عثمان بن عفان بن أبي العاص بن أمية بن عبد شمس بن عبد مناف بن قصي بن كلاب بن مرة بن كعب بن لؤي بن غالب القرشي الأموي (المكي ثم المدني لاحقاً)، كنيته أبو عمرو، ويقال: أبو عبدالله، وأبو ليلى.

Uthman ibn cAffan ibn Abi’l-cAs ibn Umayyah ibn cAbd Shams ibn cAbd Manaf ibn Qusayy ibn Kilab ibn Murrah ibn Kacb ibn Lu’ayy ibn Ghalib al-Qurashi al-Amawi (al- Makki and then later al-Madani) Abu cAmr, and it has been said Abu cAbdullah and Abu Layla.

هغه د فیل د واقعې څلورم کال کې زېږیدلی و، او ډېر ژر یې اسلام قبول کړ، ځکه چې هغه له هغو کسانو څخه و چې ابوبکر الصدیق هغوی ته اسلام ته بلنه ورکړه. هغه په دواړو هجرتونو کې هجرت وکړ: لومړی حبشې ته او دوهم مدینې ته.

He was born in the sixth year after the Elephant, and he accepted Islam very early on, being one of those whom as-Siddiq called to Islam. He emigrated on both emigrations: the first to Abyssinia and the second to Madinah.

هغه د الله د رسول دی ﷺ د لور رقیه سره واده وکړ، د نبوت څخه مخکې، او هغه د بدر د جګړې په شپو کې د هغه سره مړه شوه. هغه د بدر څخه په دې سبب شاته پاتې شو چې رقیه ناروغه شوه، د الله د رسول ﷺ په اجازه، چې د غنیمت یوه برخه یې ده ته وټاکله او اجر یې ورکړ، او له همدې امله هغه د بدر د خلکو څخه شمیرل کیږي.

He married Ruqayyah the daughter of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, before prophethood, and she died with him during the nights of the Battle of Badr. He was held back from Badr, because of her becoming ill, with the permission of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, who assigned a portion of the spoils to him and rewarded him, and so he is counted among the people of Badr because of that.

یوه پیغام راوړونکی د بدر په جنګ کې د مسلمانانو د بریا خبر راوړ، په همدې ورځ چې دې د مدینې په ځای کې خاورو ته وسپارله. د الله رسول ﷺ د هغې له وفات وروسته د هغې خور ام کلثوم سره واده وکړ، او هغه وروسته د هجرت په نهمه کال کې د رسول الله ﷺ په نکاح کې وفات شوه.

A messenger brought the good news of the victory of the Muslims at Badr on the same day that they buried her in Madinah. The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, married him to her sister Umm Kulthum after her, and she later died [while married] with him in the ninth year of the Hijrah.

د علماؤ وویل: موږ داسې څوک نه پیژنو چې د یو نبي له غیره یې دوې لوڼې نکاح کړې وي، او ځکه هغه ذو النورین، یعنې د دوو رڼاګانو خاوند، په نوم مشهور دی.

The men of knowledge said: We don’t know of anyone who married two daughters of a prophet apart from him, and for that reason he is known as Dhu’n-Nurayn - the Possessor of Two Lights.

هغه د السابقون الاولون له جملې څخه و، د مهاجرینو لومړی و، د هغو لسو تنو له جملې څخه و چې د جنت زیری ورکړل شوی و، او د هغو شپږو تنو له جملې څخه و چې رسول الله ﷺ د وفات په وخت کې ټول له ځانه راضي و. هغه د هغو صحابه‌وو له جملې څخه و چې ټول قرآن یې یاد کړی و، او حقیقت دا دی چې ابن عباد وویل: «د خلفاوو څخه یوازې هغه او المأمون ټول قرآن یاد کړی و.» ابن سعد وویل: رسول الله ﷺ هغه د ذات الرقاع او غطفان د غزاګانو په وخت کې د مدینې د چارو لپاره خپل ځای ناسټ وټاکه.

He was one of the first outstrippers (as-Sabiqun al-Awwalun), the first of the Muhajirun, one of the ten for whom it was witnessed that they were destined for the Garden, and one of the six with whom the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, was pleased when he died. He was one of the Companions who memorised all of the Qur’an, and indeed Ibn cAbbad said, ‘None of the khulafa’ memorised all of the Qur’an except for him and al-Ma’mun.’ Ibn Sacd said: The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, appointed him as his deputy in charge of Madinah during the military expeditions to Dhat ar-Riqac and Ghatafan.

