Büyük imamların öğrencilerini kör taklitten sakındırmadaki özenleri sayesinde, ilk dönem alimleri yeni hadisler ortaya çıktığında, imamlarının öğrettiklerini reddetmekten asla çekinmediler. Ebu Yusuf ve Muhammed b. el-Hasan, hocaları Ebu Hanife'nin mezhebinin hükümlerinin yaklaşık üçte birinde ondan ayrıldılar,213 ve benzer şekilde el-Müzenî ve diğerleri de hocaları eş-Şâfiî'den birçok hükümde ayrıldılar.

Because of the care which the great Imaams took in warning their Students away from blind initation, those early scholars never hesitated to reject what the Imaams taught when new Hadeeths became available. Abu Yoosuf and Muhammad ibn al-Hasan differed from their teacher Abu Haneefah in about one third of the rulings of their Madh-hab,213 and similarly, al-Muzanee and the others differed from their teacher rash-Shaafi’ee on many rulings.

Yukarıda zikredilen alıntılar, Dört İmam ve öğrencilerinin, hadislere sıkı sıkıya bağlılığı talep ettikleri ve görüşlerine körü körüne taklidi yasakladıkları birçok sözden yalnızca birkaçıdır; Allah onlardan razı olsun. Onların sözleri apaçıktır ve yanlış anlamaya veya özür dileyici açıklamalara yer bırakmaz. Bu nedenle, Sünnet'e bağlı olan kimse, Mezhebinin İmamının bazı görüşleriyle çelişse bile, o mezhebin ruhuna aykırı düşmez; aynı zamanda “Allah'ın ipine” sımsıkı sarılmış olur. Tersine, bazı güvenilir hadisleri yalnızca İmamların bazı görüşleriyle çeliştiği için reddetmek, İmamların kendi tutumlarına tamamen aykırı davranmak demektir. Dahası, güvenilir hadislerin reddi, Allah'a ve Rasulü'ne karşı gelmektir; nitekim Allah'ın Kur'an'da Peygamberine (s.a.v.) hitap ettiği şu sözünde bu açıkça görülmektedir:

The above mentioned quotations were only a few of the many sayings of the Four Imaams and their students in which they demanded strict adherence to the Hadeeths and prohibited the blind imitation of their opinions, may Allaah be pleased with them. Their statements are perfectly clear and leave no room for misinterpretation or apologetic explanations. Therefore, whoever adheres to the Sunnah, even if he finds himself in conflict with some of the opinions of the Imaam of his Madh-hab will not be opposed to the spirit of that Madh-habs simultaneously with a firm grip “on the rope of Allaah”. Conversely, to discard certain reliable Hadeeths simply because they contradict some of the opinions of the Imaams, is to be in total opposition to the position taken by the Imaams themselves. Moreover, the rejection of reliable Hadeeths is in opposition to Allaah and His messenger214 as is evident in Allaah’s statement in the Qur’aan to His Prophet (s.w.),

Örneğin, İmam Muhammad ibn el-Hasan, İmam Malik'in el-Muvatta adlı eserini rivayet ederken, hocası İmam Ebu Hanife ile yaklaşık 20 farklı hükümde ihtilaf etmiştir. Bunlardan biri şudur: İmam Muhammad şöyle demiştir: "Ebu Hanife, istisḳā (yağmur duası) için farz kılınmış bir namaz olduğunu düşünmüyordu. Ancak benim görüşüme göre imam, insanlara iki rekʿat namaz kıldırmalı (istisḳā için), dua etmeli ve cübbesini ters çevirmelidir." Bir diğer örnek ise, ölen kişinin babası da vefat etmişse, dedenin mirasıdır. Ebu Yusuf ve Muhammad, Ebu Hanife'nin görüşünü reddetmiş ve diğer üç imamın görüşüne katılarak, babası sağ olsaydı alacağı mirasın altıda birini dedeye vermişlerdir.

For example, Imaam Muhammad ibn al-Hasan in his narration of Imaam Maalik’s book, al-Muwatta, contradicted his teacher Imaam Abu Haneefah in about 20 different rulings. Among them was the following case in which Imaam Muhammad said, “Abu Haneefah did not feel that there was any ordained Salaah (prayer) for Istisqaa, 216 but in my opinion, the Imaam should lead the people in two units of Salaah, (for Istisqaa) make a Du’aa217 and reverse his cloak,”218 Another example is that of the inheritance of the grandfather if the father of the dead person is also dead. Abu Yoosuf and Muhammad both rejected Abu Haneefah’s position and joined the position of the other three Imaams, giving the grandfather a sixth of the inheritance which would have gone to the father were he alive.

