برخی از آنان آن‌ها را به بیش از بیست مورد می‌رسانند.

Some of them make them amount to more than twenty.

ابن مردويه روایت کرده است که مجاهد گفت: عمر نظری داشت و قرآن (با تأیید) همان نظر نازل می‌شد.

Ibn Mardawayh narrated that Mujahid said: cUmar used to hold a view and Qur’an would be revealed with (confirmation of) it.

ابن عساکر روایت کرده است که علی گفت: در قرآن برخی از نظرات عمر وجود دارد۔

Ibn cAsakir narrated that cAli said: In the Qur’an there are some of the views of cUmar.

او از ابن عمر روایت کرده که به صورت مرفوع [حدیث: هرگاه مردم چیزی می‌گفتند و عمر چیز دیگری می‌گفت، قرآن به مانند آنچه عمر گفته بود نازل می‌شد.

He narrated from Ibn cUmar as a marfuc [hadith\: When people said one thing and cUmar said another, the Qur’an would be revealed with the like of what cUmar said.

الشیخان روایت کرده‌اند که عمر گفت: در سه چیز با پروردگارم موافقت کردم؛ گفتم: «ای فرستادهٔ خدا، کاش مقام ابراهیم را محل نماز قرار می‌دادیم»، که این آیه نازل شد: {و مقام ابراهیم را محل نماز بگیرید} (قرآن ۲:

The two Shaykhs narrated that cUmar said: I agreed with my Lord in three things; I said, ‘Messenger of Allah, if only we were to take the Station of Ibrahim as a place of prayer,’ and there was revealed, .. and take the Station of Ibrahim as a place of prayer! (Qur’an 2:

125). به پیامبر ﷺ گفتم: «ای فرستادهٔ خدا، نیکان و بدان به دیدار همسرانت می‌آیند؛ کاش به آنان دستور می‌دادی که حجاب بپوشند!» و آیهٔ حجاب نازل شد. همسران پیامبر ﷺ در غیرت با یکدیگر هم‌داستان شدند و من گفتم: «شاید اگر پیامبر شما را طلاق دهد، پروردگارش به جای شما همسرانی بهتر از شما به او دهد...» و همان‌گونه که گفتم نازل شد (با همان الفاظ، نگاه کنید به قرآن ۶۶: ۵).

125). I said, ‘Messenger of Allah, both good and bad people come to visit your wives; if only you would order them to wear hijabs! and the ayah of the hijab was revealed. The wives of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, united in jealousy, and so I said, ‘Perhaps his Lord, if he divorces you, will give him in exchange wives better than you, ... ’ and it was revealed just like that (with exactly the same words, see Qur’an 66: 5).

مسلم روایت کرده که عمر گفت: «من در سه چیز با پروردگارم موافق شدم: در حجاب، در اسیران بدر، و در مقام ابراهیم.» در این حدیث مورد چهارمی نیز وجود دارد.

Muslim narrated that cUmar said, ‘I agreed with my Lord in three things: in the hijab, in the prisoners at Badr, and in the Station of Ibrahim.’ In this hadith is a fourth instance.

در کتاب التهذیب نوشتهٔ النووی آمده است: «قرآن در موافقت با او نازل شد درباره اسیران بدر، درباره حجاب، درباره مقام ابراهیم و درباره حرام شدن شراب.» او مورد پنجمی را نیز افزوده است، و حدیث آن در السنن و المستدرک حاکم است که فرمود: «خداوندا، درباره شراب با بیانی برای ما روشن کن که ما را از هر شکی برهاند.» سپس خداوند تحریم آن را نازل فرمود.

In at-Tahdhib of an-Nawawi, ‘The Qur’an was revealed in agreement with him on the prisoners at Badr, on the hijab, on the Station of Ibrahim and on the prohibition of wine.’ He added a fifth instance and its hadith is in the Sunan and the Mustadrak of al-Hakim that he said, ‘O Allah, make clear to us about wine with an explanation which relieves us from all doubt.’ Then Allah revealed its prohibition.