د هغه څخه یو سل څلویښت او شپږ حدیثونه د الله رسول ﷺ څخه روایت شوي دي.

One hundred and forty-six hadith of his have been narrated from the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace.

له دې ته ورته یوه حدیث هم له هغه څخه: زید بن خالد الجهني، ابن الزبیر، السائب بن یزید، انس بن مالک، زید بن ثابت، سلمة بن الاکوع، ابو امامة الباهلي، ابن عباس، ابن عمر، عبدالله بن مغفل، ابو قتادة، ابو هریره او نور صحابه کرام، الله ورڅخه راضي شه، او د تابعینو یوه لویه ډله (له هغوی څخه ابان بن عثمان، عبیدالله بن عدي، حمران او نور).

The following related hadith from him: Zaid ibn Khalid al-Juhani, Ibn az-Zubayr, as-Sa’ib ibn Yazid, Anas ibn Malik, Zaid ibn Thabit, Salamah ibn al-Akwac, Abu Umamah al-Bahili, Ibn cAbbas, Ibn cUmar, cAbdullah ibn Mughaffal, Abu Qatadah, Abu Hurayrah and other Companions, may Allah be pleased with them, and a great number of others of the Followers (of them Abban ibn cUthman, cUbaydullah ibn cAdi, Humran and others).

ابن سعد روایت کوي چې عبدالرحمن بن حاطب وویل: ما د رسول الله ﷺ له صحابه‌وو څخه داسې هیڅوک نه دی لیدلي چې کله یې حدیث بیان کاوه، نو له عثمان بن عفان څخه یې ډیر بشپړ او ډیر ښه بیان کړی وي، پرته له هغه سړي څخه چې د حدیث له عظمت څخه ویره لرله.

Ibn Sacd narrated that cAbd ar-Rahman ibn Hatib said: I saw none of the companions of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, who, when he narrated a hadith, narrated it more completely and more excellently than cUthman ibn cAffan, unless it was a man who was in awe of the hadith.

هغه روایت کوي چې محمد بن سیرین وویل چې عثمان د حج د مراسمو په پوهه کې د دوی ترټولو عالم و، او د هغه څخه وروسته ابن عمر.

He narrated that Muhammad ibn Sirin said that cUthman was the most knowledgeable of them in the rites of the Hajj, and then after him, Ibn cUmar.

امام بیهقی په خپل «سنن» کې روایت کوي چې عبدالله بن عمر بن ابان الجعفي وویل: زما مور کاکا حسین الجعفي وویل: «ایا تاسو پوهیږئ چې عثمان ولې «د دوو نورونو خاوند» بلل شو؟» ما وویل: «نه.» هغه وویل: «له هغه وخته چې الله تعالیٰ آدم عليه السلام پیدا کړ، تر قیامت پورې د یو پیغمبر له دوو لوڅو سره کوم بل څوک نکاح نه دی شوی، پرته له عثمان څخه، او له همدې کبله هغه «د دوو نورونو خاوند» بلل شو.» ابو نعیم روایت کوي چې حسن وویل: عثمان یوازې له دې کبله «د دوو نورونو خاوند» بلل شو، ځکه چې د هغه څخه پرته بل څوک نه دی پیژندل شوی چې د یو پیغمبر له دوو لوڅو سره یې دروازه تړلې وي.

Al-Bayhaqi narrated in his Sunan that cAbdullah ibn cUmar ibn Abban al-Jucfi said: My maternal uncle Hussein al-Jucfi said, ‘Do you realise why cUthman was called the Possessor of Two Lights?’ I said, ‘No.’ He said, ‘No-one has ever been united to two daughters of a prophet since Allah created Adam (nor will be) until the Hour n rises other than cUthman, and for that reason he was called the Possessor of Two Lights.’ Abu Nucaym narrated that al-Hasan said: cUthman was only called the Possessor of Two Lights because no-one is known of who closed his door upon two daughters of a prophet other than him.

خیثمہ نے فضائل الصحابہ میں اور ابن عساکر نے روایت کیا کہ علی بن ابی طالب سے عثمان کے بارے میں پوچھا گیا تو انہوں نے فرمایا: وہ ایک ایسا شخص ہے جسے اعلیٰ مجلس میں ذوالنورین (دو نوروں والا) کہا جاتا ہے۔ وہ رسول اللہ ﷺ کے داماد تھے، آپ کی دو بیٹیوں کے ساتھ۔

Khaythamah narrated in Fada'ilas-Sahabah and Ibn cAsakir that 1 Ali ibn Abi Talib was asked about cUthman and he said: That was a man who is called in the Highest Assembly the Possessor of Two Lights. He was the son-in-law of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, with two of his daughters.

