النووی گفت، در «تهذیب» خود، و از نوشتهٔ خودش نقل می‌کنم: یاران ما وسعت دانش او را از سخنانش ثابت کردند، خداوند از او خشنود باد، در حدیثی مشهور که در دو کتاب صحیح آمده است: «به خدا سوگند، با هر کس که میان نماز و زکات فرق بگذارد، خواهم جنگید. به خدا سوگند، اگر حتی ریسمانی که شتری را با آن می‌بستند و به رسول خدا ﷺ می‌پرداختند، از من دریغ کنند، به خاطر این امتناعشان با آنان خواهم جنگید.» شیخ ابواسحاق در «طبقات» خود، در این مورد و موارد دیگر، دلیلی دید بر اینکه ابوبکر صدیق، خداوند از او خشنود باد، داناترین یاران بود؛ زیرا همه آنان حکم این مسئله را درنیافتند جز او، و سپس بر اثر گفتگوهایی که با ایشان داشت، برایشان روشن شد که سخن او موضع درست است، پس به همان بازگشتند.

An-Nawawi said, in his Tahdhib, and from his own writing I transmit: Our companions proved the vastness of his knowledge by his words, may Allah be pleased with him, in the well established hadith which is in the two Sahih collections, ‘By Allah, I will fight whoever distinguishes between salah and zakat. By Allah, if they refuse me as much as the halter of a camel which they used to pay to the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, I will fight them over their refusal.’ Shaykh Abu Ishaq saw a proof, in this and other things, in his Tabaqat, that Abu Bakr as-Siddiq, may Allah be pleased with him, was the most knowledgeable of the Companions, because they all failed to understand the judgement on this issue except for him, then it became clear to them because of his discussions with them that his words were the correct position, so they came back to that.

از ابن عمر روایت شده که از او پرسیدند: «در زمان رسول خدا ﷺ چه کسانی برای مردم فتوا می‌دادند؟» گفت: «ابوبکر و عمر، خدا از ایشان خشنود باد. کسی جز آن دو را نمی‌شناسم.» شیخین (بخاری و مسلم) روایت کرده‌اند که ابوسعید خدری گفت: رسول خدا ﷺ خطاب به مردم فرمود: «خداوند مبارک و متعال به بنده‌ای اختیار داد میان دنیا و آنچه نزد اوست. آن بنده آنچه نزد خداوند است، یعنی خداوند متعال را برگزید.» آنگاه ابوبکر گریست و گفت: «پدران و مادرانمان فدای تو باد.» ما از گریه او در شگفت شدیم، زیرا رسول خدا ﷺ دربارهٔ بنده‌ای سخن می‌گفت که به او اختیار داده شده بود، ولی آن کسی که اختیار به او داده شده بود خود رسول خدا ﷺ بود، و ابوبکر داناترین ما بود. رسول خدا ﷺ فرمود: «بخشنده‌ترین مردم به من از نظر همراهی و مال، ابوبکر است. اگر می‌توانستم دوستی صمیمی جز پروردگارم برگزینم، ابوبکر را برمی‌گزیدم، اما برادری اسلام و دوستی آن [برقرار است].»

We have transmitted that Ibn cUmar was asked, ‘Who used to give fatwa for people at the time of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace?’ He said, ‘Abu Bakr and cUmar, may Allah be pleased with them. I don’t know of anyone other than them.’ The two Shaykhs (al-Bukhari and Muslim) narrated that Abu Sacid al-Khudri said: The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, addressed people and said, Allah, the Blessed and Exalted, has given a slave the choice between the world and that which is with Him. That slave has chosen that which is with Allah, exalted is He.’ Then Abu Bakr wept and said, ‘We would ransom you with our fathers and mothers.’ We were astonished at his weeping because the Messenger of Allah informed about a slave who had been given a choice. But the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, was the one given the choice, and Abu Bakr was the most knowledgeable of us. The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, ‘The most generous of people to me with his company and his wealth is Abu Bakr. If I were to take an intimate friend other than my Lord I would have taken Aim Bakr, but there is the brotherhood of Islam and its affection.

«هیچ دری باز نماند جز در ابوبکر.» این همه سخنان النووی است.

I ,ct no door remain open but for the door of Abu Bakr.’ ' I he above is all the words of an-Nawawi.

