ابو عوانہ نے الاوائل میں، طبرانی نے الکبیر میں، اور الحاکم نے ابن شہاب کے طریق سے روایت کیا ہے کہ عمر بن عبدالعزیز نے ابوبکر بن سلیمان بن ابی حَثمہ سے پوچھا کہ ابوبکر کے زمانے میں یہ کیوں لکھا جاتا تھا: "رسول اللہ ﷺ کے خلیفہ کی طرف سے" (From the Khalifah of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace)، اور بعد میں عمر (رضی اللہ عنہ) پہلے یہ لکھنے لگے: "ابوبکر کے خلیفہ کی طرف سے"؟ پھر سب سے پہلے کس نے "امیر المؤمنین کی طرف سے" لکھا؟ انہوں نے کہا: شفاء نے، جو مہاجر خواتین میں سے تھیں، مجھ سے بیان کیا کہ ابوبکر "رسول اللہ ﷺ کے خلیفہ کی طرف سے" لکھتے تھے، اور عمر "رسول اللہ ﷺ کے خلیفہ کے خلیفہ کی طرف سے" لکھتے تھے، یہاں تک کہ ایک دن عمر نے عراق کے گورنر کو خط لکھا کہ ان کی طرف دو مضبوط آدمی بھیجے جائیں جن سے وہ عراق اور اس کے باشندوں کے بارے میں پوچھ سکیں۔ اس نے ان کی طرف لبید بن ربیعہ اور عدی بن حاتم کو بھیجا، وہ دونوں مدینہ آئے اور مسجد میں داخل ہوئے، جہاں انہیں عمرو بن العاص ملے۔ انہوں نے کہا: "ہمارے لیے امیر المؤمنین (سے ملاقات) کی اجازت لے دیجیے۔" عمرو نے کہا: "اللہ کی قسم! تم دونوں نے ان کا نام (ٹھیک) پا لیا ہے!" پھر عمرو ان کے پاس گئے اور کہا: "السلام علیک یا امیر المؤمنین۔" انہوں نے فرمایا: "یہ نام تمہارے ذہن میں کیسے آیا؟ تمہیں اپنی بات کی وضاحت کرنی ہوگی۔" انہوں نے (وجہ) بیان کی اور کہا: "آپ امیر ہیں اور ہم مؤمنین ہیں۔" چنانچہ اسی دن سے خطوط اسی (عنوان) کے ساتھ لکھے جانے لگے۔

Ak Askari narrated in al-Awa’il, at-Tabarani in al-Kabir, and al- I lakim by way of Ibn Shihab that cUmar ibn cAbd al-cAziz asked Abu Bakr ibn Sulayman ibn Abi Hathamah what was the reason that it used to be written, ‘From the Khalifah of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace,’ in the time of Abu Ikikr, then later cUmar used to write at first, ‘From the Khalifah of Abu Bakr’? Then who was the first to write, ‘From the Amir al- Mu’minin (the Commander of the Believers)’? He said, ‘Ash-Shifa, who was one of the women of the Muhajirun, told me that Abu Bakr used to write, “From the Khalifah of the Messenger of Allah,” and cUmar used to write, “From the Khalifah of the Khalifah of the Messenger of Allah,” until one day cUmar wrote to the governor of 1 raq, to send him two strong men whom he could ask about Iraq and its inhabitants. He sent to him Labid ibn Rabicah and cAdi ibn Hatim, and they came to Madinah and entered the mosque where they found cAmr ibn al-cAs. They said, ‘Get permission for us (to visit) the Amir al-Mu’minin.’ cAmr said, ‘You two, by Allah, have hit upon his name!’ Then cAmr went in to him and said, ‘Peace be upon you, Amir al-Muminin.’ He said, ‘What occurred to you about this name? You must explain what you have said.’ He told him and said, ‘You are the amir (commander) and we are the mu’minun (the believers).’ Thus letters have continued to be written with that from that day.

قال النووي في تهذيبه: لقّبه بهذا اللقب عدي بن حاتم ولبيد بن ربيعة حين قدما وفدًا من العراق. وقيل: إن المغيرة بن شعبة لقّبه بهذا الاسم. وقيل: إن عمر قال للناس: "أنتم المؤمنون وأنا أميركم"، فسُمّي أمير المؤمنين، وكان قبل ذلك يُعرف بخليفة خليفة رسول الله ﷺ، لكنهم عدلوا عن هذه العبارة لطولها.

An-Nawawi said in his Tahdhib: cAdi ibn Hatim and Labid ibn Rabicah named him thus when they came as a deputation from Iraq. It has been said that al-Mughirah ibn Shucbah named him with this name. It has also been said that cUmar said to people, ‘You are the believers and I am your amir,’ and so he was calle< Amir al-Mu’minin, and before that he was known as the Khalifah of the Khalifah of the Messenger of Allah, but they changed from that expression because of its length.

ابن عساکر روایت کرده که معاویه بن قرّه گفت: نوشته می‌شد «از ابوبکر خلیفهٔ رسول الله»، و چون نوبت عمر بن الخطاب شد، خواستند بنویسند «خلیفهٔ خلیفهٔ رسول الله». عمر گفت: «این طولانی است». گفتند: «نه، بلکه ما تو را امیر خود قرار داده‌ایم، پس تو امیر ما هستی». گفت: «آری، و شما مؤمنانید و من امیر شما هستم». پس نوشته شد «امیرالمؤمنین».

Ibn cAsakir narrated that Mucawiyah ibn Qurrah said: It used to be written ‘From Abu Bakr the Khalifah of the Messenger of Allah,’ and then when it was cUmar ibn al-Khattab they wanted to say, ‘The Khalifah of the Khalifah of the Messenger of Allah.’ cUma said, ‘This is lengthy.’ They said, ‘No. But we have appointed you as amir over us, so you are our amir! He said, ‘Yes, and you are the believers, and I am your amir! 1 hen it became written Amir al-Mu’minin.

روایت کرده است بخاری در تاریخ خود که ابن المسیب گفت: نخستین کسی که تاریخ را نوشت عمر بن الخطاب بود، دو سال و نیم پس از آغاز خلافتش، و به‌عنوان سال شانزدهم هجرت ثبت شد، به مشورت علی.

Al-Bukhari narrated in his Tarikh that Ibn al-Musayyab said: The first to write the date was cUmar ibn al-Khattab two and a half years into his khilafah, and it was written down as the sixteenth year of the Hijrah, through the advice of cAli.

