امام احمد بن حنبل (۷۷۸–۸۵۵ عیسوی)
Imaam Ahmad Ibn Hambal (778-855 Ce)
امام احمد د خپل استاد امام شافعي او د پخوانیو امامانو طریقه دوام ورکړه، په دې توګه چې د خپلو شاګردانو په زړونو کې د اسلام د سرچینو لوی احترام او د عالمانو د نظرونو د کورنۍ تقلید څخه کرکه پیدا کړي. خو ځکه چې د پخوانیو امامانو ځینو پیروانو کې تقلید ریښې ایستلې وې، امام احمد نور هم سخت اقدام وکړ. په داسې حال کې چې ابوحنیفه خپلو شاګردانو ته د خپلو ټولو نظرونو ثبتول نه خوښول، امام احمد د دوی څخه منع کړل چې د هغه د هیڅ نظر ثبتول وکړي. په همدې دلیل د هغه مذهب تر هغه وخته پورې په لیکلي بڼه نه دی راټول شوی، تر دې چې د هغه د شاګردانو زمانه راغله.
Imaam Ahmad carried on the tradition of his teacher, Imaam ash-Shaafi’ee as well as that of the earlier Imaams by trying to instill in his students a high respect for the sources of Islaam and a disdain for rigid imitation of scholars’ opinions. But, because Taqleed had begun to take root among some of the followers of the earlier Imaams, Ahmad took even more drastic action. Whereas Abu Haneefah discouraged his students from recording all of his opinions, Imaam Ahmad forbade them from recording any of his opinions at all. Thus, his Madh-hab was not compiled in written form until the era of his students.
احمد د تقلید په اړه خپلو خبرداریو کې ډیر څرګند و، لکه څنګه چې د هغه دا قول دی چې ابن قیم یې روایت کړی دی:
Ahmad was very explicit in his warnings against Taqleed, as is evident in the following saying of his recorded by Ibn Qayyim:
«زما د فتوو، نه د مالک، الشافعی، الاوزاعی یا الثوری د فتوو په ویړ کې مه ځه، بلکې (خپلې فتوې) هغه ځای څخه واخلئ چېرې چې دوی یې اخیستې دي۔»209 همداسې، د هغه په بل قول کې چې ابن عبدالبر روایت کړی دی، هغه وویل: «د الاوزاعی، مالک او ابو حنیفه نظرونه یوازې نظرونه دي، او زما په نزد دا ټول برابر دي، خو د حق او باطل حقیقي معیار احادیث دي۔»210
“Do not blindly follow my rulings, those of Maalik, ash-Shaafi’ee, al-Awzaa’ee or ath-Thawree, Take (your rulings) from whence they took theirs.”209 Similarly, in another of his statements recorded by Ibn ‘Abdul-Barr. He said, “The opinions of al-Awzaa’ee, Maalik and Abu Haneefah are simply opinions and to me they are all equal, but the real criterion for right or wrong is in the Hadeeths.”210
د امام د حدیثونو د غوره کولو مینه د رایو پر ځای دومره لویه وه، چې هغه به د یوې ضعیفې حدیث کوم، د استنباط شوي حکم پر ځای ترجیح ورکوله.
The Imaam’s preference for Hadeeths over opinions was so great that he used to prefer a weak Hadeeth over a deduced ruling.
اوهغه د رسول الله ﷺ د سنت سره لوی درناوی درلود، چې هغه یې د ۳۰،۰۰۰ څخه زیاتو حدیثونو په یوه لوی کتاب کې راټول کړل، چې نوم یې "المسند الکبیر" دی. دا درناوی دومره لوی وو چې هغه یې د هغو کسانو لپاره سخت خبرداری ورکړ چې د رسول الله ﷺ د حدیث د ردولو جرئت کوي. ابن الجوزي روایت کوي چې امام احمد ویلي دي: "هر هغه څوک چې د الله رسول ﷺ یو صحیح حدیث رد کړي، د هلاکت په لب کې دی."۲۱۱ رسول الله ﷺ خپلو صحابه کرامو او په عمومي ډول ټولو مسلمانانو ته دا حکم ورکړی و: "هغه څه چې له ما څخه اورئ، پر نورو ورسوئ، که څه هم دا یوه آیت (د قرآن) وي،"۲۱۲ ترڅو د الله تعالی لارښوونه تر ورځې قیامت د مسلمانانو ټولو نسلونو ته شتون ولري. له همدې امله امام احمد په پام او سړې ډول له هر هغه څه سره مبارزه وکړه چې کېدای شو د الله تعالی د لارښوونې په رسولو کې، په خپل نسل او راتلونکو نسلونو کې، خنډ وګرځي.
His respect for the Sunnah of the Prophet (s.w.), which he himself collected in a major work of over 30,000 Hadeeths called al-Musnad Al-Kabeer, was so great that he also gave severe warnings to those who would dare disregard a Hadeeth of the Prophet (s.w.). Ibn alJawzee reported that Imaam Ahmad said, “Whoever rejects an authentic Hadeeth of Allaah’s messenger (s.w.) is on the verge of destruction.”211 The Prophet (s.w.) had given the following order to his companions and Muslims in general: “Convey what you have heard from me, even if it is only a verse (from the Qur’aan),”212 in order that divine guidance would be available to all generations of Muslims until the Last Day. Because of that, Imaam Ahmad fought vigilantly against anything which could possibly interfere with the conveyance of divine guidance to his generation as well as those to come.
د ایقاظ الهمم، ص ۱۱۳۔
209 Eeqaadh al-Himam, p. 113.
210 جامع بیان العلم، ج ۲، ص ۱۴۹۔
210 Jaami Bayaan al-‘Ilm, vol.2, p. 149.
211 ابن الجوزي، المناقب، (بیروت: دار الآفاق الجدیدة، الطبعة الثانية، ۱۹۷۷ء)، ص ۱۸۲
211 Ibn al-Jawzee, al-Manaaqib, (Beirut: Daar al-Aafaaq al-Jadeedah, 2nd ed., 1977), p. 182