Taklit'e yol açan etkenlerin aynısı, âlimleri yaratıcı faaliyetlerini yalnızca önceki eserleri düzenleyip gözden geçirmeye hapsetmeye de sevk etti. Önceki âlimlerin fıkıh kitapları özetlendi ve bunların kısaltmaları yapıldı. Bu kısaltmalar, ezberlenmesi kolay olsun diye sonradan daha da kısaltıldı ve birçoğu nazma döküldü. Bu özetleme süreci, ortaya çıkan özetler öğrenciler için fiilen bilmece hâline gelene kadar devam etti. Bunu izleyen nesil âlimler, özetlere ve manzumelere şerhler yazmaya başladı. Daha sonraki âlimler şerhlere haşiyeler yazdı, başkaları da haşiyelere ta'likler ekledi.

The same factors which led to Taqleed also caused scholars to confine their creative activity to merely editing and revising previous works. The Fiqh books of earlier scholars were condensed and abridgements of them were made. These abridgements were later shortened in order to make them easy to memorize, and many of them were actually put to rhyme. This process of condensing continued until the summaries, which resulted, became virtual ridles to the students of the day. The following generation of scholars began to write explanations of the summaries and poems. Later scholars wrote commentaries on the explanations and others added footnotes to the commentaries.

Bu dönemde fıkhın temelleri (Usûlü'l-Fıkıh) üzerine bazı kitaplar yazıldı. Bu eserlerde içtihadın doğru yöntemi ortaya konuldu ve bu âlimlerin koyduğu şartlar o kadar katıydı ki, yalnızca kendi zamanlarındaki âlimleri değil, içtihat yapmış birçok önceki âlimi de dışarıda bıraktı.

During this period some books on the fundamentals of Fiqh (Usool al-Fiqh) were written. In these works, the correct method of making Ijtihaad was outlined and the conditions which were laid down by these scholars were so strict that they excluded not only the scholars of their time but also many of the earlier scholars who had made Ijtihaad.

Bu dönemde karşılaştırmalı fıkha dair birkaç kitap da yazılmıştır. Önceki dönemde olduğu gibi, bu kitaplarda mezheplerin görüşleri ve delilleri toplanmış ve eleştirilmiştir. Yazarlar daha sonra en doğru olarak, kendi mensup oldukları mezhebin benimsediği görüşleri belirlemişlerdir.

There were also a few books, which were written, on comparative Fiqh during this period. As in the previous period, the opinions of the Madh-habs and their proofs were collected and criticized in these books. The authors then defined as most accurate those opinions, which were held by their particular Madh-hab.

Vers bu dönemin sonlarına doğru, Osmanlı halifelerinin himayesinde İslam hukukunu kodifiye etme girişimi yapıldı. Fıkıh alanının en önde gelen yedi âlimden oluşan bir heyet kuruldu ve bu iş onlara emanet edildi. Çalışma 1876 yılında tamamlandı ve Padişah tarafından Osmanlı İmparatorluğu genelinde Mecelletü'l-Ahkâmi'l-Adliyye (Adalet Kanunları Mecellesi) adıyla kanun olarak yürürlüğe konuldu. Ancak bu görünürde asil girişim bile mezhep taassubundan etkilendi.

Toward the end of this period, an attempt was made to codify Islamic law under the auspices of the ottoman caliphs. A panel of seven top ranking scholars of Fiqh was formed and entrusted with the job. It was completed in 1876 CE and enforced as law by the Sultan throughout the Ottoman Empire under the title Majallah al-Ahkaam al-‘Aadilah (The Just Codes)189. However, even this seemingly noble attempt was affected by Madh-hab fanaticism.

Komitedeki tüm âlimler Hanefî mezhebinden atanmıştı. Sonuç olarak ortaya çıkan kanun, diğer mezheplerin fıkha yaptığı katkıları tamamen göz ardı etti.

All of the scholars on the committee were appointed from the Hanafee Madh-hab. Consequently, the resulting code totally ignored the contributions of the other Madh-habs to Fiqh.

Columbus ve Vasco da Gama'nın seferleriyle birlikte Batı Avrupa devletleri uluslararası ticaretin yollarını ve kaynaklarını ele geçirmeye başladı. Bunun ardından, 1684'te Hollandalılara düşen Cava ile başlayan Avrupa emperyalizmi, Müslüman Doğu Asya devletlerini bünyesine kattı. Transilvanya ve Macaristan'ın 1699'da Osmanlı elinden Avusturya'ya geçmesinin ve 1768-74 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Osmanlıların Rusya karşısında yenilmesinin ardından, Osmanlı Devleti'nin Avrupa topraklarını kısa sürede birer birer kaybetmesi yaşandı.190 Bu süreç, Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti'nin tamamen dağılmasıyla ve topraklarının sömürgelere ve himayelere bölünmesiyle doruğa ulaştı.

With the expeditions of Columbus and Vasco de Gama, Western European states began to capture the routes and sources of international trade. Subsequently, European imperialism beginning with Java, which fell to the Dutch in 1684, absorbed Muslim East Asian states. After Transyvania and Hungary fell from ottoman hands to Austria in 1699 and the defeat of the Ottomans by Russia in the Russo-Turkish war of 1768-74, the European territories of the Ottoman Empire were soon lost, one after another.190 This process culminated in the total dissolution the Ottoman Empire during the First World War and its division into colonies and protectorates.

Sonuç olarak, Avrupa hukuk kodları, İslam dünyasının her yerinde İslami hukuku yerinden etti.

Consequently, European law codes replaced Islamic laws throughout the Muslim world.

Avrupa sömürgeciliği resmen sona ereli birkaç yıl olmasına rağmen, İslam hukuku, Suudi Arabistan dışındaki tüm Müslüman ülkelerde kullanılmaz hale gelmiştir. Suudi Arabistan İslam hukukunu Hanbelî mezhebine göre, Pakistan ise büyük ölçüde Hanefî mezhebine göre kodifiye etmiş, İran ise yakın zamanda İmamiyye (Caferî) mezhebine göre kodifiye etmiştir. 191

Although European colonialism was officially ended some years ago, Islamic law has remained in disuse in all Muslim countries with the exception of Saudi Arabia which has codified Islamic law according to the Hambalee Madh-hab, Pakistan to a large degree according to the Hanafee Madh-hab and Iran which has recently done so according to the Ja’faree Madh-hab. 191