Bu mezhebin kökeni, Ali ibn Ebi Talib'in büyük torunlarından biri olan ve oğlu el-Hüseyin aracılığıyla ona ulaşan kişiye dayanır. İmam Zeyd'in babası Ali Zeynü'l-Abidin, büyük fıkıh bilgisi ve hadis rivayetiyle tanınıyordu. Medine'de, miladi 700 yılında doğan Zeyd ibn Ali, kısa süre içinde Alevi ailesinin önde gelen alimlerinden biri oldu. Ağabeyi Muhammed el-Bakır da dahil olmak üzere bütün akrabalarından hadis rivayet etti. Zeyd, bilgisini genişletmek için Irak'taki diğer büyük ilim merkezleri olan Kufe, Basra ve Vasıt'a seyahat etti; burada Ebu Hanife ve Sufyan es-Sevri gibi çağdaşlarıyla oturup görüş alışverişinde bulundu.

This Madh-hab traces its origin to one of ‘Alee ibn Abee Taalib’s great grandsons through his son al-Husayn. Imaam Zayd’s father, ‘Alee Zayn al-‘Aabideen, was well known for his great legal knowledge and his narration of Hadeeths. Born in al-Madeenah in the year 700 CE, Zayd ibn ‘Alee soon became one of the foremost scholars of the ‘Alawee family. He narrated Hadeeths from all of his relatives including his older brother, Muhammad al-Baaqir.137 Zayd expanded his knowledge by travelling to the other major centers of learning in Iraq, Kufah, Basrah and wasit, where he sat and exchanged views with his contemporaries like Abu Haneefah and Sufyaan ath-Thawree.

Emevi halifesi Hişam b. Abdulmelik (saltanatı M.S. 724-743), Alevi ailesini küçük düşürmek ve aşağılamak için hiçbir fırsatı kaçırmazdı ve Zeyd b. Ali sık sık hedef alınıp kötü muameleye maruz bırakılırdı.

The Umayyad caliph, Hishaam ibn ‘Abdul-Malik (reign 724- 743 CE) never missed an opportunity to degrade and humiliate the ‘Alawee family and Zayd ibn ‘Alee was often singled out for abuse.

Medine şehrinden, valisinin izni olmadan ayrılmasına izin verilmedi ve izin talepleri çoğu zaman defalarca reddedildi. Sonunda Zeyd, Kerbela felaketinden sonra hilafeti Emevilerden almaya çalışan ‘Ali'nin soyundan gelen ilk kişi oldu. Kûfe'ye gizlice gitti; oraya Irak, Vâsıt ve diğer yerlerden Şiîler katıldı ve Emevilerle savaşa hazırlandı. Akrabalarının birçoğu, İmam Hüseyin'e ihanet edip onun erken şehit edilmesine yol açan Kûfelilere güvenmemesi konusunda onu uyardı, ancak o uyarılara kulak asmadı. Hazırlıkları tamamlanmadan önce, ilk halifeler Ebû Bekir ve ‘Ömer'in, büyükbabası için hilafeti gasbeden dönekler olmadığını düşündüğü anlaşılınca yeni takipçileri arasında anlaşmazlıklar çıktı. Takipçilerinin çoğu ondan ayrıldı ve Zeyd yerine yeğeni Ca'fer es-Sâdık'ı zamanın İmamı ilan etti.

He was not allowed to leave the city of Madeenah without the permission of its governor and his repuests for permission were often turned down repeatedly. Eventually, Zayd became the first of ‘Alee’s descendants to try to wrest the caliphate from the Umayyads after the catstrophe at Karbalaa. He travelled sectetly to Kufah where he was joined by the Shi’ites of Iraq, Wasit and other places, and made preparation to do battle with the Umayyads. A number of his relatives warned him against depending on the Kufans, as it was their betrayal of Imaam Husayn which led to his untimely death, but he did not heed their warnings. Before his preparations were complete, disputes arose among his new followers when they found out that he did not consider the first caliphs, Abu Bakr and ‘Umar, to be apostates who stole the caliphate from his grandfather. The majority of his followers broke away from him and declared his nephew, Ja’far as-Sadiq, to be the Imaam of the time instead of Zayd.

Hişam'ın ordusu karmaşadan yararlandı ve Küfe'ye ani bir saldırı düzenledi. İmam Zeyd'in safına dörtyüz kişiden biraz fazlası katıldı ve ardından çıkan çatışmada o öldürüldü. 138

Hishaam’s army took advantage of the confusion and made a surprise attack on Kufah. Only a little more than four hundred followers rallied to Imaam Zayd’s side and he was killed during the fighting which ensued. 138

İmam Zeyd, esas olarak hadis rivayeti ve Kur'an kıraati ile ilgilenen bir alimdi. Medine, Basra, Kufe ve Vâsıt şehirlerindeki ilim halkalarında ders verdi ve bu sayede çok sayıda öğrenci yetiştirdi. Zeyd'in yöntemi hadis rivayet etmek ve Kur'an kıraat sanatını öğretmekti. Fıkhî meseleler ortaya çıktığında ise onları çözer ya da fakih Abdurrahman İbn Ebî Leylâ gibi çağdaşlarından birinin görüşünü tercih ederdi. Mezhebin hükümleri Zeyd'in kendisi tarafından imlâ edilmemiş ve kaydedilmemiştir; bunlar öğrencileri tarafından yapılmıştır.

