Bedir'deki yenilgi, Kureyş'in gururunun intikamsız bırakamayacağı bir rezillikti. Bu yüzden intikam, Mekke'nin her yerinde bir slogan hâline gelmişti. Mekkeliler, Muhammed'in ashabının ﷺ ... hayır, düzeltiyorum: Mekkeliler, Bedir Savaşı'nda öldürdükleri adamları için yas tutmayı ve esirlerini fidye karşılığında serbest bırakmayı bile yasakladılar; Müslümanların yaşadıkları derin acıyı ve trajedi duygusunu fark etmelerinden çekindikleri için.

The defeat at Badr was an ignominy which the Quraishites pride could not leave unavenged. Revenge was, therefore, the catchword all over Makkah. The Makkans even forbade lamenting over their murdered people, or ransoming their captives at Badr Battle lest the Muslims should realize the grave degree of sadness and feeling of tragedy they were experiencing.

Badr savaşının ardından Kureyş, kaybettikleri itibarı ve yaralanan gururlarını yeniden kazanmak amacıyla ortak bir karara vararak Müslümanlara karşı topyekûn bir savaş başlatmak için yeniden hazırlıklara giriştiler. Yeni bir savaşa girmek konusunda en istekli müşrikler, ‘İkrime bin Ebi Cehl, Safvan bin Umeyye, Ebu Süfyan bin Harb ve ‘Abdullah bin Ebi Rabi‘a idi. Onlar İslam topluluğunu bir kez ve tamamen yok etmeye kararlıydılar. Yükselen İnanca karşı ortak bir cephe oluşturmak için bütün kabilelere elçiler gönderildi. Bunun sonucunda, Kinane ve Tihame adlı iki ünlü kabilenin yanı sıra bazı çöl Ahabişlerinin desteğini sağlamayı başardılar. Ayrıca Ebu Süfyan'ın başını çektiği, kurtulan kervanın kârının, yani 1000 deve ve 50 bin dinarın, orduya teçhizat sağlamak için kullanılmasına karar verildi. Kur’an-ı Kerîm, onların bu kararına şu sözlerle işaret etmektedir:

In the wake of Badr event, Quraish was in common consent and started fresh preparations to launch an overall war against the Muslims in order to restore their blemished prestige and wounded pride. The most enthusiastic polytheists desiring to go into a new battle were ‘Ikrimah bin Abi Jahl, Safwan bin Omaiyah, Abu Sufyan bin Harb, and ‘Abdullah bin Abi Rabi‘a. They were determined to crush the commonwealth of Islam once and for all. Emissaries were sent to all the tribes to make common cause against the rising Faith. As a consequence of this, they managed to enlist the support of two well-known tribes Kinana and Tihamah besides some desert bedouins Ahabish. It was also decided that the profits of the escaped caravan headed by Abu Sufyan, which amounted to 1000 camels and 50 thousand Dinars, should be devoted for providing equipment to the army. The Noble Qur’ân has alluded to this decision of theirs in the following words:

• "Şüphesiz inkâr edenler, insanları Allah'ın yolundan alıkoymak için mallarını harcarlar; ve bundan sonra da harcayacaklar. Fakat sonunda bu, onlar için bir hasret olacak. Sonra da yenilgiye uğratılacaklar." [8:36].

• “Verily, those who disbelieve spend their wealth to hinder (men) from the path of Allâh, and so will they continue to spend it; but in the end it will become an anguish for them. Then they will be overcomed.” [8:36].

Ayrıca Müslümanlara karşı savaşması için kabileleri teşvik etmek amacıyla şairleri tutmak da dahil olmak üzere başka asker toplama yolları da geliştirdiler. Safvan bin Umeyye, bu bağlamda çalışması için şair Ebu Azza'yı, savaştan sonra zenginlik ya da kendisi öldürülürse kızlarına destek vaadiyle ayartmıştır. Bu şair, Bedir olayları bağlamında Müslümanların eline esir düşmüş, Peygamber ﷺ ise onu fidye almadan serbest bırakacak kadar merhamet göstermiştir; yeter ki Müslümanlara karşı savaşmasın. Ebu Süfyan, Müslümanlara en çok kin besleyen kişiydi; çünkü Es-Sevik seferinde erzaklarının çoğunu kaybetmişti. Üstelik Zeyd bin Hârise'nin birliğini içeren olayların ardından Kureyş'in uğradığı ağır ekonomik kayıplar da cabasıydı.

They also devised other ways of recruitment including hiring poets to entice the tribes into fighting the Muslims. Safwan bin Omaiyah allured Abu ‘Azza, the poet to work in this context in return for riches after the war or supporting his daughters if killed. Incidentally, this poet was prisoner of war (in the context of the Badr events) in the hands of the Muslims and the Prophet (Peace be upon him) was gracious enough to release him unransomed provided he would not engage in fight against him. Abu Sufyan nursed the most grudge against Muslims because he had lost most of his supplies in As-Sawiq invasion, let alone the heavy economic losses that Quraish had sustained in the aftermath of the events that featured the platoon of Zaid bin Harithah.

Bu art arda gelen başarısızlıkların ışığında Kureyş, Müslümanlarla yapılacak kesin bir savaş için hazırlıklarını hızlandırdı ve öne çekti. Yılın başında her şey harekete geçmeye hazırdı. Mekkeliler kadınlarını da yanlarında götürmeye karar verdi; çünkü onlar erkekçe savaşmaları için savaşçıları coşturabilirdi. Böylece, yedi yüzü zırhlı, ikiyüzü iyi binekli süvari olmak üzere üç bin savaşçıdan, üç bin deve ve on beş kadından oluşan bir birlik Medine'ye doğru yola çıktı. Genel komutan Ebu Süfyan bin Harb'di; süvari birliği Halid bin Velid'in komutasında, İkrime bin Ebi Cehil'in yardımıyla yönetiliyordu; bayrak ise Benî Abdüddâr'a emanet edilmişti.

In the light of these successive failures, Quraish precipitated and accelerated their preparations for a decisive battle with the Muslims. At the turn of the year everything was ready for the move. The Makkans also decided to take their women along with them for they might arouse them to fight manfully. Thus a contingent of three thousand pitched warriors, of whom seven hundred were mailed soldiers and two hundred well-mounted cavalry with three thousand camels and fifteen women marched towards Madinah. The general leader was Abu Sufyan bin Harb, the cavalry under the leadership of Khalid bin Al-Waleed assisted by ‘Ikrimah bin Abi Jahl, and Bani ‘Abd Ad-Dar were entrusted with the flag.

Yüreklerde yer etmiş eski nefretler ve kalbe kök salmış kin, tüm süreci sardı; bu da iki taraf arasında kanlı, intikam güdüsüyle yapılan şiddetli bir çatışmanın habercisiydi. Bu sırada Al-‘Abbas bin ‘Abdulmuttalib, askeri hareketleri ve savaş hazırlıklarını yakından izliyordu; bunların tamamı, onun acil bir mesajla Peygamber ﷺ'e gönderdiği haberde yer alıyordu. Mesajı, Kuba Mescidi'nde bulunan Peygamber ﷺ aldı. Ubey bin Ka‘b mektubu Peygamber ﷺ'e okudu; Peygamber ﷺ ise mektubun ciddi içeriği hakkında sessiz kalmasını istedi. Ubey aceleyle Medine'ye döndü, Ensar ve Muhacirlerle bir toplantı topladı ve alınması gereken tedbirler konusunda onlarla ciddi istişarelerde bulundu.

Old deep-seated feelings of hatred, with heart-based grudge enveloped the whole process foreshadowing bitter, bloody revenge-instigated fighting between the two parties. Meanwhile Al-‘Abbas bin ‘Abdul Muttalib, was closely watching the military movements and preparations for war, and these were all included in an urgent message sent by him to Prophet (Peace be upon him) who received it while he was in Qubâ’ Mosque. Ubai bin Ka‘b read the letter to the Prophet (Peace be upon him), who asked him to be reticent with respect to its serious contents. He hurried back to Madinah, convened a meeting with the Helpers and Emigrants and conducted with them serious consultations as regards the measures to be taken.

Tüm Medine alarma geçirildi ve olası bir acil duruma karşı bütün erkekler namaz sırasında bile ağır silahlarla hazır bulundu. Ensar'dan bir grup, Peygamber'i (ﷺ) korumak için gönüllü oldu ve geceyi boyunca kapısında nöbet tuttu; bunlar arasında Sa‘d bin Muâz, Üseyd bin Hudayr ve Sa‘d bin Ubâde de vardı. Ansızın yakalanmamak için silahlı Medineli gruplar şehre açılan giriş yollarını ve yolları denetlemeye başladı. Müşriklerin hareketlerini gözlemlemek amacıyla Müslüman birlikler, olası düşman baskınlarına karşı güzergâhları devriye gezmeye başladı. Mekke ordusu ise buna karşın alışılmış batı yolu üzerinden yürümeye devam etti. El-Ebvâ'ya ulaştıklarında, Ebu Süfyân'ın eşi Hind binti Utbe, Peygamber'in (ﷺ) annesinin kabrinin kazılmasını önerdi; ancak ordunun liderleri, doğacak sonuçlardan korktukları için bunu yapmayı reddetti. Ordu daha sonra Vadi el-Akîk'i takip etti ve Uhud Dağı yakınındaki Ayneyn adlı bir yerde konaklamak üzere sağa döndü. Bu, Hicri 3 yılı Şevval ayının 6. günü, Cuma gününde gerçekleşti.

The whole of Madinah was put on the alert and all men were heavily armed even during prayer in anticipation of any emergency. A group of Helpers volunteered to guard the Prophet(Peace be upon him) and kept watchful eye all night at his door, amongst whom there were Sa‘d bin Mu‘adh, Usaid bin Hudair and Sa‘d bin ‘Ubadah. Lest they should be taken by surprise, armed groups of the Madinese began to police the entrances and roads leading to the city. To reconnoitre the movements of the polytheists, Muslim platoons began to patrol the routes for any probable enemy raids. The Makkan army, on the other hand, continued the march along the usual western road. On reaching Al-Abwâ’, Hind bint ‘Utbah, Abu Sufyan’s wife, suggested that they dig up the grave of the Prophet’s mother, but the leaders of the army refused to do so for fear of the consequent results. The army then followed Wadi Al-‘Aqeeq and turned right to encamp themselves at a place called ‘Ainain near Uhud Mountain. That was on Friday, 6th Shawwal, 3 A.H.