ابن ابی حاتم در تفسیر خود از انس روایت کرده که گفت: عمر گفت: «در چهار چیز با پروردگارم موافق بودم: این آیه نازل شد: {و همانا انسان را از عصارهٔ گل آفریدیم} (قرآن ۲۳: ۱۲)، و هنگامی که نازل شد، گفتم: "پس بزرگ است خداوند، بهترین آفرینندگان"، و سپس نازل شد: {پس بزرگ است خداوند، بهترین آفرینندگان!} (قرآن ۹۵: ۸)». در اینجا او موردِ ششمی را نیز ذکر کرده است. این حدیث سندِ دیگری از ابن عباس دارد که آن را در *التفسیر المسند* روایت کرده‌ام.

Ibn Abi Hatim narrated in his tafsir that Anas said: cUmar said, ‘I was in agreement with my Lord in four things: this ayah was revealed, “And certainly We have created man from an extraction of clay,” (Qur’an 23: 12) and when it was revealed I said, “So blessed be Allah the best of creators,” and then it was revealed, “So blessed be Allah the best of creators!” (Qur’an 95: 8). Here he mentioned a sixth instance. The hadith has another chain of transmission from Ibn cAbbas which I have narrated in at-Tafsir al-Musnad.

سپس در کتاب فضائل الامامین ابو عبدالله شیبانی دیدم که گفته است: «عمر در بیست و یک مورد با پروردگارش موافقت کرد»، و این شش مورد (پیش‌گفته) را ذکر کرد. او به عنوان هفتمین مورد، داستان عبدالله بن أُبَیّ را افزود. من می‌گویم:

Then I saw in the book Fada’il al-Imamayn of Abu cAbdullah ash-Shaybani that he said, ‘cUmar agreed with his Lord in twentyone situations,’ and he mentioned these six (aforementioned). He augmented as a seventh the story of cAbdullah ibn Ubayy. I say:

آن حدیث در احادیث صحیح از اوست (یعنی از عمر). او گفت: «هنگامی که عبداللہ بن ابی درگذشت، رسول خدا ﷺ را برای خواندن نماز جنازه بر او دعوت کردند، پس او برای آن برخاست. من (هم) برخاستم تا آنجا که نزدیک سینه‌اش ایستادم و گفتم: "ای رسول خدا، آیا بر دشمن خدا، ابن ابی، نماز می‌گزاری، همان کسی که فلان روز چنین و چنان گفت؟" آنگاه، به خدا سوگند، زمان زیادی نگذشت که این آیه نازل شد: "و هرگز بر هیچ یک از آنان که مرده است نماز مگذار..." (قرآن ۹: ۸۴)

Its hadith is in the sahih traditions from him (cUmar). He said, ‘When cAbdullah ibn Ubayy died, the Messenger of Allah, may Allah bless him and his family and grant them peace, was invited to perform the funeral prayer over him so he stood up for that. I lose up until I stood up close to his chest and said, “Messenger of Allah, is it over the enemy of Allah, Ibn Ubayy, who said one day such-and-such?” Then, by Allah, it wasn’t very long until it was revealed, “And do not pray over one of them ever . . (Qur’an 9: 84)

تا پایان آیه! ۸. «از تو درباره شراب می‌پرسند...» (قرآن ۲: ۲۱۹) تا پایان آیه.

to the conclusion of the ayah! 8. ‘ They ask you about wine ...’ (Qur’an 2: 219) to the end of the ayah.

۹. «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، به نماز نزدیک مشوید...!» (قرآن ۴: ۴۳)

9. ‘O you who believe, do not approach the prayer..! (Qur’an 4: 43)

تا پایان آیه. من می‌گویم که این دو، همراه با آیه‌ی سوره‌ی المائدة، یک مورد‌اند، و هر سه در حدیث پیشین آمده‌اند.

to the end of the ayah. I say that the two of them, along with the ayah from Al-Ma’idah, are one instance, and the three are in the preceding hadith.

