همان عواملی که به تقلید انجامید، باعث شد که علما فعالیت خلاقانهٔ خود را صرفاً به ویرایش و بازنگری آثار پیشین محدود کنند. کتاب‌های فقهی علمای گذشته فشرده شد و خلاصه‌هایی از آن‌ها تهیه گردید. این خلاصه‌ها بعدها باز هم کوتاه‌تر شدند تا حفظ کردنشان آسان باشد، و بسیاری از آن‌ها را در قالب نظم و قافیه درآوردند. این روند فشرده‌سازی آن‌قدر ادامه یافت که خلاصه‌های حاصل برای طلاب آن روزگار به معماهایی دشوار تبدیل شد. نسل بعدی علما به نوشتن شرح بر این خلاصه‌ها و منظومه‌ها پرداختند. سپس علمای متأخر بر شروح آن‌ها حاشیه نوشتند، و دیگرانی نیز بر آن حاشیه‌ها تعلیقه افزودند.

The same factors which led to Taqleed also caused scholars to confine their creative activity to merely editing and revising previous works. The Fiqh books of earlier scholars were condensed and abridgements of them were made. These abridgements were later shortened in order to make them easy to memorize, and many of them were actually put to rhyme. This process of condensing continued until the summaries, which resulted, became virtual ridles to the students of the day. The following generation of scholars began to write explanations of the summaries and poems. Later scholars wrote commentaries on the explanations and others added footnotes to the commentaries.

در این دوره، برخی کتاب‌ها درباره مبانی فقه (اصول الفقه) نوشته شد. در این آثار، روش درست اجتهاد تبیین شد و شرایطی که این عالمان تعیین کردند چنان سختگیرانه بود که نه‌تنها عالمان زمان خودشان، بلکه بسیاری از عالمانی را که پیش‌تر اجتهاد کرده بودند نیز کنار می‌گذاشت.

During this period some books on the fundamentals of Fiqh (Usool al-Fiqh) were written. In these works, the correct method of making Ijtihaad was outlined and the conditions which were laid down by these scholars were so strict that they excluded not only the scholars of their time but also many of the earlier scholars who had made Ijtihaad.

در این دوره چند کتاب نیز در فقه مقارن نوشته شد. همچون دوره پیشین، در این کتاب‌ها نظرات مذاهب فقهی و دلیل‌های آن‌ها گردآوری و نقد می‌شد. سپس نویسندگان آن نظرهایی را که مذهب خاص خودشان بدان قائل بود، درست‌ترین نظرها معرفی می‌کردند.

There were also a few books, which were written, on comparative Fiqh during this period. As in the previous period, the opinions of the Madh-habs and their proofs were collected and criticized in these books. The authors then defined as most accurate those opinions, which were held by their particular Madh-hab.

در پایان این دوره، تلاشی برای تدوین قانون اسلامی تحت حمایت خلفای عثمانی صورت گرفت. هیئتی متشکل از هفت فقیه برجسته به این کار گمارده شد. این کار در سال ۱۸۷۶ میلادی به پایان رسید و سلطان آن را با عنوان مجلة الأحکام العدلیة (قوانین عادلانه) در سراسر امپراتوری عثمانی به عنوان قانون لازم‌الاجرا کرد.[189] با این حال، حتی این تلاش که ظاهراً ارزشمند بود، از تعصب مذهبی مذهب‌گرایانه تأثیر پذیرفت.

Toward the end of this period, an attempt was made to codify Islamic law under the auspices of the ottoman caliphs. A panel of seven top ranking scholars of Fiqh was formed and entrusted with the job. It was completed in 1876 CE and enforced as law by the Sultan throughout the Ottoman Empire under the title Majallah al-Ahkaam al-‘Aadilah (The Just Codes)189. However, even this seemingly noble attempt was affected by Madh-hab fanaticism.

تمام علمای عضو کمیته از مذهب حنفی انتخاب شده بودند. در نتیجه، مجموعه قانونی حاصل، سهم سایر مذاهب فقهی را بهطور کامل نادیده گرفت.

All of the scholars on the committee were appointed from the Hanafee Madh-hab. Consequently, the resulting code totally ignored the contributions of the other Madh-habs to Fiqh.

با سفرهای کلمب و واسکو دا گاما، دولت‌های اروپای غربی آغاز کردند به تصرف مسیرها و منابع تجارت بین‌المللی. پس از آن، امپریالیسم اروپایی که با جاوه آغاز شد و در سال ۱۶۸۴ به دست هلندی‌ها افتاد، دولت‌های مسلمان شرق آسیا را در خود بلعید. پس از آنکه ترانسیلوانیا و مجارستان در سال ۱۶۹۹ از دست عثمانی‌ها به اتریش رسید و با شکست عثمانی‌ها از روسیه در جنگ روسیه و ترکیه در سال‌های ۱۷۶۸ تا ۱۷۷۴، سرزمین‌های اروپایی امپراتوری عثمانی به زودی یکی پس از دیگری از دست رفت.۱۹۰ این روند در فروپاشی کامل امپراتوری عثمانی در جریان جنگ جهانی اول و تقسیم آن به مستعمرات و تحت‌الحمایه‌ها به اوج خود رسید.

With the expeditions of Columbus and Vasco de Gama, Western European states began to capture the routes and sources of international trade. Subsequently, European imperialism beginning with Java, which fell to the Dutch in 1684, absorbed Muslim East Asian states. After Transyvania and Hungary fell from ottoman hands to Austria in 1699 and the defeat of the Ottomans by Russia in the Russo-Turkish war of 1768-74, the European territories of the Ottoman Empire were soon lost, one after another.190 This process culminated in the total dissolution the Ottoman Empire during the First World War and its division into colonies and protectorates.

در نتیجه، قوانین اروپایی جای قوانین اسلامی را در سراسر جهان مسلمان گرفتند۔

Consequently, European law codes replaced Islamic laws throughout the Muslim world.

با آنکه استعمار اروپایی سال‌ها پیش رسماً پایان یافت، شریعت اسلامی در همه کشورهای مسلمان به حال تعطیل باقی مانده است، با استثنای عربستان سعودی که شریعت اسلامی را بر اساس مذهب حنبلی تدوین کرده، پاکستان که تا حد زیادی بر اساس مذهب حنفی تدوین کرده، و ایران که اخیراً آن را بر اساس مذهب جعفری تدوین کرده است. ۱۹۱

Although European colonialism was officially ended some years ago, Islamic law has remained in disuse in all Muslim countries with the exception of Saudi Arabia which has codified Islamic law according to the Hambalee Madh-hab, Pakistan to a large degree according to the Hanafee Madh-hab and Iran which has recently done so according to the Ja’faree Madh-hab. 191