السلفی در «الطیوریات» با سند صحیح از ابن عمر، از عمر روایت کرده است که او خواست سنّت‌ها (رسوم و روش‌های عملی پیامبر ﷺ و یارانش) را ثبت کند، پس یک ماه از خداوند طلب خیر (با نماز استخاره) کرد. سپس صبحی با تصمیمی قطعی برخاست و گفت: «به یاد آوردم که پیش از شما قومی بودند که کتابی نوشتند و سپس به آن روی آوردند و کتاب خدا را رها کردند.» ابن سعد از شداد روایت کرده است که: نخستین سخنانی که عمر هنگام بالا رفتن بر منبر می‌گفت این بود: «خدایا، من سختگیرم، پس مرا نرم‌خو گردان؛ من ناتوانم، پس مرا نیرومند ساز؛ و من بخیلم، پس مرا بخشنده گردان.» ابن سعد و سعید بن منصور و دیگران از طرق گوناگون روایت کرده‌اند که عمر گفت: «من خود را نسبت به مال خدا همانند سرپرست یتیم نسبت به مال او قرار داده‌ام. اگر توانگر باشم، از آن خودداری می‌کنم، و اگر نیازمند باشم، به اندازه‌ی شایسته از آن می‌خورم، و اگر بعداً توانگر شوم، آن را بازپس می‌دهم.» ابن سعد روایت کرده است که ابن عمر گفت: هرگاه عمر بن الخطاب نیازمند می‌شد، نزد کسی که مسئول بیت‌المال بود می‌رفت و از او وام می‌خواست. گاه پیش می‌آمد که در تنگنا قرار می‌گرفت و مأمور بیت‌المال نزد او می‌آمد، بازپرداخت بدهی را طلب می‌کرد و او را به پرداخت ملزم می‌ساخت، و عمر از پاسخ دادن به او طفره می‌رفت. سپس غالباً عمر مقرری خود را دریافت می‌کرد و بدهی‌اش را می‌پرداخت.

As-Salafi narrated in at-Tuyuriyyat with a sahih isnad from Ibn cUmar from cUmar that he wished to record the sunan (customary practices of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, and of his companions), so he sought Allah’s choice in the matter (through the supplication known as the istikharah) for a month. Then he arose one morning with a clear resolve and said, ‘I remembered a people who were before you who wrote a book, and then they turned to it and abandoned the Book of Allah.’ Ibn Sacd narrated that Shaddad said: The first words that cUmar would say when he ascended the minbar were, ‘O Allah, I am severe, so make me gentle, I am weak, so strengthen me, and I am miserly, so make me generous.” Ibn Sacd and Sacid ibn Mansur and others narrated by different unites thatt cUmar said, ‘I have placed myself in respect to Allah’s property in the same relation as the guardian of the orphan to his (the orphan’s) wealth. If I am in good circumstances, I will refrain from it, and if I am in need I will eat of it in moderation, and if (again later) I am in good circumstances, I will repay.” Ibn Sacd narrated that Ibn cUmar said that when cUmar ibn al- Khattab was in need, he used to go to the man in charge of the bait dl-maland seek a loan from him. Often he might be in difficulty and I he man in charge of the public treasury would come to him, seek repayment of the debt and would oblige him to pay it, and cUmar would be evasive to him. Then, often cUmar would receive his stipend Hnd so pay his debt.

ابن سعد روایت کرده است که البراء بن معرور گفت: عمر روزی بیرون آمد تا به منبر رسید، و او به بیماری مبتلا بود. فضایل عسل برای او ذکر شد، و ظرفی (از پوست بز) از آن در بیت المال بود. او گفت: «اگر به من اجازه دهید آن را خواهم گرفت، وگرنه بر من حرام است.» به او اجازه دادند.

Ibn Sacd narrated that al-Bara’ ibn Macrur said that cUmar went out one day until he came to the minbar and he had been suffering from a complaint. The good qualities of honey were mentioned to him, and there was a receptacle (made of kidskin) of it in the bait al-mal. He said, ‘If you give me permission I will take it, but if not then it is haram for me.’ They gave him permission.

روایت شده که سالم بن عبدالله گفت: عمر دستش را در زخم پشت شترش فرو می‌برد و می‌گفت: «می‌ترسم درباره‌ی آنچه بر سرت آمده از من پرسیده شود.» و روایت شده که ابن عمر گفت: هرگاه عمر می‌خواست مردم را از کار نادرستی بازدارد، نزد خانواده‌اش می‌آمد و می‌گفت: «اگر بفهمم کسی درگیر چیزی شده که من از آن نهی کرده‌ام، مجازاتش را دو برابر خواهم کرد.» ما در بیش از یک روایت نقل کرده‌ایم که عمر بن الخطاب یک شب برای گشت‌زنی در مدینه بیرون رفت - و او این کار را بسیار می‌کرد - که به یکی از زنان عرب رسید که درِ خانه‌اش از بیرون بسته شده بود (و او را در خانه حبس کرده بودند) و آن زن می‌گفت:

He narrated that Salim ibn Abdullah said that cUmar used to insert his hand into the saddle sore of his camel and say, ‘I fear that I will be asked about what is (wrong) with you.’ He narrated that Ibn cUmar said: When cUmar meant to forbid people from some wrong action, he would come to his family and say, ‘If I come to know of anyone who becomes involved in something I have forbidden, I will double the punishment for him.’ We have narrated in more than one way that cUmar ibn al-Khattab went out one night to patrol Madinah - and he used to do that a lot—when he came upon one of the women of the Arabs whose door was bolted against her (locking her in) and she was saying:

این شبی که ستاره‌هایش آهسته می‌خزند، خسته‌کننده است و مرا بی‌خواب می‌کند، زیرا همبستری ندارم که با او بازی کنم، که به خدا سوگند، اگر کیفرهای خدا در دل نمی‌بود، حقوق او از این بستر برداشته می‌شد.

‘This night, whose stars creep slowly, is wearisome and makes me sleepless, Because I have no bedfellow with whom to sport, For, by Allah, if Allah’s punishments were not feared, His rights would have been removed from this couch.

اما من از آن ناظری می‌ترسم که بر نفوس ما نگهبان است، و ثبت‌کننده‌اش لحظه‌ای غفلت نمی‌ورزد.

However, I fear a Watchful One Who is in charge of our | selves And Whose recorder is not negligent for an instant.

«خوفِ پروردگارم و حیا مانعم می‌شوند، و (بیش‌ازحد) به همسرم احترام می‌گذارم، که مقام بلندش به دیگری واگذار شود.» پس (عمر) در نامه‌هایی به والیانش دربارهٔ اعزام به جهاد نوشت که هیچ‌کس نباید بیش از چهار ماه غایب باشد.

Fear of my Lord and modesty prevent me, and I honour my husband (too much), That his noble station should be conferred (on another).’ So he (cUmar) wrote to his governors about military expeditions that no-one should be absent for more than four months.

