برخی از پیشوایان، اصولی بحث‌برانگیز پدید آوردند که بعضی از احکام خود را بر آن‌ها بنا نهادند. در نتیجه، هم آن احکام و هم آن اصول، موضوع اختلاف میان فقها شدند. برای نمونه، اکثر فقها حجیت اجماع را در نسل‌های پس از صحابه پذیرفتند، اما امام الشافعی در تحقق آن تردید کرد، و امام احمد آن را یکسره رد نمود. همچنین اکثر فقها اعتماد امام مالک بر عمل اهل مدینه را به‌عنوان منبعی برای قانون‌گذاری نپذیرفتند. و امام الشافعی، استحسان امام ابوحنیفه و استصلاح مالک را هر دو ناروا شمرد، به این دلیل که این دو به قرآن، سنت و اجماع کمتر وابسته‌اند. به دیگر سخن، به نظر او این دو اصل بیش از حد بر استدلال عقلی بشر تکیه دارند.

There were among the Imaams some who developed a number of controversial principles on which they based some of their rulings. As a result, both the rulings and the principles became source of differences among jurists. For example, the majority of jurists recognized the validity of Ijmaa’ among the generations after the Sahaabah, but Imaam ash-Shaafi’ee questioned its occurrence while Imaam Ahmad rejected it outright. Similarly the majority of jurists rejected Imaam Maalikreliance on the customs of the Madeenites as a source of legislation. And Imaam Abu Haneefah’s principle of Istihsaan and Maalik’s Istislaah were both disallowed by Imaam ash-Shaafi’ee as being too independent of the Qur’aan, the Sunnah, and Ijmaa’. That is to say, they relied too much, in his opinion, on human reasoning.

از سوی دیگر، امام الشافعی بر این باور بود که نظر صحابه در مسائل فقهی باید پذیرفته شود، در حالی که دیگران بر این عقیده بودند که آن تنها اجتهاد ایشان است و برای نسل‌های بعدی الزام‌آور نیست.181

On the other hand, Imaam ash-Shaafi’ee felt that the opinion of the Sahaabah had to be accepted on legal matters, while others felt that it was only reasoning on their part which was not binding later generations.181