Herkesin bu hayatta neyin kendisine fayda, neyin zarar verdiğini bilmesi gerekir. Böyle bir bilgiye sahip olan kişi, nefsinin arzularını kontrol edebilir ve bunu kendi yararına kullanır. Günahlar, günahkârı böyle bir bilgiye ulaşmaktan alıkoyar ve onu kendi fiillerinin kurbanı yapar. Insan günaha düştüğü bir durumda, oradan çıkış yolu konusunda tamamen körleşir. Kalbi günahlarla çürüdüğü için direnme melekeleri kendisini kurtarmak adına işlemez; bu yüzden kişi, bunalıp boğulana kadar kararsız kalır. Günahkâr bir musibetle karşılaştığında, kendisini bu sıkıntıdan neyin kurtarabileceği konusunda kalbi, dili ve uzuvları onu aldatır. Kalbi, Allah'a teslimiyet ve tevazu içinde tevekkül etmeye yönelmez; dili, Rabbini zikretmede ona itaat etmez ve eğer zikre yardımcı olursa, bu zikrin kalbiyle hiçbir bağlantısı olmaz. Bütün bunlar günahların ruh üzerindeki etkilerinden kaynaklanır. Mesele, ölümden önceki son anlarda günahkârın dilinin onu aldatması durumunda daha da ciddi hâle gelir. Bazen kişi, farklı vakalarda bazı insanların şahit olduğu gibi, Şehadet kelimesini (la ilahe illallah, Muhammedun Resulullah) söylemekte zorlanır: Ölmekte olan birine, "La ilahe illallah de" denildi; ama o, en sevdiği uğraş olan satranç hamlelerinden bahsetmeye başladı ve öldü. Bir başkasına, "La ilahe illallah de" denildi; o ise şarkı söylemeye başladı ve öldü. Aynı şey ölmekte olan başka bir adama da söylendi, ama o şöyle cevap verdi: "Şimdi söylediğiniz bana fayda etmez, çünkü her türlü günahı işledim." Böylece kelime-i şehadeti söylemeden öldü. Bir başkası şöyle cevap verdi: "Bunun bir farkı olmaz, çünkü hayatımda tek bir namaz kıldığımı bile hatırlamıyorum." Ve o da söylemeden öldü. Bir başka ölmekte olan kişi ise şöyle dedi: "Söylemek istiyorum, ama dilim buna engel oluyor." Ölümün son anlarında kelime-i şehadeti getirememiş, ancak hayatını adadığı işin bazı sözlerini tekrarlayabilmiş pek çok kimsenin örneği vardır. İşte bu anlarda (Allah, iman edenleri, bu dünyada ve ahirette sağlam olan sözle sabit kılar. Zalimleri de Allah saptırır. Allah dilediğini yapar.)1 Allah'ın yarattığı kalp, Onun zikrinden habersiz kalıp kendi nefsinin şehvetlerini ve arzularını takip ederken, kişinin sonu nasıl başarılı olabilir? Allah ~, Onun yasaklarını hiçe sayan ve Ona itaatsizlikte direnen zalimlere şöyle seslenir: (Yoksa sizin için, kıyamet gününe kadar uzanan, hükmünüzün istediğiniz gibi olacağına dair Bizden yeminler mi var? Onlara sor: Bunu hangisi üstlenecek?)2 Günahlar kalbi kör eder Günahlar kalbi ya kör eder ya da basiretini zayıflatır. Bu yüzden kalp, doğru yola iletilmesi için önündeki bütün yolları kaçırır. İnsan kemali iki döngü üzerinde döner: Hakkı batıldan ayırt etmek ve hakkın yoluna uymak. İnsanların Allah katındaki, hem bu dünyada hem de ahirette, derecelerinin birbirinden farklı olması, bu konudaki ayrılıklarına dayanır. Allah ~ Peygamberlerini bu hususlarda övmüştür; nitekim şöyle buyurmuştur: (Kullarımız İbrahim, İshak ve Yakub'u hatırla; onlar güç sahibiydiler ve dinde derin anlayış sahibiydiler.)3 Yani hakkı uygulamada güçlü, dinin iyi anlaşılmasında derin kavrayışa sahip olanlardı. Böylece Allah ~ onları hakkı idrak etme ve ona göre amel etme konusundaki üstünlükleriyle nitelendirmiştir. İnsanlar, bu konu bakımından dört sınıfa ayrılırlar. Allah'ın peygamberleri yaratılmışlar arasında en üst kategoride yer almaya devam eder. İkinci kategori ise tam tersidir: dinleri konusunda basiret sahibi olmayan ve uygulamada güç göstermeyen kimseler. Bu kategori insanların çoğunu kapsar.

