د عربي اصطلاحاتو فرهنګ
Glossary Of Arabic Terms
اذان - د لمانځنې بلنه، مؤذن - هغه څوک چې لمانځنې ته بلنه ورکوي۔
adhan - the call to prayer, mu’adhdhin - the one who calls to prayer.
آخرت — راتلونکی ژوند، بل ژوند.
Akhirah - what comes later, the next life.
عالِم – د علم خاوند. «عالِم هغه څوک دی چې پوهیږي، بیا د خپل علم سره سم عمل کوي، او چې علم یې د هغه د عمل سره موافق وي.» دا خبره سیدنا علي رضي الله عنه کړې ده. امیر – مشر، قوماندان. امیر المؤمنین – د مؤمنانو مشر، یو عزتناک لقب چې خلیفه ته ورکول کیږي. امارت – امیریت.
calim pi. culama - a man of knowledge. ‘The ‘calim is only someone who knows, then acts according to what he knows, and whose knowledge is in accord with his action,’ Sayyiduna cAli, amir — commander. Amir al-Mu’minin — the Commander of the Believers, a title of respect given to the khalifah. Imarah — amirate.
انصار - لغوی معنی مددګاران، هغه د مدینې خلک چې د الله رسول ﷺ یې په ښه راتګ ويلې او مرسته یې ورسره کړې. وګورئ: مهاجرین.
Ansar - lit. Helpers, the people of Madinah who welcomed and aided the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace. See also Muhajirun.
عقیقه: د ماشوم د زیږیدو په وخت کې کیږي، کله چې د ماشوم سر وتراشل کیږي، د ویښتانو وزن په نقره صدقه ورکول کیږي، او یوه پسه ذبح کیږي او غوښه له نورو سره شریکه کیږي او ورکول کیږي.
caqiqah - at the birth of a child when the head is shaved and the hair’s weight in silver given away as sadaqah, and a sheep sacrificed and the meat shared with others and given away.
عرفات - هغه دښت چې حاجیان د حج په مهم ورځ کې په دعا او زارۍ کې ودریږي.
Arafah - the plain upon which the pilgrims stand during the pivotal day of the Hajj in prayer and supplication.
آیه ـ پی. آیات ـ یوه نښه، معجزه او د قرآن یوه آیت.
ayah pi. ayat - a sign, miracle and a verse of the Qur’an.
البیت المقدس - لغوی معنی: پاک کور، یعنی د بیت المقدس جومات یا ټول بیت المقدس (یروشلم).
al-Bait al-Maqdis - lit. The Purified Dwelling, i.e. the mosque of Jerusalem or all of Jerusalem.
بیت المال - لفظي معنی د مال کور، هغه ځای چې د مسلمانانو ټول راټول شوي زکات او نور عاید تر ویش مخکې پکې ساتل کیږي.
bait al-mal - lit. House of Property, where the collected zakat of the Muslims and other revenues are stored while awaiting distribution.
البقیع - د مدینې هغه قبرستان چې ډیری صحابه کرام، رضی الله عنهم، پکې ښخ دي.
al-Baqic- the graveyard of Madinah where many of the Companions, may Allah be pleased with them, are buried.
دجّال - لغوي معنا: دروغجن، هغه دروغجن مسیح چې د هغه ښکاره کېدل د نړۍ د نږدې پای نښه ده.
Dajjal - lit. Liar, the false Messiah whose appearance marks the imminent end of the world.
دین - د ژوند معامله، لغوی معنا: د دوو لوریو ترمنځ د تبادلې پور (دَین)، په دې کارونه کې د خالق او مخلوق ترمنځ.
deen - the life-transaction, lit. the debt (<dayn) of exchange between two parties, in this usage between the Creator and the created.
ذکر - لغوی معنی یاد، ذکر کول. په عمومي مانا ټول عبادتونه ذکر دي. په عامه کارونه کې دا د الله تعالیٰ د نومونو یا ځانګړو الفاظو په تکرار سره د هغه یادول معنا ورکوي.
dhikr - lit. remembrance, mention. In a general sense all acts of worship are dhikr. In common usage it has come to mean invocation of Allah by repetition of His names or particular formulae.
ذمه - دین یا تړون، په ځانګړي ډول د یوه داسې تړون یا ژمنې ته ویل کیږي چې د مسلمانانو په خاوره کې د غیر مسلمانانو د ساتنې لپاره وي.
dhimmah - obligation or contract, in particular a treaty of protection for non-Muslims living in Muslim territory.
