6. د توپیرلرو حکمونو اصلي اسباب
6. Main Reasons For Conflicting Rulings
موږ وليدل چې که څه هم د څلورو لويو مذهبونو ائمه د اسلامي فقه د څلورو بنسټيزو اصولو (قرآن، سنت، اجماع او قياس) په لومړيتوب باندې متفق وو، خو د دوی د مذهبونو په احکامو کې ځينې اختلافات راپيدا شوي دي او اوس هم شتون لري. دا اختلافات د مختلفو لاملونو له امله رامنځته شول، چې ترټولو مهم يې د لاندې څيزونو پورې اړه لري:
We have seen that although the Imaams of the four major Madh-habs were all agreed on the primacy of the four fundamental priciples of Islamic law (the Qur’aan, the Sunnah, Ijmaa’and Qiyaas), certain differences have occurred and still exist among the rulings of their Madh-habs. These differences arose for various reasons, the chief ones being related to the following aspects:
د لغتونو د معنا تفسیر او نحوي ترکیبونه؛ د حدیثونو روایات (شتون، صحت، د قبلیدو شرطونه، او د متن د اختلاف تفسیر)؛ د ځینو اصولو قبلیدل (اجماع، د مدینې والو دودونه، استحسان، او د صحابه کرامو آراء)؛ او د قیاس طریقې. په ځای ځای کې به د څلورو موجودو مذهبونو موقف هم یادونه شي.
interpretation of ward meanings and grammatical constructions; Hadeeth narrations (availability, authenticity, conditions for acceptance, and interpretation of textual conflict); admissibility of certain principles (Ijmaa’, customs of the Madeenites, Istihsaan, and opinions of the Sahaabah); and methods of Qiyaas. Mention will be made of the positions of the four existing Madh-habs where relevant.
سورۃ البقرہ (۲): ۲۲۸
153 Soorah al-Baqarah (2): 228.
154 عبدالله عبدالمحسن الترکی، اسباب اختلاف الفقهاء، (ریاض: مطبعة السعادة، چاپ اول ۱۹۷۴م)، ص ۱۹۰۔ 155 روایت شده توسط النسائی و ابوداود۔ دیکھیں احمد حسن، سنن ابی داود (انگلیسی ترجمہ)، (لاہور: ش. محمد اشرف، ۱۹۸۴م)، جلد۔
154 Abdullaah ‘abdul-Muhsin at-Tarki, Asbaab Ikhtilaaf al-Fuqahaa, (Riyadh: Matba’ah as-Sa’aadah, 1st ed. 1974), p. 190. 155 Collected by an-Nasaa’ee and Abu Daawood. See Ahmad Hasan, Sunan Abu Dawud (English Trans.), (Lahore: SH. Muhammad Ashraf, 1984), vol.
1، ص 71. شمارہ 285 یہ حدیث مسلم نے بھی روایت کی ہے (صحیح مسلم (انگریزی ترجمہ)، جلد 1، ص 188-9، شمارہ 652) الفاظ میں کچھ فرق کے ساتھ۔
1, p. 71. No. 285 this Hadeeth is also collected by Mulim (Sahih Muslim (English Trans.), vol. 1, pp. 188-9, no. 652) with a variation in wording.
ابو داود او نسائي د روایتونو تصدیق البانۍ په Irwaa al-Ghaleel کې کړی دی ([بیروت: المکتب الإسلامي، لومړی چاپ، ۱۹۷۹ زېږدیز کال]، ټوک ۷، مخ ۱۹۹، شمېره ۲۱۱۸).
Abu Daawood and an-Nasaa’ee’s narrations are authenticated by alAlbaanee in Irwaa al-Ghaleel (Beirut: al-Maktab al-Islaamee, 1st ed., 1979), vol. 7, p. 199, no. 2118.
د ابن ماجہ روایت کړی او البانی په ارواء الغلیل، ج ۷، ص ۲۰۰، شمارہ ۲۱۲۰ کې یې صحیح ګرځولی دی۔
156 Collected by Ibn Maajah and authenticated by al-Albaanee in Irwaa alGhaleel, vol.7, p. 200, no. 2120.
۱۵۷ د اوبو په نشتون کې د خاورو سره پاکول۔ ۱۵۸ سورۀ النساء (۴): ۴۳ او سورۀ المائدہ (۵): ۶۔
157 Purificationwith dust in the absence of water. 158 Soorah an-Nisaa (4): 43 and Sorrah a-Maaidah (5): 6.
د عبادت د ځینو کړنو لپاره د شرط په توګه ټاکل شوې یوه شرعي پاکۍ حالت.
159 A ritual state of purity stipulated as a precondition for certain acts of worship.
160 د البخاري (صحيح البخاري، عربي-انګليسي ژباړه، ټوک ۱، پاڼې ۲۹۴-۲۹۵، شمېره ۴۹۸) او ابو داود (سنن ابي داود، انګليسي ژباړه، ټوک ۱، پاڼې ۱۸۳-۱۸۴، شمېره ۷۱۲) له خوا روایت شوی.
160 Collected by al-Bukhaaree (Sahih Al-Bukhari (Arabic-English Trans.), vol. 1, pp. 294-5, no. 498) and Abu Daawood (Sunan Abu Dawud, (English Trans.), vol. 1, pp. 183-4, no. 712).
161 بدایۃ المجتہد، جلد ۱، صفحات ۳۳-۳۴۔ 162 روایت کیا گیا از ابوداؤد (سنن ابی داؤد (انگریزی ترجمہ)، جلد ۱، صفحہ ۴۳، نمبر ۱۷۹)، ترمذی، نسائی اور ابن ماجہ نے، اور البانی نے صحیح سنن ابی داؤد (بیروت: المکتب الاسلامی، ۱۹۸۹ء)، جلد ۱، صفحہ ۳۶، نمبر ۱۶۵ میں اسے صحیح قرار دیا، نیز احمد شاکر نے جامع الصحیح (بیروت: دار الکتب العلمیۃ، ۱۹۸۷ء)، جلد ۱، صفحات ۱۳۳-۱۳۴ میں بھی اسے صحیح قرار دیا۔