ابن سعد از زاذان روایت کرده که سلمان گفت: عمر به او گفت: «آیا من پادشاهم یا خلیفه؟» سلمان به او گفت: «اگر از سرزمین مسلمانان یک درهم یا کمتر یا بیشتر جمع کنی و آن را در جایی نامناسب مصرف کنی، پادشاهی، نه خلیفه.» عمر از این سخن پند گرفت.

Ibn Sacd narrated from Zadan that Salman said that cUmar said to him, ‘Am I a king or a khalifahV Salman said to him, ‘If you collect a dirham from the land of the Muslims, or less or more, then you put it to an improper use, you are a king, not a khalifahs cUmar took warning from it.

روایت شده که سفیان بن ابی‌العرجاء گفت: عمر بن خطاب گفت: «به خدا سوگند نمی‌دانم خلیفه هستم یا پادشاه، زیرا اگر پادشاه باشم، این کار بسیار بزرگی است.» کسی گفت: «ای امیرالمؤمنین، میان این دو تفاوت است.» گفت: «آن چیست؟» گفت: «خلیفه جز آنچه حق اوست نمی‌گیرد و جز به شیوهٔ درست آن را به کار نمی‌برد، و شما، سپاس خدای را، چنین هستید. اما پادشاه با مردم به ستم رفتار می‌کند و از این یکی می‌گیرد و به آن یکی می‌دهد.» عمر خاموش ماند. [1]

He narrated that Sufyan ibn Abi’l-cArja’ said: cUmar ibn al- Khattab said, ‘By Allah, I do not know whether I am a khalifah or a king, for if I am a king then this is a tremendous matter.’ Someone said, ‘Amir al-Mu’minin, there is a distinction between the two of them.’ He said, ‘What is it?’ He said, ‘A khalifah does not take except what is due and he does not use it except in the right way, and you, praise be to Allah, are like that. The king treats people unjustly, and takes from this one and gives to that one.’ cUmar was silent. 1

ابن مسعود، که خداوند از او خشنود باد، روایت کرده که گفت: عمر سوار بر اسبی شد و ردایش تا ران او بالا رفت. مردم نجران بر ران او خالی سیاه دیدند و گفتند: «این همان کسی است که در کتاب ما یافته‌ایم که ما را از سرزمین‌مان بیرون خواهد کرد.» سعد الحاری روایت کرده که کعب الاحبار به عمر گفت: «ما تو را در کتاب خدا یافته‌ایم، در یکی از دروازه‌های جهنم که مردم را از افتادن در آن بازمی‌داری. چون بمیری، مردم تا روز قیامت در آن فرو خواهند افتاد.» ابو مِشعَر روایت کرده که گفت: مشایخ ما برای ما گفتند که عمر گفت: «این کار جز با سختگیری‌ای که در آن تکبر نباشد، و با نرمی‌ای که در آن ضعف نباشد، درست نخواهد شد.» ابن ابی شیبه در کتاب المصنف خود روایت کرده که حکیم بن عُمَیر گفت: عمر بن خطاب گفت: «فرمانده لشکر یا دسته غارتگر هیچ‌کس را برای حدی تازیانه نزند تا به درب (دربه، نزدیک گردنه‌های کیلیکیه، گذرگاه کوهستانی که مسلمانان هنگام بازگشت از غارت به سرزمین روم از آن می‌گذشتند) برسد، مبادا خشم شیطان او را به آنجا برساند که به کافران بپیوندد!» ابن ابی حاتم در تفسیر خود روایت کرده که شعبی گفت: امپراتور روم به عمر بن خطاب نوشت: «فرستادگانم از جانب شما نزد من آمده‌اند و ادعا می‌کنند که در میان شما درختی است که همانند هیچ درخت دیگری نیست: میوه‌ای همچون گوش خر می‌دهد، باز می‌شود و چیزی همچون مروارید آشکار می‌کند، سبز می‌شود تا مانند زمرد سبز گردد، سرخ می‌شود تا مانند یاقوت سرخ گردد، سپس رسیده و کامل می‌شود تا به شیرین‌ترین شیرینی عسلی که تا کنون خورده شده تبدیل گردد، و پس از آن خشک می‌شود تا برای ساکن خانه پناهگاهی در برابر نیاز و برای مسافر توشه‌ای گردد. اگر فرستادگانم راست گفته باشند، من تنها می‌توانم گمان کنم که این یکی از درختان بهشت است.» عمر برایش نوشت: «از بندهٔ خدا، عمر، امیرالمؤمنین، به قیصر، پادشاه روم. راستی که فرستادگانت به تو راست گفته‌اند. این درختی که نزد ماست، همان درختی است که خداوند بر مریم رویانید، هنگامی که پسرش عیسی را به دنیا آورد. پس از خدا بترس و عیسی را جز خدا خدایی مگیر، زیرا به راستی: "مَثَلِ عیسی نزد خداوند چون مَثَلِ آدم است، او را از خاک آفرید، ..."» (قرآن ۳: ۵۹)

He narrated that Ibn Mascud, may Allah be pleased with him, said: cUmar mounted a horse and his robe disclosed his thigh. The people of Najran saw on his thigh a black mole and said, ‘This is the one whom we find in our Book will exile us from our land.’ He narrated from Sacd al-Hari that Kacb al-Ahbar said to cUmar, ‘We find you in the Book of Allah at one of the gates ofJahannam preventing people from falling into it. When you die, they will carry on plunging into it until the Day of Resurrection.’ He narrated that Abu Mashcar said: Our shaykhs told us that 'Umar said, ‘This matter will not be correct but with the severity that has no haughtiness in it, and with the gentleness that has no weakness in it.’ I bn Abi Shaybah narrated in his Musannafthat Hakim ibn cUmayr ■aid: cUmar ibn al-Khattab said, ‘Let not the amir of an army or a raiding party whip anyone for a haddpunishment until he arrives til Darb (Derbe near the Cilician Gates, a mountain pass through which the Muslims passed returning from raids into Byzantine territory) so that the rage of the shaytan does not carry him to the point that he joins with the kujfar! Ibn Abi Hatim narrated in his tafsir that ash-Shacbi said: The Byzantine Emperor wrote to cUmar ibn al-Khattab, ‘My messengers have come to me from you claiming that among you there is a tree which is not like anything else among trees: it produces something like the ears of the ass, it opens out (to reveal) something like a pearl, It becomes green so that it is like the green emerald, it reddens until It is like the red ruby, then later it ripens and matures so that it becomes like the sweetest honey-cake ever eaten, then later it dries until it becomes a defence (against want) for the house-dweller and a provision for the traveller. If my messengers have told me (lie truth, I can only imagine that this is one of the trees of the Garden.’ cUmar wrote to him, ‘From the slave of Allah, cUmar, the Amir al-Mu’minin, to Caesar, the king of the Byzantines. Truly your messengers have told you the truth. This tree, which is with ns, is the tree which Allah made to grow over Maryam when she [>ave birth to cIsa her son. So fear Allah and do not take Tsa as a }>od apart from Allah, for truly, “ The likeness ofcIsa with Allah is as the likeness of Adam, He created him from dust, ...’” (Qur’an 3: 59)

تا پایان آیه.

to the end of the ayah.