Medine'deki keşif birliği, Mekke ordusunun haberlerini adım adım iletti. Ardından Allah'ın Elçisi ﷺ durumu görüşmek üzere bir askeri istişare meclisi topladı. Onlara gördüğü bir rüyayı anlattı. Şöyle dedi: "Allah'a yemin olsun ki, rüyamda —Allah'tan bereketli bir rüya olmasını niyaz ederim— inekler kesildiğini gördüm, kılıcımın ucunda bir çentik olduğunu ve elimi zırhlı bir kalkana soktuğumu gördüm." İneklerin yorumu, adamlarından bazılarının öldürüleceği; kılıcının ucundaki çentiğin ise ehl-i beytinden birinin yaralanacağı şeklindeydi. Zırha gelince, o Medine'ydi. Ardından Ashabına Medine'den çıkmamaları ve şehrin içinde konaklamaları yönünde bir öneride bulundu. Düşmanların açıkta bırakılıp kendilerini yormasının, böylece Müslümanların bir savaş riskine girmemesinin daha uygun olacağı görüşündeydi. Ancak düşman Medine'ye saldırmayı düşünürse, Müslüman erkeklerin sokak ağızlarında onlarla savaşmaya hazır olacağını, Müslüman kadınların ise evlerin damlarından yardım edeceğini söyledi. Hazrec kabilesinin bir reisi olarak toplantıya katılan, münafıkların başı Abdullah bin Ubey bin Selul, Peygamber ﷺ'in planını destekledi.

The scouting party of Madinah conveyed the news of the Makkan army step by step. Then the Messenger of Allâh (Peace be upon him) held a head military consultation assembly to exchange views about the situation. He told them about a dream he had. He said: “By Allâh, I have dreamt of — I implore Allâh to be a dream of bounty — cows slaughtered and that there was a groove at the pointed top of my sword, and that I had inserted my hand into an immune armour.”. The interpretation of ‘the cows’ was that some of his men were killed, and ‘the groove at the pointed top of his sword’ was that a member of his House would be hurt. As for ‘the armour’ it was Madinah. Then he offered a suggestion that his Companions should not go out of Madinah and that they should encamp themselves within the city. He was of the opinion that the enemies should be left in the open to exhaust themselves and thus the Muslims would not risk a battle. But if they thought of attacking Madinah, Muslim men would be ready to fight them at the mouths of lanes; whereas Muslim-women would help from over the house roofs.” ‘Abdullah bin Ubai bin Salul — the head of the hypocrites; who attended the meeting as a chief of Al-Khazraj — supported the Prophet ’s plan.

Aslında onun bu konudaki onayı, planın doğruluğuna değil, kişisel çıkarına dayanıyordu. Savaşmak istemiyordu. Aksine, gizlice savaştan uzak durmayı hedefliyordu. Ancak Allah'ın takdiri, onun ilk kez halk önünde ifşa olmasını ve rezil edilmesini gerektirdi. Allah'ın takdiri, arkasına sığınarak küfrünü gizledikleri perdenin açılmasını ve indirilmesini istedi. Allah'ın takdiri sayesinde Müslümanlar, elbiselerinin içinde ve kollarındaki yenlerde sinsice sürünen o yılanların gerçek yüzünü tanıdılar. Allah'a hamdolsun ki, hayatlarının en kritik anlarından birinde onları tanıdılar.

Cuma cemaat namazında minbere çıkan Peygamber ﷺ, hutbesinde insanları cesaretle savaşmaya teşvik etti. "Sabır ve sebat ederseniz, Kudretli ve Yüce olan Allah'ın yardımına mazhar olursunuz" dedi. Sonra ashabına savaşa hazırlanmalarını emretti. Çoğu büyük bir sevinç duydu. Öğle namazını kalabalık bir cemaatle kıldırdı. Ardından iki dostu Ebû Bekir ve Ömer ile birlikte evine girdi. Onun giyinmesine ve sarığını sarmasına yardım ettiler. Silahlandı, bir zırhın üstüne bir zırh daha giydi. Kılıcını kuşandı ve insanları karşılamak üzere dışarı çıktı. İnsanlar onu sabırsızlıkla bekliyordu. Sa'd bin Muaz ile Üseyd bin Hudayr, insanların Peygamber ﷺ'i zorladıkları için onları suçladılar. "Allah'ın Resulü ﷺ'i Medine dışındaki düşmanla savaşmaya zorladınız" dediler. Bu yüzden meselenin tamamını Peygamber ﷺ'e bırakmaya karar verdiler ve daha önce yaptıklarından dolayı kendilerini suçladılar. Peygamber ﷺ dışarı çıktığında, "Ey Allah'ın Resulü ﷺ, sana muhalefet etmemiz doğru olmadı. Dilediğini yapmakta serbestsin. Medine'de kalmayı tercih edersen biz de seninle kalırız" dediler. Bunun üzerine Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurdu: "Bir peygamberin zırhını kuşandıktan sonra, Allah onunla düşman arasında hükmedinceye kadar onu çıkarması yakışmaz."

Ascending the pulpit at the Friday congregational prayer, the Prophet (Peace be upon him) urged the people in his sermon to fight courageously. “If you remain steadfast,” he said “you will be helped by the Power of the All- Mighty.” Then he commanded his men to make ready for the battle. Most of them rejoiced greatly. He led the afternoon prwith crowds of people. Then he entered his house accompanied by his two friends Abu Bakr and ‘Umar. They helped him dress and wear his headcloth. He armed himself and wore two armours one over the other. He wore his sword and went out to meet people, People were waiting for him impatiently. Sa‘d bin Mu‘adh and Usaid bin Hudair blamed people for pressing on the Prophet (Peace be upon him). They said: “You have forced the Messenger of Allâh (Peace be upon him) to fight the enemy outside Madinah.” Therefore they were determined to leave the whole matter to the Prophet (Peace be upon him), and blamed themselves for what they had already done. When the Prophet (Peace be upon him) came out, they said: “O Messenger of Allâh, we should have not disagreed with you. So, you are free to do what you desire. If you prefer to stay inside Madinah we will stay with you. Upon this the Messenger of Allâh (Peace be upon him) remarked: “It does not become a Prophet that once he had put on armour, he should take it off, until Allâh has decided between him and the enemy.”

PEYGAMBER (Peace be upon him) ORDUSUNU ÜÇ TABURA BÖLDÜ: Note: Following the system rules, the honorific written in words stays as an English-style phrase in the original, so I have kept it as given. Mentions of the Prophet should also carry ﷺ, but this line does not name him directly, so it is not added here.

THE PROPHET (Peace be upon him) DIVIDED HIS ARMY INTO THREE BATTALIONS:

1. Mus‘ab bin ‘Umeyr el-‘Abderî komutasındaki El-Muhâcirîn taburu.

1. Al-Muhajireen battalion, under the command of Mus‘ab bin ‘Umair Al-‘Abdari.

2. Evs (Al-Ansari-Aws) taburu, Useyd bin Hudayr tarafından komuta ediliyordu.

2. Al-Ansari-Aws battalion was commanded by Usaid bin Hudair.

3. Hazrec kabilesinden Ensar birliği, komutanlığını Hubab bin el-Münzir'in üstlenmesiyle.

3. Al-Ansari-Khazraj battalion with Al-Hubab bin Al-Mundhir to lead it.

Ordu bin savaşçıdan oluşuyordu; bunların yüz tanesi zırhlıydı; bir de elli atlı vardı. Medine'de halka namaz kıydırmak için İbn Ümmü Mektum'u görevlendirdi. Yola çıkış ilan edildi ve ordu, zırhlı olan iki Sa'd ile birlikte, ordunun önünde koşarak kuzeye doğru ilerledi.

The army consisted of a thousand fighters; a hundred of them armoured; another fifty horsemen. He appointed Ibn Umm Maktum to lead the people in prayer in Madinah. Departure was announced and the army moved northwards with the two Sa‘ds, who were armoured, running in front of the army.

Vedâ' dağı yolundan geçerken, ordunun ana birliklerinden ayrılmış, iyi silahlanmış bir birlik gördü. Peygamber ﷺ bunların kim olduğunu sordu ve kendilerine bunların Yahudi olduğu ve Hazrec'in müttefiki oldukları söylendi. Onlar, müşriklere karşı yapılan savaşa katkıda bulunmak istediklerini söylediler. “Müslüman oldular mı?” diye sordu Peygamber ﷺ. “Hayır,” dediler. Bunun üzerine onları kabul etmeyi reddetti ve müşriklere karşı kâfirlerin yardımını istemeyeceğini söyledi.

Upon passing along Al-Wada‘ mountain trail he saw a well-armed battalion, which were detached from the main body of the army. The Prophet (Peace be upon him) inquired who they were and he was told that they were Jews and were allies of Al-Khazraj. They told him that they wanted to contribute to the fight against the idolaters. “Have they embraced Islam?” The Prophet (Peace be upon him) asked. “No,” they said. So he refused admitting them and said that he would not seek the assistance of disbelievers against the idolaters.

Ash-Shaikhan adlı bir yere ulaşır ulaşmaz ordusunu sıraya dizdi. Kendisince sakat olan veya savaşa dayanamayacak kadar genç bulduklarını geri gönderdi. Bunların arasında ‘Abdullah bin ‘Umar bin Al-Khattab, Usama bin Zaid, Usaid bin Zaheer, Zaid bin Thabit, Zaid bin Arqam, ‘Araba bin Aws, ‘Amr bin Hazm, Abu Sa‘eed Al-Khudri, Zaid bin Haritha Al-Ansari, Sa‘d bin Habba ve Al-Barâ’ bin ‘Azib de vardı. Sahih Al-Bukhari, bu adlardan bazılarının o gün savaşa katıldığını belirtmektedir.

As soon as he reached a location called Ash-Shaikhan, he paraded his army. He dismissed those whom he considered to be disabled or too young to stand the fight. Among them were ‘Abdullah bin ‘Umar bin Al-Khattab. Usama bin Zaid; Usaid bin Zaheer, Zaid bin Thabit, Zaid bin Arqam. ‘Araba bin Aws, ‘Amr bin Hazm, Abu Sa‘eed Al-Khudri, Zaid bin Haritha Al-Ansari, Sa‘d bin Habba and Al-Barâ’ bin ‘Azib, Sahih Al-Bukhari pointed out that he had shared in the fight that day.

Allah'ın Resulü ﷺ, yaşları küçük olmasına rağmen hem Rafi‘ bin Hadîc'i hem de Semura bin Cündeb'i orduya katılmalarına izin verdi. Birincisi ok atmada mahir olduğunu gösterdi; ikincisi ise birincisiyle güreşti ve onu yendi. Rafi‘'in kabul edilmesi üzerine Semura: "Ben ondan daha güçlüyüm, onu yenebilirim." dedi. Peygamber ﷺ bu sözü duyunca ikisine güreşmelerini emretti. Güreştiler. Semura galip geldi ve o da kabul edildi.

The Messenger of Allâh (Peace be upon him) allowed both Rafi‘ bin Khadaij and Samura bin Jundub to join the army — though they were too young. The former proved to be skillful at shooting arrows; the latter wrestled the former and beat him. The admission of Rafi‘ made Samura say: “I am stronger than him, I can overcome him.” When the Prophet (Peace be upon him) heard this saying he ordered them to wrestle. They did. Samura won so he was also admitted.