Everyone needs to know what benefits and what harms him/her in this life. A person with such knowledge could control his/her own desires, and uses this for his/her own benefit. Sins prevent a sinner from acqumng such knowledge, making him/her a victim of his/her own actions. When one falls into a sinful situation, one is completely blinded as to a way out of it. One remains undecided, until one is overwhelmed, because one's heart is rotten with sins, as one's faculties of resistance do not function to save one. When a sinner is afflicted by a misfortune, he/she becomes deceived, by his/her heart, tongue and limbs, as to what could save him/her from this trouble. His heart is not attracted towards relying on Allah ~' in a state of submission and humility; his tongue does not obey him, in remembering his Lord, and if it helps him remembering his Lord, his remembrance has no connection with his heart. This is all due to the effects of sins upon the soul. The matter is even more serious when a sinner's tongue deceives him/her in the crucial moments before death. Sometimes, he finds it difficult to utter the Testimony of Faith (the declaration: la ilaha ilia Allah, Muhammad Rasul Allah), as has been witnessed by some people in different cases: It was said to a dying person: Say: "la ilaha ilia Allah," but instead he started mentioning the moves of a chess game - which was his favourite activity - until he died. It was said to another: Say "la ilaha ilia Allah," but he began singing, until he died. The same thing was said to another dying man, but he replied: "What you say will not benefit me now, for I have committed all types of sins." So he died without saying the declaration of faith. Another one replied: "This would make no difference, as I cannot even recall me performing a single act of Salah in my life." Thus, he also died without saying it. Another dying person replied: "I want to utter it, but my tongue refuses." There are many examples of such situations when some people, in their last dying moments, were unable to utter the declaration of faith, yet could repeat only certain words from the activity for which they devoted their lives. It is only in these moments that (Allah will keep firm those who believe, with the word that stands firm in this world and in the Hereafter. And Allah will cause to go astray those who are wrongdoers, and Allah does what He wills.)' How could one's end be successful when one's heart, which was made by Allah, remains heedless of His remembrance, and instead follows its own lusts and desires? Allah ~ addresses those wrongdoers, who disregard His Prohibitions and insist on disobeying Him: ( Or have you oaths from Us, reaching to the Day of Resurrection, that yours will be what you judge? Ask them, which of them will stand surely for that!)2 Sins blind the heart Sins either blind the heart or weaken its insight, and therefore, the heart misses all the available paths for its right guidance. Human perfection revolves around two cycles: discerning truth from falsehood, and following the path of truth . The disproportion of people's status, in Allah's Sight, both in this world and the Hereafter, is based on their differences regarding this issue. These are the issues which Allah ~ praised in His Prophets, when He ~ said: (Remember Our Servants, Ibrahim (Abraham), Ishaq (Isaac), and Ya'qub (Jacob), all owners of strength (in worshipping us) and also of religious understanding)3 i.e. owners of strength in implementing the truth, and owners of good understanding of the religion. Thus Allah ~ described them with the excellence of their perception of and acting upon the truth. People are divided into four categories, with regard to this issue. The Prophets of Allah remain in the top category, among the Creation of Allah ~- The second category is totally the opposite; those who have no insight with regards to their religion, nor strength in execution; this category contains the majority of people.