Imaam Zayd was a scholar concerned mainly with the narration of Hadeeths and recitation of the Qur’aan. He taught in circles of learning in the cities of Madeenah, Basrah, Kufah and Wasit, and thus had a large number of students. The method used by Zayd was that of narrating Hadeeths and teaching the art of Qur’anic recitation. If legal questions were raised, he would solve them or choose an opinion of one of his contemporaries like the jurist ‘Abdur-Rahman ibn Abee Laylaa. The rulings of the Madh-hab were not dictated nor recorded by Zayd himself; but by his students.

Mezhep fakihleri, İmam Zeyd'in hükümlerinden, İslam hukukunu çıkardıkları dayanak olarak şu kaynakları geliştirmişlerdir.

The jurists of the Madh-hab evolved the following Sources from Imaam Zayd’s rulings as the basis from which they deduced Islamic laws.

Kur'an, İslâm hukukunun birincil kaynağı olarak kabul edilmiştir.

The Qur’aan was considered the primary source of Islamic law.

Mevcut Kur'an nüshasının, birçok aşırı Şii mezhebinin iddia ettiği silinmelerden arındırılmış ve eksiksiz olduğu kabul edilmiştir.

The existing cop0y of the Qur’aan was considered to be complete without any of the deletions claimed by many extremist Shi’ite sects.

Peygamber'in (s.a.v.) sözleri, fiilleri ve onayları, İslam hukukunun ikinci en önemli kaynağı sayılmıştır. Sünnet, Alevî ailesinin veya onların takipçilerinin rivayetleriyle sınırlı değildi; tüm güvenilir rivayetleri kapsıyordu.

The sayings, actions and approvals of the Prophet (s.w.) were considered the second most important source of Islamic law. The Sunnah was not restricted to narrations of the ‘Alawee family or their followers, but included all reliable narration.

'Ali ibn Ebi Talib'in, kişisel görüş olarak değil de hüküm veya beyan olarak aktarılan fetvaları ve sözleri, İmam Zeyd tarafından Sünnet'in bir parçası sayılırdı. Yani 'Ali, bunun kendi görüşü olduğunu söylemez veya ima etmezse, Zeyd bunun Peygamber ﷺ'den geldiğini varsayardı. Ancak Zeyd, 'Ali'ye nispet edilen her şeyi kabul etmez, bazen 'Ali'nin hükümlerine nispet edilenlerin aksine hükümler verirdi. Örneğin, rivayet edildiğine göre 'Ali, yetimlerin mallarından zekat alınabileceğine hükmetmiştir; oysa Zeyd, alınamayacağına hükmetmiştir.

Rulings and statements of ‘Alee ibn Abee Taalib which were not merely his personal opinions were considered by Imaam Zayd to be a part of the Sunnah. That is, If ‘Alee did not say or imply that it was his opinion, then Zayd assumed that it was from the Prophet (s.w.). However, Zayd did not accept everything attributed to ‘Alee and somethimes made rulings contrary to what were claimed to be ‘Alee’s rulings. For example, it is reported that ‘Alee ruled that Zakaah could be collected from orphans while Zayd ruled that it could not.

Zeyd, Sahabe icmaını bir şer'î delil olarak kabul ediyordu. Bu nedenle, dedesinin Halife Ebû Bekir, Ömer ve Osman'dan liderliğe daha layık olduğunu düşünmesine rağmen, Sahabenin bu üçünün halifeliğini oybirliğiyle kabul etmesi, onun görüşüne göre bu halifeliği hukuken bağlayıcı kılıyordu.

Zayd recognized the Ijmaa’ of the Sahaabah as a source of Islamic law. Hence, although he felt that his grandfather was better suited for leadership than Caliphs Abu Bakr, ‘Umar, and ‘Uthmaan, the unanimous acceptance of their caliphate by the Sahaabah made it, in his opinion, legally binding.

Bu mezhebin fakihlerine göre, hem istihsan hem de istislah ilkeleri bir çeşit kıyas içermekteydi. Bu nedenle onları, diğer mezhepte kıyas olarak bilinen şeyin bir parçası saydılar.