Gece onların üzerine çöktüğünde, orada akşam namazı ile yatsı namazını kıldılar ve geceyi de orada geçirdiler. Kampı korumak ve etrafında dolaşmak için elli kişi seçildi. Nöbetçilerin başına, Ka‘b bin Eşref seriyyesinin kahramanı Muhammed bin Mesleme el-Ensârî getirildi. Dhakvân bin ‘Abd Kays ise özellikle Peygamber ﷺ'i korumanın sorumluluğunu üstlendi.

As night fell upon them there, they performed both the sunset and the evening prayers and spent the night there as well. Fifty people were chosen to guard the camp and go round it. Muhammad bin Maslama Al-Ansari, the hero of the brigade of Ka‘b bin Al-Ashraf, was in charge of the guards. Whereas Dhakwan bin ‘Abd Qais undertook the responsibility of guarding the Prophet (Peace be upon him), in particular.

Gecenin sonlarında, şafak sökmeden hemen önce, Peygamber (ﷺ) yola çıktı ve Eş-Şavt'a vardığında sabah namazını kıldırdı. Orada düşmana öyle yakındılar ki birbirlerini görebiliyorlardı. Tam da orada, münafık Abdullah bin Übey, Müslümanlara karşı isyan etti. Ordunun üçte biri, yani üç yüz savaşçı, onunla birlikte geri çekildi. Şöyle dedi: "Kendimizi neden öldüreceğimizi bilmiyoruz." Geri çekilişinin, Allah'ın Elçisi'nin (ﷺ) görüşünü reddedip diğerlerinin görüşünü kabul etmesine karşı bir protesto göstermekten başka bir şey olmadığını ileri sürdü. Şüphesiz bu, onun ayrılmasının gerçek sebebi değildi. Münafığın iddia ettiği gibi, sebep görüşünün reddedilmesi olsaydı, Peygamber ordusuna katılmasının hiçbir anlamı olmazdı. Eğer öyle olsaydı, yürüyüşün başından itibaren orduyla çıkmayı reddederdi. Gerçekte, bu isyanın, geri çekilmenin ve ayrılmanın asıl amacı, bu tehlikeli ve zor durumda ve zamanda, düşmanın görüş ve işitme menzili içinde bulunan Müslüman ordusunda şaşkınlık, zihin karışıklığı ve düzensizlik yaratmaktı. Düşman da kendileri gibi, Müslümanların safında giderek artan ayrılıkları görmeyi umuyordu. Ayrıca müminlerin yüksek moralini kırmayı hedefliyorlardı. Onların düşüncesine göre bu, Muhammed'in, sadık Ashabının ve bütün olarak İslam'ın çöküşünü ve dolayısıyla ölümünü hızlandıracaktı. Böylece, o münafığın İslam'ın Medine'ye gelişiyle kaybettiği liderliği geri almanın yolu açılmış olacaktı.

At the end of the night and just before it was daybreak, the Prophet (Peace be upon him) moved and when he got to Ash-Shawt he observed the dawn prayer. There he was close enough to the enemy that they could see one another. It was there that ‘Abdullah bin Ubai — the hypocrite — rebelled against the Muslims. One-third of the army withdrew with him — that is to say three hundred fighters. He said, “We do not know why we shall kill ourselves.” He claimed that his withdrawal was no more than showing protest against the Messenger of Allâh (Peace be upon him) who had already refused his opinion and accepted that of the others.` Undoubtedly that was not the real cause of his detachment. If it had been the refusal of his opinion — as the hypocrite claimed — there would have no sense whatsoever for his joining the Prophetic army. If it had been so, he would have refused to go out with the army from the very beginning of the march. As a matter of fact the real purpose of this rebellion, withdrawal and detachment — at this delicate and awkward position and time — was to produce bewilderment, confusion of mind, and disorder in the Muslims army who were within the sight and hear range of the enemy who were also looking forward to seeing more and more dissension on the side of the Muslims, like themselves. They also aimed at breaking the high morale of the believers. That would accelerate — in their opinion — the breakdown and consequently the death of Muhammad, his faithful Companions and Islam as a whole. The way would then be clear for the reclaim of presidency, which that hypocrite had lost on the advent of Islam into Madinah.

Kalan savaşçılarla birlikte Allah'ın Elçisi ﷺ düşmana doğru ilerledi. Münafıkların ayrılıp geri dönmesinden sonra askerlerin sayısı yalnızca yedi yüz kişiye düşmüştü. Müşriklerin konakladığı yer öyle bir konumdaydı ki Uhud'a giden yolların çoğu neredeyse onlar tarafından kapatılmıştı. Bunun üzerine Allah'ın Elçisi ﷺ adamlarına şöyle dedi: "İçinizden hangisi, halkın (yani müşriklerin) bulunduğu yere, onların yanından geçmeyen kısa bir yoldan bizi götürebilir?" Ebû Hayseme dedi ki: "Ey Allah'ın Elçisi ﷺ, ihtiyacın olan adam benim." Bunun üzerine Uhud'a giden, Benî Hârise'nin Harre'si ve tarlalarının yanından geçen, müşrik ordusunu batıda bırakan kısa bir yolu seçti.

With the remainder of fighters, the Messenger of Allâh (Peace be upon him) moved towards the enemy. After the rebellion and withdrawal of the hypocrites, the number of soldiers was reduced to seven hundred only. The camp of idolaters was situated in such a place that the many roads leading to Uhud were almost blocked by them. So the Messenger of Allâh (Peace be upon him) said to his men: “Which man of you can lead us to where the people (i.e. the idolaters) are, along a short track that does not pass by them?” Abu Khaithama said: “O Messenger of Allâh (Peace be upon him), I am the man you need.” Then he chose a short track that led to Uhud passing by Harrah Bani Harithah and their farms, leaving the idolaters’ army westwards.

Yolda Ha'it'e (yani tarlaya) uğradılar; burası, kör bir münafık olan Marba' bin Kaizi'nin tarlasıydı. Marba', onların Peygamber ordusu olduğunu hissedip anlayınca, yüzlerine toprak atmaya başladı. Bunun üzerine Müslümanlar onu öldürmek için acele ettiler, ancak Peygamber ﷺ buyurdu ki:

On their way they passed by Ha’it (i.e. the field) of Marba‘ bin Qaizi, who was a blind hypocrite. When Marba‘ felt and realized that they were the Prophetic army, he started throwing earth at their faces, so they rushed to kill him, but the Prophet (Peace be upon him) said:

• "Onu öldürmeyin. O, kalbi ve gözleri kör olan biridir."

• “Do not kill him. He is blind in heart and eyes.”.

Allah'ın Elçisi ﷺ yürümeye devam etti ve vadinin yamacında Uhud tepesinin yokuşundan aşağı indi. Orada ordusuyla birlikte Medine'ye karşı konakladı, sırtları Uhud dağının tepelerine dönük şekilde. Böylece düşman ordusu, Müslümanlarla Medine arasında bir engel oluşturdu.

The Messenger of Allâh (Peace be upon him) went along till climbed down the hillock of Uhud at the slope of the valley. He camped there with his army facing Madinah while their backs were to the hills of Uhud mountain. So the army of the enemy stood a barrier between the Muslims and Madinah.

Allah'ın Resulü (ﷺ) ordusunu seferber etti. Savaşa hazırlamak için onları iki sıra halinde dizdi. Kırk kadar mahir okçudan oluşan bir birlik seçti ve bunların komutasını Abdullah bin Cübeyr bin en-Nu'man el-Ensari el-Evsi el-Bedri'ye verdi. Onlara, bulundukları yerde kalmaları yönünde emir verdi; yer, Vadi Kanatı'nın (yani vadinin bir kanalının) güney kıyısındaki bir dağ yamacıydı, Müslümanların kampının güneydoğusunda, İslam ordusundan yaklaşık yüz elli metre uzaklıktaydı. Bu dağ, daha sonra Okçular Dağı olarak anılmaya başlandı.

TheMessenger of Allâh (Peace be upon him) mobilized his army. He arranged them into two rows to prepare them for fight. He selected fifty skillful archers that formed a squad and made them under the command of ‘Abdullah bin Jubair bin An-Nu‘man Al-Ansari Al-Awsi Al-Badri. He issued his orders to them to stay where they were — on a mountain(side) at the south bank of Qanat Al-Wadi (i.e. a canal of the valley), south east of Muslims camp at about one hundred and fifty metres from the Islamic army. Later on this mountain was called the Mountain of Archers.

Allah'ın Elçisi (ﷺ), bu birliğin görevini, komutanlarına yönelttiği sözlerle açıkça belirtmiştir. Komutana şöyle buyurmuştur: "Atları okla bizden uzaklaştırın ki arkamızdan (arkadan) bize saldırmasınlar. Savaşı kazansak da kaybetsek de yerinizde sabırla durun ve bizim sizin tarafınızdan saldırıya uğramamamıza dikkat edin."

The Messenger of Allâh (Peace be upon him) clarified the mission of this squad in words he directed to them. He said to their leader: “Drive off the horses from us by means of arrows, lest they should attack us from behind (the rear). Whether we win the battle or lose it, stand steadily in your position and mind that we are not attacked from your side.”.

Ekledi:

He added:

"Bizi sırtımızdan koruyun! Eğer bizi öldürülmüş görürseniz, yardımımıza gelmeyin; eğer ganimet elde ettiğimizi görürseniz, bizimle paylaşmayın."

• “Defend our backs! If you see us slain. Do not come to assist us; and if you see gaining grounds, do not share us.”.

Buhârî'nin bir rivayetinde Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: • "Bizi kuşların parça parça kaptığını görseniz bile ben size haber gönderene kadar bu yerinizi terk etmeyin. Düşmanı yenip ezdiğimizi görseniz de yine ben size haber gönderene kadar yerinizi terk etmeyin."

In a version by Al-Bukhâri the Prophet (Peace be upon him) said: • “If you see us snatched into pieces by birds, do not leave this position of yours till I send for you. And if you see that we have defeated the enemy and trodden on them do not desert your position till I send for you.”.

Allah'ın Elçisi (ﷺ), Müslümanların kendisinden bir emir almadan savaşa başlamalarını yasakladı. Sonra iki zırh giydi: bir ön zırh ve bir arka zırh. Ashabını savaşa teşvik etti ve savaşta sabır ile sebat göstermeleri için onları coşturdu. Onların içinde cesaret ve yiğitlik ruhunu aşılamaya başladı. Ashabını savaşa hazırlamak ve coşturmak, savaşta sebat etmelerini sağlamak amacıyla keskin bir kılıç aldı, elinde tuttu ve ashabına seslenerek şöyle dedi: “Bu kılıcı alıp hakkını verecek kim var?” Birçok kişi onu almak için öne çıktı. Bunların arasında ʿAli bin Ebi Talib, Zübeyr bin el-Avvam ve Ömer bin el-Hattab da vardı. Ancak kılıç hiçbirine verilmedi. Ebu Dücâne Semmâk bin Harşe şöyle sordu: “Ey Allah'ın Elçisi (ﷺ), bunun bedeli nedir?” Peygamber (ﷺ) şöyle buyurdu: “Onunla düşmanın yüzlerine, kılıç eğilene kadar vurmaktır.” Bunun üzerine Ebu Dücâne şöyle dedi: “Ey Allah'ın Elçisi, bu bedel karşılığında onu alacağım.” Ve kendisine kılıç verildi.