Onların topluluğu utanç ve rezillik yoluyla takipçilerini çeker. Üçüncü kategoride, hakikati kavrayan ve anlayan, ancak zayıf olan ve bu hakikatin öğretilerini uygulayamayan kimseler vardır. Bu, zayıf mümin durumudur; oysa güçlü mümin Allah katında daha sevgilidir ~ - Dördüncü kategoride, güç ve azim sahibi olup dinin anlayışından yoksun olan ve Ar-Rahman'ın (Allah ~) destekçileriyle Şeytan'ın (Şeytan) destekçilerini doğru bir şekilde ayırt edemeyen kimseler vardır. Bu kategorilerin hiçbiri, birinci kategori dışında, dinde İmamet (liderlik) görevine layık değildir. Allah ~ şöyle buyurmuştur: ( Onlardan, sabrettikleri ve Ayetlerimize kesin bir inançla iman ettikleri zaman, Bizim emrimizle doğru yola ileten önderler kıldık)1 Allah, zamana yemin etmiştir; bu dünya hayatında kaybedenlerin ve kazananların zamanına; imanı ve salih amelleri olmayanların kaybedenlerden olduğuna. O ~ şöyle buyurmuştur: ( Asra yemin olsun ki, insan gerçekten ziyan içindedir. Ancak iman edenler ve salih amellerde bulunanlar başka. Birbirlerine hakkı tavsiye ederler ve birbirlerine sabrı tavsiye ederler.)2 Bilinmektedir ki günahlar kalbin basiretini körleştirir, hakikati olduğu gibi algılamasını engeller ve kararlılığını zayıflatır. Algısı öylesine bozulur ki hakikati batıl, batılı da hak sanır. Allah ~ şöyle buyurmuştur: (Kim Rahman'ın zikrinden gözünü kör gibi çevirirse, ona bir şeytan musallat ederiz; artık o, onun arkadaşı olur. Onlar (şeytanlar) onları Allah'ın yolundan alıkoyarlar, ama onlar kendilerinin doğru yolda olduklarını sanırlar!) Nihayet bize geldiğinde, (şeytan arkadaşına) şöyle der: "Keşke aramızda iki doğu arasındaki mesafe kadar uzaklık olsaydı." Ne kötü bir arkadaştır o!3

Their company attracts its followers by means of shame and di sgrace. The third category contains those with insight and an understanding of the truth, yet are weak and unable to execute the teachings of that truth. This is the case of the weak believer; while the strong believer is more beloved to Allah ~ - The fourth category contains those with power and determination, yet lacking understanding of the religion, and failing to distinguish properly between the supporters of Ar- Rahman (Allah ~ ), and the supporters of Shaytan (Satan). Of all these categories, none is suitable to be assigned the Imamah (leadership) in religion, except the first category. Allah ~ said: ( We made from among them leaders, giving guidance under Our Command, when they were patient and used to believe with certainty in Our Signs) 1 Allah has sworn by time; the time of the losers and the winners in this life ; that those without iman (faith) and good deeds are among the losers; He ~ said: (By Al-' Asr (the time). Verily, man is in loss, except those who believe (in Islamic Monotheism) and do righteous deeds) . Allah ~ also added: ( Recommend one another to the truth (i.e. order one another to perform all kinds of good deeds, which Allah has ordained, and abstain from all kinds of sins and evil deeds, which Allah has forbidden), and recommend one another to patience (for the suffering, harm, and injury which one may encounter in Allah's Cause).)2 It is known that sins blind the heart's insight, preventing it from perceiving the truth as it is, and weaken its determination. Its perception becomes so corrupt that it evaluates truth as falsehood and falsehood as truth. Allah ~ said: (Whosoever turns away, blindly, from the remembrance of the Most Gracious (Allah), We appoint for him Satan to be a companion to him. And verily, they (devils) hinder them from the Path of Allah, yet they think that are guided aright! Till when he (such a one) comes to Us, he says (to his devil companion): "Would that between me and you were the distance of the two easts" - the worst type of companion indeed)3