ابن سعد از ابن عمر روایت کرد که عمر به کارگزاران خود دستور داد تا داراییهای خود را ثبت کنند، و از جمله آنان سعد بن ابی وقاص بود. سپس عمر در داراییهای ایشان سهیم شد، نیمی از آن را گرفت و نیمی دیگر را به ایشان بازگرداند.

Ibn Sacd narrated from Ibn cUmar that cUmar ordered his governors, so they recorded their properties, and among them was Sacd bin Abi Waqqas. Then cUmar shared with them in their properties and took a half and gave them a half.

او روایت کرده است که شعبی گفت: هنگامی که عمر کسی را به حکومت منصوب می‌کرد، اموال او را ثبت می‌کرد.

He narrated that ash-Shacbi said that when cUmar used to appoint a governor he would record his property.

او روایت کرده که ابو امامه بن سهل بن حنیف گفت: عمر مدتی هیچ چیزی از مال بیت‌المال نخورد، تا اینکه فقر و تنگی بر او وارد شد. او برای مشورت خواستن، یاران پیامبر ﷺ را فراخواند و گفت: «من خود را به این امر مشغول کرده‌ام، پس چه چیزی برای من شایسته است؟» علی گفت: «غذای ظهر و شام.» عمر همان را پذیرفت. او از ابن عمر روایت کرده که عمر در سال بیست و سوم هجری حج گزارد و شانزده دینار برای حجش خرج کرد.

He narrated that Abu Imamah ibn Sahl ibn Hunayf said: cUma( remained some time not eating anything at all from the property of the bait al-mal, until poverty and constriction came upon him in that. He sent for the Companions of the Prophet, may Allah] bless him and grant him peace, to seek their advice. He said, ‘I have occupied myself with this command, so what is fitting for me from' it?’ cAli said, ‘The midday and evening meals.’ cUmar took that, j He narrated from Ibn cUmar that cUmar performed the Hajj in the year twenty-three (AH) and spent sixteen dinars upon his Hajj.

او گفت: «عبدالله، ما با این مال زیاده‌روی کرده‌ایم!» عبدالرزاق در «المصنَّف» روایت کرده که قتادة و الشعبی گفتند: زنی نزد عمر آمد و گفت: «شوهرم شب‌ها به نماز می‌ایستد و روزها روزه می‌گیرد.» عمر گفت: «شوهرت را به نیکوترین شکل ستودی.» کعب بن سوار گفت: «او شکایت می‌کرد.» عمر گفت: «چگونه؟» گفت: «ادعا می‌کند که در زمان او هیچ بهره‌ای از شوهرش ندارد.» عمر گفت: «اگر تا این اندازه فهمیدی، پس میان آن‌ها داوری کن.» گفت: امیرالمؤمنین، خداوند برای او چهار همسر را مباح کرده است. پس او از هر چهار روز یک روز و از هر چهار شب یک شب از آنِ اوست.» ابن جریر روایت کرده که: کسی که به او اعتماد دارم، برایم خبر داد که عمر در هنگام گشت‌زنی شنید زنی می‌گوید:

He said, <cAbdullah we have been extravagant with this property.! cAbd ar-Razzaq narrated in the Musannaf that Qatadah and ash-Shacbi said: A woman came to cUmar and said, ‘My husband stands at night (in prayer) and fasts during the day.’ cUmar said, ‘You have praised your husband excellently well.’ Kacb ibn Sawwati said, ‘She was complaining.’ cUmar said, ‘How?’ He said, ‘She claims! that she has no share in her husband (in his time).’ He said, ‘If you understood that much, then you decide between them.’ He said, Amir al-Mu’minin, Allah has permitted him four (wives). So she has one day of every four days, and one night of every four nights.’ He narrated that Ibn Jarir said: One I trust informed me that cUmar, while he was patrolling, heard a woman saying:

این شب کشدار و دردناک است، و اینکه کسی را ندارم تا با او همبازی شوم، مرا بی‌خواب می‌کند. زیرا اگر نبود ترس از خدایی که چیزی مانند او نیست، حق او از این بستر برداشته می‌شد. عمر گفت: «چه چیزی تو را آزار می‌دهد؟» زن گفت: «شوهرم را چند ماه پیش به لشکرکشی فرستادی، و دلتنگ اوام.» عمر گفت: «آیا قصد گناه داری؟» زن گفت: «به خدا پناه می‌برم!» عمر گفت: «پس خویشتنداری کن؛ این فقط مسئله‌ی پست‌دادن به اوست.» سپس برای شوهرش پیام فرستاد. آنگاه نزد حفصه رفت و گفت: «می‌خواهم درباره‌ی موضوعی که به من مربوط است از تو بپرسم، پس آن را برایم روشن کن. زن چه مدت برای شوهرش دلتنگ می‌ماند؟» حفصه سرش را پایین انداخت و شرمگین شد. عمر گفت: «همانا خدا از حق شرم نمی‌کند.» او با دستش اشاره کرد که سه ماه؛ و چون آن ممکن نبود، چهار ماه. عمر نوشت که لشکریان نباید بیش از چهار ماه در خدمت نگه داشته شوند.

‘This night stretches out and is grievous, and that I have no intimate to sport with makes me sleepless, For, if it were not for fear of Allah Whom nothing is like, his rights would have been removed from this couch.’ cUmar said, ‘What is wrong with you?’ She said, ‘You sent my husband on an expedition some months ago, and I long for him.’ He said, ‘Do you mean to do wrong?’ She said, ‘(I seek) the refuge of Allah!’ He said, ‘So restrain yourself; it is only (a matter of) the post to him.’ He sent a message to him. Then he went to Hafsah and said, ‘I want to ask you about a matter which concerns me, so dispel it for me. How long does a woman long for her husband?’ She lowered her head and was shy. He said, ‘Truly Allah is not shy of the truth.’ She gestured with her hand, indicating three months, and II that is not possible, then four months. cUmar wrote that armies must not be kept on service for more than four months.

او از جابر بن عبدالله روایت کرد که نزد عمر آمد تا از رفتاری که از سوی زنانش با او می‌شد نزد او شکایت کند.

He narrated from Jabir ibn cAbdullah that he came to cUmar to complain to him of the treatment he received from his womenfolk.