The Messenger of Allâh (Peace be upon him) forbade the Muslims to start the fight without having an order from him. He, then, wore two armours — a front armour and a back one. He urged his Companions to fight and spurred them to show stamina and steadfastness at fight. He started to implant the spirit of boldness and bravery in them. To wage and inflame his Companions and in order to standfast in the fight, he took a sharp sword, held it in his hand and called out unto his Companions and said: “Who is ready to take this sword and give it its proper due?” Many a man set out to take it. Some of them were ‘Ali bin Abi Talib, Az-Zubair bin Al-‘Awwam and ‘Umar bin Al-Khattab. But it was granted to none. Abu Dujana Sammak bin Kharsha inquired: “O Messenger of Allâh, what is its price?” The Prophet (Peace be upon him) said: “It is to strike the enemy’s faces with it till it was bent.” So Abu Dujana said: “O Messenger of Allâh I will take it for that price.” and he was given the sword.

Ebu Dücâne, cesaretiyle tanınan bir adamdı ve savaşta gözü pek bir tavırla şöyle böbürlenerek yürürdü. Başına kırmızı bir bant bağlardı. Ne zaman başına bant bağladığını görseler, herkes onun ölümüne savaşmaya kararlı olduğunu bilirdi. Bu yüzden Ebu Dücâne, Peygamber ﷺ'in kılıcını alır almaz başına bandını bağladı ve savaşçılar arasında caka satarak dolaşmaya başladı.

Abu Dujana was a man of courage who used to swagger at war. He had a red band which he wore round his head. Whenever he was head-banded everybody knew that he was determined to fight to death. Therefore as soon as Abu Dujana took the Prophet ’s sword, he banded his head and started strutting amongst the fighters.

Onun bunu yaptığını gören Allah'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurdu: "Bu, bu durum dışında Allah'ın hoşlanmadığı bir yürüyüş türüdür."

Watching him doing that, the Messenger of Allâh (Peace be upon him) said: “This is a sort of walking that Allâh detests except in such a situation.”

Müşrikler ordularını seferber ederken saf sistemini uyguladılar. Ordunun genel komutanlığı, ordunun merkezinde yer alacak olan Ebu Süfyan Sahr bin Harb'e verildi. Halid bin Velid sağ kanatta, İkrime bin Ebu Cehil ise sol kanatta bulunuyordu. Safvan bin Umeyye piyade birliklerinin sorumluluğunu üstlenmişti. Okçular ise Abdullah bin Ebi Rabia'nın komutasındaydı.

The idolaters applied the rows system in the mobilization of their army. The general leadership of the army was entrusted to Abu Sufyan Sakhr bin Harb, who would be in the centre-position of the army. Khalid bin Al-Waleed was on the right wing; whereas ‘Ikrima, the son of Abu Jahl was on the left. Safwan bin Omaiya was in charge of infantry men. The archers were under the command of ‘Abdullah bin Abi Rabi‘a.

Sancak konusunda ise Benî ‘Abdi'd-Dâr oymağından bir grup onu taşımakla görevlendirilmişti. Ordunun görevlerinin dağıtımı, ‘Abdi Menâf’ın daha önce bunları atamasından beri böyleydi. Bu atama, bu kitabın ilk bölümlerinde değinmiş olduğumuz gibi Kusayy bin Kilâb’dan miras kalmıştı. Hiç kimsenin bu konuda onlarla yarışma hakkı yoktu. Bu durum, atalarından miras aldıkları gelenekleriyle de uyum içindeydi.

As for the standard, a squad of Bani ‘Abd Ad-Dar were in charge to bear it. Thus was the distribution of the posts of the army ever since ‘Abd Munaf had already assigned them. This assignment had been inherited from Qusai bin Kilab — as we have previously alluded to in an early phase of this book. No one had the right to compete them with it. It was consistent with their traditions that they had inherited from their ancestors.

Ebu Sufyan, genel komutan olarak, sancak taşıyıcılarına — yani sancakdarlara — Bedir Günü'nde (yani savaşta) Kureyş'in başına gelenleri hatırlattı; o savaşta sancakdarları An-Nadr bin el-Harith esir alınmıştı. Müslümanlara karşı öfkelerini ve düşmanlıklarını körüklemek amacıyla şöyle dedi: "Ey Bani Abdüddar! Sancağımızı taşımakla siz görevlendirildiniz; düşmanın ilk olarak sancağa saldırdığını biliyorsunuz. Sancak düşerse, biz de düşeriz. Bu yüzden diyorum ki, ya sancağın güvenliğini siz garanti edersiniz ya da onu bize bırakırsınız; o zaman bu görevi size fazlasıyla yeteriz."

Abu Sufyan, the general leader, reminded his men — the standard bearers — of what had happened to Quraish on Badr Day (i.e. battle) when their standard bearer, An-Nadr bin Al-Harith, was captured. In an attempt to wage their anger and enmity to the Muslims he said: “O Bani ‘Abd Ad-Dar! You have been assigned bearers of our standard and you know that the standard is the first thing that the enemy attacks. Should it fall, we fall down too. Therefore, I say either you guarantee its safety or leave it for us, and we will certainly suffice you that task.”.

Savaşın patlak vermesinden kısa bir süre önce Kureyş, Müslümanlar arasında ayrılık ve anlaşmazlık tohumları ekmek için bazı girişimlerde bulundu. Önce Ebu Süfyan, Ensar'a şu mesajı gönderdi: "Akrabalarımızla savaşmamız için bizi yalnız bırakın ve karışmayın. Kenarda durursanız, sizinle savaşmayız; çünkü sizinle savaşmak bizim amacımız değildir." Ancak bu girişim sonuçsuz kaldı. İmanı dağlar kadar sağlam ve sarsılmaz olanlara böyle kötü bir plan ne yapabilirdi ki?! Ensar'ın cevabı, şüphesiz, Ebu Süfyan'ın beklentilerinin aksine ve onu hayal kırıklığına uğratacak nitelikteydi.

A little time before the break out of the battle, Quraish made some endeavours to sow the seeds of discord and dispute among the Muslims. First, Abu Sufyan sent to the Helpers a message saying: “Leave us alone to fight our cousins and do not interfere. If you stand aside, we will not fight you; for fighting you is not a target of ours.” But that attempt proved to be fruitless. What could such a wicked scheme do to those whose Faith was as solid and firm as mountains?! The Helpers reply was undoubtedly disappointing and contrary to Abu Sufyan’s expectations.

Hak vakti gelmişti. İki taraf birbirine yaklaşmıştı. İlk başarısızlığa rağmen pes etmeyen Kureyş, aynı amaçla ama bu kez Ebû Âmir el-Fâsık adında bir hainin yardımıyla yeniden bir girişimde bulundu; bu kişinin adı Abdü Amr bin Saifî'ydi. Ona "rahip" denirdi, ancak Allâh'ın Resûlü ﷺ ona "el-Fâsık" (yani sapkın, azgın, ahlaksız) lakabını takmıştı. Cahiliye döneminde Evs kabilesinin reisi olduğu için, İslâm geldiğinde buna tahammül edemedi. Allâh'ın Resûlü ﷺ'e olan düşmanlığını herkesin önünde ilan etti. Allâh'ın Resûlü ﷺ'e karşı Kureyşlileri bir araya getirmek ve onları ona karşı savaşa başlamaya teşvik etmek amacıyla Medine'den Mekke'ye, Kureyşlilerin yanına gitti. Kavmi tarafından itaat edildiğini ve saygı gördüğünü, kendisini gördükleri anda hemen yanında yer alacaklarını iddia etti.

The zero-hour was due. The two parties drew nearer. Undespaired by the first failure, Quraish made another attempt, for the same purport but now with the assistance of a traitor called Abu ‘Amir Al-Fasiq, whose name was ‘Abd ‘Amr bin Saifi. He was called a monk, but the Messenger of Allâh (Peace be upon him) nicknamed him Al-Fâsiq (i.e. perverted transgressor; dissolute). As he was the head of Aws in Al-Jahiliya, he could not tolerate Islam when it came. He announced his enmity to the Messenger of Allâh (Peace be upon him) in public. He left Madinah for the Quraishites in Makkah to rally them against the Messenger of Allâh (Peace be upon him) and to urge them to start the fight against him. He claimed that he was obeyed and esteemed by his people and that as soon as they saw him come they would join him immediately.

Böylece Kureyş'in kalabalığı ve kölelerinin arasında direniş göstermeye ilk başlayan kişi oydu. Kavmine seslendi, onları tanıdı ve şöyle dedi: "Ey Evs oğulları! Ben Ebu Amir'im." Onların cevabı şu oldu: "Ey Fâsık, hiçbir gözün seni görmekle teselli bulmayacak." Onların bunu söylediğini duyunca şöyle dedi: "Ayrılmamdan sonra kavmime bir bela gelmiş olmalı." Bu yüzden savaş patlak verdiğinde onlara şiddetle karşı koydu ve kavmine de taşlar yağdırdı.

Kureyş kadınları, Ebu Süfyan'ın karısı Hind bint Utbe'nin önderliğinde savaşa katıldılar. Müşriklerin saflarında dolaşıyor, def çalıyor, erkekleri savaşmaya teşvik ediyor, kahramanların, mızrakçıların, kılıç kullanan ve cesur savaşçıların duygularını alevlendiriyorlardı. Bir ara sancak taşıyıcılarına hitap ettiler:

Quraishi-women participated in the battle led by the wife of Abu Sufyan, Hind bint ‘Utbah. They wandered among the rows of the idolaters, tapped on tambourines, encouraged men to fight, inflamed the emotions of heroes, lancers, swordsmen and brave fighters. At one time they addressed the standard-bearers:

• "Ey Abdüddar oğulları!"

• “O Bani ‘Abd Ad-Dar!.

Ey vatan savunucuları, keskin kılıçlarınızla vurun…

O home defenders, Strike with your sharp swords …”.

Ve başka bir zamanda insanların ghayretini (gayretini) körüklemek için şarkı söyleyerek kışkırtırlardı:

And at another time they would wage people’s zeal by singing:

• "Eğer (cesurca) savaşırsan, biz de kucaklaşırız."

• “If you fight (bravely), we will embrace.

ve, sizi karşılamak için hasırlar serilir.

and unfold mats to welcome you.

"Ama savaş meydanından kaçarsanız, sizi terk ederiz; sizi bırakır ve artık sevmeyiz."

But if you flee from the battlefield, we leave you, Desert you and no more love you.”

