۶. اہم اسباب جو احکام میں اختلاف کا سبب بنتے ہیں
6. Main Reasons For Conflicting Rulings
ما دیدیم که اگرچه پیشوایان مذاهب چهارگانه بزرگ همگی بر برتری اصول بنیادین چهارگانه فقه اسلامی (قرآن، سنت، اجماع و قیاس) اتفاق نظر داشتند، با این همه اختلافاتی میان احکام مذاهب ایشان پدید آمده و تا کنون نیز باقی است. این اختلافات به دلایل گوناگونی پدید آمدند که مهمترین آنها به جنبههای زیر مربوط است:
We have seen that although the Imaams of the four major Madh-habs were all agreed on the primacy of the four fundamental priciples of Islamic law (the Qur’aan, the Sunnah, Ijmaa’and Qiyaas), certain differences have occurred and still exist among the rulings of their Madh-habs. These differences arose for various reasons, the chief ones being related to the following aspects:
تفسیرِ معانیِ الفاظ و ساختارهای دستوری؛ احادیثِ نبوی (دسترسی، صحت، شرایطِ پذیرش، و تفسیرِ تعارضِ متنی)؛ پذیرشِ برخی اصول (إجماع، عرفِ اهلِ مدینه، استحسان، و آرائِ صحابه)؛ و روشهای قیاس. در جاهای مرتبط، مواضعِ مذاهبِ چهارگانهٔ موجود نیز ذکر خواهد شد.
interpretation of ward meanings and grammatical constructions; Hadeeth narrations (availability, authenticity, conditions for acceptance, and interpretation of textual conflict); admissibility of certain principles (Ijmaa’, customs of the Madeenites, Istihsaan, and opinions of the Sahaabah); and methods of Qiyaas. Mention will be made of the positions of the four existing Madh-habs where relevant.
سورهٔ البقرہ (۲): ۲۲۸
153 Soorah al-Baqarah (2): 228.
۱۵۴ عبدالله عبدالمحسن الترکی، أسباب اختلاف الفقهاء، (ریاض: مطبعة السعادة، چاپ اول ۱۹۷۴م)، ص ۱۹۰۔ ۱۵۵ روایتشده توسط النسائی و ابوداوود۔ نگاه کنید به: احمد حسن، سنن ابی داوود (ترجمه انگلیسی)، (لاهور: ش. محمد اشرف، ۱۹۸۴م)، ج ۱۔
154 Abdullaah ‘abdul-Muhsin at-Tarki, Asbaab Ikhtilaaf al-Fuqahaa, (Riyadh: Matba’ah as-Sa’aadah, 1st ed. 1974), p. 190. 155 Collected by an-Nasaa’ee and Abu Daawood. See Ahmad Hasan, Sunan Abu Dawud (English Trans.), (Lahore: SH. Muhammad Ashraf, 1984), vol.
[1]، ص ۷۱. شماره ۲۸۵: این حدیث را مسلم نیز با اندکی تفاوت در لفظ روایت کرده است (صحیح مسلم (ترجمه انگلیسی)، ج ۱، صص ۱۸۸-۱۸۹، شماره ۶۵۲).
1, p. 71. No. 285 this Hadeeth is also collected by Mulim (Sahih Muslim (English Trans.), vol. 1, pp. 188-9, no. 652) with a variation in wording.
روایات ابوداوود و نسائی توسط الألبانی در کتاب إرواء الغلیل (بیروت: المکتب الإسلامی، چاپ اول، ۱۹۷۹ م)، جلد ۷، صفحه ۱۹۹، شماره ۲۱۱۸ تصحیح شده است.
Abu Daawood and an-Nasaa’ee’s narrations are authenticated by alAlbaanee in Irwaa al-Ghaleel (Beirut: al-Maktab al-Islaamee, 1st ed., 1979), vol. 7, p. 199, no. 2118.
۱۵۶ — روایتشده توسط ابن ماجه و تصحیحشده توسط الألبانی در کتاب إرواء الغليل، جلد ۷، صفحه ۲۰۰، شماره ۲۱۲۰.
156 Collected by Ibn Maajah and authenticated by al-Albaanee in Irwaa alGhaleel, vol.7, p. 200, no. 2120.
۱۵۷ تیمم با خاک در نبود آب۔ ۱۵۸ سورۃ النساء (۴): ۴۳ و سورۃ المائدۃ (۵): ۶۔
157 Purificationwith dust in the absence of water. 158 Soorah an-Nisaa (4): 43 and Sorrah a-Maaidah (5): 6.
۱۵۹ حالتِ طهارتِ شرعی که به عنوان شرطِ لازم برای برخی عبادات مقرر شده است.
159 A ritual state of purity stipulated as a precondition for certain acts of worship.
160 روایت شده توسط البخاری (صحیح البخاری (ترجمه عربی-انگلیسی)، جلد ۱، صص ۲۹۴-۲۹۵، شماره ۴۹۸) و ابوداوود (سنن ابی داوود، (ترجمه انگلیسی)، جلد ۱، صص ۱۸۳-۱۸۴، شماره ۷۱۲).
160 Collected by al-Bukhaaree (Sahih Al-Bukhari (Arabic-English Trans.), vol. 1, pp. 294-5, no. 498) and Abu Daawood (Sunan Abu Dawud, (English Trans.), vol. 1, pp. 183-4, no. 712).
۱۶۱ بدایۃ المجتہد، جلد ۱، صفحات ۳۳-۳۴۔ ۱۶۲ روایت کردہ ابوداؤد (سنن ابی داؤد (انگلش ترجمہ)، جلد ۱، صفحہ ۴۳، شمارہ ۱۷۹)، ترمذی، نسائی اور ابن ماجہ، اور البانی نے سنن ابی داؤد کی صحیح میں اسے صحیح قرار دیا (بیروت: المکتب الاسلامی، ۱۹۸۹ء، جلد ۱، صفحہ ۳۶، شمارہ ۱۶۵)، نیز احمد شاکر نے جامع الصحیح میں (بیروت: دار الکتب العلمیہ، ۱۹۸۷ء، جلد ۱، صفحات ۱۳۳-۱۳۴) اسے صحیح قرار دیا۔