ابن کثیر گفت: ابوبکر صدیق، رضی الله عنه، بهترین قاریِ صحابه بود؛ یعنی از میان آنان در قرآن داناترین بود، زیرا پیامبر ﷺ او را به‌عنوان امام نماز برای صحابه، رضی الله عنهم، پیش انداخت، همراه با سخن ایشان: «بهترین قاری کتاب خدا مردم را امامت کند.» ترمذی روایت کرده است که عایشه، رضی الله عنها، گفت: رسول خدا ﷺ فرمود: «شایسته نیست که قومی که ابوبکر در میان آنان است، کسی جز او بر ایشان امامت کند» (کلمه‌ی امام هم به معنای پیشوا بودن و هم به معنای امامت نماز است). او با این همه، در سنت نیز داناترین بود.

Ibn Kathir said: As-Siddiq, may Allah be pleased with him, was the best read of the Companions, meaning that he was the most knowledgeable of them in the Qur’an, because he, may Allah bless him and grant him peace, put him forward as imam of the prayer for the Companions, may Allah be pleased with him and them, along with his words, ‘The best read in the Book of Allah will lead the people.’ At-Tirmidhi narrated that CA’ ishah, may Allah be pleased with her, said: The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, ‘It is not fitting for a people among whom is Abu Bakr that another than him should lead them (as imam\ the word having the meaning of both leading, and leading the prayer).’ He was, along with that, the most knowledgeable in the Sunnah.

هنگامی که صحابه در موارد متعدی به او مراجعه می‌کردند، او سنت‌هایی از پیامبر ﷺ را نقل می‌کرد که حفظ کرده بود و در لحظاتی که مورد نیاز بود ارائه می‌داد، و آنان آن‌ها را نمی‌دانستند. چگونه ممکن است چنین نباشد، در حالی که او از آغاز بعثت پیامبر ﷺ تا هنگام وفات او، همواره در همراهی با فرستاده‌ی خدا ﷺ پایداری کرده بود؟

When the Companions referred to him on several occasions, he produced transmissions of sunnahs from the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, he had memorised and which he produced at the moments when they were needed, and which they didn’t have. How could that not be when he had persevered in accompanying the Messenger, may Allah bless him and grant him peace, from the very beginning of his being sent until his death?

علاوه بر این، او یکی از باهوش‌ترین بندگان خدا و یکی از فهیم‌ترین آنان بود. با این حال، احادیث زیادی با زنجیره‌ی سند به او منتهی نمی‌شود؛ تنها به سبب کوتاهی عمرش و سرعت مرگش پس از پیامبر ﷺ. اگر عمر درازی می‌کرد، روایاتش بسیار گسترده می‌بود.

Along with that he was one of the most intelligent of the slaves of Allah and one of the most comprehending. However, there are not many hadith traced back with a chain of transmission to him, only because of the short time he lived and the speed of his death after the Prophet, may Allah bless him and grant him peace. If he had lived for long, his narrations would have been very extensive.

هیچ‌یک از راویان، حدیثی را که از او روایت کرده بود، ترک نکرد و روایت نکرد. اما هیچ‌یک از صحابه‌ی هم‌عصرش، نیازی نداشت آنچه را که در روایت با او مشترک بود، از او نقل کند؛ بنابراین تنها آنچه را که خودشان نداشتند، از او نقل می‌کردند.

None of the transmitters left a hadith that he transmitted without narrating it. But none of the Companions from his time, needed to transmit from him what they shared with him in the narration of, so they only transmitted from him what they themselves didn’t have.

ابوالقاسم البغوی روایت کرده است که میمون بن مِهران گفت:

Abu’l-Qasim al-Baghawi narrated that Maymun ibn Mihran said:

ابوبکر، هرگاه نزاعی نزد او آورده می‌شد، در کتاب خدا نگاه می‌کرد. پس اگر در آن، اساسی برای داوری میان طرفین نزاع می‌یافت، بر همان اساس حکم می‌کرد. و اگر در کتاب چیزی نمی‌یافت و سنتی دربارهٔ آن مسئله از پیامبر خدا ﷺ می‌شناخت، به همان حکم می‌کرد. و اگر راه درست را نمی‌یافت، بیرون می‌رفت و از مسلمانان می‌پرسید و می‌گفت: «چنین و چنان نزد من آمده است؛ آیا شما می‌دانید که پیامبر خدا ﷺ دربارهٔ آن حکمی داده است؟» شاید گروهی گرد او جمع می‌شدند، که هر یک از ایشان حکمی از پیامبر خدا ﷺ را یادآور می‌شد. ابوبکر می‌گفت: «ستایش از آنِ خداست که در میان ما کسانی را قرار داده که از پیامبر ما حفظ و نگهداری می‌کنند.» و اگر نمی‌توانست سنتی دربارهٔ آن از پیامبر خدا ﷺ بیابد، بزرگان و بهترین مردم را گرد می‌آورد و از ایشان مشورت می‌خواست. اگر بر رأیی توافق می‌کردند، بر همان اساس حکم می‌کرد. عمر، رضی‌الله‌عنه، نیز چنین می‌کرد. و اگر در قرآن و سنت راهی نمی‌یافت، نگاه می‌کرد که آیا ابوبکر دربارهٔ آن حکمی داده است یا نه. اگر می‌یافت که ابوبکر پیش‌تر حکم آن را داده، بر اساس همان حکم داوری می‌کرد. و اگر نه، بزرگان مسلمانان را فرا می‌خواند و اگر دربارهٔ موضوعی به اتفاق نظر می‌رسیدند، بر همان اساس حکم می‌کرد.