عمر به او گفت: «ما هم چنین چیزی را می‌یابیم، تا جایی که وقتی قصد می‌کنم برای کاری ضروری بیرون بروم، او به من می‌گوید: "تو فقط می‌خواهی به دختران بنی فلان بروی تا به آنها نگاه کنی."» عبدالله بن مسعود به او گفت: «آیا به تو نرسیده است که ابراهیم، علیه السلام، از اخلاق سارَه نزد الله شکایت کرد و به او گفته شد: "او از دنده آفریده شده است، پس از همنشینی با او بهره ببر، تا زمانی که در دین او هیچ نقصی نبینی."» او روایت کرد که عکرمه بن خالد گفت: یکی از پسران عمر بن خطاب نزد او رفت. او موهایش را شانه و روغن زده بود و بهترین لباس‌هایش را پوشیده بود. عمر با تازیانه‌ای او را زد تا گریست. حفصه از او پرسید: «چرا او را زدی؟» گفت: «دیدم که نفسش او را مغرور کرده است و خواستم آن را در نظرش کوچک کنم.» او از معمر، از لیث بن ابی سلیم روایت کرد که عمر گفت: «خود را با نام الحکم (داور و فرمانروا) و ابوالحکم (صاحب داوری) نام‌گذاری نکنید، زیرا همانا الله، او الحکم است، و جاده را سِکَّه نخوانید.»0

'Umar said to him, ‘We also find that, so much so that when I intend (going out for) some necessity, she says to me, “You are only going to the girls of Bani so-and-so to look at them.”’ cAbdullah ibn Mascud said to him, ‘Has it not reached you that Ibrahim, peace be upon him, complained to Allah about Sarah’s character and it was said to him, “She has been created from a rib so have l he enjoyment of her company as long as you don’t see in her any unsoundness in her deen.’” He narrated that cIkrimah ibn Khalid said: One of cUmar ibn al-Khattab’s sons went in to see him. He had combed and oiled his liair and dressed up in the very best clothing. cUmar struck him with a whip until he made him weep. Hafsah asked him, ‘Why did you strike him?’ He said, ‘I saw that his self had made him conceited, and I wanted to make it (his self) small for him.’ He narrated from Macmar from Layth ibn Abi Salim that cUmar said, ‘Do not name yourselves with the name al-Hakam (the ruler and judge) nor Abu’l-Hakam (possessor of judgement) for truly Allah, He is al-Hakam (the ruler) and don’t call a road a sikkah.’l0

روایت کرد البیهقی در شعب الایمان که الضحاک گفت:

Al-Bayhaqi narrated in Shucab al-Iman that ad-Dahhak said:

ابوبکر گفت: «به خدا سوگند، دوست داشتم درختی کنار راهی بودم که شتری از آن می‌گذشت، و آن مرا در دهانش می‌گرفت، می‌جوید، فرو می‌برد، و به‌صورت سرگین بیرونم می‌انداخت، و کاش انسان نبودم.» عمر گفت: «کاش قوچ خانوادهٔ خود بودم که آنان هرچه به نظرشان درست می‌آمد پرواری‌ام می‌کردند، تا آنگاه که چنان چاق شوم که دیگر نتوانم، برخی از مردمی که دوستشان دارند به دیدارشان می‌آیند و آنان مرا برای ایشان قربانی می‌کنند، بخشی از من را کباب می‌کنند، بخشی را خشک‌گوشت می‌سازند، سپس مرا می‌خورند، و کاش انسان نبودم.» ابن عساکر روایت کرد که ابوالبختری گفت: عمر بن خطاب بر منبر خطبه می‌خواند. حسین بن علی، رضی‌الله‌عنه، پیش از او برخاست و گفت: «از منبر پدرم پایین بیا.» عمر گفت: «این منبر پدر توست، نه منبر پدر من. چه کسی تو را به این کار فرمان داده است؟» علی برخاست و گفت: «به خدا سوگند، هیچ‌کس او را به این کار فرمان نداده است. قطعاً به تو (ای حسین) آسیبی خواهم رساند، ای خائن.» او (عمر)

Abu Bakr said, ‘By Allah, I wish that I were a tree by the side of the road by which a camel passed, and it took me into its mouth, 10 Sikkah is literally both a ‘row’ and a ‘plough’ and it is possible there is a reference to the tradition that ‘The sikkah (plough) has not entered the abode of a people but that it humiliated them.’ chewed me, swallowed me, passed me out as dung, and that I were not a man.’ cUmar said, ‘Would that I were my family’s ram, which they were fattening as much as seemed right to them, until when I became as fat as could be, some people whom they love visit them, and they sacrifice me for them, make some of me into roasted meat, some of me into sun-dried meat, then eat me, and that I were not a human being.’ Ibn cAsakir narrated that Abu’l-Bakhtari said: cUmar ibn al- Khattab used to give the khutbah on the minbar. Al-Hussein ibn cAli, may Allah be pleased with him, stood up before him and said, ‘Come down from my father’s minbar.’ cUmar said, ‘It is the minbar of your father and not the minbar of my father. Who told you to do this?’ cAli stood and said, ‘By Allah, no-one told him to do this. I will certainly cause you (al-Hussein) some pain, traitor.’ He (cUmar)

…فرمود: «پسر برادرم را آزار ندهید، که او راست گفته است؛ این منبر پدر اوست.» خطیب بغدادی در «آداب الراوی» از مالک، به سند خود از ابن شهاب روایت کرده که ابوسلمه بن عبدالرحمن و سعید بن المسیب گفتند که عمر بن الخطاب و عثمان بن عفان بر سر مسئله‌ای با هم بحث می‌کردند، تا آنکه یکی از حاضران گفت: «هرگز بر سر یک نظر توافق نخواهند کرد.» با این حال، آن دو جز به بهترین و نیکوترین شیوه از هم جدا نشدند.

said, ‘Don’t hurt the son of my brother, for he has told the truth, it is the minbar of his father.’ Al-Khateeb narrated in A dab ar-Rawi from Malik by his route from Ibn Shihab that Abu Salamah ibn cAbd ar-Rahman and Sacid ibn al-Musayyab narrated that cUmar ibn al-Khattab and cUthman ibn cAffan were arguing over a certain question until an onlooker said, ‘They will never reach an agreement.’ Yet they only separated on the best and most beautiful terms.