دینار - د سرو زرو یو سکه چې تخمیني ارزښت یې ۱۰۷ ډالر / ۵۷.۴ پونده (۲۰۰۸ کال) دی۔
dinar - a gold coin of approximate value $107/£57.4 (2008).
درهم - د سپینو زرو یو سکه چې تقریبي ارزښت یې ۳.۱۸ ډالر / ۱.۷۶ پونډ دی (۲۰۰۸ کال). یادونه وکړئ چې یوازې د زکات د حساب لپاره، ۱۰ درهمه ۱ دینار ته مساوي دي۔
dirham - a silver coin of approximate value $3.18/£1.76 (2008). Note that for zakat purposes only, 10 dirhams equals 1 dinar.
دنیا — یعنی هغه څه چې ټیټ دي او نږدې لاسته دي، «نړۍ». دا کلمه ډیره وخت د «ژوند» صفت وي، نو په دې ډول معنا لري: «ټیټ ژوند».
Dunya — what is lower and closer to hand, the ‘world’. The word is most often an adjective o f‘life’, thus meaning the ‘lower life’.
اختر: د رمضان د روژې د پای او همدارنګه د حج د پای هغه لمانځنه ده چې د عامې ټولنیز لمانځه، ذکر او یو بل ته د لیدنې او میلمستیا په ډول ترسره کیږي.
cEid - the celebration at the end of Ramadan and also at the end of the Hajj, marked by a general public prayer, dhikr and mutual visiting and hospitality.
فقیہ (فُقَهَاء) — د فقہ په علم کې پوه سړی، د فقہ عالم (لاندې وګورئ).
faqih fuqaha'- a man learned in knowledge offiqh (see below).
فتویٰ — یو معتبر شرعي حکم یا قضایي رائے ده چې یو فقیہ ترسره کوي، هغه مفتي چې د امیر له خوا اجازت لري.
fatwa - an authoritative legal opinion or judgement made by a faqih who is a Mufti authorised by an amir.
فقه - د شریعت د پوهیدو علم د واجباتو، مستحباتو، سنتونو، مباحو، مکروہو او حرامو کارونو له پلوه.
fiqh - science of understanding the sharicah in terms of the obligations, recommendations, sunnahs, permitted matters, disapproved and forbidden matters.
فتنه - هغه ازمېنت یا مصیبت چې په هغې کې انسان ازمول کېږي او ثابتېږي، وسوسه او ترغیب، کورنۍ جګړه او شخړه، ډلبندي او وژل. په اصل کې د «سوځېدو» معنا لرونکي یو ریښه څخه اخیستل شوې ده، د فلز لکه سرو زرو د سوځولو په معنا چې ترڅو ناپاکي ترې لرې شي.
fitnah - a trial or affliction whereby one is tried or proved, a temptation, civil war and strife, faction and slaughter. Originally derived from a root meaning ‘burning’, with the sense of the burning of a metal such as gold to remove the dross.
غسل - د ټول بدن مینځل چې اسلام ته داخل شي، د جنسي عمل یا منی بهیدو وروسته، یا د اونیزې جمعې او د اختر د لمانځه لپاره چمتووالي.
ghusl - a washing of the entire body in order to enter Islam, after sexual intercourse or ejaculation, or preparatory for the weekly Jumucah and ‘Eid prayers.
حَدّ پي. حُدُود - لغوي معنا: د الله حدود، د حلال او حرام ترمنځ پولې. د حَدّ سزاوې هغه ځانګړې ثابتې سزاوې دي چې شریعت د ځانګړو جرمونو لپاره ټاکلې دي.
hadd pi. hudud - lit. the limits, Allah’s boundary limits for the halal and the haram. The hadd punishments are the specific fixed penalties laid down by sharicah for specified crimes.
حدیث ج. احادیث — د ویلې خبرې، په ځانګړې توګه د پیغمبر محمد ﷺ خبرې. د سنت سره یې ګډ نه کول په کار دي۔ Note: Pashto script here: the instruction says Pashto script. The translation should be in Pashto, but my output above is Pashto with a rendering error? Let me correct it properly. حدیث، ج. احادیث — د ویلو شوو خبرو ته وایي، په ځانګړې توګه د پیغمبر محمد ﷺ خبرې. دا د سنت سره ګډ نه کړئ۔
hadith pi. ahadith — reported speech, particularly of the Prophet Muhammad, may Allah bless him and grant him peace. Not to be confused with Sunnah.
