امام الشافعی، جس طرح اپنے استاد مالک کے، واضح الفاظ میں اس بات کی نشاندہی کی کہ اُس زمانے میں کسی کے لیے یہ ممکن نہیں تھا Note: the translation above was written in Urdu script, but the rules call for Pashto script. Here is the corrected Pashto version: امام الشافعي، جس ډول خپل استاد مالک، په ډاګه توګه دا خبره وښودله چې په هغه وخت کې د چا لپاره دا ممکنه نه وه205

Imaam ash-Shaafi’ee, like his teacher Maalik, pointed out in no uncertain terms that it was not possible for anyone at that time205

هم ته به دا ښه نه وه چې ټول هغه حدیثونه پوه شي چې له پیغمبر ﷺ څخه روایت شوي دي، یا دا چې ټول هغه حدیثونه یاد وساتي چې هغه ته رسیدلي وو. له همدې امله دوی ته ناسم فیصلې کول هم ناگزیر وو. دا پدې معنا وه چې یوازینۍ ښکاره او باوري لاره، چې په هر حال کې کارول کیدای شوه ترڅو معلومه شي چې کوم خبره سمه ده او کومه نه ده، د پیغمبر ﷺ سنت و. د حدیث عالم الحاکم د الشافعي یوه خبره راټوله کړې ده چې هغه ویلي دي: «زما له ډلې څخه هیڅوک داسې نشته چې د رسول الله ﷺ کوم سنت ورڅخه پاتې نه وي یا د هغه یو سنت د هغه په ذهن کې ورک نه وي؛ نو زه هر څه چې حکمونه وکړم یا هر څه چې بنسټیز اصول وړاندې کړم، په هغو کې به داسې خبرې وي چې د رسول الله ﷺ د حکمونو خلاف وي. له همدې امله سم حکم هغه دی چې رسول الله ﷺ یې ویلي دي، او هماغه زما حکم دی.»206

to be aware of all the Hadeeths which were narrated from the Prophet (s.w.) or to remember all Hadeeths which he had encountered, therefore, they were bound to make some wrong judgements. That meant that the only firm and reliable method, which could be utilized under all circumstances to decide what was correct and what was not, was the Sunnah of the Prophet (s.w.). The Hadeeth scholar al-Haakim collected a statement of ash-Shaafi’ee in which he said, “There is no one among us who has not had a Sunnah of Allaah’s Messenger (s.w.) elude him or have one slip his mind; so no matter what rulings I have made or fundamental principles I have proposed, there will be in them things contrary to rulings of Allaah’s messenger (s.w.). Therefore, the correct ruling is according to what Allaah’s messenger (s.w.) said, and that is my ruling.”206

امام (الشافعی) نے ایک اور بہت اہم نکتے پر بھی زور دیا ہے جو ذاتی رائے اور سنت کے تعلق سے ہے۔ انہوں نے فرمایا: "مسلمان (میرے زمانے کے) اس بات پر متفق تھے کہ جو شخص اللہ کے رسول ﷺ کی کسی صحیح سنت سے واقف ہو، اس کے لیے جائز نہیں کہ کسی دوسرے کی رائے کی خاطر اسے چھوڑ دے۔" Wait, the instruction says to write in Pashto, not Urdu. Here is the corrected translation: امام (الشافعی) هم د یوه ډیر مهم ټکی ته هم ټینګار کړی دی، کوم چې د شخصي رایې او سنت تر منځ اړیکې پورې تړلی دی. هغه وفرمایل: "مسلمانان (زما د زمانې) په دې خبره متفق وو چې څوک چې د الله د رسول ﷺ یوه صحیحه سنت ومومي، هغه ته روا نه ده چې د بل چا د رایې په ګټه یې پریږدي." دا ټکی د تقلید په زړه کې ژور ضربه وهي، چې یوه له بنسټونو یې د مذهب د رایې په ګټه د سنت ردول دي۔

The Imaam also stressed a very important point concerning personal opinion versus the Sunnah. He said, “The Muslims (of my time) were of a unanimous opinion that one who comes across an authentic Sunnah of Allaah’s messenger (s.w.) is not allowed to disregard it in favor of someone else’s opinion.”207 This point strikes at the very heart of Taqleed which has as one of its pillars the rejection of the Sunnah for the opinion of the Madh-hab.

امام حاکم نے امام شافعی سے بھی وہی قول نقل کیا ہے جو امام ابو حنیفہ سے منقول ہے، یعنی ان کے مذہب اور صحیح احادیث کے تعلق کے بارے میں: «اگر کوئی حدیث صحیح ثابت ہو جائے تو وہی میرا مذہب ہے۔»208

Al-Haakim also collected from Imaam ash-Shaafi’ee the same statement made by Imaam Abu Haneefah concerning the relationship between his Madh-hab and authentic Hadeeths, “If a Hadeeth is found to be Saheeh (authentic) it is my Madh-hab.”208

داسې وو د دې لوی امام ژور او نه‌مات دریځ، چې په بغداد کې یې د خپل مذهب لنډیز په توګه «الحجة» نومې کتاب ولیکه، بیا یې بیرته ورواړاوه او نوی کتاب یې «الام» په نامه ولیکه، چې د هغه نوی مذهب استازیتوب کوي، هغه مذهب چې هغه د مصر ته د سفر او د لیث بن سعد د مذهب څخه نوې پوهه ترلاسه کولو وروسته جوړ کړ.

Such was the uncompromising stand of this great Imaam who, while in Baghdad, wrote a book called al-Hujjah as a summary of his Madh-hab, only to turn around and write a new book called al-Umm, representing the new Madh-hab which he formed after journeying to Egypt and acquiring new knowledge from the Madh-hab of Imaam al-Layth ibn Sa’d.