Abu Bakr, when a dispute was brought to him, used to look in the Book of Allah. Then if he found there the basis for a judgement between the disputants he would give judgement on that basis. If there was nothing in the Book and he knew a Sunnah on that matter from the Messenger of Allah, may Allah bless and grant him and his family peace, he would give judgement by that. If he could not find the right way he would go out and ask the Muslims, and say, ‘Such and such has come to me, so do you know whether the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, gave any judgement on that?’ Perhaps a group would gather around him, everyone of them mentioning a judgement of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace. Abu Bakr would say, ‘Praise belongs to Allah Who has put among us those who preserve and memorise from our Prophet.’ If he was unable to find a Sunnah about it from the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, he would gather the leaders and the best of the people and seek their counsel. If they would agree on a view he would give judgement by that. cUmar, may Allah be pleased with him, used to do that. If he was unable to find some way in the Qur’an and the Sunnah, he would look to see if Abu Bakr had given a judgement on it. If he found that Abu Bakr had already given judgement on it he would pass judgement on the basis of that judgement. If not, he would call the leaders of the Muslims and if they would agree unanimously on a matter he would give judgement on that basis.

و ابوبکر الصدیق، رضی الله عنه، علاوه بر این، در علم انساب عرب، به‌ویژه قریش، از همه داناتر بود. یکی از مشایخ انصار گفت: جبیر بن مُطعم در انساب قریش و عرب به‌طور کلی از همه‌ی قریشیان داناتر بود و می‌گفت: «من انساب را فقط از ابوبکر الصدیق فرا گرفتم، و ابوبکر الصدیق در انساب عرب از همه داناتر بود.» علاوه بر این، صدیق در تعبیر خواب به حد کمال رسیده بود. در زمان رسول الله ﷺ، او خواب‌ها را تعبیر می‌کرد.

As-Siddiq, may Allah be pleased with him, was, along with that, the most knowledgeable in the genealogies of the Arabs, particularly of Quraysh. A shaykh of the Ansar said: Jubayr ibn Mutcim used to be the most knowledgeable of Quraysh in the genealogies of Quraysh and of the Arabs in general and he used to say, ‘I only took genealogies from Abu Bakr as-Siddiq, and Abu Bakr as-Siddiq was I be most learned in genealogy of the Arabs.’ Along with that, as-Siddiq had reached the limit in the Interpretation of dreams. He used to interpret dreams in the time of I he Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace.

محمد بن سیرین، که به اتفاق نظر در این دانش سرآمد بود، گفت: ابوبکر پس از پیامبر ﷺ توانمندترین فرد این امت در تعبیر خواب بود. ابن سعد این روایت را نقل کرده است.

Muhammad ibn Sirin, and he was the foremost in this knowledge by general consensus, said: Abu Bakr was the most able of this ummah after the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, to draw u meaning (from a dream). Ibn Sacd narrated it.

الدیلمی در مسند الفردوس و ابن عساکر روایت کرده‌اند که سَمُرَة گفت: رسول خدا ﷺ فرمود: «به من فرمان داده شده است که خواب را برای ابوبکر تعبیر کنم (و آن را بازگو یا آموزش دهم).» ابن کثیر گفت: او یکی از روشن‌ترین و فصیح‌ترین مردم بود. الزبیر بن بکّار گفت: شنیدم یکی از دانشمندان می‌گفت: «فصیح‌ترین کسانی از یاران رسول خدا ﷺ که خطبه خوانده‌اند، ابوبکر و علیِّ بن ابی‌طالب بودند، خدا از هر دو خشنود باد.» در حدیث سَقیفه، سخنان عمر را، خدا از او خشنود باد، نقل خواهیم کرد. او یکی از داناترین مردمان به خدا و بیمناک‌ترین ایشان از او بود. برخی از سخنان او در این باره و درباره تعبیر خواب و برخی از خطبه‌های او را در بخشی جداگانه گرد خواهیم آورد.