حج — د مکې مکرمې ته کال په کال کیدونکی زیارت۔ حلال — د شریعت له مخې جواز لرونکی۔ حرام — د شریعت له مخې منع شوی۔ همدارنګه، هغه ځای یا شی چې څوک یې ته سپکاوی نشي کولی۔
Hajj — the yearly pilgrimage to Makkah halal - permitted by the sharicah haram - forbidden by the sharicah-, also an inviolable place or object.
حسن - لغوی معنی: نیک، ښکلی، او په دې توګه د حدیثو یوه ډول دی، چې معتبر دی، خو سند یې بشپړ نه دی.
hasan - lit. good, beautiful, and thus a category of hadith, which is reliable, but whose isnad is not perfect.
حوض، یعنی د پیغمبر محمد ﷺ هغه "حوض" چې د قیامت په ورځ به ورسره وي، چې د جنت له دریابونو ډکیږي، او له هغه څخه به هغه مؤمنانو ته اوبه ورکوي. څوک چې له هغې څخه وڅښي، نو بیا به هیڅکله تږی نشي.
hawd - the ‘pond’ of the Prophet Muhammad, may Allah bless him and grant him peace, on the Last Day, which is replenished by rivers from the Garden and from which he will give the believers to drink. Whoever drinks from it will not thirst again.
حجاب - پرده، د بالغو میرمنو لخوا د خپلو ویښتانو او د بدن ټولو برخو پټول، پرته له مخ او لاسونو څخه.
hijab - veil, the covering by adult women of their hair, and all of their bodies excepting the face and hands.
حجاز - د عربستان لویدیځه سیمه ده چې مکه مکرمه او مدینه منوره پکې شامل دي.
Hijaz - the western area of Arabia which includes Makkah and Madinah.
حجر — د کعبې په یوه اړخ کې نیم دایروي، بې چته کوټه، چې دېوال یې د هغه اصلي ودانۍ شکل ښیي چې د پیغمبرانو ابراهیم او اسماعیل علیهما السلام لخوا جوړه شوې وه.
Hijr — the semi-circular un-roofed enclosure at one side of the Kacbah, whose wall outlines the shape of the original building built by the Prophets Ibrahim and Ismacil, peace be upon them.
هجرت - د الله په لاره کې کډه کول۔ اسلام خپل تاریخ (چې د AH ‘After Hijrah’ په توګه ښودل کیږي) د نبي ﷺ د هجرت څخه، له مکې څخه مدینې ته، پیل کوي۔
hijrah - emigration in the way of Allah. Islam takes its dating (indicated by AH ‘After Hijrah’) from the Hijrah of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, from Makkah to Madinah.
احرام - هغه حالت ده چې د حج یا عمرې د ادا کولو لپاره ننوتل کیږي، چې د نارینه وو لپاره دوه ټوټې کپړه اغوستل هم شامل دي چې دې ته احرام وایي.
ihram - state entered to perform Hajj or cUmrah, which includes, for males, wearing two pieces of cloth also known as ihram.
امام - هغه څوک چې مشري کوي، ډیری وخت د امیر یا خلیفه لپاره کارول کیږي۔
imam - the one who leads, often a term for the amir or khalifah.
«هغه مشران او مشر ملګري چې خلکو ته امر کوي او خلک د هغوی امر مني.» (ابوبکر صدیق رضي الله عنه). اوس دا اصطلاح ډیر ځله یوازې هغه کس ته کارول کیږي چې خلکو ته په لمانځه کې مشري کوي.
‘Leaders and nobles who order them (the people) and they obey them.’ (Sayyiduna Abu Bakr). It is now more often restricted to one who leads people in prayer.
امامه — د امام منصب، امامت؛ ایمان — زړه کې باور او ژبې باندې اقرار۔
imamah — imamate, the office of imam, iman - belief in the heart and affirmation on the tongue.
ان شاء الله
insha’Allah - if Allah wills.
اقامه: د لمانځنې د قائمولو عمل، او هغه اعلان چې د لمانځه څخه سمدلاسه مخکې د مسجد د خلکو د راټولولو لپاره کیږي۔
iqamah - the act of establishing the prayer, and also the call made immediately prior to prayer in order to summon the people in the mosque.
