İmam Şafii (767-820 M.S.)
Imaam Ash-shaafi’ee (767-820 Ce)
İmam eş-Şafiî, hocası Malik gibi, o dönemde hiç kimsenin bunu yapmasının mümkün olmadığını açık bir şekilde belirtmiştir.205
Imaam ash-Shaafi’ee, like his teacher Maalik, pointed out in no uncertain terms that it was not possible for anyone at that time205
...Peygamber'den (s.a.v.) rivayet edilen tüm hadisleri bilmek ya da karşılaştıkları bütün hadisleri hatırlamak mümkün değildi; bu yüzden bazı yanlış hükümler vermeleri kaçınılmazdı. Bu durum, neyin doğru neyin yanlış olduğuna karar vermek için her koşulda kullanılabilecek tek sağlam ve güvenilir yöntemin Peygamber'in (s.a.v.) Sünnet'i olduğu anlamına geliyordu. Hadis âlimi el-Hâkim, eş-Şâfiî'nin şu sözünü nakletmiştir: "Aramızda, Allah'ın Resulü'nün (s.a.v.) bir sünnetinin kendisinden kaçmadığı ya da aklından çıkmadığı kimse yoktur. Bu yüzden hangi hükümleri vermiş ya da hangi temel ilkeleri ortaya koymuş olursam olayım, bunların içinde Allah'ın Resulü'nün (s.a.v.) hükümlerine aykırı olanlar bulunacaktır. Dolayısıyla doğru hüküm, Allah'ın Resulü'nün (s.a.v.) söylediğine göredir ve benim hükmüm de odur."206
to be aware of all the Hadeeths which were narrated from the Prophet (s.w.) or to remember all Hadeeths which he had encountered, therefore, they were bound to make some wrong judgements. That meant that the only firm and reliable method, which could be utilized under all circumstances to decide what was correct and what was not, was the Sunnah of the Prophet (s.w.). The Hadeeth scholar al-Haakim collected a statement of ash-Shaafi’ee in which he said, “There is no one among us who has not had a Sunnah of Allaah’s Messenger (s.w.) elude him or have one slip his mind; so no matter what rulings I have made or fundamental principles I have proposed, there will be in them things contrary to rulings of Allaah’s messenger (s.w.). Therefore, the correct ruling is according to what Allaah’s messenger (s.w.) said, and that is my ruling.”206
İmam ayrıca sünnet karşısındaki şahsi görüş konusunda çok önemli bir noktayı vurgulamıştır. Şöyle demiştir: "(Benim zamanımdaki) Müslümanlar, Allah'ın elçisinden (s.a.v.) sahih bir sünnete rastlayan kimsenin, bunu bir başkasının görüşü lehine göz ardı etmesinin caiz olmadığı konusunda icma etmişlerdir."207 Bu nokta, Taklid'in temel direklerinden biri olan, Mezhebin görüşü uğruna sünnetin reddedilmesi anlayışının tam kalbine indirilmiş bir darbedir.
The Imaam also stressed a very important point concerning personal opinion versus the Sunnah. He said, “The Muslims (of my time) were of a unanimous opinion that one who comes across an authentic Sunnah of Allaah’s messenger (s.w.) is not allowed to disregard it in favor of someone else’s opinion.”207 This point strikes at the very heart of Taqleed which has as one of its pillars the rejection of the Sunnah for the opinion of the Madh-hab.
El-Hâkim, İmam Şâfiî'den de İmam Ebû Hanîfe'nin Mezhebi ile sahih hadisler arasındaki ilişkiye dair aynı sözü rivayet etmiştir: "Bir hadis sahih bulunursa, o benim mezhebimdir."208
Al-Haakim also collected from Imaam ash-Shaafi’ee the same statement made by Imaam Abu Haneefah concerning the relationship between his Madh-hab and authentic Hadeeths, “If a Hadeeth is found to be Saheeh (authentic) it is my Madh-hab.”208
Bu büyük İmam'ın taviz vermeyen tutumu böyleydi. Bağdat'ta iken Mezhebinin bir özeti olarak el-Hüccetü adlı bir kitap yazdı, ancak sonra Mısır'a yolculuk edip İmam Leys bin Sa'd'ın mezhebinden yeni bilgiler edindikten sonra oluşturduğu yeni mezhebi temsil eden el-Ümm adlı yeni bir kitap yazdı.
Such was the uncompromising stand of this great Imaam who, while in Baghdad, wrote a book called al-Hujjah as a summary of his Madh-hab, only to turn around and write a new book called al-Umm, representing the new Madh-hab which he formed after journeying to Egypt and acquiring new knowledge from the Madh-hab of Imaam al-Layth ibn Sa’d.
205 Hadis'in el-Buhârî, Müslim ve diğerleri gibi başlıca koleksiyonları, miladi 9. yüzyılın ikinci yarısına aittir. 206 İbn ‘Asâkir, Târîhu Dimeşk el-Kebîr, (Dımaşk: Revzatü'ş-Şâm, 1911-1932), c. 15, bölüm 1, s. 3.
205 The main collections of Hadeeth like that of al-Bukhaaree, Muslim and the others belong to the latter half of the 9th century CE. 206 Ibn ‘Asaakir, Taareekh Dimishq al-Kabeer, (Damascus: Rawdah ashShaam, 1911-1932), vol. 15, part 1, p.3.
207 İbnu'l-Kayyim, İ'lâmu'l-Muvakkıîn, (Beyrut: Dâru'l-Cîl, t.y.), c. 2, s. 361.
207 Ibn al-Qayyim, I’laam al-Mooqi’een, (Beirut: Daar al-Jeel n.d.), vol. 2, p. 361.
208 Yahyâ ibn Şeref ed-Dîn en-Nevevî, el-Mecmû' (Kahire: İdâretü't-Tıbâati'l-Münîre, 1925), c. 1, s. 63.
208 Yahyaa ibn Sharaf ad-Deen an-Nawawee, al-Majmoo’ (Cairo: Idaarah at-Tabaa’ah al-Muneerah, 1925), vol. 1, p. 63.