ابن سعد روایت کرده است که حسن گفت: نخستین خطبهای که عمر ایراد کرد، پس از حمد و ثنای خداوند، چنین فرمود: «بدانید. من به وسیله شما آزمایش شدهام و شما به وسیله من آزمایش شدهاید، و پس از دو یارم، در میان شما به خلافت رسیدهام. هر که اینجا حاضر است، کارهایش را خودم شخصاً اداره خواهم کرد، و هر که اینجا با ما نیست، بر او افراد توانا و امین خواهیم گمارد. هر که نیکو عمل کند، رفتار نیکویش را افزون خواهیم کرد، و هر که بد عمل کند، او را کیفر خواهیم داد. خداوند ما و شما را ببخشاید.» او از جبیر بن حویرث روایت کرده است که عمر بن خطاب، رضی الله عنه، برای ثبت دیوان (دفتر حقوق و مستمریها) از مسلمانان مشورت خواست. علی به او گفت: «آنچه از اموال برای تو گرد میآید را هر سال میان مردم تقسیم کن و چیزی از آن نگهدار.» عثمان گفت: «من مالی فراوان میبینم که برای مردم کافی است، اگر شمارش نشود تا میان کسی که میگیرد و کسی که نمیگیرد تمایز پدید آید، میترسم کار آشفته شود.» ولید بن هشام بن مغیره گفت: «ای امیرالمؤمنین، من به شام رفتم و دیدم که پادشاهان آنجا دفاتر ثبت کردهاند و سپاه را سامان دادهاند، پس تو نیز دفاتر ثبت کن و سپاه را سامان ده.» عمر این رأی را پذیرفت و عقیل بن ابی طالب، مخرمة بن نوفل و جبیر بن مطعم را که نسبشناسان قریش بودند فراخواند و گفت: «مردم را بر حسب مراتبشان ثبت کنید.» ایشان ابتدا از بنی هاشم آغاز کردند، سپس ابوبکر و خاندانش، سپس عمر و خاندانش را به ترتیب خلافتشان ثبت کردند. چون عمر این را دید گفت: «از نزدیکترین خویشان پیامبر ﷺ آغاز کنید، سپس نزدیکترین پس از آنان، تا آنجا که عمر را همانجا قرار دهید که خداوند او را قرار داده است.» او روایت کرده است که سعید بن مسیب گفت: عمر دفتر ثبت را در ماه محرم سال بیستم هجری تنظیم کرد.

Ibn Sacd narrated that al-Hasan said: The first khutbah which cUmar delivered, he praised Allah and then said, ‘Right. I have been tested by you and you have been tested by me, and I have succeeded to the khilafah, amongst you, after my two companions. Whoever is here present, we will manage their affairs in person, and whoever is not here with us, we will appoint over him strong and trustworthy people. Whoever acts excellently well, we will increase him in excellent treatment, and whoever acts wrongly we will punish, and may Allah forgive us and you.’ He narrated from Jubayr ibn al-Huwayrith that cUmar ibn al- Khattab, may Allah be pleased with him, sought the advice of the Muslims on the recording of a register. cAli said to him, ‘Divide up every year what is collected for you of property, and don’t keep any of it.’ cUthman said, ‘I see much wealth, which is sufficient for the people and if it is not counted so that whoever takes is distinguished from whoever does not take, I am afraid that the matter will become confused.’ Al-Walid ibn Hisham ibn al-Mughirah said, 'Amir al-Mu’minin, I went to Syria and I saw that its kings had recorded registers and organised the troops, so record registers and organise the troops.’ He took his advice, and he called cAqil ibn Abi Talib, Makhramah ibn Nawfal and Jubayr ibn Mutcim, who were genealogists of Quraysh, and said, ‘Record people according to their ranks.’ They recorded them beginning with Banu Hashim, then they followed with Abu Bakr and his people, then cUmar and liis people, according to the order of their khilafahs. When cUmar saw it, he said, ‘Begin with the close relatives of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, the closest, then the next closest until you place cUmar where Allah placed him.’ He narrated that Sacid ibn al-Musayyab said: cUmar recorded the register in al-Muharram of the year 20 AH.

او روایت کرده که حسن گفت: عمر به حذیفه نوشت: «سهم و روزی مردم را بده.» او در پاسخ نوشت: «ما این کار را کرده‌ایم و مقدار زیادی باقی مانده است.» عمر به او نوشت: «این غنایمی است که خداوند به آنان داده است. نه از آنِ عمر است و نه از آنِ خانوادهٔ عمر. آن را میان ایشان تقسیم کن.» ابن سعد روایت کرده که جبیر بن مطعم گفت: عمر بر کوه عرفات ایستاده بود که مردی را شنید که فریاد می‌زد: «ای خلیفهٔ خدا!» مرد دیگری که این را شنیده بود، و آنان توشهٔ راه برمی‌داشتند، گفت: «چه شده است شما را؟ خداوند زبان‌کوچکتان را بشکافد!» جبیر گفت: من به سوی آن مرد رفتم و بر سرش فریاد زدم. جبیر ادامه داد: سپس صبح روز بعد، با عمر در عقبه (ستون بزرگ سنگ‌ها در منا) ایستاده بودم و او سنگ می‌زد که سنگریزه‌ای پرت شد و پوست سر عمر را شکافت. من به آن سو نگاه کردم و مردی را از کوه شنیدم که می‌گفت: «اعلام می‌کنم، به پروردگار کعبه، که عمر پس از این سال در این مکان نخواهد ایستاد.» و او همان کسی بود که روز قبل میان ما فریاد زده بود، و این موضوع مرا به شدت آشفته کرد.

He narrated that al-Hasan said: cUmar wrote to Hudhayfah, ‘Give the people their stipends and their provisions.’ He wrote back to him, ‘We have done that and a great deal remains.’ cUmar wrote to him, ‘It is their spoils which Allah has given them. It is not 'Umar’s nor cUmar’s family’s. Divide it up among them.’ Ibn Sacd narrated that Jubayr ibn Mutcim said: While cUmar was standing on the mountain of cArafah he heard a man calling out, saying, ‘Khalifah of Allah!’ Another man heard him, and they were taking provisions for the way, so he said, ‘What is wrong with you, may Allah split your uvulas?’ I went towards the man and shouted at him. Jubayr continued: Then the next morning, I was standing with cUmar at al-cAqabah (the major pillar of stones in Mina) and he was stoning it, when there came a stray pebble and split (the skin on) cUmar’s head. I turned that way and heard a man from the mountain saying, ‘I make it known, by the Lord of the Kacbah, that cUmar will not stand in this place after this year,’ and it was the one who had called out among us the day before, and that disturbed me greatly.