د اسناد: د یوې حدیث د نقل کولو زنځیر.
isnad - chain of transmission of a hadith.
د اسراء، د پیغمبر ﷺ د شپې سفر دی، چې له مکې څخه بیت المقدس ته وشو، او له هغه ځایه هغه د معراج (د آسمانونو ته د پورته کیدو) لپاره لاړ.
Isra - the Night Journey of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, from Makkah to Jerusalem from whence he went on the Micraj (the ascension through the heavens).
اعتزال — لغوی معنی کنارہ کشی یا علیحدگی ہے، اور اسی وجہ سے وہ عقیدہ جس کے ماننے والے اُس گروہ نے اختیار کیا جو حسن بصری کی مجلس سے الگ ہو گیا، اور یہی لوگ معتزلہ کے نام سے مشہور ہوئے۔
ftizal — lit. withdrawal or secession, and thus the theology of that group which withdrew from the circle of Hasan al-Basri, who became know as Muctazilah.
جاهلیت - د نادانۍ زمانه، د اسلام له راتګ مخکې جماعت — ډله، په ځانګړې توګه هغه ډله چې یو ځای لمونځ کوي.
Jahiliyyah - the Time of Ignorance, before the coming of Islam jama0ah — the group, particularly referring to the group of people performing the prayer together.
جهاد - جدوجهد، په ځانگړې توگه د اسلام د دفاع او د هغې د تاسیس لپاره جنگ.
jihad - struggle, particularly warfare to defend and establish Islam.
جن - پټ مخلوقات چې د دوۍ له بې دوده اور څخه پیدا شوي دي او د انسانانو سره په ځمکه کې ژوند کوي.
jinn - unseen beings created of smokeless fire who cohabit the earth with mankind.
جزیه - هغه ماليات دی چې د پخوانیو الهي کتابونو پیروانو باندې لګول کیږي، کله چې دوی د اسلامي حکومت لاندې د اوسیدو تړون وکړي (وګورئ: ذمه). دغه ماليات په هر بالغ نارينه باندې په کال کې څلور دینارو وو. دا خبره جالبه ده چې دغه مقدار په اوسني وخت کې (۲۰۰۸ کال) نږدې ۴۲۸ ډالره یا ۲۳۰ پونډه کیږي.
jizyah - a tax levied on people of previous revelations who make a contract to live under Muslim rule (see dhimmah). The tax was four dinars per adult male per year. It is interesting to note that this sum in present terms (2008) is approximately $428/£230.
جمادی الاولی - د مسلمانانو د قمري کال یوه میاشت.
Jumada al-Ula - a month of the Muslim lunar calendar.
جمادی الآخرہ - د مسلمانانو د قمری کال یوه میاشت۔
Jumada al-Akhirah - a month of the Muslim lunar calendar.
جمعہ - جمعے کا دن، اور خاص طور پر اس دن ادا کی جانے والی نماز، جس میں تمام بالغ مردوں پر حاضر ہونا واجب ہے، اگر وہ استطاعت رکھتے ہوں اور اس کی شرائط پوری ہوں۔
Jumucah - Friday, and particularly the prayer performed on that day which it is necessary for all adult males to attend if they are able and if its conditions are fulfilled.
جنب: هغه حالت چې د جماع یا منی راوتو وروسته پیدا کیږي، او د بدن بشپړ مینځل چې غسل نومیږي، ته اړتیا لري.
junub - condition after sexual intercourse or ejaculation, requiring the complete washing of the body known as ghusl.
کفَرَ - هغه حق پټ کړ، هغه ناشکری وکړه، هغه انکار وکړ؛ له همدې کبله کفر یعنې انکار، کافر یعنې انکار کوونکی، جمع يې: کافرون/کفّار.
kafara - he covered over the truth, he showed ingratitude, he disbelieved, thus kufr disbelief, kajir disbeliever pi. kajirun/kujfar.
کلام - لغوی معنا خبرے یا وینا دی، خو په اصطلاح کې د ایمان د عقایدو د څیړلو علم هم دی.
kalam - lit. speech, but also the science of investigating the tenets of iman.
خلیفہ پہ. خلفاء — لغوی معنی: جانشین۔ دا دواړه معنی لري: یو د آدم علیہ السلام مرتبه، یعنی هغه څوک چې د الله تعالی په مخلوق کې د هغه ځای ناستی وي، او بل د رسول الله ﷺ جانشین یا خلیفه۔
khalifah pi. khulafa’ — lit. successor, both the rank of Adamic man, one who stands in for Allah in His creation, and a Caliph or successor of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace.
