Bir kişi kendi nefsini ihmal ettiğinde, onu bozar ve yok eder. Eğer şöyle denirse: "Bir insan kendi nefsini nasıl ihmal edebilir veya unutabilir? Ve eğer kendini unutursa, neyi hatırlar? Kendini unutmanın anlamı nedir?" Cevap şudur: "Evet, bir insan kendi nefsini ciddi şekilde unutabilir. Allah ~ şöyle buyurmuştur: ({Allah'ı unutan, yani Allah'a itaatsizlik eden kimseler gibi olmayın. Allah da onlara kendi nefislerini unutturmuştur. İşte onlar fasıklardır.}) Rablerini unuttuklarında, O da onları unuttu ve"

When a person neglects his/her own soul, he/she corrupts it and destroys it. If it is said: "How can a person neglect or forget his/her own soul? And if he/she forgets him/herself, what does he/she remember? What is the meaning of forgetting oneself?" The answer is: "Yes, a person can seriously forget his/her own soul. Allah ~ said: ( Do not be like those who forgot Allah (i.e. became disobedient to Allah), and He caused them to forget themselves. Those are rebellious to Allah) ; when they forgot their Lord, He ~ forgot them and 1

onları kendi nefislerini unutturdu; nitekim O ~ şöyle de buyurmuştur: (Münafık erkekler ve münafık kadınlar, birbirlerinin benzeridirler; kötülüğü emrederler (yani her türlü küfrü ve şirki ve İslam'ın yasakladığı her şeyi), iyiliği yasaklarlar (İslami tevhidi ve İslam'ın emrettiği her şeyi) ve ellerini (sadakaya vermekten) sıkı tutarlar. Allah'ı unuttular, bu yüzden Allah da onları unuttu. Şüphesiz münafıklar, fasıklardır (Allah'a isyan edenlerdir).) 2 Allah ~ böyle kulları, onlara yardım etmeyip terk ederek unutur; bu da yakın helakleri sonucunu doğurur. Kişinin kendini unutmasına gelince, bu, mutluluk ve başarı fırsatlarını heba etmesidir. Allah ~ bu kimselere kendi kusurlarını ve eksikliklerini, bunları gidermeyi düşünmelerini unutturur. Ayrıca kalplerindeki ve ruhlarındaki hastalıkları ve acıları da unutturur ki bu, Allah'ın ~ en ağır cezalarından biridir. Kendini unutmaktan daha büyük bir ceza yoktur; faydaları ve çareleri, mutluluk ve incelmenin sebeplerini, mübarek ebedi hayata hazırlanmayı ihmal etmek... Bu konuyu düşünen kimse, insanların çoğunun gerçekten kendilerini unuttuğunu ve Allah ~ katındaki fırsatlarını heba ettiklerini görür. Değersiz dünya arzuları uğruna kendilerini ucuza satmışlardır. Ancak kaybettiklerinin farkına, ölüm anlarında varırlar; Allah'ın kulu, dünyada kendisine karşı verdiği sözün sonucuyla ancak Gabn Günü'nde (et-Teğabün) karşılaşır; zira her insan, dünyada ahiret için ticaret yapar. Kaybedenler, ahiretteki paylarını bu dünya hayatı karşılığında satanlardır; alçak arzularını doyurmaya dalmış, bu amaca tamamen bağlanmışlardır ve şöyle demişlerdir: "Gördüğünüzü alın, duyduğunuzu ise bırakın." Bu durum, onların imanlarının zayıflığından ve dünyevi arzularını yerine getirme konusundaki güçlü istekten kaynaklanmaktadır. Allah ~ bu tür insanlar hakkında şöyle buyurmuştur: (Onlar, ahiret karşılığında dünya hayatını satın alanlardır. Onların azabı hafifletilmeyecek ve onlara yardım da edilmeyecektir.)3 Yine onlar hakkında şöyle buyurmuştur: (Böylece ticaretleri kâr getirmedi ve onlar doğru yolu bulamadılar.)4 Kazananlar, sonu olmayanı fani olanla, değeri olmayanı değersiz olanla, ulvi olanı alçak olanla değiş tokuş edenlerdir. Şöyle demişlerdir: "Bu dünyanın, başlangıcından sonuna kadar, değeri nedir ki onun karşılığında Allah ~'a ve ahirete olan fırsatımızı satalım? Gerçekte zamanı kısa bir uyku kadar olan bu dünyada bir Allah kulu ne kazanabilir ki?" Allah ~ şöyle buyurmuştur: ({O gün, Allah onları bir araya topladığında, (dünya hayatında ve kabirlerde) sanki bir günün bir saatinden fazla kalmamış gibi olacaklar.}) ({Sana kıyameti soruyorlar: Ne zaman gerçekleşecek? Sen onun bilgisinden ne bilirsin? Onun ilmi yalnızca Rabbinin yanındadır. Sen ancak ondan korkanları uyaranısın. Onu gördükleri gün, (dünyada) sanki yalnızca bir ikindi veya bir kuşluk vakti kalmışlar gibi olacaklar.})2