“İsâm İbn Yûsuf el-Belhî, İmam Muhammed İbnü’l-Hasan’ın öğrencisi ve Ebû Yûsuf’un yakın takipçisiydi. Ebû Hanîfe ve iki arkadaşının bazı delilleri bilmediği için, sonradan kendisine ulaşan bazı delillere dayanarak, onların birçok görüşünden farklı hükümler verirdi.219 Örneğin, Rükû’dan (namazda eğilmeden) önce ve sonra ellerini kaldırırdı; bu, birçok Sahâbenin rivayet ettiği sahih hadislerde anlatılmaktadır.220 Buna rağmen mezhebinin üç büyük imamı aksini hükmetmişti.”

‘Isaam Ibn Yoosuf al-Balakhee, who was a student of Imaam Muhammad ibn al-Hasan and a close follower of Abu Yoosuf, used to make a lot of rulings which differed from those of Abu Haneefah and his two companions, because the latter were not aware of certain evidence which later became available to him.219 For example, he used to raise his hands before and after Rukoo’ (bowing in Salaah),220as described in authentic Hadeeths by host of Sahaabah, even though the three main Imaams of his Madh-hab ruled otherwise.

Allah ayrıca Peygamberinin (s.a.v.) Sünnetini reddedenleri uyararak şöyle buyurmuştur:

Allaah also went on to warn those who reject the Sunnah of His Prophet (s.w.), saying,

Bununla birlikte taklidin yasaklanması, herkesin her şeyden önce kaynaklara dönmesi gerektiği anlamına gelmez; önceki alimlerin çalışmalarının reddedilmesi ya da ihmal edilmesi gerektiği anlamına da gelmez, çünkü bu hem uygulanabilir değildir hem de çoğu durumda imkânsızdır. Ancak bu, İslam ilimlerinin çeşitli dallarında yeterli bilgiye sahip olanların, mezhepleri ne olursa olsun, kaynaklara ve bütün alimlerin görüşlerine bakmaktan çekinmemeleri gerektiği anlamına gelir. Bir alim ilim araştırmasında açık fikirli olmalıdır; aksi halde hükümleri önyargılı ve mezhepçi olma eğiliminde olur. Kaynakları incelerken bile, bir şekilde önceki alimlerin büyük eserlerine dayanmak zorunda olduğunu unutmayalım. Fıkıhta tamamen bağımsız düşünce mümkün değildir ve buna ulaşmaya çalışmak da arzu edilmez, çünkü sapkınlığa ve bid'ata yol açma eğilimindedir. Herhangi bir konuda gerçek alim, önceki alimlerden birinin hükmüne uyacak ya da onların çıkarımlarından birinden kendi hükmünü türetecektir. Bunu yaparken, erken dönem imamlarından birini doğrudan veya dolaylı olarak izlemiş olacaktır. Ancak bu tür bir uyma, imamların kesin olarak yasakladığını gösterdiğimiz taklit (körü körüne katı taklit) olarak değerlendirilmemelidir. Bu biçime İttiba' denir; bu durumda sahih hadisler bütün görüşlerin önüne geçer. Nitekim Ebu Hanife ve eş-Şafiî'nin ikisi de şöyle demiştir: "Hadis sahih çıkarsa, o benim mezhebimdir."

Nevertheless, the prohibition of Taqleed does not mean that everyone must return to the sources before doing anything and it does not mean that all the work of the earlier scholars should be rejected or neglected, for that would be impractical and in most cases impossible. It does, however, mean that those who have sufficient knowledge of the various branches of Islamic sciences should not hesitate to took at the sources as well as the opinions of all the scholars, regardless of their Madh-hab. A scholar should be openminded in his search for knowledge otherwise his rulings are likely to be biased and sectarian. Let us not forget that even in searching through the sources he is obliged to rely on the great works of the earlier scholars in one way or another. In Fiqh, totally independent thought is impossible and efforts to achieve it undesirable, as it tends to lead to deviation and heresy. On any particular issue the true scholar is likely to either follow a ruling of one or another of the early scholars, or deduce his ruling from one of their deductions. In so dong, he will be following one of the early Imaams directly or indirectly. However, this form of following is not to be considered Taqleed, (blind rigid imitation), which we have shown was forbidden categorically by the Imaams. This form is called Ittibaa’ wherein reliable Hadeeths take precedence over all opinions, or as both Abu Haneefah and ash-Shaafi’ee said, “If the Hadeeth is found to be Saheeh, it is my Madh-hab”.

