Zâhirî Mezhebi
The Dhaahiree Madh-hab
Kurucu: İmam Davud (815-883 M.S.)
The Founder: Imaam Daawood (815-883 Ce)
Bu mezhebin kurucusu Davud b. Ali, MS 815 yılında Kûfe'de doğdu. Erken dönem fıkıh çalışmalarını Şafiî'nin öğrencileri yanında yaptı, ancak daha sonra hadis ilmine yöneldi ve İmam Ahmed b. Hanbel'in hadis halkasına katıldı. Kur'an'ın muhdes (sonradan var olmuş) ve dolayısıyla mahluk olduğu görüşünü dile getirdiği için Ahmed'in derslerinden çıkarılana kadar onun yanında öğrenimine devam etti.
The founder of this school of thought, Daawood ibn ‘Alee, was born in Kufah in the year 815 CE. His early Fiqh studies were under Imaam ash-Shaafi’ee’s students, but he later inclined towards the study of Hadeeth and joined the Hadeeth circle of Imaam Ahmad ibn Hambal. He continued to study under Ahmad until he was expelled from Ahmad’s classes because he voiced the opinion that the Quraan was Muhdath (newly existent) and therefore created.
Sürgün edilmesinin ardından, Kur'an ve Sünnet metinlerinin açık ve lafzi anlamlarına (zâhir) dayanan bağımsız bir içtihat yolunu izledi. Bu yaklaşımı sebebiyle mezhebine Zâhirî mezhebi denildi ve kendisi Dâvûd ez-Zâhirî olarak tanındı.148
After his expulsion, he took and independent path of reasoning based on the obvious and literal meanings (DHaahir) of the texts of the Qur’aan and the Sunnah. Because of this approach, his Madh-hab was called the DHaahiree Madh-hab and he became known as Daawood adH-DHaahiree.148
Kur'an ve Sünnet
The Qur’aan And The Sunnah
Tüm diğer İmamlar gibi Davud da Kur'an'ı İslam hukukunun birincil kaynağı, onu Sünnet'in izlediği biçimde kabul ediyordu. Ancak ona göre yalnızca nasların lafzî (harfî) anlamları geçerli sayılıyordu; yani bu nasların ancak anlattıkları belirli durumlarda uygulanması gerekiyordu.
Like all of the other Imaams, Daawood considered the Qur’aan to be the foremost source of Islamic law follwed by the Sunnah. However, only literal interpretations of their texts were insidered by him to be valid . that is, they were only to be applied in the particular circumstances which they described.
Sünnet İcmâı
Ijmaa’ Of The Sunnah
İmam Davud, Sahabenin icmâına itibar etti. Ona göre sahabenin üzerinde ittifak ettikleri hükümler, Peygambere (s.a.v.) vahyedilmiş ve sahabenin bildiği, ancak bir sebeple hadis olarak rivayet edilmemiş hükümlerdi.
Imaam Daawood gave credence to the Ijmaa’ of the Sahaabah, He reasoned that their unanimity would only have been on points of law revealed to the Prophet (s.w.) and known to the Sahaabah, but not narrated as Hadeeths for some reason or other.
Dolayısıyla, Sahabenin icmaı, onun (rey ve kıyastan kaynaklanan bir icma olarak) değerlendirilmedi.
There fore, the Ijmaa’ of the Sahaabah were not considered by himas resulting from reasoning (Qiyaas).
Kıyas
Qiyaas
İmam Davud, Kur'an ve Sünnet'i yalnızca lafzî anlamlarıyla sınırladığı için, Kıyas da dahil olmak üzere her türlü akla dayalı görüşe dayanan hükümlerin geçerliliğini otomatik olarak reddetmiştir.149 Ancak, Kıyas'ın yerine Kur'an ve Sünnet'e uyguladığı mefhum (anlaşılan anlam) ilkesi, Kıyas'tan (analojik çıkarım) neredeyse ayırt edilemez çıkmıştır.150
Since Imaam Daawood limited the application of the Qur’aan and the Sunnah to their literal meaning, he automatically denied the validity of rulings based on any form of reasoned opinion, including Qiyaas.149 However, the principle of Mafhoom (understood meaning) which he applied to the Qur’aan and Sunnah in place of Qiyaas turned out to be virtually indistinguishable from Qiyaas (analogical deduction)150
Zâhirî Mezhebinin Ana Öğrencileri
Main Students Of The Dhaahiree Madh-hab
Zâhirî mezhebinin kapsamının sınırlı olması ve ilkelerini ve hükümlerini aktarabilecek seçkin âlimlerin bulunmaması nedeniyle, bu mezhep pek uzun sürmedi. Nitekim İmam Dâvûd'un hayatı boyunca ve ölümünden sonra gelen bir buçuk asırda, Müslüman devletin hiçbir bölgesinde tutunamadı.