المَلِينِيُّ نے ایک ایسی سند کے ساتھ روایت کیا ہے جس میں کچھ ضعف ہے کہ سہل بن سعد نے کہا: عثمان کو «ذو النورين» (دو نوروں والا) اس لیے کہا جاتا ہے کیونکہ وہ جنت میں ایک گھر سے دوسرے گھر کی طرف جائیں گے اور ان کے لیے دو بجلیوں کی چمک ظاہر ہوگی، اور اسی سبب سے ان کے بارے میں یہ بات کہی جاتی ہے۔

Al-Malini narrated with an isnad in which there is some weakness that Sahl ibn Sacd said: It is said about cUthman ‘the Possessor of Two Lights’ because he will pass from one abode to another in the Garden and there will gleam forth for him two flashes of lightning, and it is for that reason that is said about him.

هغه وفرمایل: هغه د جاهلیت په دوره کې د ابو عمرو کنیت ورکړ شو، بیا د اسلام په زمانه کې رقیه د هغه لپاره عبدالله زیږولی، نو هغه د هغه څخه خپل کنیت (ابو عبدالله) واخیست.

He said: He was given the kunyah of Abu cAmr in the Jahiliyyah, then in the time of Islam, Ruqayyah gave birth to cAbdullah for him, and he took his kunyah from him (Abu cAbdullah).

هغه مور اروی بنت کریز بن ربیعه بن حبیب بن عبد شمس (بن عبد مناف) وه، او د هغې مور ام حکیم البیضاء بنت عبد المطلب بن هاشم وه، او هغه د رسول الله ﷺ د پلار جڼه ورور وه. د عثمان مور د نبي ﷺ د پلار د خور لور وه.

His mother was Arwa bint Kurayz ibn Rabicah ibn Habib ibn cAbd Shams (ibn cAbd Manaf) and her mother was Umm Hakim al-Bayda’ bint cAbd al-Muttalib ibn Hashim and she was the twin sister of the father of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace. The mother of cUthman was the daughter of the paternal aunt of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace.

ابن اسحاق وویل: هغه د ابوبکر، علي او زید بن حارثه څخه وروسته لومړی سړی و چې اسلام یې قبول کړ۔

Ibn Ishaq said: He was the first to accept Islam after Abu Bakr, 'Ali and Zaid ibn Harithah.

ابن عساکر د مختلفو لارو له مخې روایت کړی چې عثمان د منځنۍ قامت خاوند و؛ نه لنډ و او نه اوږد، ښایسته مخ درلود، سپینه رنګ چې سور وهلی و، په مخ کې د چیچک نښې وې، ډیره ږیره یې درلوده، لوی غړي یې درلودل، پراخ اوږې یې درلودې، د پنډو پښو خاوند و، اوږده لاسونه یې درلودل، د دواړو لاسونو ویښتان یې پوښلي وو، ښکلي ویښتان یې درلودل خو د سر په مخکنۍ برخه کې ګنځل شوی و، د غاښونو په مخکنیو برخو کې د خلکو تر ټولو ښکلی و، زلفې یې د غوږونو لاندې راځیدې او دوی یې په ژیړ رنګ رنګولې، او غاښونه یې د سرو زرو سره مضبوط کړي وو۔

Ibn cAsakir narrated by various routes that cUthman was of middle stature - he was not short, nor was he tall - with a beautiful face, a fair complexion tinged with red, on his face the marks of smallpox, with a full beard, large-limbed, broad-shouldered, plump in the shank, long in the forearms, hair covering both his forearms, curly-haired but balding to the fore of his head, the most beautiful of people in the fore-teeth, his locks fell beneath his ears and he coloured them with yellow, and he had strengthened his teeth with gold.

ابن عساکر روایت کوي چې عبدالله بن حزم المزني وویل: ما عثمان بن عفان لیدلی و، او ما هیڅ سړی یا ښځه داسې نه ده لیدلې چې مخ یې له هغه څخه ښکلی وي.

Ibn cAsakir narrated that cAbdullah ibn Hazm al-Mazini said: I saw cUthman ibn cAffan and I have never seen a man or a woman! with a more beautiful face than him.