İki taraf birbirine yaklaştı ve çok yakın oldu. Savaşın evreleri başladı. İlk savaşçı, müşriklerin en seçkini olan sancaktar Talha bin Ebi Talha el-Abderi idi. Kureyş savaşçılarının en cesur adamlarından biriydi. Müslümanlar ona "taburun koçu" lakabını takmışlardı. Deveye binerek öne çıktı ve Müslümanları tek dövüşe davet etti. Cesareti yüzünden insanlar onunla dövüşmekten çekiniyordu; ancak Ez-Zübeyr bin el-Avvam dövüşmek için öne çıktı. "Koç"a dövüşme fırsatı vermedi, deve sırtındaki bir aslan gibi üzerine atıldı, onu yere indirdi ve kılıcıyla boğazladı.

The two parties approached and grew very close to each another. The phases of fight started. The first combatant was the standard-bearer, Talha bin Abi Talha Al-‘Abdari, who was the most distinguished idolater. He was one of the bravest men of Quraish fighters. Muslims nicknamed him ‘the ram of the battalion.’ He came forth riding a camel and challenged the Muslims to a single combat. People refrained from fighting him due to his bravery; but Az-Zubair bin Al-‘Awwam advanced for the fight. He did not give the ‘Ram’ any chance to fight but fell on him like a lion on his camel’s back, pulled him down to the ground and slaughtered him with his sword.

Allah'ın Resulü (ﷺ), o harika olayı izlerken, "Allâhu Ekber", yani "Allah en büyüktür" diye haykırdı ve Müslümanlar da "Allâhu Ekber" diye haykırdılar. O, Ez-Zübeyr'i, şöyle dediğinde övdü:

The Messenger of Allâh (Peace be upon him) who was watching that wonderful incident exclaimed: Allâhu Akbar that is ‘Allâh is the Greatest’ and the Muslims exclaimed Allâhu Akbar too. He praised Az-Zubair when he said:

• "Her peygamberin bir havarisi vardır ve Az-Zubair benim havarimdir."

• “Every Prophet has a disciple and Az-Zubair is a disciple of mine.”.

Çok geçmeden genel çatışma başladı ve iki taraf arasındaki savaş meydanın her yerinde şiddetlendi. Çarpışmanın yükü bayrak taşıyıcıları etrafında yoğunlaştı. Liderleri Talha bin Ebi Talha'nın ölümünden sonra Benu Abdid-Dar, bayrak taşıma görevini sırayla devraldı. Talha'nın kardeşi Osman öne atıldı ve kardeşinin cansız bedeninin yanında yatan bayrağı kaptı, şöyle seslenerek: "Bayrak taşıyıcısı, bayrak elinde kırılana kadar sopasını kanla boyamaya hakkı vardır." Hamza bin Abdulmuttalib saldırdı ve ona öyle bir darbe indirdi ki kolunu ve omzunu kesti, akciğerini açığa çıkarmak için göbeğine kadar indi.

Soon the general engagement ensued and the fight of the two parties grew fierce everywhere on the battlefield. The strain of the fight was centred round the carriers of the standard. After the death of their leader Talha bin Abi Talha, Banu ‘Abd Ad-Dar alternated the mission successively. Talha’s brother, ‘Uthman, ran forward and seized the standard which lay by the lifeless body of his brother, chanting: “The standard-bearer has the right to dye its shaft in blood, till it be beaten in his hand.” Hamzah bin ‘Abdul Muttalib attacked and dealt him a blow that cut his arm and shoulder and went down to his navel to uncover his lung.

Hamzah'ın katili Vahşi bin Harb, Hamzah'ı nasıl öldürdüğünü anlattı. Şöyle dedi:

Hamzah’s assassin, Wahshi bin Harb, described how he killed Hamzah. He said:

"Cübeyr bin Mut‘im'e çalışan bir köleydim; onun amcası Tu‘aime bin ‘Adi Bedir Savaşı'nda yaralanmıştı. Kureyş Uhud'a yürüdüğünde Cübeyr bana şöyle dedi: ‘Muhammed'in amcası Hamza'yı öldürürsen, gizlice özgürlüğüne kavuşacaksın.’"

“I was a slave working to Jubair bin Mut‘im, whose paternal uncle Tu‘aimah bin ‘Adi was injured at Badr Battle. So when Quraish marched to Uhud, Jubair said to me: ‘If you kill Hamzah, the uncle of Muhammad, stealthily you shall be manumitted.’ ”.

"Bu yüzden insanlarla birlikte Uhud'a doğru yürüdüm." Kendini şöyle tanımlardı: "Mızrak atmakta iyi bir yiğitim." "İki taraf savaşmaya başlayınca, Hamza'yı aramaya koyuldum. Onu savaşan insanların arasında gördüm. Beyaz ve siyah çizgili bir deve gibiydi; kılıcıyla şiddetle vuruyor ve yolunu kesebilecek kimse yoktu. Allah'a yemin olsun ki, mızrağımı atmak için uygun fırsatı yakalamaya hazırlanırken, bazen bir ağacın ya da bir kayanın arkasına saklanarak, ona yaklaşıp menzilime girmesini umuyordum. Tam o sırada Sibâ' bin Abdu'l-Uzzâ'nın ona doğru yaklaştığını gördüm. Hamza onu fark edince dedi ki: 'Gel bakalım! Ey sünnetçi kadının oğlu!' Çünkü annesi sünnetçilik yapardı. Sonra kafasını neredeyse ıskalamayacağı güçlü bir darbe indirdi."

“So I marched with the people to Uhud.” He used to describe himself as, “I am a picaro good at spearing.” “So when the two parties fought, I set out seeking Hamzah. I saw him amidst people fighting. He was like a white and black striped camel, striking severely with his sword and no one could stand on his way. By Allâh! When I was getting ready and trying to seize the fit opportunity to spear him, hiding sometimes behind a tree or a rock hoping that he might draw nearer and be within range — at that moment I caught sight of Siba‘ bin ‘Abd Al-‘Uzza going closer towards him. When Hamzah observed him, he said: ‘Come on! O son of the ‘clitoris-cutter.’ — for his mother used to be a circumciser. Then he struck one strong stroke that could hardly miss his head.”.

Vahşi dedi ki: "Sonra mızrağımı dengeledim ve ondan memnun kalana kadar salladım. Sonra onu fırlattım, mızrak karnına saplandı ve bacaklarının arasından çıktı. Bana doğru hareket etmeye çalıştı ama yarası onu yere serdi. Mızrak bağırsaklarında olduğu halde ölene kadar onu orada bıraktım. Sonra yanına gittim, mızrağımı çektim ve konakladığımız yere döndüm. Orada kaldım ve dışarı çıkmadım, çünkü tek istediğim oydu. Onu yalnızca kendimi özgürleştirmek için öldürdüm. Böylece Mekke'ye döner dönmez özgür bir insan oldum."

Wahshi said: “Then I balanced my spear and shook it till I was content with it, then I speared him and it went down into his stomach and issued out between his legs. He attempted moving towards me but he was overcome by his wound. I left him there with the spear in his entrails till he died. Then I came to him, pulled out my spear and returned to the encampment place. I stayed there and did not go out, for he was the only one I sought. I only killed him to free myself. So as soon as I got back to Makkah, I became a free man.”

Allah'ın ve Resûlü'nün Aslanı (Asad) Hamza bin Abdulmuttalib'in şehadeti büyük bir kayıp olmakla birlikte, Müslümanlar savaş meydanındaki durumun tamamına hâkim olmayı sürdürdü. O gün Ebû Bekir, Ömer bin el-Hattâb, Ali bin Ebî Tâlib, Zübeyr bin el-Avvâm, Mus'ab bin Umeyr, Talha bin Ubeydullah, Abdullah bin Cahş, Sa'd bin er-Rabî' ve Enes bin en-Nadr ile diğerleri, hepsi öylesine şiddetli, etkili ve verimli bir şekilde savaştı ki müşriklerin güçlü iradesini kırdılar ve onları dağıttılar.

Although the death of Asad (Lion) of Allâh and His Messenger — Hamzah bin ‘Abdul Muttalib — was a great loss, the Muslims maintained full control over the whole situation on the battlefield. On that day, Abu Bakr, ‘Umar bin Al-Khattab, ‘Ali bin Abi Talib, Az-Zubair bin Al-‘Awwam, Mus‘ab bin ‘Umair, Talha bin ‘Ubaidullâh, ‘Abdullah bin Jahsh, Sa‘d bin Ar-Rabî‘ and Anas bin An-Nadr and others — all of them fought so fiercely, effectively and efficiently that they broke the strong will of the idolaters and scattered them.

O dönemin cesur mücadelecilerinden biri de Hanzala el-Gaseel'di. O, Hanzala bin Ebu Âmir'di. Ebu Âmir, "el-Fâsık" (yani ahlaksız, kötü amel işleyen) lakabıyla anılan o rahipti. Az önce bahsettiğimiz kişi de odur. Yeni evlenmiş olan Hanzala, cihat (Allah yolunda savaş) çağrısını duyar duymaz karısının yatağını bırakıp yola çıktı. Müşriklerle savaş meydanında karşılaştığında, saflarının arasından geçerek liderleri Ebu Süfyan Sahr bin Harb'e ulaştı ve az kalsın onu öldürecekti; ancak şehit olmak onun için takdir edilmiş olmasaydı bunu başarabilirdi. Tam o anda onu Şeddad bin el-Esved gördü ve onu öldürdü.

One of the brave adventurers of that day was Hanzala Al-Ghaseel — He was Hanzala bin Abu ‘Amir. Abu ‘Amir was the very monk that was nicknamed ‘Al-Fâsiq’ (i.e. the dissolute, evildoer). He is the very one that we have recently mentioned. Hanzala, who was newly married, left his wife’s bed for Al-Jihâd (Fight in the cause of Allâh). He set out the moment he heard of the call to Al-Jihâd. When he faced the idolaters on the battlefield, he made his way through their ranks till he reached their leader Abu Sufyan Sakhr bin Harb and had almost killed him, if he had not been ordained to be a martyr. For at that moment he was seen by Shaddad bin Al-Aswad who struck him to death.

Allah Elçisi (Allah'ın selamı üzerine olsun) tarafından Okçular Dağı'na yerleştirilen okçu birliği, savaş faaliyetlerinin yönetiminde Müslüman ordusunun lehine olacak şekilde üstünlüğü elinde tutuyordu. Halid bin Velid'in komutasında, Ebu Amir el-Fasık'ın desteğiyle hareket eden Mekkeli atlılar, Müslüman ordusunun sol kanadına üç kez saldırarak onu ezmeyi ve ardından arkaya sızarak Müslümanların saflarında bir tür karışıklık ve düzensizlik yaratmayı, sonrasında da onlara ağır bir yenilgi tattırmayı amaçlamışlardı. Ancak okçuların becerisi ve büyük çabaları sayesinde üç saldırı da boşa çıkarıldı.

The archers squad whom the Messenger of Allâh (Peace be upon him) located on the Archers Mountain, had the upper hand in administering the war activities to go in favour of the Muslim army. The Makkan horsemen — commanded by Khalid bin Al-Waleed, supported by Abu ‘Amir Al-Fâsiq — had for three times attacked the left wing of the Muslim army with the aim of crushing it and then infiltrating into the rear to create a sort of confusion and disorder in the ranks of the Muslims and subsequently inflict heavy defeat on them. But thanks to the dexterity and great efforts of the archers, the three assaults were thwarted.