Ad-Daylami narrated in Musnad al-Firdaws and Ibn cAsakir narrated that Samurah said: The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, ‘I have been commanded to interpret the dream (and to tell it or teach it) to Abu Bakr.’ I bn Kathir said: He was one of the clearest and most eloquent of people. Az-Zubayr ibn Bakkar said: I heard one of the people of knowledge saying, ‘The most eloquent of those of the Companions of the Messenger of Allah who gave the khutbah were Abu Bakr and ' AI i ibn Abi Talib, may Allah be pleased with both of them.’ In the hadith of as-Saqifah we will relate the words of cUmar, may Allah be pleased with him. He was one of the most knowing of mankind of Allah and the most fearful of Him. Some of his words on that and on the interpretation of dream and some of his khutbahs we will place together in an independent section.

یکی از دلایلی که نشان می‌دهد ابوبکر داناترین صحابه بود، حدیث صلح حدیبیه است، هنگامی که عمر به رسول خدا ﷺ گفت: «چرا باید در دینمان خواری را بپذیریم؟» پیامبر ﷺ به او پاسخ داد. سپس نزد ابوبکر رفت و همان پرسشی را که از رسول خدا ﷺ کرده بود از او پرسید، و او درست همان‌گونه که پیامبر ﷺ پاسخ داده بود، کلمه به کلمه به او پاسخ داد. البخاری و دیگران این حدیث را روایت کرده‌اند.

One of the proofs that he was the most knowledgeable of the Companions is the hadith of the Treaty of Hudaybiyyah when 1 Umar asked the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, ‘For what reason should we accept disgrace in our deenT I he Prophet, may Allah bless him and grant him peace, answered him. Then he went to Abu Bakr and asked him the same question that he had asked the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, and he answered him just as the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, had answered him, word for word. Al-Bukhari and others narrated it.

علاوه بر این، او در دیدگاه‌هایش نافذترین صحابه بود و از نظر عقل کامل‌ترین ایشان. طبرانی در «الفوائد» و ابن عساکر روایت کرده‌اند که عبدالله بن عمرو بن عاص گفت: از رسول خدا ﷺ شنیدم که فرمود: «جبرئیل نزد من آمد و گفت: «خداوند به تو دستور می‌دهد که با ابوبکر مشورت کنی»». طبرانی، ابونعیم و دیگران روایت کرده‌اند که معاذ بن جبل گفت: هنگامی که پیامبر ﷺ خواست معاذ را به یمن بفرستد، با گروهی از یارانش که از جمله ایشان ابوبکر، عمر، علی، طلحه، زبیر و اسید بن حضیر بودند مشورت کرد. مردم سخن گفتند و هر کس دیدگاه خود را داشت. پیامبر ﷺ فرمود: «ای معاذ، تو چه می‌گویی؟» من (معاذ) گفتم: «همان را می‌گویم که ابوبکر گفت». پیامبر ﷺ فرمود: «خداوند در آسمان از اینکه ابوبکر اشتباه کند ناخشنود است». ابن ابی اسامه در «مسند» خود آن را چنین نقل کرده است: «خداوند در آسمان ناخشنود است از اینکه ابوبکر صدیق در زمین اشتباه کند». سهل بن سعد ساعدی گفت: رسول خدا ﷺ فرمود: «خداوند ناخشنود است از اینکه ابوبکر اشتباه کند». راویان این حدیث همگی مورد اعتمادند.

Along with that, he was the most penetrating of the Companions in his views and the most perfect of them in intellect. Tamam ar- Razi narrated in his Fawdidand Ibn cAsakir narrated that cAbdullah ibn cAmr ibn al-cAs said: I heard the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, saying, ‘Jibril came to me and said, “Allah orders you to seek the counsel of Abu Bakr.’” At-Tabarani, Abu Nucaym and others narrated that Mucadh ibn Jabal told that when the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, wanted to send Mucadh to the Yemen he sought the counsel of men of his companions among whom were Abu Bakr, cUmar, cAli, Talhah, az-Zubayr and Usayd ibn Hudayr. The people talked and every man had his own view. He said, ‘What do you think, Mucadh?’ I (Mucadh) said, ‘I think the same as that which Abu Bakr said.’ The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, ‘Allah dislikes in the heaven that Abu Bakr should make a mistake.’ Ibn Abi Usamah related it in his Musnad, ‘Allah, in the heaven, dislikes that Abu Bakr as-Siddiq should make a mistake on the earth.’ Sahl ibn Sacd as-Sacidi said: The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, ‘Allah dislikes that Abu Bakr should make a mistake.’ The men who transmitted it are all trustworthy.