Due to the limited scope of the DHaahiree Madh-hab and the absense of outstanding scholars to pass on its principles and rulings, it did not last very long. In fact, it did not get a foothold in any area of the Muslim empire during Imaam Daawood’s lifetime, nor in the century and a half which followed his death.
Sonraki dönemlerde, Kıyas'ın geçerliliğini reddeden her alim, Dâvûd'un veya öğrencilerinin yanında ders almamış, hatta onların eserlerini okumamış olsa bile, Zâhirî olarak nitelendirildi.
In later times, all scholars who denied the validity of Qiyaas were labelled as DHaahirees, even though they had not actually studied under Daawood or his students, or even read their works.
Zâhirî mezhebinin en tanınmış öğrencisi, 11. yüzyılda yaşamış parlak bir İspanyol alimi olan Ali bin Ahmed bin Hazm el-Endülüsî'dir (ö. 1070 M.). İbn Hazm bu mezhebi yeniden canlandırmış ve İslâmî ilimlerin çeşitli alanlarında kaleme aldığı pek çok değerli eserinde onu savunmuştur. Örneğin, Usûlü'l-Fıkıh alanında el-İhkâm fî Usûli'l-Ahkâm, kelâm alanında el-Fasl ve fıkıh alanında el-Muhallâ bunlardandır. İbn Hazm'ın yorulmak bilmeyen çabaları sayesinde bu mezhep İslâm İspanya'sında yerleşmiş ve gelişmiş, buradan da Kuzey Afrika'nın bazı bölgelerine ve başka yerlere yayılmıştır. 1400'lü yılların başında İslâm devleti orada çökmeye başlayana kadar İspanya'da yaygın kalmıştır. Endülüs Müslüman devletinin ortadan kalkmasıyla birlikte bu mezhep de yok olmuş, geriye çoğunluğu İbn Hazm'ın kendisi tarafından yazılmış birkaç ilmî eser kalmıştır.151
The most noted student of the DHaahiree Madh-hab was a brilliant 11th century CE Spanish scholar named ‘Alee ibn Ahmad ibn Hazm al-Andaloosee (died 1070 CE). Ibn Hazm revived this Madh-hab and defended it in the numerous outstanding works which he wrote in various fields of Islamic study; for example, Ihkaam alAhkaam in the field of Usool al-Fiqh, al-Fisal in theology and alMuhallaa in Fiqh. Due to Ibn Hazm’s tireless efforts, the Madh-hab took hold in Islamic Spain where it flourished, and from there it spread to some areas of North Africa and elsewhere. It remained prevalent in Spain until the Islamic State began to crumble there in the early 1400’s. Whith the disappearance of the Muslim state of Andalus, the Madh-hab also disappeared, leaving behind only a number of scholarly writings, most of which were done by Ibn Hazm himself.151
148 Taareekh at-Tashree' al-Islaamee, s. 181, 182.
148 Taareekh at-Tashree’ al-Islaamee, pp. 181, 182.
1 el-Medhal, s. 206.
1 al-Madkhal, p. 206.
150 J.H. Kramers ve H.A.R. Gibb, Shorter Encyclopaedia of Islam, (Cornell University Press, Ithaca, New York, 1953) s. 266.
150 J.H. Kramers and H.A.R. Gibb, Shorter Encycopedia of Islam, (Cornell University Press,Ithaca, New York, 1953) p. 266.
Taareekh al-Madhaahib al-Islaameeyah, cilt 2, s. 375-409.
151 Taareekh al-Madhaahib al-Islaameeyah, vol. 2, pp. 375-409.