Leysi Mezhebi
The Laythee Madh-hab
Kurucu: İmam Al-Leys (716-791 M.S.)
The Founder: Imaam Al-layth (716-791 Ce)
Bu mezhep, 716 M. yılında Fars asıllı olarak Mısır'da doğan Leys İbn Sa'd'ın adıyla anılmaktadır. O dönemde bilinen bütün İslam ilimleri alanlarında geniş bir çalışma yaptıktan sonra Leys, Mısır'ın başlıca alimi oldu. İmam Ebu Hanife ve İmam Malik ile çağdaştı. Nitekim İslam hukukunun çeşitli meseleleri üzerine İmam Malik ile mektuplaşarak bir tartışma yürüttü; bunlardan biri, Malik'in Medine örfünü İslam hukukunun bağımsız bir kaynağı olarak kabul etmesiydi.
This Madh-hab was named after al-Layth ibn Sa’d who was born in Egypt of Persian parentage in the year 716 CE. After an extensive study of all the then known areas of Islamic learning, alLayth became the major scholar of Egypt. He was contemporary of both Imaam Abu Haneeah and Imm Maalik. In fact he carried on a debate with Imaam Maalik by mail on various points of Islamic law, one of which was Maalik’s inclusion of Madeenite custom as an independent source of Islamic law.
Mezhebin Kaybolmasının Sebepleri
Reasons For The Madh-hab’s Disappearance
İmam el-Leys'in mezhebi, 791 M. yılındaki vefatından kısa bir süre sonra şu sebeplerle ortadan kayboldu:
Imaam al-Layth’s Madh-hab disappeared shortly after his death in 791 CE for the following reasons:
(a) O, ne kendi hükümlerini ve bunların delillerini, Kur'an, Sünnet ve Sahabe'nin hukuki görüşlerine dair kendi yorumlarına göre yazıya geçirmesi, yazdırması ve takipçilerine kaydetmelerini emretmesi için hiçbir şey yapmadı. Bu nedenle mezhebinden, karşılaştırmalı fıkıh alanındaki erken dönem kitaplarındaki birkaç atıf dışında pek az şey kalmıştır.
(a) He neither, compiled, dictated, nor instructed his followers to record his legal opinions and their proofs according to his interpretations of the Qur’aan, Sunnah and legal positions of the Sahaabah. Thus, very little remains of his Mdh-hab beyond a few references in the early books of comparative Fiqh.
(b) El-Leys'in öğrencilerinin sayısı azdı ve bunlardan hiçbiri seçkin bir fakih olarak yetişmediği için mezhebini yaymak konusunda etkili bir konumda değillerdi.
(b) The number of students under al-Layth was small and since none of them became outstanding jurists, they were not in an influential position to popularize his Madh-hab.
(c) Fıkıh alimlerinin en seçkinlerinden olan eş-Şâfiî, el-Leys'in vefatından hemen sonra Mısır'a yerleşti ve mezhebi kısa sürede el-Leys'in mezhebinin yerini aldı.
(c) Ash-Shaafi’ee, one of the most outstanding Fiqh scholars, settled in Egypt Immediately after al-Layth’s death and his Madh-hab quickly displaced of al-Layth.
Maalik'in ve el-Leys'in öğrencileri altında kapsamlı biçimde ders görmüş olan İmam eş-Şafiî'nin, el-Leys'in Mâlik'ten daha büyük bir fakih olduğunu, ancak öğrencilerinin onu ihmal ettiğini söylediği rivayet edilmektedir. İlginç bir noktadır.141
It is interesting to note that Imaam ash-Shaafi’ee who had studied extensively under Maalik and under al-Layth’s students was reported to have observed that al-Layth was a greater jurist than Maalik, but his students neglected him.141