هغه روایت کوي چې موسیٰ بن طلحہ وویل: عثمان بن عفان د خلقو تر ټولو ښکلی سړی وو۔

He narrated that Musa ibn Talhah said: cUthman ibn cAffan was the most beautiful of people.

ابن عساکر روایت کوي چې اسامه بن زید وویل: رسول الله ﷺ ما د عثمان کور ته یو لوښی راکړ چې په هغه کې غوښه وه. زه داخل شوم، او رقیه رضي الله عنها ناسته وه.

Ibn cAsakir narrated that Usamah ibn Zaid said: The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, sent me to cUthman’s house with a dish in which was meat. I went in, and there was Ruqayyah, may Allah be pleased with her, seated. 1

ما د رقیه مخ یو ځل وکتل او بل ځل د عثمان مخ. کله چې بیرته راغلم، نو د الله رسول ﷺ راڅخه پوښتنه وکړه او راته ویې ویل: «ایا ته دوی ته ننوتلې؟» ما وویل: «هو.» هغه وفرمایل: «ایا تا د دوی په شان ښکلی جوړه لیدلې ده؟» ما وویل: «نه، ای د الله رسوله ﷺ.» ابن سعد روایت کړی چې محمد بن ابراهیم بن الحارث التیمي وویل: کله چې عثمان بن عفان مسلمان شو، د هغه تره الحکم بن ابي العاص بن امیه هغه ونیو، په رسي یې وتړ او ویې ویل: «ایا ته غواړې چې د خپلو پلرونو دین پریږدې د یو نوي ایجاد شوي دین لپاره؟ د الله په قسم، تر هغه به دې نه پریږدم چې ته هغه کار پریږدې چې پرې اخته یې.» عثمان وویل: «د الله په قسم، زه به یې هم نه پریږدم او نه به یې هم پریږدم.» کله چې الحکم د هغه په دین کې استقامت ولید، نو هغه یې پرېښود.

began to look at the face of Ruqayyah one time and another time at the face of cUthman. When I returned, the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, questioned me and asked me, ‘Did you go in to them?’ I said, ‘Yes.’ He said, ‘Have you seen a couple more beautiful than them?’ I said, ‘No, Messenger of Allah.’ Ibn Sacd narrated that Muhammad ibn Ibrahim ibn al-Harith at-Taymi said: When cUthman bin cAffan became a Muslim, his paternal uncle, al-Hakam ibn Abi’l-cAs ibn Umayyah took hold of him, bound him with rope, and said, ‘Do you wish to leave the religion of your fathers for an innovated deeni By Allah, I will not leave you until you give up that which you are involved in.’ cUthman said, ‘By Allah, I will not give it up nor abandon it.’ When al-Hakam saw his firmness in his deen he left him.

ابو یعلی روایت کوی چې انس ویلي دي: لومړی هغه څوک چې د خپل کورنۍ سره حبشه ته هجرت وکړ، عثمان بن عفان و. پیغمبر ﷺ وفرمایل: «الله دواړو سره ملګرتیا وکړي. عثمان لوط څخه وروسته لومړی څوک دی چې د الله لپاره د خپلې کورنۍ سره هجرت کوي.» ابن عدي روایت کوي چې عایشې رضي الله عنها وویل: کله چې پیغمبر ﷺ خپله لور ام کلثوم وروسته ترې واده کړه، هغې ته یې وفرمایل: «ستا خاوند د ټولو سړو څخه هغه دی چې ستا نیکه ابراهیم او ستا پلار محمد ﷺ ته ډېر ورته دی.» ابن عدي او ابن عساکر روایت کوي چې ابن عمر ویلي دي: د الله رسول ﷺ وفرمایل: «موږ په عثمان کې زموږ د پلار ابراهیم ورته والی وینو.»

Abu Yacla narrated that Anas said: The first one to emigrate with his family to the Abyssinians was cUthman ibn cAffan. The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, ‘May Allah accompany the two of them. cUthman is the first to emigrate with his family for the sake of Allah since Lut.’ Ibn cAdi narrated that CA’ ishah, may Allah be pleased with her, said: When the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, married away his daughter Umm Kulthum, he said to her, ‘Your husband, of all men, is the one who most resembles your grandfather Ibrahim and your father Muhammad.’ Ibn cAdi and Ibn cAsakir narrated Ibn cUmar said: The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, ‘We find a resemblance in cUthman to our father Ibrahim.’