د خلافت دفتر
khilafah - the office of the khalifah.
خوارج—یوه ډله چې په دې عقیده وه چې لوی ګناهونه کول مسلمان کافر کوي۔
Khawarij—a sect who believed that committing major wrong actions turns a Muslim into an unbeliever.
الخلفاء الراشدون - (د خلیفه لاندې وګورئ) هغه خلیفګان چې سمه لاره یې غوره کړه۔
al-Khulafa’ ar-Rashidun - (see khalifah above) the khulafa’ who took the right way.
خطبه — د عامه وینا، په ځانګړې توګه د جمعې یا د اختر د لمانځه په ورځ په جومات کې.
khutbah — public address, particularly in the mosque on Friday or one of the cEid prayers.
کنیت - د احترام او مینې یوه داسې لاره چې د څوک په نامه بلل کیږي، لکه د «فلانی پلار»، د «فلانی مور» یا د «فلانی زوی یا لور».
kunyah - a respectful and affectionate way of calling, such as the ‘father of so-and-so’, the ‘mother of so-and-so’ or the ‘son or daughter of so-and-so’.
معرفہ - لغوی طور پر پہچان، جو اپنے پہلے درجے میں اللہ اور اس کے رسولوں علیہم السلام کے بارے میں ان امور کا عقلی علم ہے جن کا جاننا ضروری ہے، اور پھر یہ گہرائی اختیار کر کے علمی علم کے بجائے عرفان بن سکتا ہے۔
ma.crifah - lit. recognition, which in its first level is a rational knowledge of what is necessary to know about Allah and His Messengers, peace be upon them, and which can then deepen to become gnosis rather than scholastic knowledge.
مغرب - مغرب، په ځانګړې توګه شمال لويدیځ افريقا.
Maghrib - the West, specifically northwest Africa.
المسجد الحرام، د مکې مکرمې مسجد.
al-Masjid al-Haram - the Inviolable Mosque of Makkah.
مرفوع — هغه حدیث چې نبي کریم ﷺ ته منسوب وي.
marfuc— a tradition ascribed to the Prophet, may Allah bless him and grant him peace.
مولیٰ - «یو بادار»، یعنی آزاد شوی غلام، مگر دا کلمه د خپل پخوانی بادار لپاره هم کارول کیږي.
mawla - ‘a master’, the freed slave but also his former master.
منبر: هغه پوړۍ چې امام پرې ودریږي او د جمعې په ورځ خطبه ورکوي.
minbar — steps on which the imam stands to deliver the khutbah on the day of Jumucah.
مهاجرین: د رسول الله ﷺ هغه صحابه کرام چې اسلام یې د مدینې څخه بهر قبول کړ او مدینې ته هجرت یې وکړ، په ځانګړې توګه هغه څوک چې د مکې څخه له ده سره راغلل۔
Muhajirun - Companions of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, who accepted Islam outside Madinah and emigrated to Madinah, particularly those who came with him from Makkah.
محرم - د مسلمانانو د قمري کال لومړۍ میاشت.
Muharram - the first month of the Muslim lunar year.
مؤمن، جمع: مؤمنون او مؤمنین - یو ایماندار (د ایمان لاندې وګورئ).
mu’min, pi. mu’minun and mu’minin - a believer (see iman above).
المرجئة: یوه ډله چې په غیر مسؤولانه برخورد سره ښکاره کیږي، په دې مانا چې دوی داسې فکر کاوه چې «مؤمنان» د هغو ناوړه عملونو له امله په خپل ایمان کې نه کمیږي چې کوي.
al-Murji ’ah - a sect which was characterised by an indulgent attitude towards wrong action in the sense that they felt that ‘believers’ would not be diminished in their iman by the wrong actions they did.
مرسل: هغه حدیث چې د پیغمبر ﷺ طرف ته مستقیم منسوب شي، لخوا د یوه تابعي یا تابعي تابعي، کله چې دا معلومه نه وي چې د کوم صحابي څخه نقل شوی دی۔
mursal- a hadith attributed directly to the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, by one of the Followers or Followers of the Followers when it is not known from which Companion it was transmitted.
مصحف: د قرآن کریم یوه لیکلې نسخه.
mushaf- a written copy of the Qur’an.
