دوره‌ی علمای کم‌شهرت - تکامل فقه | Quran Course

دوره‌ی علمای کم‌شهرت - تکامل فقه | Quran Course

۱. کتاب‌های اولیه‌ی فقه معمولاً آمیزه‌ای از احکام فقهی، احادیث، و نظرات صحابه و شاگردان صحابه بودند. الموطأ اثر امام مالک نمونه‌ی کلاسیک این مرحله است.

1. The early books of Fiqh were usually a mixture of legal rulings, Hadeeths, opinions of the Sahaabah and of students of the Sahaabah. Al-Muwatta’ of Imaam Maalik is a classical example of this stage.

۲. برخی کتاب‌های فقه درباره‌ی اصول بنیادین فقه نوشته شده‌اند، که در آن‌ها احادیث تنها برای اثبات درستیِ استنباط‌های نویسندگان ذکر می‌شود. کتاب الخراج از امام ابویوسف[116] و الأم از امام الشافعی از نمونه‌های خوب این شیوه‌ی نگارش‌اند.

2. Some books of Fiqh were written about the basic principles of Fiqh, Hadeeths being mentioned only in order to prove the correctness of the authors’ deductions. Kitaab al-Kharaaj by Imaam Abu Yoosuf116 and al-umm by Imaam ash-Shaafi’ee are both good examples of this type of writing.

۳. دیگر کتاب‌های فقهی که بیشتر بر کاربرد اصول فقه متمرکز بودند و اشاره‌ی اندکی به احادیث داشتند. این کتاب‌ها بر اساس مسائل مورد بحث در فصل‌هایی تنظیم شده بودند۔ شش کتاب امام محمد بن الحسن117

3. Other books of Fiqh concentrated of the application of Fiqh principles with but little reference to Hadeeths. These books were arranged in chapters according to the issues under discussion. The six books of Imaam Muhammad ibn al-Hasan117

و«المُدَوَّنة» للإمام ابن القاسم[118] نماذجُ من هذا النوع من التأليف.

and al-Mudawwanah by Imaam Ibn al-Qaasim118 are examples of this type of writing.

در آغاز، گردآوری دلایل هر حکم فقهی در مسائل گوناگون، متن احادیث را همراه با سلسله راویان آن‌ها دربر می‌گرفت. به‌تدریج اهتمام به سلسله‌های روایت کاهش یافت و علما تنها متن حدیث مناسب را همراه با ارجاع به کتاب‌های حدیثی که آن حدیث در آن‌ها یافت می‌شود نقل می‌کردند.

At first, the compilation of proofs for each legal ruling on various issues included the texts of Hadeeths along with their chains of narrators. Gradually concern for the chains of narration decreased, and scholars merely quoted the text of the appropriate Hadeeth along with a reference to the books of Hadeeth in which it could be found.

با کم‌اهمیت شمرده شدن حدیث، یا با فروگذاشتن ذکر منابع آن و درجات صحت‌شان، موضع مذاهب فقهی به مهم‌ترین ملاحظه تبدیل شد. بدین ترتیب، آرای مذاهب به تدریج بر یکی از منابع اصلی فقه اسلامی، یعنی سنت، مقدم داده شد. در این تحولات، آغاز آن سختی و تعصبی نهفته بود که بعدها نشانهٔ بارز مذاهب گردید.

With the de-emphasizing of the importance of Hadeeth, or by neglecting to mention their sources and their levels of authenticity, the stand of the Madh-habs became the most important consideration. Thus, the opinions of the Madh-habs were gradually given precedence over one of the primary sources of Islamic law, namely the Sunnah. In these developments lay the beginnings of that rigidity which later became the hallmark of the Madh-habs.

با این حال، بعدها در همین دوره، برخی از علمای برجسته این روند را تا حدی معکوس کردند و دوباره رواج نقل منابع و اظهارنظر درباره صحت احادیث را احیا نمودند.

However, later in this period, some prominent scholars reversed this trend, somewhat, by reintroducing the practice of quoting the sources and commenting on the accuracy of the Hadeeths.