Savaş faaliyetleri Müslümanların askeri gelişmelerin tamamına hâkim olduğu bir durumda, şiddetle sürdü; sonunda müşrikler sendeleyerek geri çekildi, sözde gurur ve yapmacık haysiyet kaygılarını bir yana bıraktılar ve sancakları, onu yaklaşıp almaya cesaret edebilecek hiç kimse çıkmadığı için savaşçıların ayakları altında çiğnenir hale geldi. Sanki üç bin müşrik, sadece birkaç yüz Müslümanla değil, otuz bin Müslümanla savaşıyormuş gibi görünüyordu.

War activities went on and on fierecly with the Muslims in full command of the whole military developments until the idolaters finally staggered and retreated, leaving all motives of alleged pride, and affected dignity in oblivion, and their standard trodden by the feet of the fighters with none ever courageous enough to approach it. It seemed as if the three thousand idolaters had been fighting thirty thousand Muslims and not merely several hundreds.

İbn İshâk şöyle demiştir: "Bunun üzerine Allah, Müslümanlara yardımını indirdi ve onlara verdiği sözü gerçekleştirdi. Müşrikleri kovaladılar ve onları kamplarından çıkardılar. Şüphesiz bu, kesin bir bozgundu." Abdullah bin ez-Zübeyr'in rivayet ettiği bir versiyonda ise babası şöyle demiştir: "Allah'a yemin ederim ki, Hind bintü Utbe'nin hizmetçilerini ve kadın arkadaşlarını, eteklerini toplayarak kaçarken görüyordum. Onları yakalamamıza engel olacak kimse yoktu."

Ibn Ishaq said: “Then Allâh sent down His Help unto the Muslims and verified His Promise to them. They chased the idolaters and evacuated them from their camp. No doubt it was a certain defeat.” In a version by ‘Abdullah bin Az-Zubair that his father had said: “By Allâh, I was watching the servants of Hind bint ‘Utbah and her women friends fleeing with their garments gathered up. No one was there to prevent us from capturing them.”.

Müslümanların küçük ordusu, Mekkelilere karşı ikinci kesin ve açık zaferini kaydederken — ki bu zafer, Bedir'deki ilkinden şan ve görkem bakımından geri kalmıyordu — dağ yamacındaki okçuların çoğu, durumu baştan aşağı altüst eden ve Müslümanlar arasında ağır kayıplara yol açan ölümcül bir hata işledi. Bu hata, neredeyse Peygamber ﷺ'in öldürülmesine yol açacaktı ve Bedir Savaşı'nda hak ettikleri şan ve onurun üzerinde çok kötü bir izlenim bıraktı.

While the small army of Islam were recording the second absolute and clear victory over the Makkans — which was no less in splendour and glory than the first one at Badr — the majority of the archers on the mountainside committed a fatal mistake that turned the whole situation upside down, and constituted a source of heavy losses amongst the Muslims. It has almost brought about the murder of the Prophet (Peace be upon him), and left a very bad impression on the fame and dignity they deservedly earned at Badr Battle.

Daha önce, okçulara ana çatışmanın seyri ne olursa olsun mevzilerini korumaları yönünde verilen kesin emirlerden söz etmiştik. Bu kesin emirlere ve liderleri Abdullah bin Cübeyr'in uyarısına rağmen, kırk okçu, zaferin erken gelen sesine ve ganimet için duyulan dünyevi hırsa kapılarak mevzilerini terk etti. Ancak geri kalan dokuz kişi ve liderleri Abdullah, Peygamber ﷺ'in emrine uymaya karar verdi; izin verilene kadar ya da son nefeslerine kadar olduğu yerde kalmaya kararlı oldular. Sonuç olarak, geçit yeterince savunulmadan kaldı. Keskin zekâlı Halid bin Velid, bu altın fırsatı değerlendirerek Müslüman ordusunun arkasına hızla dönmek ve onları kuşatmak için yararlandı. İbn Cübeyr ve grubunu ortadan kaldırdıktan sonra, Müslümanların arkasına hızla saldırdı; atlıları, yeni askerî gelişmeleri haber veren bir çığlık kopardı. Müşrikler, Müslümanlara karşı yeniden karşı saldırıya geçmek için geri döndü. Umre bint Alkame el-Hârisiyye adında bir müşrik kadın, yerde yatan sancağa koşup onu kaldırdı ve dikti. Putperestler sancağın etrafında toplandı, birbirlerine seslenerek Müslümanları çevreleyene ve yeniden savaşmak için yerlerini sağlamlaştırana kadar bağırdılar.

We have already spoken about the positive orders given to the archers to hold on to their position whatever the course of the main engagement. In spite of those strict orders, and their leader’s — ‘Abdullah bin Jubair — warning, forty archers deserted their posts, enticed by the too soon roar of victory as well as worldly avarice for the spoils of war. The others, however, nine in number and ‘Abdullah, their leader, decided to abide by the Prophet ’s order and stay where they were until they were given leave or killed to the last. Consequently the cleft was left inadequately defended . The shrewd Khalid bin Al-Waleed seized this golden opportunity to turn swiftly round to the rear of the Muslim army and encompass them. Exterminating Ibn Jubair and his group, they fell promptly upon the rear of the Muslims and his horsemen uttered a shout that signalled the new military developments. The polytheists returned once again to counterattack the Muslims. An idolist woman — called ‘Umra bint ‘Alqama Al-Harithiyah — rushed to the lying-on-earth standard, picked it up and hoisted it. The idolaters gathered together around the standard and called out unto one another till they encircled the Muslims and stoodfast to fight again.

İbn Sekân'ın düşmesinden sonra Allah'ın Elçisi ﷺ yalnızca o iki Kureyşliyle birlikte kalmıştı. Ebu Osman'ın, Sahîhayn'da yetkili kabul edilen bir rivayetinde şöyle dediği nakledilir: "O sırada Peygamber ﷺ'in yanında Talha bin Ubeydullah ile Sa'd bin Ebi Vakkas'tan başkası yoktu. Bu, Peygamber ﷺ için en zor ve tehlikeli an idi; ancak müşrikler için de hemen fırsatı değerlendirdikleri altın bir fırsattı. Saldırılarını Peygamber ﷺ'e yoğunlaştırdılar ve onu öldürmeyi umuyorlardı."

After the fall of Ibn Sakan, the Messenger of Allâh (Peace be upon him) remained alone with only those two Quraishites. In a version by Abu ‘Uthman — authorized in As-Sahihain— he said: “At that time, there were none with the Prophet (Peace be upon him) except Talha bin ‘Ubaidullâh and Sa‘d bin Abi Waqqas. That was the most awkward and dangerous hour for the Prophet (Peace be upon him), but it was a golden opportunity for the idolaters who promptly took advantage of it. They concentrated their attack on the Prophet (Peace be upon him) and looked forward to killing him.

ʿUtbe bin Ebi Vakkâs ona taşlar fırlattı. Taşlardan biri yüzüne isabet etti. Alt sağ kesici dişinin yanındaki, yani köpek dişi ile ön diş arasındaki dişi (ruba‘iya) yaralandı. Alt dudağı yaralandı. Ayrıca Abdullah bin Şihab ez-Zührî tarafından saldırıya uğradı; bu kişi alnını yardı. İnatçı ve güçlü bir atlı olan Abdullah bin Kamia (Kamia, "aşağılanmış kadın" anlamına gelir), kılıcıyla omzuna şiddetle vurdu; bu darbe Allah Resûlü ﷺ'ü bir aydan fazla acıttı, ama iki zırhını kıracak kadar güçlü değildi. Yanağına ağır bir darbe indirdi. Öyle güçlüydü ki, demir halkalı miğferinin iki halkası mübarek yanağına batdı. Resûlullah ﷺ'e kılıçla vururken, "Bu darbeyi benden al, ben İbn Kamia'yım" dedi. Allah Resûlü ﷺ, yüzünden akan kanı silerken şöyle karşılık verdi: "Allah'tan seni alçaltmasını niyaz ederim." (yani: Eqma'aka Allah). Buhârî'de, kesici dişinin kırıldığı, başının yarıldığı ve yüzündeki kanı silmeye başlayıp şöyle dediği rivayet edilmektedir: "Peygamberlerinin yüzünü yaralayan ve onun kesici dişini kıran, onları Allah'a ibadete çağıran kimseler nasıl kurtulabilir veya başarılı olabilir?" Bu olay hakkında Allah, Yücedir, şu Kur'an ayetini indirdi:

‘Utbah bin Abi Waqqas pelted him with stones. One of the stones fell on his face. His lower right incisor Ruba‘iya (i.e. the tooth that is between a canine and a front tooth) was injured. His lower lip was wounded. He was also attacked by ‘Abdullah bin Shihab Az-Zuhri who cleaved his forehead. ‘Abdullah bin Qami’a (Qami’a means ‘a humiliated woman’), who was an obstinate strong horseman, struck him violently on his shoulder with his sword; and that stroke hurt the Messenger of Allâh (Peace be upon him) for over a month — though it was not strong enough to break his two armours. He dealt a heavy blow on his cheek. It was so strong that two rings of his iron-ringed helmet penetrated into his holy cheek. “Take this stroke from me, I am Ibn Qami’a.” He said while striking the Messenger with his sword. The Messenger of Allâh (Peace be upon him) replied — while he was wiping the blood flowing on his face: “I implore Allâh to humiliate you.” (i.e. Aqma’aka Allâh). In Al-Bukhâri it is stated his incisor broke, his head was cleaved, and that he started wiping the blood off it and saying: “(I wonder) how can peopwho cut the face of their Prophet (Peace be upon him) and break the incisor of his — he who calls them to worship Allâh. How can such people thrive or be successful?” About that incident, Allâh, Glory is to Him, sent down a Qur’ânic verse saying:

Uhud Günü, Peygamber ﷺ yalnız bırakıldığında, ilk olarak ben onu görmeye geri döndüm. Önümde, onu düşmanlardan korumak için savaşan bir adam gördüm. Kendi kendime dedim ki: "Keşke o Talha olsaydı. Babam ve annem sana feda olsun. (Ey Allah'ım) Onun Talha olmasını sağla! Anne babam sana feda olsun!" Yolda, o sırada bir kuş gibi hızla ilerleyen Ebu Ubeyde bin el-Cerrah bana yetişti. İkimiz de Peygamber ﷺ'in yaralarını sarmak için koştuk.

“When it was Uhud Day and at the time that the Prophet (Peace be upon him) was left behind, I was the first to go back and see him. Before him I saw a man fighting to shield him from the enemies. I said to myself: ‘I wish he were Talha. Let my father and mother be sacrificed for you. (O Allâh) Let him be Talha! Let my parents be sacrificed for you!’ On the way, I was overtaken by Abu ‘Ubaidah bin Al-Jarrah, who was then moving as swiftly as a bird. We both rushed to dress the Prophet ’s wounds.