او روایت کرده که عایشه، رضی الله عنها، گفت: در آخرین حجی که عمر با امهات المؤمنین (همسران پیامبر ﷺ) به جا آورد، هنگامی که از عرفات بازمی‌گشتیم، از کنار المُحَصَّب گذشتم و مردی را دیدم که بر شترش نشسته بود و می‌گفت: «عمر، امیرالمؤمنین، کجاست؟» مرد دیگری گفت: «امیرالمؤمنین اینجا بود.» آن مرد شترش را بر سینه خوابانید، سپس با صدای بلند ناله‌کنان چنین سرود:

He narrated that cA’ishah, may Allah be pleased with her, said: At the time of the last Hajj which cUmar performed with the Mothers of the Believers (the wives of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace), when we returned from cArafah, I passed by al- Muhassab and I heard a man upon his camel saying, ‘Where was cUmar, the Amir al-Mu’minin? I heard another man saying, ‘Here was the Amir al-Mu’minin.’ He made the camel kneel down upon its breast, then he raised his voice in a wail saying:

‏«سلامٌ عليكم من إمام» — این متن را ترجمه می‌کنم: «درود بر تو از سوی یک امام، و باشد که دست خداوند آن پوست پاره‌پاره‌شده را برکت دهد. هر که شتاب کند یا بر دو بال شترمرغ سوار شود تا به آنچه روز گذشته پیش فرستاده‌ای برسد، از او عقب خواهد ماند.»

‘Upon you peace from an imam and may the hand of Allah bless that much-rent skin, Whoever hurries on or mounts the two wings of the ostrich, in order to overtake what you sent ahead the day before, will be outstripped.

«تُمْ قَضَيْتُمُ الْأُمُورَ، ثُمَّ خَلَّفْتُمْ بَعْدَهُمْ فِتَنًا وَمَصَائِبَ فِي أَكْمَامِكُمْ لَمْ تُحَلَّ بَعْدُ.» وَلَمْ يَتَحَرَّكِ ذَلِكَ الرَّاكِبُ، وَلَمْ يُعْرَفْ مَنْ هُوَ، وَكُنَّا نَقُولُ إِنَّهُ كَانَ مِنَ الْجِنِّ. فَقَدْ رَجَعَ عُمَرُ مِنْ ذَلِكَ الْحَجِّ، فَطُعِنَ بِالْخِنْجَرِ فَمَاتَ.

You decided matters, then after them you left behind trials and misfortunes in their sleeves, not yet unloosed.’ That rider did not move and it was not known who he was, and we used to say that he was one of the Jinn, for cUmar came back from that Hajj, was stabbed by the dagger and died.

او روایت کرده که عبدالرحمن بن أبزی گفت که عمر گفت: «این امر (خلافت) تا زمانی که یکی از اهل بدر باقی باشد، در میان اهل بدر است، سپس تا زمانی که یکی از اهل أحد باقی باشد، در میان اهل أحد است، و همچنین در میان فلان و فلان؛ و برای آزادشدۀ اسیر، و نه پسر آزادشدۀ اسیر، و نه کسانی که در فتح (مکه برای اسلام) مسلمان شدند، هیچ سهمی در آن نیست.» او از نخعی روایت کرده که مردی به عمر گفت: «آیا عبدالله بن عمر را به خلافت نمی‌گمارید؟» گفت: «خدا تو را بکشد! به خدا سوگند، من هرگز این را از خدا نخواستم. آیا کسی را به خلافت بگمارم که نمی‌دانست چگونه همسرش را درست طلاق دهد؟» او از شدّاد بن أوس روایت کرده که کعب گفت: در میان بنی‌اسرائیل پادشاهی بود که هرگاه او را به یاد می‌آوریم، عمر به یادمان می‌آید، و هرگاه عمر را به یاد می‌آوریم، او به یادمان می‌آید. پیامبری که وحی دریافت می‌کرد، در کنار او بود. خداوند به آن پیامبر ﷺ وحی فرمود که به او بگوید: «پیمان خود را ببند و وصیت‌نامه‌ات را به من بنویس، زیرا تو پس از سه روز خواهی مرد.» پیامبر (آن پادشاه) را از این موضوع آگاه کرد.

He narrated that cAbd ar-Rahman ibn Abza said that cUmar said, ‘This authority is among the people of Badr as long as one of them remains, then it is among the people of Uhud as long as one of them remains, and among such and such, and such and such, and there is no part in it for a freed captive, nor the son of a freed captive, nor those who became Muslims at the Opening (of Makkah to Islam).’ He narrated from an-Nakhaci that a man said to cUmar, ‘Will you not appoint cAbdullah ibn cUmar as khalifah? He said, ‘May Allah fight you! By Allah, I never wanted this of Allah. Shall I appoint as khalifah a man who did not know how to divorce his wife properly?’ He narrated from Shaddad ibn Aws that Kacb said: There was among the Tribe of Isra’il a king whom, when we remember him we are reminded of cUmar, and when we remember cUmar we are reminded of him. He had by his side a prophet who received revelation. Allah revealed to the prophet, peace be upon him, to say to him, ‘Make your covenant and write your testament to me, for you are dead after three days.’ The prophet informed him of that.

در روز سوم، او میان دیوار و تخت افتاد و جان داد. او نزد پروردگارش آمد و گفت: «ای الله، اگر می‌دانستی که من در حکومتم عادل بودم، و هرگاه امور اختلاف پیدا می‌کرد، از راهنمایی تو پیروی می‌کردم، و چنین و چنان بودم، و چنین و چنان، پس عمرم را افزایش ده تا پسر خردسالم بزرگ شود و امتم فزونی یابد.» الله به پیامبر وحی فرستاد که: «او چنین و چنان گفت - و آن راست است - و من پانزده سال به عمرش افزودم.» ﷺ

When it was the third day, he fell down (dead) between the wall and the couch. He came to his Lord and said, ‘O Allah, if You knew (hat I was just in my rule; that when matters differed, I followed Your guidance; and I was such and such, and such and such, then increase my life-span until my infant son grows up and my nation increases.’ Allah revealed to the prophet that, ‘He has said such and such - and it is true - and I have added fifteen years to his lifespan.

...برای این که پسر نوزادش بزرگ شود و امتش افزایش یابد کافی است.» و هنگامی که عمر خنجر خورد، کعب گفت: «اگر عمر از پروردگارش درخواست کند، قطعاً الله به او اجازه خواهد داد که بماند.» به عمر خبر دادند. او گفت: «خدایا، مرا بدون (...) به سوی خود بازگردان»

That is enough for his infant son to grow up and his nation to increase.’ When cUmar was stabbed, Kacb said, ‘If cUmar were to ask his Lord, Allah would definitely let him stay.’ cUmar was told about that. He said, ‘O Allah take me back to You without (my)

«…ناتوان و بی‌کفایت بودن یا قابل سرزنش بودن.» او از سلیمان بن یسار روایت کرد که جن‌ها برای عمر سوگواری کردند و نوحه سر دادند.

being powerless and incapable or blameworthy.’ He narrated from Sulayman ibn Yasar that the Jinn wailed in mourning for cUmar.