در این دوره همچنین مناظرات درباری برگزار می‌شد که برای سرگرمی و خوشایند خلفا و اعضای دربار ترتیب داده می‌شد. برخی از عالمان، همچون جادوگران، خوانندگان، رقصندگان و مقلدان، به‌طور دائمی در دربار خلافت جای گرفته بودند.۱۱۹ آنان برای جلب توجه خلفا با یکدیگر رقابت می‌کردند و مسائلی را تنها به قصد مناظره می‌ساختند. در نتیجه، فقه فرضی ابعاد تازه‌ای یافت و از منشأ والای خود در عصر صحابه و عالمان نخستین، به محصولی مضحک از مناظرات درباری تبدیل شد.

There were also court debates during this period which were held for the interest and amusement of the caliphs and members of the royal court. Some scholars like magicians, singers, dancers and jesters, had become a permanent fixture of the royal court.119 They competed among themselves for the favors of the caliphs, and they invented issues solely for the purpose of debate. As a result, hypothetical Fiqh took on new dimensions as it evolved from sublime origins in the era of the Sahaabah and the early scholars, to the ridiculous product of court debates.

مناظره‌های دربار همچنین رقابت‌جویی و جزم‌اندیشی را پدید آورد؛ زیرا بازنده‌ی یک مناظره نه‌تنها پاداش مالی خود را از خلیفه از دست می‌داد، بلکه اعتبار شخصی‌اش را نیز می‌باخت. افزون بر این، از آنجا که از دست رفتن اعتبار شخصی، از دست رفتن اعتبار مذهب فقهی او را نیز در پی داشت، این اصل که باید از مذهب فقهی خود دفاع کرد، درست باشد یا نادرست، فضیلت به شمار آمد. در نتیجه، تعصب مذهبی در میان علمای درباری گسترش یافت.

Court debates also spawned competitiveness and dogmatism, since the loser of a debate not only lost monetary reward from the caliph but also personal prestige. Furthermore, because loss of personal prestige also entailed loss of prestige on the part of one’s Madh-hab, the principle of defending one’s Madh-hab, right or wrong, came to be considered virtue. As a result, Madh-hab sectarianism became rampant among the court scholars.

با این حال، در میان متخصصان گردآوری و نقد حدیث، گرایشی مخالف پدید آمد که در آن مسائل فقهی بدون اتکا به احکام سنتی عالمان پیشین حل می‌شد؛ به این صورت که مواضع فقهی بر اساس احادیث صحیح، هرجا که در دسترس بود، بنا می‌شد، و نه بر پایه تقلید کورکورانه از احکام پیشین تنها به این دلیل که آن‌ها را عالمان برجسته صادر کرده بودند. با تمرکز بر حدیث برای حل مشکلات فقه، عالمان بزرگ حدیث مانند امام بخاری (۸۱۰-۸۷۰ میلادی) و امام مسلم (۸۱۷-۸۷۵ میلادی) تلاش فراوانی کردند تا از همه منابع ممکن، احادیث صحیح پیامبر ﷺ و آثار صحابه را گردآوری کنند.

However, there arose an opposing trend among specialists in Hadeeth compilation and criticism, where by issues of Fiqh were tackled without dependence on the traditional rulings of existing the earlier scholars by basing their positions on authentic Hadeeths wherever available, rather than slavishly following earlier rulings merely because they had been made by prominent scholars. Focusing on Hadeeth to resolve the problems of Fiqh, great scholars of Hadeeth like Imaam al-Bukhaaree (810-870 CE) and Imaam Muslim (817-875 CE) went to great pains to collect from all possible sources authentic Hadeeths of the Prophet (s.w.) and Athars of the Sahaabah.

آن‌ها را بر اساس قالبی که فقیهان تعیین کرده بودند، در ابواب فقهی تنظیم کردند. آغازگر این روش، آخرین امام از ائمه بزرگ، احمد بن حنبل بود که گسترده‌ترین مجموعه حدیث را با نام «المسند» گردآورد.[120] امام البخاری و امام مسلم هر دو از شاگردان او بودند.121

These, they arranged in chapters according to the format established by the Fiqh scholars. The initiator of this trend was the last of the major Imaams, Ahmad ibn Hambal, who compiled the most extensive work of Hadeeth called al-Musnad.120 Both Imaam alBukhaaree and Imaam Muslim were among his students.121