عوامل مؤثر در فقه - تکامل فقه | Quran Course

عوامل مؤثر در فقه - تکامل فقه | Quran Course

خلفای اموی تعدادی از رسوم را معمول کردند که در دولت‌های غیراسلامی آن زمان، مانند بیزانس، ایران و هند، رایج بود. بسیاری از این رسوم آشکارا با فقه دوره‌های نخست در تضاد بود. برای نمونه، بیت‌المال، خزانه مرکزی، به ملک شخصی خلفا و خاندان‌هایشان تبدیل شد و مالیات‌هایی که اسلام آن‌ها را تجویز نکرده بود برقرار گشت تا ثروت ایشان بیشتر شود. موسیقی، کنیزکان رقاص، جادوگران و منجمان به‌طور رسمی به‌عنوان وسایل تفریح در دربار خلیفه پذیرفته شدند. افزون بر این، با پذیرفتن اجباری یزید به‌عنوان ولیعهد به دستور خلیفه معاویه در سال ۶۷۹ میلادی، منصب خلافت به سلطنت موروثی تبدیل شد. از این رو پیوند میان دولت و فقه گسسته شد و یکی از عوامل مهم وحدت‌بخش مذهب فقهی نیز از دست رفت.

The Umayyad Caliphs introduced a number of practices which were common in the non-Islamic states of that time, such as Byzantium, Persia, and India. Many of these practices were in clear contradiction to the Fiqh of the earlier period. For example, the central treasury, the Bayt al-Maal, was turned into the personal property of the Caliphs and their families, and taxes not sanctioned by Islaam were introduced to further increase their fortunes. Music, dancing-girls, magicians and astrologers were officially introduced as forms of amusement in the court of the Caliph. Furthermore, with the forced acceptance of Yazeed as crown prince imposed byCaliph Mu’aawiyah in the year 679 CE, the office of Caliph was converted into that of hereditary kingship. Hence the state-Fiqh link was broken and a significant unifying factor of the Madh-hab was thereby lost.

بر اساس این عوامل، علمای اسلام (عُلَما) در این دوره از نشستن در مجالس خلفا خودداری می‌کردند و در نتیجه اصل شورا (حکومت مشورتی) از میان رفت. با گذشت هر خلیفه، حکومت به تدریج به یک سلطنت مستبدانه، شبیه حکومت‌های غیراسلامی آن روزگار، تنزل یافت. در نتیجه، برخی از خلفا کوشیدند فقه را دستکاری کنند تا انحرافات خود را توجیه نمایند. برای مقابله با این تحریف، و حفظ فقه اصیل برای نسل‌های بعد، علما به گردآوری و تدوین فقه دوران پیشین آغاز کردند.

Due to these factors, the Islamic scholars (‘Ulamaa) of this period avoided sitting in the audiences of the caliphs, and thus the principle of Shooraa (consultative government) was lost. With each successive caliph the government steadily dereriorated into a dictatorial monarchy similar to the non-Islamic governments of that day. As a result, some of the caliphs attempted to manipulate Fiqh in order to justify their deviations. To combat this distortion, and preserve authentic Fiqh for later generations, scholars began to collect and compile the Fiqh of the earlier period.

بسیاری از علمایی که در آن دوره بودند، از مراکز سیاسی دولت اموی گریختند تا از درگیری و آشفتگی و همچنین آزار گروه‌های رقیب گوناگون در امان بمانند. این کوچ به فروپاشی اصل اجماع (توافق یکپارچه‌ی عالمان بر مسائل فقه اسلامی) انجامید. با پراکنده شدن علما در سراسر دولت، رسیدن به اجماع بر هر حکم فقهی تازه عملاً ناممکن شد. این امر نیز به افزایش چشمگیر اجتهادهای فردی عالمان انجامید، زیرا آنان می‌کوشیدند با انبوه آداب و مسائل نوظهور در حوزه‌ی خود روبه‌رو شوند.