مسند - هغه کتاب چې احادیث یې د هغوی د سند له مخې ترتیب شوي وي، د بیلگې په توګه، مؤلف د مسند الصدیق یادونه کوي چې د ابوبکر رضي الله عنه څخه روایت شوي احادیث پکې راغلي دي.
musnad - a book containing ahadith arranged according to their isnad, e.g. the author mentions the Musnadas-Siddiq which contains ahadith narrated by Abu Bakr, may Allah be pleased with him.
مُتعه - د جاهلیت د عربو په منځ کې یوه موقتي واده کولو بڼه وه، چې پیغمبر ﷺ منع کړه.
mufah - a temporary form of marriage common among pre-Islamic Arabs which was prohibited by the Prophet, may Allah bless him and grant him peace.
متواتر - د حدیث لپاره ترټولو قوی سند. دا هغه وخت دی کله چې د اصحابو یوه شمیر د حدیث متن د ډیرو پوهو تابعینو ته روایت کړی وي، چې هر یو یې په نوبت سره د ډیرو وروستیو زده کوونکو ته نقل کړی وي، او داسې نور، ترڅو د حدیث په اړه هیڅ شک پاتې نشي.
mutawatir - the strongest isnad possible for a hadith. This is when a number of Companions have narrated the text of the hadith to large numbers of knowledgeable Followers who each in turn transmitted it to numbers of later students, etc., so that there is no possible doubt about the hadith.
القدریہ - د مسلمانانو هغه فرقه چې د انسان په ازاد اراده باور د تقدیر په پر ځای ډیر کوي.
al-Qadariyyah - sect of Muslims who believe more in man’s freewill than in predestination.
قاضي — یو قاضي (قضاوت کونکی).
qadi — a judge.
رافضہ — شیعہ کا ایک گروہ جو ابوبکر اور عمر کے ساتھ ساتھ عثمان کو بھی رد کرنے کے لیے معروف ہے (برخلاف زیدیہ شیعہ کے، جو انہیں قبول کرتے ہیں)۔
ar-Rafidah — a group of the Shicah known for rejecting Abu Bakr and cUmar as well as cUthman (as opposed to the Zaydiyyah Shicah who accept them).
رکعت: د لمانځنې یوه بشپړه برخه چې د ولاړیدو، رکوع کولو او دوو سجدو څخه جوړه ده۔
rafcah pi. rakaca t- a complete unit of salah consisting of standing, bowing and two prostrations.
ارتداد — د عربو د بادیهنشینانو د بیرته اوښتلو یا د دین څخه د وتلو هغه پیښه چې د رسول الله ﷺ له وفات وروسته پیښه شوه.
ar-Riddah - the reneging or apostasy of the desert Arabs after the death of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace.
روح القدس — د پاکۍ روح، فرښته جبرئیل.
Ruh al-Quds — the Spirit of Purity, the angel Jibril.
سبیل — لاره، طریقه، ډیره وخت جهاد، «د الله لاره».
sabeel — a way, often jihad, ‘the way of Allah’.
السابقون الأولون — هم المهاجرون والأنصار الذين أسلموا قبل فتح مكة وجاهدوا بأنفسهم وأموالهم. الصدقة — جمع صدقات، وهي الإنفاق في سبيل الله، وتُستعمل كثيرًا بمعنى الزكاة.
as-Sabiqun al-Aivwalun — the First Foremost ones, i.e. those Muhajirun and Ansar who accepted Islam before the conquest of Makkah and strove with their lives and their wealth in jihad, sadaqah pi. sadaqat - giving in the way of Allah, often used synonymously with zakat.
صحیح - معتبر یا درست. د حدیثو د علم یوه تخنیکي اصطلاح ده چې د اسناد قوت ښیي.
sahih - authentic or sound. A technical term of the science of hadith which indicates the strength of the isnad.
السکینہ: لغوی معنی سکون اور اطمینان۔ اللہ کی حضوری کا وہ احساس جو بعض اوقات کسی نشانی کے ذریعے واضح ہو جاتا ہے، اور نیز دل کے سکون اور امن و اطمینان کی کیفیت۔
as-Sakinah -lit. tranquillity. The presence of Allah sometimes made clear by a sign, also the feeling of peace of mind and security.
صلاة - هغه لمونځ چې د قیام، د قرآن تلاوت، رکوع، سجدې او د ناستې څخه جوړ دی۔
salah - the prayer consisting of standing reciting Qur’an, bowing, prostrating and sitting.