روایت حاکم است که مالک بن دینار گفت: هنگامی که عمر، خداوند از او خشنود باد، کشته شد، صدایی بر کوه طبالہ شنیده شد:

Al-Hakim narrated that Malik ibn Dinar said: A voice was heard on the mountain of Tabalah when cUmar, may Allah be pleased with him, was killed:

«هر کس می‌خواهد بگرید، برای اسلام بگرید، زیرا اسلام در آستانهٔ آن است که به زمین افکنده شود، و مدت تعیین‌شده‌اش هنوز سپری نشده است. دنیا رو به زوال نهاده و بهترین بخشش رفته است، و پشت کرده است. هر کس به وعده‌اش یقین دارد، از آن خسته شده است.» ابن ابی‌الدنیا روایت کرده که یحیی بن ابی‌راشد البصری گفت: عمر به پسرش گفت: «در کفنم صرفه‌جویی کن، زیرا اگر نزد خداوند خیری برای من باشد، آن را با چیزی بهتر از آن برایم عوض می‌کند، و اگر غیر از این باشد، مرا برهنه می‌کند و بسیار سریع برهنه‌ام می‌سازد. در گوری که برایم می‌کَنی نیز صرفه‌جویی کن، زیرا اگر نزد خداوند خیری برای من باشد، آن را تا آنجا که چشمم می‌بیند برایم وسیع می‌کند، و اگر غیر از این باشد، آن را چنان بر من تنگ می‌کند که دنده‌هایم در هم فرو رود. نگذار زنی همراه من (تا گور) بیرون آید، و پاکیزگی‌ای را که ندارم به من نسبت مده، زیرا خداوند به من آگاه‌تر است. هنگامی که (همراه من تا گور) بیرون می‌آیید، گام‌هایتان را تند کنید، زیرا اگر نزد خداوند خیری برای من باشد، مرا به سوی آنچه برایم بهتر است روانه کرده‌اید.»

‘Let whoever would weep, weep for Islam, For they are on the point of being thrown to the ground and (their) appointed time has not been exceeded, And the world has declined and the best of it has gone, turning its back, Whoever is sure of the promise has become weary of it.’ Ibn Abi’d-Dunya narrated that Yahya ibn Abi Rashid al-Basri said: cUmar said to his son, ‘Be economical with my shroud, for if there is good for me with Allah, He will exchange it for me for that which is better than it. If I have been otherwise, He will strip me and be very fast in stripping me. Be economical in the grave you dig for me, for if there is good for me with Allah, He will expand it for me as far as my sight can reach. If I have been otherwise, He will tighten it upon me until my ribs interlace. Let not a woman go out with me (to the grave), and do not attribute to me a purity that I do not have, for Allah has more knowledge of me. When you go out (with me to the grave) then hasten your pace, for if there is good for me with Allah, you will send me on to what is better for me.

اگر غیر از این باشید، بدی‌ای را که بر گردنتان حمل می‌کرده‌اید به دوش خواهید کشید.

If I am otherwise, you will throw an evil you have been carrying down from your necks.’

ابن عساکر از ابن عباس روایت کرده است که عباس گفت: یک سال پس از وفات عمر، از خداوند درخواست کردم که او را در خواب به من نشان دهد.

Ibn cAsakir narrated from Ibn cAbbas that al-cAbbas said: I asked Allah, one year after cUmar had died, to show me him in a dream.

من یک سال بعد او را دیدم، در حالی که عرق از پیشانیاش پاک میکرد. پس گفتم: «پدر و مادرم فدای تو باد، ای امیرالمؤمنین! حالت چطور است؟» گفت: «این همان زمانی است که تازه از آن فارغ شدهام. نزدیک بود خانهی عمر به سختی ویران شود، اگر نبود که با یک «رئوف» و «رحیم» روبهرو شدم {رئوف رحیم. توجه کنید که این دو نامی است که خداوند به فرستادهی خود، که خدا بر او درود و سلام فرستد، در آیهی ماقبل آخر سورۀ توبه داده است؛ الرؤوف الرحیم از نامهای خداوند هستند}.» همچنین از زید بن اسلم روایت کرد که عمرو بن العاص عمر را در خواب دید و پرسید: «حالت چطور است؟» او پرسید: «از کی من شما را ترک کردم؟» پاسخ داد: «دوازده سال پیش.» گفت: «من تازه حساب خود را تمام کردهام.» ابن سعد روایت کرد که سالم بن عبدالله بن عمر گفت: شنیدم مردی از انصار میگفت: «از خداوند خواستم عمر را در خواب به من نشان دهد. پس از ده سال او را دیدم، در حالی که عرق از پیشانیاش پاک میکرد. گفتم: ای امیرالمؤمنین، چه کردهای؟» گفت: «همین حالا فارغ شدهام، و اگر رحمت پروردگارم نبود، نابود شده بودم.» حاکم روایت کرد که شعبی گفت: عاتکه دختر زید بن عمرو بن نفیل، عمر را مرثیه گفت و چنین سرود:

I saw him after a year and he was wiping the sweat from his brow, so I said, ‘May my father and my mother be your ransom, Amir al-Mu’minin\ How is it with you?’ He said, ‘This is the time I have just finished. The house of cUmar had almost been violently demolished if it had not been that I met a pitying, compassionate one {Rauf Rahim. Note that these are two names that Allah gave to His Messenger, may Allah bless him and grant him peace, in the penultimate ayah of Surat at-Tawbah. Ar-Ra’u f ar-Rahim are names of Allah).’ He also narrated from Zayd ibn Aslam that cAmr ibn al-cAs saw cUmar in his sleep and asked, ‘How have you done?’ He asked, ‘When did I leave you?’ He answered, ‘Twelve years ago.’ He said, ‘I have only finished my accounting now.’ Ibn Sacd narrated that Salim ibn cAbdullah ibn cUmar said: I heard a man of the Ansar saying, ‘I asked Allah to show me cUmar in my sleep, then I saw him after ten years, and he was wiping sweat from liis brow. I said, Amir al-Mu’minin, what have you done?’ He said, ‘ Right now I have finished, and if it were not for the mercy of my Lord I would have been destroyed.’ Al-Hakim narrated that ash-Shacbi said: cAtikah bint Zayd ibn ' Amr ibn Nufayl eulogised cUmar, saying:

!ای چشم! اشک‌ها و گریه‌ات فراوان باشد، و از سوگ آن امام بزرگوار خسته مشو.

‘Eye! let your tears and weeping be abundant, and do not weary over the noble imam.

سرنوشت آن سوارِ الهام‌یافته، در روز نبرد و سرزنشِ سخت، مرا آزرد؛ پناهِ دین، یاریگرِ در برابر سرنوشت، پشتیبانِ آشفته‌حال و اندوهگین.