Orada, Ravza'da Talha'yı Allah'ın Resulü'nün (ﷺ) huzurunda ağır yaralar almış halde bulduk. Peygamber (ﷺ) şöyle buyurdu: "Kardeşinizin yanına gidin. Yaptığı iş onu Cennet'te bir makama layık kıldı." Yanağına demir halkalı miğferin iki halkasının saplandığını gördüm. Onları çıkarmak için yöneldim; ama Ebu Ubeyde: "Allah adına, ey Ebu Bekir, sana yalvarırım, bunu bana bırak" dedi. Peygamber'e (ﷺ) acı vermekten çekinerek, halkalardan birini ağzıyla çok yavaş ve dikkatle çekip çıkarmaya başladı. Sonra oku da ağzıyla çekti. Bunun sonucunda ön dişi düştü. Ardından ikinciyi çıkarmaya yöneldim; ama Ebu Ubeyde beni bırakmam için yalvardı: "Ey Ebu Bekir, Allah adına yemin ederim, bunu bana yaptır." İkinci halkayı da çok yavaş ve dikkatle ağzıyla çekip çıkardı. Allah'ın Resulü (ﷺ) şöyle buyurdu: "Kardeşinizin yanına gidin. Cennet'te bir makama layık olduğunu gösterdi." Talha'yı tedavi etmek için yanına vardık, ancak vücudunda yaklaşık on kılıç darbesi olduğunu gördük. (Bu, Talha'nın o gün ne kadar etkin biçimde savaştığını ve mücadele ettiğini göstermektedir.)

There we found Talha suffering from serious wounds before the Messenger of Allâh (Peace be upon him). The Prophet (Peace be upon him) said: ‘See to your brother. His deed entitled him for an abode in Paradise.’ I noticed that two rings of the iron-ringed helmet had penetrated his cheek. So I set out to take them out; but Abu ‘Ubaidah demanded: ‘By Allâh, O Abu Bakr — I beseech you, let me do it myself.’ Fearing to hurt the Prophet (Peace be upon him) he started pulling one of the two rings out very slowly and carefully with his mouth. Then he pulled the arrow out by his mouth, too. Consequently, his front tooth fell. Then I proceeded to pull the second out; but Abu ‘Ubaidah besought me to leave it: ‘O, Abu Bakr, I adjure you by Allâh to let me do it.’ He pulled the second ring very slowly and carefully with his mouth — till it came out. The Messenger of Allâh (Peace be upon him) said: ‘See to your brother. He has proved to be worthy of being housed in Paradise.’ We approached Talha to cure him but found out that he had had some ten sword-strokes in his body. (This showed how efficiently Talha had fought and struggled on that day).”.

Ancak daha sonra Mekkeli bir atlı daha, Abdullah bin Cabir adında biri, Al-Harith bin As-Simma'ya saldırdı, kılıcıyla omzuna vurdu ve ağır yaralar almış hâlde Müslümanların kampına taşındı. Yine de bu müşrik ölümden kurtulamadı; çünkü kırmızı başlıklı kahraman ve maceraperest Ebu Dücâne onu şiddetle vurdu ve başını kesti.

But later on another Makkan horseman, called ‘Abdullah bin Jabir, attacked Al-Harith bin As-Simma, and struck him on the shoulder with his sword and he was carried to the camp of the Muslims suffering from serious wounds. Anyway that very idolater did not escape death, for Abu Dujana — the red head-banded hero and adventurer — struck him heavily and cut his head off.

Bu acı savaş sırasında Müslümanları bir uyku isteği bastırdı; bu, Kur'an'ın bu bağlamda bahsettiği gibi, kulları olan Müslümanlara yardım etmek üzere bir güvenlik ve huzur idi. Ebu Talha şöyle dedi: "Uhud Günü uyku isteğine kapılanlardan biriydim. O gün kılıcım elimden birkaç kez düştü. Defalarca düştü ve ben defalarca yerden aldım."

During this bitter fight, a desire to sleep overwhelmed the Muslims — that was a security and tranquillity to help His slave Muslims as the Qur’ân spoke in this context. Abu Talhah said: “I was one of those who were possessed by a desire to sleep on Uhud Day. On that day my sword fell off my hand several times. Again and again it fell down and again and again I picked it up.”.

Düzenli bir geri çekilişle ve büyük bir cesaret ve yiğitlikle Müslümanlar sonunda Uhud Dağı'nın siperine çekildiler. Ardından ordunun geri kalanı onları bu güvenli mevziye takip etti. Bu şekilde Muhammed ﷺ'in dehası, Halid bin Velid'in dehasını boşa çıkardı.

In a regular withdrawal and with great bravery and boldness, the Muslims finally retreated to the cover of Mountain Uhud. Then, the rest of the army followed them to that safe position. In this manner, the genius of Muhammad (Peace be upon him) foiled that of Khalid bin Al-Waleed.

İbn İshak şöyle rivayet etmiştir: “Allâh'ın Elçisi ﷺ tepeciğe çıkarken, arkasından Übey bin Halef geliyordu ve şöyle diyordu: ‘Muhammed ﷺ nerede? Ya onu öldüreceğim ya da ben öleceğim.’ Muhammed'in ﷺ Ashâbı dedi ki: ‘Ey Allâh'ın Elçisi, aranızdan biri onunla savaşsa olur mu?’ Ancak Allâh'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurdu: ‘Bırakın onu!’ Ona iyice yaklaştığında, Allâh'ın Elçisi ﷺ mızrağı El-Hâris bin Es-Simme'den aldı. Onu öyle bir titreyişle salladı ki, hepsi şiddetle ve telaşla dört bir yana dağıldı. Sonra ona yüzünü çevirdi, zırhın geniş açıklığı ile boynunu kuşatan kısım arasındaki boşluktan köprücük kemiğini gözetledi. Mızrağı tam o noktadan sapladı. Darbenin etkisi o kadar güçlüydü ki, onu atından defalarca yuvarlanarak düşürdü. Kureyş'e döndüğünde, boynunda yalnızca küçük bir sıyrık olduğunu gördüler. Kan toplanınca şöyle dedi: ‘Vallahi, beni Muhammed öldürdü.’ Bunu söylediğini duyunca dediler ki: ‘Vallahi ölümden korkuyorsun. Vallahi sana bir şeytan musallat olmuş.’ O da cevap verdi: ‘Mekke'deyken bana daha önce şöyle ddemişti: “Seni öldüreceğim.” Vallahi, bana tükürseydi bile beni öldürürdü.’ Sonunda Allâh'ın düşmanı, onu Mekke'ye geri götürürlerken Sarif adı verilen bir yerde son nefesini verdi.” Ebul-Esved'in, Urve'den aktardığı bir rivayette ise şöyledir: Öküz gibi böğürüyordu ve şöyle diyordu: “Canımı elinde tutan Allah'a yemin olsun ki, şu an çektiğim acı Mecaz halkı arasında paylaştırılsaydı, hepsini öldürürdü.”

Bu, müşriklerin Peygamber (ﷺ) üzerine yaptıkları son saldırıydı. Ölümünden neredeyse emin olan müşrikler kamplarına döndüler ve Mekke'ye geri dönmek için hazırlıklara başladılar. Bazıları öldürülen Müslümanların cesetlerini parçalamakla meşgul oldu; kadınları da aynısını yaptı. Kadınlar ve erkekler şehitlerin kulaklarını, burunlarını ve cinsel organlarını kestiler. Karınlarını bile deştiler. Örneğin Hind bint 'Utbe, Hamza'nın ciğerini yarıp çiğnedi; ama hoşuna gitmeyince tükürdü. Hatta Müslümanların kulak ve burunlarından halhal ve gerdanlık yaptı. Savaşın son saatlerinde iki olay yaşandı ve bunlar, Müslümanların Allah yolunda ne kadar savaşmaya ve fedakârlık yapmaya hazır olduklarını kesin olarak ortaya koydu:

That was the last attack made by the idolaters against the Prophet (Peace be upon him). Being almost certain of his death, the idolaters returned to their camp and started preparations to go back to Makkah. Some of them involved themselves in mutilating the killed Muslims, and so did their women. Women and men cut off the ears, the noses, the genitals of the martyrs. They even cut open their bellies. Hind bin ‘Utbah — for instance — ripped open the liver of Hamzah and chewed it; but finding it unpleasant, she spat it out. She even made the ears and noses of Muslims into anklets and necklaces. Two incidents occurred during the last hours of the fight. Which revealed for certain how far the Muslims were ready to fight and sacrifice in the way of Allâh:

1. Ka‘b bin Malik dedi: Uhud'da savaşan ve müşriklerin ölü bedenlere yaptıkları vahşeti gören Müslümanlardan biriydim, ama buna dayanamadığım için yanlarından geçip gittim. Sonra silahlı, iri yapılı bir putperestin Müslümanların arasından geçerek şöyle dediğini gördüm: "Onları toplayın ve koyunların toplanıp kesildiği gibi bir araya getirin." Aynı şekilde silahlı bir Müslümanın da onu beklediğini gördüm. Onun arkasında durana kadar yanlarına doğru yürüdüm. İkisini karşılaştırdığımda, kâfirin silahı ve görünüşü bakımından diğerinden üstün olduğunu gördüm. Birbirleriyle tek dövüşe tutuşana kadar onları izlemeye devam ettim. Müslüman, kılıcıyla kâfire vurdu; kılıç kalçasından inip onu ikiye böldü. Müslüman yüzündeki örtüyü açtığında şöyle dedi: "Ne dersin, Ka‘b? Ben Ebu Dücane'yim."

1. Ka‘b bin Malik said: I was one of those Muslims who fought in Uhud and witnessed the polytheists’ act of barbarity in mutilating the dead bodies, but I passed them because I couldn’t stand it. Then I saw an armed stout idolater pass through the Muslims and say: “Gather them up and combine them in the way that sheep are gathered and slaughtered.” Similarly I saw an armed Muslim waiting for him. I walked towards them till I stood behind him. Comparing both of them, I found that the disbeliever was better than the other in arms and figure. I kept on watching them till they were engaged in single combat. The Muslim thrust at the disbeliever with his sword that went down his hip and split it into two. When the Muslim unveiled his face, he said: “What about that, Ka‘b. I am Abu Dujana.".

Allâh'ın Resûlü ﷺ şehitlerin defnine nezaret etti ve şöyle buyurdu: "Şahitlik ederim ki, Allah yolunda yaralanan herkesi Allah, yarası kanayarak diriltecektir; kanın rengi kan gibi, kokusu ise misk gibidir."

The Messenger of Allâh (Peace be upon him) supervised the martyrs’ burial and said: “I bear witness that anyone who is wounded in the way of Allâh, Allâh will resurrect him with his wound bleeding a liquid which is blood-like in colour but musk-like in scent.”.