Many of the scholars of that fled the political centers of the ‘Umayyad state to avoid conflict and confusion as well as persecution from the various competing factions. This move resulted in a break-down the principle of Ijmaa’ (unanimous agreement on points of Islamic law). With the scholars scattered throughout the state, such unanimity on any new point of law became virtually impossible to establish. This in turn led to a significant increase in the individual Ijtihaads of scholars as they attempted to deal with the multiplicity of new customs and problems in their own areas.

هرگاه فقیهی برجسته در منطقهای ظهور میکرد، طلاب و علمای آن ناحیه گرد او جمع میشدند. اغلب، حتی طلاب و علمای نواحی دیگر نیز به آنان میپیوستند و بدین ترتیب تعدادی از مذاهب فقهی اسلامی (مَذاهِب)

Whenever an outstanding scholar of Fiqh arose in an area, the students and scholars in that region would gather around him. Often, even students and scholars from other regions would join them and in that way a number of schools of Islamic law (Madh-habs)

در این مرحله، ابوحنیفه و سفیان ثوری در کوفه، مالک بن انس در مدینه، اوزاعی در بیروت و لیث بن سعد در مصر، برای نمونه، برجسته شدند.

evolved. During this stage Abu Haneefah and Sufyaan ath-Thawree became prominent in Kufah, Maalik ibn Anas in Madeenah, alAwzaa’ee in Beirut, and al-Layth ibn Sa’d in Egypt to mention a few.

با افزایش نیاز به اطلاعات، نقل احادیث نیز گسترش یافت. از آنجا که حکومت به‌طور غیررسمی از تکیه بر سنت پیامبر ﷺ دست برداشته بود، عالمان در جایگاه‌های گوناگون خود ناچار شدند برای صدور احکام فقهی خویش، در پی روایات جداگانه‌ای از سنت ﷺ بگردند که از سوی صحابه و شاگردان ایشان نقل شده بود. در همان زمان پدیده‌ای تازه پدید آمد: برای نخستین بار گفتار و کردارهایی ساختگی به پیامبر ﷺ نسبت داده شد. برای آنکه جاعل مورد اعتماد واقع شود، ناگزیر بود در کنار جعلیات خود، برخی احادیث درست را نیز نقل کند. این امر آغاز گردآوری حدیث و شکل‌گیری دانش نقد حدیث را رقم زد که به عالمان بعدی در اجتهاداتشان (احکام فقهی) یاری رساند. با این حال، پیش از آنکه دانش حدیث به کمال برسد، آمیزه‌ای از گزارش‌های درست و نادرست به پیکره معارف اسلامی راه یافت و برخی عالمان ناآگاهانه در تصمیم‌گیری‌های خود از آن بهره بردند. بدین‌ترتیب، مجموعه‌ای از فقه نادرست شکل گرفت که تصمیمات فقهی عالمانی که برخی احادیث درست را به سبب آنکه تنها از طریق جاعلان حدیث در منطقه‌شان به ایشان رسیده بود، رد کرده بودند، آن را بیش از پیش تقویت کرد.103

The narration of Hadeeths increased as the need for information grew. Since the state had unofficially stopped relying on the Sunnah of the Prophet (s.w.), scholars in their various capacities had to go in search of individual narrations of the Sunnah handed down by the Sahaabah and their students, in order to make their legal judgements. At the same time a new phenomenon developed: false sayings and actions began to be attributed to the Prophet (s.w.) for the first time. For a fabricator to be trusted he would have to relay some true Hadeeths along with his fabrications. This led to the beginning of the compilation of Hadeeths and the development of the science of Hadeeth critism, which aided later scholars in their Ijtihaads (legal rulings). However, before the science of Hadeeth evolved, a mixture of true and false reports worked their way into the body of Islamic knowledge and was inadvertently used by some scholars in making decisions. In this way, a body of incorrect Fiqh evolved, which was further bolstered by Fiqh decisions made by scholars who had rejected certain true Hadeeths because they were only known to them through the Hadeeth fabricators of their areas.103