made them forget their own souls, as He ~ also said: (The hypocrites, men and women, are one from another; they enjoin (on people) Al-Munkar (i.e. disbelieve and polytheism of every kind and all that Islam has forbidden), and forbid Al-Ma 'ruf (Islamic Monotheism and all that Islam orders one to do), and they close their hands (to giving alms). They have forgotten Allah and so Allah has forgotten them. Verily the hypocrites are Fasiqun (rebellious to Allah).) 2 Allah ~ forgets such Servants, by neglecting them and leaving them without any support, which results in their imminent destruction. As for one's forgetfulness of oneself, it is the wasting of one's chances of happiness and success. Allah ~ makes these people forget their self-defects and shortcomings, and their thoughts of removing them. He ~ also makes them forget the diseases and pains in their hearts and souls, which is one of the severest punishments from Allah ~- There is no greater punishment that forgetting oneself; neglecting the benefits and solutions, causes of happiness and refinement, and preparation for the blessed eternal life . Whoever reflects on this issue would discover that most of people have truly forgotten themselves and wasted their opportunities with Allah ~ - They have sold themselves cheaply, for the sake of base worldly desires. However, it is in their dying moments that they become aware of their loss, and it is only on the Day of Mutual Loss and Gain (at- Taghabun) that a Servant of Allah is faced with the result of the pledge he/she had committed to him/herself in this world; for every person trades in this world for the Hereafter. The losers would be those who bought this worldly life for their chance in the Hereafter; they indulged in satisfying their lowly desires and were fully committed to the achievement of that end, saying: "Take what you see but leave what you (simply) hear about." This is due to the weakness of their faith and their strong urge to fulfil their worldly desires. Allah ~ has said about such people: (Those are they who have bought the life of this world at the price of the Hereafter. Their torment shall not be lightened nor shall they be helped)3 and He ~ also said about them: (So their commerce was profitless, and they were not guided.) 4 The winners are those who sold the ending with the everlasting, the mean with the priceless, the despicable with the great. They said: "What is the value of this world, from its beginning to its end, that we should sell our chance with Allah ~ and the Hereafter for it? What could possibly could a Servant of Allah earn in it, when in reality its time is as brief as a short nap? Allah~ said: ( On the Day when He shall gather them together, (it will be) as if they had not stayed (in the life of this world and the graves) but an hour of a day)' (They ask you about the hour - when its appointed time will be. You have no knowledge to say anything about it. To your Lord belongs (the knowledge of) the term thereof. You are only a warner for those who fear it. The Day they see it, (it will be) as if they had not tarried (in this world) except an afternoon or a morning)2

(Onların vaat edildikleri azabı gördükleri gün, sanki dünyada bir günün ancak bir saatinden fazla kalmamışlar gibi olacaklar.) 3 (Allah şöyle buyurur: "Yeryüzünde kaç yıl kaldınız?" Onlar derler ki: "Bir gün ya da bir günün bir parçası kadar kaldık. Hesap tutanlara sor." Allah buyurur: "Ancak az kaldınız, keşke bilseydiniz!") 4 (Sur üfürüleceği gün, o gün Mücrimleri (müşrikleri, günahkârları, Allah'ın birliğini inkâr edenleri) gözleri mavileşmiş ve susuzluktan kör olmuş halde toplayacağız. Birbirlerine çok alçak sesle konuşacaklar: "On günden fazla kalmadınız." Ne diyeceklerini Biz çok iyi biliriz; aralarında bilgi ve akıl bakımından en üstün olan kişi, "Yalnızca bir gün kaldınız!" diyeceği zaman.) 5 Kazananlar, ahiretin ebedi âlemini elde etmek için çabalamaları gerekenleri idrak edenlerdir. Gerçekten her insan bu dünya hayatında kendi nefsine bakar; kimi onu korur, kimi de helak eder. Çünkü Allah ~ şöyle buyurmuştur: (Şüphesiz Allah, müminlerin canlarını ve mallarını, karşılığında cennetin kendilerine verileceği bir bedel karşılığında satın almıştır. Allah yolunda savaşırlar; öldürürler ve öldürülürler. Bu, Tevrat'ta, İncil'de ve Kur'an'da Allah'ın üzerine hak olarak aldığı bir vaattir. Allah'tan daha çok ahdine vefalı kim olabilir? O hâlde yaptığınız bu alışverişle sevinin. İşte bu büyük kurtuluştur.) 