د تراویحو لمونځ: هغه لمونځونه دي چې د رمضان په میاشت کې د ماښام د لمانځه (عشا) څخه وروسته ترسره کېږي.
salat at-tarawih - the prayers performed after the cIsha{night) prayer during Ramadan.
السقيفة: سایبان یا چت والا ځای، په ځانګړي ډول د بني ساعدې هغه سرپوشې ګالري ته ویل کیږي چې انصارو او د مهاجرینو ځینو کسانو د پیغمبر ﷺ د وفات وروسته د یوه خلیفه د ټاکلو لپاره پکې راټول شوي وو.
as-Saqifah - roofed building, particularly the roofed gallery of Bani Sacidah in which the Ansar and some of the Muhajirun met after the death of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, to choose a khalifah.
شهادت - د دې شاهدي ورکول او ګواهي ورکول چې له الله پرته بل هیڅ معبود نشته، او دا چې محمد د الله رسول دی، الله ورباندې درود او سلام وویني، یعنې د اسلام لومړی رکن.
shahadah - witnessing and bearing witness that there is no god but Allah and that Muhammad is the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, i.e. the first pillar of Islam.
شریعت - لغوی لحاظ سے یہ ایک راستہ ہے، اور خاص طور پر وہ راستہ جو کسی نخلستان میں پینے کے پانی تک اترتا ہے۔ یہ کسی قوم کا وہ قانونی طریقہ ہے جو ان کے نبی پر نازل ہونے والی وحی پر مبنی ہو۔ تاریخ کی آخری شریعت اسلام کی شریعت ہے، جو پہلی تمام شریعتوں کو منسوخ کر دیتی ہے۔
sharifah - lit. a road, and in particular the pathway leading down to drinking water at an oasis. It is the legal modality of a people based on the revelation of their Prophet. The last sharicah in history is that of Islam, which abrogates all previous shari‘ahs.
شوال - د اسلامي قمري کلینډر هغه میاشت چې د رمضان بلافاصله وروسته راځي.
Shawwal - the month of the Islamic lunar calendar immediately following Ramadan.
شیخ - لغوی معنی: یو بوډا سړی۔ هغه درناوی لقب چې د یو داسې سړي لپاره کارول کیږي چې لوی علم ولري یا په خپل قوم کې مشر وي۔ شیطان - یو شیطان، په ځانګړې توګه ابلیس۔
Shaykh - lit. an old man. Title of respect used for a man of great knowledge or a leader among his people shaytan - a devil, particularly Iblis.
شیعه - هغه ډله چې د علي، رضي الله عنه، د خلافت د مخکښ حق په ادعا باندې له مسلمانانو سره اختلاف وکړ.
Shicah - the sect which differed from the Muslims over their allegation of the prior right of cAli, may Allah be pleased with him, to the khilafah.
شرک - هغه نابخښل کیدونکی ګناه ده چې د الله سره د بل شی شریکول او هغه یا هغوی د الله سره یوځای عبادت کول.
shirk - the unforgivable wrong action of associating something in partnership with Allah and worshipping it or them along with Him.
صدق - راستی او په همدې سره صادق - راستګو سړی او صدیق - ډېر زیات راستګو او د حق تصدیق کوونکی.
sidq - truthfulness and thus sadiq - a truthful one and siddiq - one eminently truthful and affirmative of the truth.
سواک او مسواک - د کاراک ونې څخه پرې شوی د غاښونو چوټی۔
siwak and miswak - toothstick cut from the caraq tree.
سلطان — حاکم.
Sultan — the ruler.
سنت (جمع: سنن) - لغوی معنی: طریقہ، کسی شخص یا قوم کا عادتی طرزِ عمل۔ یہ لفظ تقریباً خاص طور پر اللہ کے رسول محمد ﷺ کے طرزِ عمل کے لیے استعمال ہونے لگا، لیکن اس میں خلفائے راشدین اور مدینہ کی پہلی نسل کے مسلمانوں کا عادتی طرزِ عمل بھی شامل ہے۔ سنن کا لفظ بعض مخصوص حدیث کے مجموعوں کے عنوان کے طور پر بھی اکثر استعمال ہوتا ہے۔
Sunnah pi. sunan - lit. a form, the customary practice of a person or group of people. It has come to refer almost exclusively to the practice of the Messenger of Allah, Muhammad, may Allah bless him and grant him peace, but also comprises the customary practice of al-Khulafa ar-Rashidun and of the first generation of Muslims in Madinah. Sunan is also a title often used for certain collections of hadith.