According to the jurists of this Madh-hab, both the principles of Istihsaan and that of Istislaah involved a form of analogical deduction. Consequently, they considered them a part of what was known a Qiyaan in the other Madh-hab

İslam hukukunda kaynak olarak insan aklı, önceki kaynakların hiçbirinin uygulanamadığı durumlarda, MS ... yılında dikkate alınmaya başlandı. Genç yaşta İmam Zeyd, Mu'tezile ekolünün kurucusu Vâsıl İbn Atâ ile tanışmış ve onun yanında ilim tahsil etmişti. Mu'tezile, "Akl" ilkesini ilk ortaya koyan ekol oldu: Akıl neyi iyi görürse o iyidir, neyi kötü görürse o kötüdür. Ancak Mu'tezile'ye göre akıl, Kur'an ve Sünnet'ten hemen sonra gelen bir kaynaktı; bu yüzden Kıyas'ı ve Sahâbe'nin görüşlerini reddettiler. İmam Zeyd ise akıl ilkesini en sona yerleştirdi ve Kıyas'ı kabul etti.

Human intellect was considered as a source of Islamic law in ce where none o the previous sources was applicable. As a youth, Imaan Zayd had met and studied under Waasil ibn ‘Ataa, founder of the Mu’tazilite school of thought. The Mu’tazilites were the first to propound the principle of ‘Aql; whatever, the intellect considered good was good and whatever it consedered bad was bad. However, according to the Mu’taziah, ‘Aql came directly after the Qur’aan and Sunnah, and thus they rejected Qiyaas, as well as the opinions of the Sahaabah,139 whereas Imaam Zayd placed the principle of ‘Aql last and recognized Qiyaas.

İmam Zeyd'in öğrencileri mezhebi kaydettiler. Ancak onlar, Alevi ailesinden ve Zeyd'in çağdaşı olan alimlerin hükümlerini de dahil ettiler.

Imaam Zayd’s students recorded the Madh-hab. However, they also included the rulings of others scholars form the ‘Alawee family as well as Zayd’s contemporaries.

ʿAmr ibn Hay, Îmam Zeyd'in en ünlü öğrencilerinden biriydi. Medine'de onunla uzun süre birlikte bulundu ve çoğu yolculuğuna eşlik etti. ʿAmr, Îmam Zeyd'in öğretilerini Mecmûʿu'l-Hadîs ve Mecmûʿu'l-Fıkh adlı iki büyük eserde derledi. Bu iki eser birlikte el-Mecmûʿu'l-Kebîr olarak adlandırılır. Mecmûʿu'l-Hadîs'teki hadis rivayetlerinin tamamı Alevî ailesinden gelmesine rağmen, hepsinin, meşhur altı hadis kitabındaki karşılıklı rivayetleri vardır.

‘Amr ibn hai was perhaps the most famous of Imaam Zayd’s students. He spent a long time with him in Madeenah and accompanied him on most of his journeys. ‘Amr compiled Imaam Zayd’s teaching in two major works entitled Majmoo’ al-Hadeeth and Mjmoo’ al-Fiqh. Together they are called al-Majmoo’ alKabeer. Although all of the Hadeeth narrations in Majmoo’ alHadeeth are from the ‘Alawee family they all have corresponding narrations in the famous six books of Hadeeth.

Zeydiler, ʿAlevî ailesinin Hüseynî kolunun hükümleriyle kendilerini sınırlamadılar. Bu nedenle, ilmiyle ün kazanan el-Kāsım İbn İbrâhîm el-Hasanî'nin (787-857 M.) görüşleri de Zeydî Mezhebi'nin hükümlerine dahil edildi. Ancak el-Kāsım'ın torunu, Yemen İmamı olarak atanan el-Hâdî İlâ'l-Hak, mezhep üzerinde daha da büyük bir etki bıraktı. Zeydî Mezhebi'ne göre Yemen'de kurulan bir İslâm devleti, mezhebe sağlam bir zemin kazandırdı ve onun bugüne kadar varlığını sürdürmesini sağladı.

The Zaydees did not restrict themselves to the rulings of the Husaynee side of the ‘Alawee family. Hence, the opinions of alQaasim ibn Ibraaheem al-Hasanee (787-857 CE), who became renowned for his scholarship, were also included in the rulings of the Zaydee Madh-hab. However, al-Qaasim’s grandson, al-Haadee elaa al-Haqq, who was made the Imaam of Yemen, made an even greater impact on the Madh-hab. An Islamic state was set up in Yemen according to the Zaydee Madh-hab which gave it a firm footing and ensured its survival till today.

Al-Hasan, bilinen adıyla an-Naasir al-Kabeer, el-Hâdî ile çağdaştı. Deylem ve Cîlân'da Zeydî mezhebini öğretti. Büyük bir âlimdi ve halef âlimleri tarafından mezhebin ihyâ edicisi olarak kabul edilmektedir.140

Al-Hasan, known as an-Naasir al-Kabeer, was a contemporaryof alHaadee. He taught the Zaydee Madh-hab in Dailam and Jeelan. He was a great scholar and its considered by his successors as the reviver of the Madh-hab.140

Bugün, bu mezhebin takipçileri çoğunlukla Yemen'de bulunmakta olup, burada çoğunluğun mezhebidir.

Today, the followers of this Madh-hab are mostly found in Yemen where it is the Madh-hab of the Majority of its inhabitans.