İmam Ahmed İbn Hanbel (778-855 M.S.)
Imaam Ahmad Ibn Hambal (778-855 Ce)
İmam Ahmed, hocası İmam eş-Şafiî'nin ve daha önceki imamların geleneğini sürdürerek öğrencilerinde İslam'ın kaynaklarına yüksek bir saygı ve âlimlerin görüşlerine körü körüne bağlanmaya karşı bir hoşnutsuzluk uyandırmaya çalıştı. Ancak önceki imamların bazı takipçileri arasında taklit anlayışı kök salmaya başladığı için Ahmed daha da sert bir tedbir aldı. Ebû Hanîfe öğrencilerini onun bütün görüşlerini kaydetmekten caydırırken, İmam Ahmed öğrencilerine onun görüşlerinden hiçbirini kaydetmelerini yasakladı. Bu nedenle onun mezhebi, öğrencileri döneminden önce yazılı hâle getirilmedi.
Imaam Ahmad carried on the tradition of his teacher, Imaam ash-Shaafi’ee as well as that of the earlier Imaams by trying to instill in his students a high respect for the sources of Islaam and a disdain for rigid imitation of scholars’ opinions. But, because Taqleed had begun to take root among some of the followers of the earlier Imaams, Ahmad took even more drastic action. Whereas Abu Haneefah discouraged his students from recording all of his opinions, Imaam Ahmad forbade them from recording any of his opinions at all. Thus, his Madh-hab was not compiled in written form until the era of his students.
Ahmad, Ibn Qayyim'in naklettiği aşağıdaki sözünde görüleceği üzere, taklide karşı uyarılarında çok açık konuşmuştur:
Ahmad was very explicit in his warnings against Taqleed, as is evident in the following saying of his recorded by Ibn Qayyim:
"Benim fetvalarıma, Malik'in, eş-Şafiî'nin, el-Evzâî'nin ya da es-Sevrî'nin fetvalarına körü körüne uymayın. Onların aldığı yerden siz de alın."209 Benzer şekilde, İbn Abdilberr'in rivayet ettiği başka bir sözünde şöyle demiştir: "El-Evzâî'nin, Malik'in ve Ebû Hanîfe'nin görüşleri ancak birer görüştür; bana göre hepsi eşittir. Doğruyu ve yanlışı ayırt eden ölçüt ise hadislerdir."210
“Do not blindly follow my rulings, those of Maalik, ash-Shaafi’ee, al-Awzaa’ee or ath-Thawree, Take (your rulings) from whence they took theirs.”209 Similarly, in another of his statements recorded by Ibn ‘Abdul-Barr. He said, “The opinions of al-Awzaa’ee, Maalik and Abu Haneefah are simply opinions and to me they are all equal, but the real criterion for right or wrong is in the Hadeeths.”210
Imam'ın hadislere, kişisel görüşlere (re'ye) karşı duyduğu tercih o kadar büyüktü ki, zayıf bir hadisi, çıkarımla elde edilmiş bir hükme tercih ederdi.
The Imaam’s preference for Hadeeths over opinions was so great that he used to prefer a weak Hadeeth over a deduced ruling.
Onun Sünnet'e, yani Peygamber'in (s.a.v.) sünnetine duyduğu saygı öyleydi ki, bizzat kendisi "el-Müsnedü'l-Kebîr" adını verdiği, otuz binden fazla hadis içeren büyük bir eserde bu sünneti derlemişti; ayrıca Peygamber'in (s.a.v.) bir hadisini hafife almaya cesaret edenleri de şiddetle uyarmıştı. İbnü'l-Cevzî, İmam Ahmed'in şöyle dediğini rivayet etmiştir: "Allah'ın Resulü'nün (s.a.v.) sahih bir hadisini reddeden kimse helak olmanın eşiğindedir."211 Peygamber (s.a.v.) ashabına ve genel olarak Müslümanlara şu emri vermişti: "Benden duyduğunuzu, bir ayet bile olsa, tebliğ edin."212 Bunun amacı, Kıyamet gününe kadar bütün Müslüman nesillerinin ilahi hidayete ulaşabilmesiydi. Bu yüzden İmam Ahmed, hem kendi neslinin hem de sonraki nesillerin ilahi hidayete ulaşmasına engel olabilecek her şeye karşı uyanık bir şekilde mücadele etti.
His respect for the Sunnah of the Prophet (s.w.), which he himself collected in a major work of over 30,000 Hadeeths called al-Musnad Al-Kabeer, was so great that he also gave severe warnings to those who would dare disregard a Hadeeth of the Prophet (s.w.). Ibn alJawzee reported that Imaam Ahmad said, “Whoever rejects an authentic Hadeeth of Allaah’s messenger (s.w.) is on the verge of destruction.”211 The Prophet (s.w.) had given the following order to his companions and Muslims in general: “Convey what you have heard from me, even if it is only a verse (from the Qur’aan),”212 in order that divine guidance would be available to all generations of Muslims until the Last Day. Because of that, Imaam Ahmad fought vigilantly against anything which could possibly interfere with the conveyance of divine guidance to his generation as well as those to come.
İʿkāẓü'l-Himem, s. 113.
209 Eeqaadh al-Himam, p. 113.
210 Câmiʿu Beyâni'l-ʿİlm, c. 2, s. 149.
210 Jaami Bayaan al-‘Ilm, vol.2, p. 149.
211 İbnü'l-Cevzî, el-Menâkıb, (Beyrut: Dâru'l-Âfâḳ el-Cedîde, 2. baskı, 1977), s. 182
211 Ibn al-Jawzee, al-Manaaqib, (Beirut: Daar al-Aafaaq al-Jadeedah, 2nd ed., 1977), p. 182