۱۰. هنگامی که فرستاده‌ی خدا ﷺ در طلب آمرزش برای گروهی زیاده‌روی می‌کرد، عمر گفت: «برای آنان یکسان است.» آنگاه خداوند نازل کرد: «برای آنان یکسان است، چه برایشان آمرزش بخواهی یا نخواهی ...» (قرآن ۶۳: ۲) تا پایان آیه. می‌گویم: این حدیث را طبرانی از ابن‌عباس روایت کرده است.

10. When the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant liim peace, increased in seeking forgiveness for a people, cUmar said, ‘It is equal to them.’ Then Allah revealed, ‘It is equal to them whether you seek forgiveness for them ...’ (Qur’an 63: 2) to the end of the ayah. I say that this hadith has been narrated by at-Tabarani from Ibn cAbbas.

۱۱. هنگامی که پیامبر ﷺ در مورد لشکرکشی به بدر با یارانش مشورت کرد، عمر موافق لشکرکشی بود و بدین سبب این آیه نازل شد: ﴿همان‌گونه که پروردگارت تو را از خانه‌ات به حق بیرون آورد...﴾ [سوره انفال، آیه ۵] تا پایان آیه.

11. When he, may Allah bless him and grant him peace, sought the advice of the Companions about the expedition to Badr, cUmar was in favour of the expedition and so it was revealed, Just as your Lord brought you out of your house by the truth ...’ (Qur’an 8: 5) to the end of the ayah.

۱۲. هنگامی که پیامبر ﷺ در ماجرای تهمت (به عایشه) از اصحاب مشورت خواست، عمر گفت: «ای رسول خدا، چه کسی تو را به ازدواج او درآورد؟» فرمود: «خداوند.» گفت: «آیا گمان می‌کنی پروردگارت عیبی از او را از تو پنهان می‌دارد؟ منزهی تو! این تهمتی بزرگ است!» (قرآن ۲۴: ۱۶). سپس وحی همان‌گونه نازل شد.

12. When he, may Allah bless him and grant him peace, sought the advice of the Companions with respect to the story of the slander (of CA’ ishah) cUmar said, ‘Who married you to her, Messenger of Allah?’ He said, ‘Allah.’ He said, ‘Do you think that your Lord would conceal a defect of hers from you? Glory be to You, this is huge slander!" (Qur’an 24: 16). Then the revelation came down just like that.

۱۳. داستان او در روزه، هنگامی که پس از بیدار شدن از خواب با همسرش نزدیکی کرد (پیش از سحری) — و این در آغاز اسلام حرام بود — و آنگاه این آیه نازل شد: «در شب روزه، آمیزش با زنانتان بر شما حلال شد...» (قرآن ۲: ۱۸۷) تا پایان آیه. من می‌گویم که احمد این را در مسندش روایت کرده است.

13. His story in the fast when he made love to his wife after waking from sleep (before the pre-dawn meal) — and that was forbidden in the beginning of Islam — and so it was revealed, ‘It is permitted to you on the night of the fa st...’ (Qur’an 2: 187) to the end of the ayah. I say that Ahmad narrated it in his Musnad.

۱۴. قول او تعالی: «هرکس دشمن جبرئیل باشد…»1

14. His words, Exalted is He, ‘ Whoever is an enemy to Jibril. .1

(قرآن ۲: ۹۷) تا پایان آیه. می‌گویم: ابن جریر و دیگران آن را از راویان بسیار روایت کرده‌اند که بهترین آن‌ها از عبدالرحمن بن ابی لیلی است که: یک یهودی با عمر دیدار کرد و گفت: «جبرئیل، که همراه شما از او یاد می‌کند، دشمن ماست.» پس عمر گفت: «هر کس دشمن خدا و فرشتگان او و پیامبرانش و جبرئیل و میکائیل باشد، پس به راستی خداوند دشمن کافران است.» پس این آیه بر زبان عمر نازل شد.