6 Eğer bu ticarete ilgi duyuyorsanız, bu bedeli verin; (Allah'a tevbe edenlerden, O'na ibadet edenlerden, O'nu hamd ile övenlerden, oruç tutanlardan, rükû edenlerden, secde edenlerden olun; insanları Ma'ruf'a (yani İslami tevhide ve İslam'ın emrettiği her şeye) çağırın, Münker'den (yani küfürden, şirkten ve İslam'ın yasakladığı her şeyden) alıkoyun, Allah'ın sınırlarına riayet edin ve müminlere müjde verin.) 7 Günah, mevcut nimetleri giderir ve gelecek nimetleri engeller Allah'ın nimetlerinin varlığı, O'nun emirlerine uymakla korunur; çünkü ikram ve lütfun her yönü O'na itaat ile kazanılır. Allah, her şeyin arkasında bir sebep ve her şeyin önünde bir engel yaratmıştır: Bir sebep onu artırmak için, bir engel ise onu ortadan kaldırmak için. Bu nedenle Allah, Kendi nimetlerini celbetmenin sebebini İslami yükümlülükleri yerine getirmek kılmış, nimetlerini almanın önündeki engeli ise bu yükümlülükleri reddetmek veya ihmal etmek kılmıştır. Günahlar, günahkârı kendisine tayin edilmiş melekten uzaklaştırır Günahkâr, Rabbinden işlediği günahın niteliğine göre uzak tutulduğu için, koruyucusu olan (tayin edilmiş) melekten hiçbir yardım alamaz. Tek bir yalan bile onu meleğinden büyük bir mesafeye uzaklaştırabilir ve böylece azgın düşmanı (Şeytan'ın) insafına kalır. Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Bir kimse yalan söylediğinde, meleği, ortaya koyduğu kötü kokudan dolayı ondan bir mil uzaklaşır."1 Allah şöyle buyurmuştur: {Rabbimiz Allah'tır deyip sonra dosdoğru duranlara, ölüm anlarında melekler iner (ve şöyle derler): "Korkmayın, üzülmeyin! Size va'dedilmiş olan cennetle sevinin! Biz dünya hayatında da, ahirette de sizin dostlarınızız..."}2 Rabbi onu desteklediğinde, Allah'ın yaratıklarının en hayırlısı ve en faydalısı da onu destekler. Allah şöyle buyurmuştur: {Hatırlayın ki Rabbiniz meleklere şöyle vahyetmişti: "Muhakkak ki ben sizinleyim, öyleyse iman edenleri sağlam tutun..."}3 Mümin için, hayatında ve ölümünde, yalnızlık kabrinde kendisine destek olan bir meleğin sohbetinden daha faydalı bir şey yoktur. Melek, düşmanını (Şeytan'ı) ondan uzaklaştırır, ona müjde verir ve onu hakka inanmaya devam etmeye teşvik eder. Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Şeytan, Adem oğlu üzerinde tıpkı bir melek gibi etkisini gösterir. Şeytanın etkisi, kötülük vaadi ve hakkın inkârıdır." 1 Dipnot: Hadisin kaynağı ve metni aynen korunarak çevrilmiştir. 2 Dipnot: Ayet meali ve sıralaması orijinal metne uygun tutulmuştur. 3 Dipnot: Ayet meali ve sıralaması orijinal metne uygun tutulmuştur. Meleğin etkisi, iyilik vaadi ve hakikatin teyididir. Dolayısıyla bunu fark eden kişi Allah'a hamd etmelidir; ancak bunun dışında bir şey bulan kişi, lanetlenmiş şeytandan Allah'a sığınmalıdır. 4 Melek Allah'ın kuluna çok yakın olduğunda, doğru sözleri onun dilinin üzerine koyar; ama melek ondan uzak olduğunda, şeytan onun dili ile konuşur. Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Allah, doğruluğu Ömer'in dilinde kılmıştır, o da onu dile getirir." 5 Günahlar, Âdemoğlunu kendisine tayin edilmiş melekten uzaklaştırır; oysa onun arkadaşlığı ve desteği ona mutluluk getirecekti. Melek, Allah'ın kulunu savunur ve onu sövenlere karşılık verir. Ebû Hureyre'nin rivayet ettiğine göre, Allah Resulü ﷺ'in huzurunda iki adam tartışıyordu. Bunlardan biri diğerine sövüyordu; Peygamber ﷺ ise oturup gülümseyerek izliyordu. Diğeri sövmeye karşılık verince Peygamber ﷺ kalkıp gitti. Bunun üzerine adam Peygamber ﷺ'e yetişip şöyle dedi: "O bana sövüyordu, siz otururken; ama ben söylediklerinin bir kısmına karşılık verince kızdınız, kalkıp gittiniz." Peygamber ﷺ şöyle cevap verdi: "Yanında ona karşılık veren bir melek vardı; ama sen karşılık verince bir şeytan indi." Bazı sahabiler şöyle dedi: "Yanınızda sizi terk etmeyen (melekler) de vardır; onlardan sakının ve onlara saygı gösterin." Allah ﷻ şöyle buyurmuştur: {Şüphesiz üzerinizde koruyucular vardır; (sizi) gözetleyen, yaptıklarınızı yazan şerefli kâtipler.} 6 Yani o şerefli, görevli meleklerden sakının ve onların, sizin aranızda çok utanç verici gördüğünüz herhangi bir şeye maruz kalmalarına sebep olmaktan kaçının. Melekler, Âdemoğullarına zarar verebilecek her şeyden incinirler.