Açıkça görülmektedir ki Müslümanların büyük çoğunluğu, bilgi eksikliği nedeniyle kaynaklara doğrudan dönemeyecek ve bu yüzden kendi kapasiteleri ölçüsünde İttibâ' uygulamak zorunda kalacaklardır. Birçoğu, kendilerine verilen hükümlerin dayanağını sorarak ve Hadis kitaplarını okuyarak ilgili Hadisleri kavrayabilir. Nezaketle sorulduğu sürece, hiçbir gerçek âlim bu tür sorulardan incinmemelidir. Benzer şekilde, avam halk cevapları kitaplardan aramak zorunda kalıyorsa, çeşitli hükümlerle birlikte delil ve açıklamaları da zikreden, taraflı ya da mezhepçi olmayan kitapları seçmeye çalışmalıdır. Böyle kitaplar kolayca bulunamıyorsa, yine de yalnızca tek bir mezhebin kitaplarıyla sınırlı kalmayarak Taklid'den kaçınabilirler. Sünnet kendilerine sunulduğunda, hangi mezhepte bulunursa bulunsun ona uymaya hazır oldukları sürece, fiilen Taklid değil, İttibâ' uygulamış olurlar.

1. Çoğu Müslüman, bir mezhebe körü körüne bağlılığın (taklidin), mezheplerin kurucularının konumu ve öğretileriyle tam bir zıtlık içinde olduğunun farkında değildir.

1. Most Muslims are unaware of the fact that blind following of a Madh-hab (Taqleed is diametrically opposed to the position and teachings of the founders of the Madh-habs.

2. Tüm İmamlar ve öğrencileri, görüşlerinin körü körüne taklit edilmesine karşı oldukları kayda geçmiş kişilerdi. Bunun yerine, hükümlerin dayanağı olarak birincil kaynaklara, yani Kur'an'a ve Sünnet'e başvurmanın önemini defalarca vurguladılar.

2. All of the Imaams and their students were on record as being opposed to the blind following of their opinions. Instead they repeatedly emphasized the importance of referring to the primary sources, the Qur’aan and the Sunnah, as the basis of legal rulings.

3. İmamlar ve onların öğrencileri, verdikleri hükümlerin hataya açık olduğu gerçeğini sürekli olarak vurguladılar.

3. The Imaams and their students continuously emphasized the fact that their rulings were subject to error.

4. İmamlar, kendi görüşlerine sahih hadislere üstünlük tanımıştır. İmamların elinde bulunmayan sahih hadislere dayanarak, öğrencileri daha sonra imamların daha önce verdiği birçok hükmü değiştirmiştir.

4. Authentic Hadeeths were given precedence by the Imaams over their own opinions. On the basis of authentic Hadeeths not available to the Imaams, their students later overruled several rulings previously made by the Imaams.

5. Bir mezhebin görüşünü sahih bir Hadis'e tercih etmek şirke yaklaşır, çünkü bu tercih Allah'a ve O'nun seçtiği elçisine olan bağlılığa aykırıdır.

5. Giving preference to the opinion of a Madh-hab over an authentic Hadeeth borders on Shirk since preference contravenes the allegiance owed to Allaah and His chosed messenger.

6. Bütün Müslümanlar, İslâm'ın Peygamber'e (s.a.v.) vahyedilip ashabına aktarıldığı şekliyle saf ve temiz kalmasını korumak için, erken dönem âlimlerinin hükümlerine akıl ve bilinçle uymak (İttibâ') ile yükümlüdür.

6. All Muslims are repaired to follow with reason (Ittibaa’) the rulings of the early scholars in order to preserve the pristine purity of Islaam as revealed to the Prophet (s.w.) and conveyed to his companions.