(Qur’an 2: 97) to the end of the ayah. I say that Ibn Jarir and others narrated it from many different narrators the best of which is from cAbd ar-Rahman ibn Abi Layla that: A Jew met cUmar and said, ‘Jibril, whom your companion mentions, is an enemy to us.’ So cUmar said, ‘Whoever is an enemy to Allah and His angels and His messengers and Jibril and Mika’il, then truly Allah is an enemy to the disbelievers.’ So it was revealed on the tongue of cUmar.

۱۵. گفتهٔ خداوند متعال: «فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ...» (سورهٔ نساء، آیهٔ ۶۵) تا پایان آیه. می‌گویم: داستان آن را ابن ابی حاتم و ابن مردویه از ابوالأسود روایت کرده‌اند. او گفت: دو مرد دعوایی را نزد پیامبر ﷺ بردند و ایشان میان آن دو داوری کرد. کسی که حکمش به زیانش بود، گفت: «بیایید نزد عمر بن خطاب برویم». پس هر دو نزد او رفتند. آن مرد گفت: «پیامبر خدا ﷺ به سود من علیه این مرد داوری کرد، و او گفت: "نزد عمر برویم"». عمر گفت: «آیا چنین است؟» گفت: «آری». پس عمر گفت: «همان‌جا بمانید تا نزد شما بیایم». سپس شمشیرش را در جامه‌اش پیچید و بیرون آمد و کسی را که گفته بود «نزد عمر برویم» زد و او را کشت. آن دیگری بازگشت و گفت: «ای پیامبر خدا، عمر همراهم را - به خدا سوگند! - کشت». پس فرمود: «گمان نمی‌کردم که عمر جرئت کند مؤمنی را بکشد». آنگاه خداوند نازل کرد: «فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ...» تا پایان آیه. او اعلام کرد که برای خون آن مرد نه قصاص و نه دیه‌ای خواهد بود و عمر را از هرگونه خطا در کشتن او بری دانست. متن پیوسته‌ای دیگر نیز این داستان را تأیید می‌کند که آن را در «التفسیر المسند» آورده‌ام.

15. His words, Exalted is He, ‘ Then no! By your Lord, they do not believe ...’ (Qur’an 4: 65) to the end of the ayah. I say that its story has been narrated by Ibn Abi Hatim and Ibn Mardawayh from Abu’l-Aswad. He said: Two men brought a dispute to the Prophet, may Allah bless him and his family and grant them peace, and he gave judgement between them. The one who had judgement given against him said, ‘Let us go to cUmar ibn al-Khattab,’ and so the two of them went to him. The man said, ‘The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, gave judgement in my favour against this man and he said, “Let us go to cUmar.’” cUmar said, ‘Is it like that?’ He said, ‘Yes.’ So cUmar said, ‘Stay where you are until I come out to you.’ Then he came out to them wrapping his sword in his garment and struck the one who had said, ‘Let us go to cUmar,’ and killed him. The other returned and said, ‘Messenger of Allah, cUmar killed - by Allah! - my companion.’ So he said, ‘I wouldn’t have thought that cUmar would have ventured to kill a believer.’ Then Allah revealed, ‘Then no! By your Lord they do not believe ...’ to the end of the ayah. He declared, there was to be no retaliation or compensation for the blood of the man and declared cUmar free from any wrong in his killing. There is another connected text that supports this story which I have related in at- Tafsir al-Musnad.

۱۶۔ اجازہ طلب کرنا۔ یہ (شانِ نزول) اس لیے ہے کہ ایک شخص کا خادم اس کے کمرے میں اس وقت داخل ہوا جب وہ سو رہا تھا، تو اس نے کہا: «اے اللہ، (اس کے) داخل ہونے کو حرام کر دے۔» پھر اجازہ طلب کرنے کی آیت نازل ہوئی۔

16. Seeking permission to enter. That was because his servant entered his room when he was sleeping and he said, ‘O Allah, lorbid entrance.’ Then the ayah of seeking permission to enter was revealed.

