په تېرو فصلونو کې لیکوال هڅه کړې ده چې د مذهبونو، یعنې د اسلامي فقهي فکر ښوونځیو، تاریخي پرمختګ وښيي او په ټوله مسلمانه نړۍ کې د فقه د پرله‌پسې پراختیا او د یووالي کرکټر کې د دوی عمومي ونډه ښکاره کړي. دا ښودل شوي دي چې هغه ازاد فکر چې لومړنیو امامانو او د دوی مذهبونو ته ځانګړی و، د پیغمبر ﷺ له وخته تر پیړيو پورې، د یوې ځانګړې تینګښت او جامد توب په واسطه ځای نیول شوی دی. د شلمې پیړۍ له پیل راهیسې، نه یوازې مذهبونه د مذهبي اختلافاتو مرکزونه شوي، بلکې فقه هغه اصلي ژوندیتوب هم له لاسه ورکړی چې د اجتهاد په اصل کې ساتل شوی و، او په پایله کې د بدلیدونکو حالاتو سره ځان برابر نشو کولی. د مذهبي اختلاف او د فقه د نرمښت نشتوالي له امله، د اسلام دودیز پاکوالی، یووالی او متحرک ژوند په ټوله مسلمانه نړۍ کې ګواښ ته مخ شوی دی.

In the preceding chapters the writer has endeavored to trace and account for the historical development of Madh-habs, schools of Islamic legal thought, and to show their overall contributions to the progressive enrichment and unifying character of Fiqh within the Muslim world. It has been amply demonstrated that the liberal thinking which characterized the early Imaams and their Madh-habs, from the time of the Prophet (s.w.) down through the ages, has been staidly replaced by a certain rigidity and dogmatism. Since the late thirteenth century, not only have the madh-habs become spawning grounds of sectarianism, but Fiqh has lost its original vitality which was enshrined in the principle of Ijtihaad and thus it has not been able to keep pace with changing circumstances. As a result of Madhhab sectarianism and Fiqh inflexibility, the traditional purity, unity and dynamism of Islaam have been threatened throughout the Muslim world.