every thing apart from Allah is false.’ Abu Bakr said, ‘You have told the truth.’ He said, ‘And every bliss inevitably fades away.’ He (Abu Bakr) said, ‘You lie! With Allah there is a bliss that does not pass away.’ When he turned away Abu Bakr said, ‘Perhaps the poet said the word from wisdom.’ His words indicative of the strength of his fear of his Lord Abu Ahmad al-Hakim narrated that Mucadh ibn Jabal said: Abu Bakr entered a walled garden and there was a species of pigeon in the shade of a tree, so he sighed and then said, ‘Fragrant good fortune to you, bird! You eat of the trees, you find shade in the trees, and you fly off without reckoning. Would that Abu Bakr was like you.’ Ibn cAsakir narrated that al-Asmaci said: When Abu Bakr was praised he used to say, ‘O Allah, You know my self better than I do, and I know my self better than they do. O Allah, make me better than what they think, and forgive me for what they don’t know, and don’t take me to task for what they say.’ Ahmad narrated in az-Zuhd that Abu cImran al-Juni said: Abu Bakr said, ‘I would love to be a hair in the side of a believing slave.’ Ahmad narrated in az-Zuhd that Mujahid said: Ibn az-Zubayr used to be like a piece of wood, when he stood in prayer, out of fearful humility and he said, ‘I have been told that Abu Bakr was like that.’ He narrated that al-Hasan said: Abu Bakr said, ‘By Allah, I wish that I was this tree which is eaten (from) and chopped down.’ He narrated that Qatadah said: It has reached me that Abu Bakr said, ‘I wish that I was herbage which cattle eat.’ He narrated that Damrah ibn Habib said: Death came to a son of Abu Bakr as-Siddiq. The young man began to glance towards a mattress. When he died they said to Abu Bakr, ‘We saw your son glancing towards the mattress.’ They removed him from the mattress and found underneath it five or six dinars. Abu Bakr struck his hand upon the other repeatedly saying, ‘ Truly, we belong to Allah and truly we are returning to Him. So and so, I don’t think your skin would be ample enough for it.’ He narrated that Thabit al-Banani narrated that Abu Bakr used to quote this poem as a proverb:

«تا چې ته د محبوب په مرګ ژړې، هغه بیا ستا په مرګ ژاړي، او ځوان هغه هیله لري چې نه پوره کیږي.» ابن سعد روایت کوي چې ابن سیرین ویل: د پیغمبر ﷺ څخه وروسته هیڅوک داسې نه و چې د هغه څه څخه چې نه پوهیده، ډیر ویره ولري لکه ابوبکر. او د ابوبکر څخه وروسته هیڅوک داسې نه و چې د هغه څه څخه چې نه پوهیده، ډیر ویره ولري لکه عمر. ځینې وخت به یوه قضیه ابوبکر ته راتله چې د هغې لپاره به یې په کتاب الله کې سرچینه نه موندله او نه به یې په سنت کې څه اثر یا روایت موندلی، نو به یې ویل: «زه به په خپله رایه کې کوښښ وکړم. که سمه وه نو له الله ده، او که غلطه وه نو له ما ده، او زه د الله څخه بخښنه غواړم.»

‘You will continue lamenting the death of a beloved until you are him, and the youth hopes a hope which he dies short of (attaining).’ Ibn Sacd narrated that Ibn Sirin said: No-one after the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, was as much in awe of what he did not know as Abu Bakr. No-one after Abu Bakr was as much in awe of what he did not know as cUmar. Sometimes a case would come before Abu Bakr for which he could find no source in the Book of Allah nor any trace or tradition in the Sunnah and so he would say, ‘I will exert myself to arrive at my own conclusion. If it is right then it is from Allah. If it is wrong it is from me and I seek forgiveness of Allah.’