۱۷. سخن او درباره یهودیان: «آنان قومی سرگشته‌اند.» ۱۸. سخن او، تعالی‌ش: «گروهی از پیشینیان و گروهی از پسینیان!» ({قرآن ۵۶: ۳۹-۴۰}). می‌گویم: ابن عساکر آن را در تاریخ خود از جابر بن عبدالله روایت کرده و در کتاب اسباب النزول نیز آمده است.

17. His saying about the Jews, ‘They are a confounded people.’ 18. His words, exalted is He, ‘Many of the first ones and many of the latter ones! (Qur’an 56: 39-40). I say that Ibn cAsakir narrated it in his Tarikh from Jabir ibn cAbdullah and that it is in the Asbab an-Nuzul.

۱۹. نسخِ تلاوتِ آیهٔ «الشَّيْخُ وَالشَّيْخَةُ إِذَا زَنَيَا فَارْجُمُوهُمَا الْبَتَّةَ» تا آخرِ آیه چگونه بوده است؟

19. The lifting (abrogation) of the recitation of, ‘The older man and the older woman when they commit adultery to the end of the ayah?

۲۰. سخن او در روز اُحُد، آنگاه که ابوسفیان گفت: «آیا فلان‌کس در میان این مردم است؟» (عمر گفت:) «به او پاسخ نمی‌دهیم»، و پیامبر ﷺ با او موافقت کرد. می‌گویم: احمد داستان آن را در مسندش روایت کرده است.

20. His words on the Day of Uhud when Abu Sufyan said, ‘Is soand- so among the people?” (Umar said) “We will not answer him,’ and the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, agreed with him. I say that Ahmad narrated its story in his Musnad.

او گفت: و به این [روایت] آنچه عثمان بن سعید الدارمی در کتابش «الرد علی الجهمیۃ» با سند از ابن شهاب، از سالم بن عبدالله نقل کرده است، پیوسته می‌شود: کعب الاحبار گفت: «وای بر پادشاه زمین از جانب پادشاه آسمان!» سپس عمر گفت: «مگر کسی که خود را محاسبه کند.» کعب گفت: «سوگند به آنکه جانم در دست اوست، این [سخن] در تورات است. تو آن را پیاپی [بر زبان] آوردی (یعنی کلمات آیه را پشت سرهم خواندی).» آنگاه عمر به سجده افتاد.

He said: And one joins to this what cUthman ibn Sacid ad-Darimi narrated in his book ar-Raddcala l-Jahmiyah by way of Ibn Shihab from Salim ibn “Abdullah that Kacb al-Ahbar said, ‘Woe to the king of the earth from the King of heaven.’ Then cUmar said, ‘Except for whoever takes himself to account.’ Kacb said, ‘By the One in Whose hand is my soul it is in the Tawrah. You have carried it on (the words of the verse) consecutively.’ Then cUmar fell prostrate.

و همچنین در کتاب الکامل ابن عدی از طریق عبدالله بن نافع دیدم - و او ضعیف است - از پدرش از عمر که بلال هنگام اذان گفتن می‌گفت: «أشهد أن لا إله إلا الله. حی علی الصلاة». پس عمر به او گفت: «بعد از آن بگو: "أشهد أن محمداً رسول الله"». پیامبر ﷺ فرمود: «همان‌گونه که عمر گفت بگویید».

Then I have seen in al-Kamil of Ibn cAdi by the route ofcAbdullah ibn Nafic - and he is weak - from his father from cUmar that Bilal used to say, when he called the adhan, ‘I witness that there is no god but Allah. Come to prayer.’ Then cUmar said to him, ‘Say after it, “I witness that Muhammad is the Messenger of Allah.’” The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, ‘Say as cUmar said.’