سورت - د قرآن کریم یوه لویه برخه ده چې د موضوعي مضمون له مخې یو ځای شوې وي او له آیتونو څخه جوړه وي. په قرآن کریم کې 114 سورتونه دي.
surah - a large unit of Qur’an linked by thematic content, composed of ay at. There are 114 surahs in the Qur’an.
تکبیر - د الله اکبر اعلان، یعنې «الله لوی دی» تلبیه - د حج او عمرې د زائر هغه ندا چې د مکې مکرمې په لور وایي: «لبیک اللهم لبیک، لبیک لا شریک لک لبیک... حاضر یم، ای الله، حاضر یم» تقوی یا تُقیٰ - لغوي معنا: ځان ساتل، ځان له ګناهونو او ناورو څخه ساتل؛ اصطلاحي معنا: د الله تعالی له ویرې سره د هغه اطاعت کول، ټول حرامات پرېښودل او ټول واجبات ترسره کول۔
takbir - the declaration Allahu Akbar - Allah is Greater’ talbiyah - the cry of the pilgrim to Makkah ‘Labbayk Allahumma labbayk At Your service, O Allah, at Your service ...’ taqiva or tuqa — lit. self-protecting, fearful obedience of Allah in avoiding all that is forbidden and undertaking all that is obligatory.
پس بلند درجات کا تعلق ان چیزوں سے دوری اختیار کرنے سے ہے جو ناپسندیدہ ہیں، اور ان کاموں کو اپنانے سے ہے جو مستحب ہیں، اور اسی طرح آگے۔
Higher degrees then involve avoiding that which is disapproved of and undertaking that which is recommended, and so on.
التصوف — تصوف. علماء کرام دا علم د هر مسلمان نارينه او ښځې په اړه فرض عين بولي.
at-Tasawwuf— Sufism. It is held by the culama to be a fard cayn - a science which is an individual obligation on every Muslim man and woman.
التوفيق: د سمې لارې ته لارښوونه کېدل، د الله تعالیٰ فضل.
at-tawfiq - being directed to the right direction, the grace of Allah.
امت - یوه ملت. د پیغمبر ﷺ امت، یعنی مسلمانان.
ummah - a nation. The Ummah of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, are the Muslims.
عمره: کوچکه حج، چې د کال په هر وخت کې د مکې مکرمې ته تللای شي.
cUmrah - the lesser pilgrimage to Makkah which may be undertaken at any time of the year.
د وِرد یا حِزب دواړه مترادف اصطلاحات دي چې د ذکر، د قرآن کریم د آیاتو او دعاګانو یوه ټاکلې برخه بیانوي، چې باید په ورځ یا شپې کې هر وخت په منظم ډول ولوستل شي. دویمه اصطلاح ډیره وخت په ځانګړي ډول د قرآن کریم د یوې شپږو نویسمې برخې د بیان لپاره کارول کیږي.
wird or hizb - two synonymous terms for a set portion of dhikr, ay at of Qur’an and supplications to be recited regularly at any time of the day or night. The latter often more particularly is used to refer to a portion of one sixtieth of Qur’an.
وضو - د لمانځنې (صلاة) د پاره د مخ او غږو لنډ مینځل.
wudu’ - the minor washing of the face and limbs in preparation for the salah.
زکات - د مالونو یوه ماليه ده. دا د الله تعالیٰ یوه عبادت دی او د اسلام د ارکانو (ناگزیر ستنو) څخه یوه ستنه ده. دا د ځینو ذخیره کیدونکو فصلونو، څاروو او نورو مالدارۍ، سرو زرو او سپینو زرو، د تجارت د توکو او نورو باندې لګول کیږي.
zakat - a wealth tax. It is an act of worship of Allah and one of the arkan (indispensable pillars) of Islam. It is levied on certain storable crops, cattle and other livestock, gold and silver, items of trade, etc.
او د ډلو په منځ کې وویشل شي، چې شامل دي: بې وزله او بې وسه کسان، مسافران، پورونکي، د غلامانو د آزادولو لپاره، او د الله په لاره کې {جهاد}.
and distributed among a number of categories including the needy and the bereft, travellers, the indebted, for the freeing of slaves, and in the way of Allah {jihad).