د اهل الحدیث او اهل الرأي علماؤ ترمنځ اختلاف د دې دواړو مکتبونو د ځای په سیاسي عواملو، او د هغو دوو سیمو د ټولنیزو او کلتوري شرایطو په توپیر پورې تړلی بلل کیدی شي، چېرې چې دا مکتبونه وده وکړه. د وروستي راشد خلیفه علي بن ابي طالب له زمانې راهیسې د اسلامي دولت پلازمینه لومړی عراق ته او بیا شام ته ولېږدیده. په دې ترتیب سره حجاز ...

The Different approaches of the Ahl al-Hadeeth and Ahl arRa’I scholars may be traced to certain political factors combined with the differing socio-cultural backgrounds of the two areas in which their schools of thought flourished. From the time of the last Righteous Caliph, ‘Alee ibn Abee Taalib, the Cpital of the Islamic state was shifted first to Iraqand then to syria. Thus, the Hijaaz 106

سرزمین حجاز د مرکزی دولت د ډیرو ټکانونو او بهرنیو کلتورونو او نظریاتو د راتګ څخه ډیره خوندي پاتې شوه. د انزوا له امله، په حجاز کې ژوند اسانه او ساده روان و. حجاز د پیغمبر ﷺ کور هم و او د اسلامي دولت د زیږیدو ځای هم. له همدې امله، پدې سیمه کې حدیثونه ډیر وو، او همدارنګه د لومړیو درې خلیفګانو، ابوبکر، عمر او عثمان له خوا د قانوني حکمونو ډیر شمیر هم موجود و. په بل لوری، عراق د مسلمانانو لپاره یوه نوې او ناڅاپي ځمکه وه. کله چې د اسلامي دولت پلازمینه هلته ټاکل شوه، نو دا سیمه د ځینو کلتورونو د ګډیدو ځای وګرځیده، او داسې ډیری پیښې او حالتونه یې راولاړ کړل چې د هغه وخت د اسلامي علماوو تجربې څخه بهر وې. سربیره پر دې، ځکه چې هلته د صحابه کرامو شمیر لږ و، نو حدیثونه هم هلته د حجاز په پرتله ډیر نه وو موجود. په حقیقت کې عراق د جعلي حدیثونو د زیږیدو ځای او د ډیرو لومړنیو انحرافي فرقو د وده کولو ځای وګرځید. ځکه چې د نقل شوو حدیثونو په صحت باندې باور نه کیده، د عراقو علماوو د حجاز د علماوو په پرتله د حدیثونو پر کارولو لږ تکیه وکړه. هغه معدود حدیثونه چې دې عراقي علماوو د صحیح په توګه ومنل، یوازې د ډیرو سختو شرطونو د پوره کیدو وروسته قبول شول. د دې پرمختګ طبیعي پایله دا وه چې د عراقو فقهي مکتب او علماء د پیغمبر ﷺ د نقل شوې سنت پر ځای، د عقل او منطق پر ډیر تکیه کوله.107