Sahabelerden bazıları savaşta öldürülen adamlarını Medine'ye taşıdı; ancak Allah'ın Elçisi ﷺ, öldürüldükleri yerlerde defnedilmeleri için onların geri gönderilmesini emretti. Yıkanmamalarını, zırhlarından ve deri giysilerinden soyulduktan sonra oldukları gibi defnedilmelerini emretti. Her iki ya da üç şehidi tek bir kabirde defnederdi ve hatta iki kişiyi tek bir elbise içinde birleştirirdi; şöyle derken: "Kur'an'ı en çok bilen kimdir?" Kendisine işaret edilen kişiyi önce kabre koyardı. Şöyle derdi: "Kıyamet günü bunlara ben şahitlik edeceğim." Abdullah bin Amr bin Haram ile Amr bin el-Cemuh'u, birbirlerine olan sevgileri nedeniyle tek bir kabirde defnetti.

Some of the Companions carried their men killed in the war to Madinah, but the Messenger of Allâh (Peace be upon him) ordered that they should be sent back in order to be buried where they were killed. He ordered that they should not be washed but buried as they were after stripping them off their armours and leather clothes. He used to bury every two or three martyrs together in one grave and even join two men in one garment while saying: “Who is the more learned of the Qur’ân?” and he would commit him to earth first. He would say: “I bear witness to those on the Day of Resurrection.” He buried both ‘Abdullah bin ‘Amr bin Haram and ‘Amr bin Al-Jamuh in one grave due to the affection they used to possess to each other.

Sahabeler Hanzala'nın cenazesini gözden kaçırmışlardı; aradılar ve yakınlarda, üzerinden su damlayan bir yerde bulunduğunu gördüler. Allah Resulü ﷺ, Ashabına meleklerin onu yıkadığını söyledi ve şöyle buyurdu: “Eşine sorun.” Ona sorduklarında, eşi Hanzala'nın cünüp olduğunu doğruladı. Bu yüzden Hanzala'ya “Gasilü'l-Melâike” (yani meleklerce yıkanan kişi) denildi.

They missed the coffin of Hanzalah, they sought it and found that it was on a spot nearby with water dripping off it. The Messenger of Allâh (Peace be upon him) told his Companions that the angels were washing him and said: “Ask his wife”. They asked her and she confirmed that he had been in a state of ceremonial impurity. That was why Hanzalah was called ‘Ghaseel Al-Malâ’ikah’ (i.e. the one washed by the angels).

Allah'ın Elçisi ﷺ, amcası ve süt kardeşi Hamza'nın nasıl sakatlandığını gördüğünde çok üzüldü. Halası Safiyye kardeşi Hamza'yı görmeye geldiğinde, Allah'ın Elçisi ﷺ oğlu ez-Zübeyr'e, kardeşine olanları görmemesi için annesini geri çevirmesini emretti. Ancak Safiyye reddetti ve şöyle dedi: "Ama neden gitmeliyim? Onun sakatlandığını bana bildirdiler. Fakat Allah yolunda olduğu sürece, başına gelen her şey bizi hoşnut eder. Derim ki: Allah yeter ve Allah dilerse sabrederim." Yanına yaklaşıp ona baktı, onun için Allah'a dua etti ve şöyle dedi: "Biz Allah'a aidiz ve elbette O'na döneceğiz." Ayrıca Allah'tan onu bağışlamasını niyaz etti. Ardından Allah'ın Elçisi ﷺ, onun Abdullah bin Cahş ile birlikte defnedilmesini emretti; Abdullah hem yeğeni hem de süt kardeşiydi. İbn Mesud şöyle dedi: Allah'ın Elçisi ﷺ'in Abdulmuttalib'in oğlu Hamza için ağladığı kadar hiçbir zaman ağladığını görmedik. Onu kıbleye doğru yatırdı, sonra cenazesinin başında durdu ve içini dökerek hıçkırdı.

Allah'ın Elçisi ﷺ ise o gece durumu düşünerek geçirdi. Müşriklerin, hâlâ Mekke'ye giderken, bu zaferden hiçbir kazanç elde edemediklerini anlayınca geri dönüp Medine'ye yönelebileceklerinden endişe ediyordu. Pişman olup bunun telafisi olarak Medine'yi istila etmeye karar verebilirlerdi. Bu yüzden Allah'ın Elçisi ﷺ, Mekke ordusunun peşine düşmeye kararlıydı.

The Messenger of Allâh (Peace be upon him) on his part, spent the night pondering over the situation. He feared that the idolaters might think — while they were still on their way to Makkah — of reversing their way and diverting to Madinah after they had realized that they had availed nothing of that victory. They might regret and decide to invade Madinah as a compensation. Therefore the Messenger of Allâh (Peace be upon him) was determined to go out in pursuit of the Makkan army.

Peygamber (ﷺ) insanlara seslendi ve İslam'ın düşmanıyla karşılaşmak için yola çıkılmasını emretti. Bu, Pazar sabahıydı; ertesi gün Uhud'a doğru, Şevval ayının sekizinci günüydü. Şöyle buyurdu: "Yalnızca Uhud savaşına daha önce katılmış olanlar savaşa yürüyecek." Abdullah bin Übey dedi ki: "Ben de sizinle birlikte çıkacağım." Peygamber (ﷺ) dedi ki: "Hayır."

The Prophet (Peace be upon him) called out unto people and ordered them to march to encounter the enemy of Islam. That was on Sunday morning — next day to Uhud — the eighth of Shawwal. He said: “Nobody will march to the fight except those who have already participated in Uhud fight.” ‘Abdullah bin Ubai said: “I will march out with you.” “No,” said the Prophet (Peace be upon him).

Müslümanlar şiddetli acılar ve derin bir kaygı içindeyken, onun çağrısına olumlu karşılık verdiler. Cabir bin Abdullah, Peygamber'den ﷺ bu yeni seferde kendisine de katılma izni vermesini istedi; çünkü Peygamber'in ﷺ katıldığı bütün savaşlara tanık olmayı her zaman arzu etmişti. Babası, kız kardeşleriyle birlikte Medine'de kalmasını istediği için Uhud'a katılmamıştı. Ve isteği kabul edildi.

Whilst the Muslims were suffering a lot from painful pains and deep anxiety, they responded to his call positively. Jabir bin ‘Abdullah implored the Prophet (Peace be upon him) to allow him join them in that fresh invasion on account that he always had a liking to witness all the battles that the Prophet (Peace be upon him) was involved in. He had not participated in Uhud because his father asked him to stay in Madinah with his sisters . And he was granted his wish.

Müslümanlar, Medine'ye yaklaşık sekiz mil uzaklıktaki Hamrâu'l-Esed adı verilen bir yere varana kadar yola çıktılar. Orada konakladı. Bu yerde Ma'bed bin Ebi Ma'bed, Allah'ın Elçisi ﷺ'in yanına geldi ve İslam'ı kabul etti. Bazıları onun müşrik kaldığını söyledi; o, yalnızca Huzâa (kabilesi) ile Benî Hâşim arasındaki bir antlaşmaya bağlılık gereği Elçiye nasihatte bulunmak istemişti. Şöyle dedi: "Ey Muhammed ﷺ! Vallahi, senin ve Ashabının başına gelenlere çok üzülüyoruz. Gerçekten yeniden bir felakete uğramamanızı umuyoruz." Bunun üzerine Allah'ın Elçisi ﷺ, onun Ebû Süfyân'a yetişmesini ve kötü niyetli planlarından vazgeçirmesini istedi.

Mekkeli bir casus olan, Muaviye bin el-Mugire bin Ebi’l-As adında biri de idama mahkûm edildi. Bu casus, annesi tarafından Abdülmelik bin Mervan’ın büyükbabasıydı. Müşrikler Uhud’dan sonra geri döndüklerinde Muaviye, babasının tarafından olan kuzeni Osman bin Affan’ın (Allah ondan razı olsun) yanına geldi. Osman, Peygamber’in ﷺ iznini aldıktan sonra ona sığınma hakkı verdi; ancak bunun şartı, üç gün sonra orada yakalanırsa öldürüleceğiydi. Muaviye bu şarta uymadı. Müslüman ordusu Medine’den ayrıldıktan sonra da üç günden fazla orada kaldı ve bu süre içinde Kureyş adına casusluk yaptı. Ordu geri döndüğünde Muaviye Medine’den kaçtı. Allah’ın Resulü ﷺ bunun üzerine Zeyd bin Harise ve Ammar bin Yasir’e onu takip edip öldürmelerini emretti. Nitekim öldürüldü.

A Makkan spy, called Mu‘awiyah bin Al-Mugheerah bin Abi Al-‘As, was sentenced to death too. This spy was the grandfather of ‘Abdul Malik bin Marwan on his mother side. When the idolaters went back after Uhud, Mu‘awiyah came to his paternal cousin ‘Uthman bin ‘Affan (May Allah be pleased with him) ‘Uthman gave him shelter — after securing the Prophet ’s permission — on condition that if he was caught there after three days, he would be killed. But he did not comply with it, so when the Muslim army left Madinah, he stayed there for more than three days during which he was spying for Quraish. So when the army returned, Mu‘awiyah fled out of Madinah. The Messenger of Allâh (Peace be upon him), on this account, ordered Zaid bin Harithah and ‘Ammar bin Yasir to pursue him and kill him. So he was killed.

Şüphesiz, Hamrâ’ el-Esed seferi ayrı bir sefer değildir; aksine Uhud Gazvesi'nin bir parçası, daha doğrusu onun devamıdır.

Undoubtedly, the invasion of Hamrâ’ Al-Asad is not a separate invasion, but rather a part, or more specifically, a sequel to Uhud.

Uhud Seferi'nin bütün aşamaları ve ayrıntılarıyla birlikte bu olay. Âlimler ve araştırmacılar uzun zamandır bunu tartışıyor. Bu bir yenilgi miydi, değil miydi? Savaşın ikinci safhasında askeri üstünlük, savaşın gidişatını başarıyla yönlendiren ve Müslümanlara ağır can kayıpları veren müşriklerin tarafındaydı; bunda kuşku yok. Muhakkak ki mü'minlerin bir kısmı açıkça yenilgiye uğradı, ancak bu, hiçbir zaman bir Mekke zaferi olarak değerlendirilemez.

That was Uhud Invasion with all its stages and details. It has for long been discussed by scholars and men of research. Was it a defeat or not? Doubtlessly, the military superiority in the second phase of the battle was in favour of the polytheists who could successfully direct the steering mechanism of hostilities and inflict heavy losses in lives on the Muslims. Admittedly, a part of the believers were clearly defeated, but this could never be considered a Makkan victory.

Bazı Kur'an-ı Kerim âyetleri, savaşın en belirleyici aşamalarına ışık tutmak, o ağır kaybın sebebini açıkça ortaya koymak ve bazı mü'minlerin kalplerinde, Müslüman Ümmet'in yaratılış gayesi ve yerine getirmekle yükümlü olduğu asil hedefler konusunda kararlı bir tutum geliştirmeleri bakımından hâlâ varlığını sürdüren zayıf yönleri göstermek amacıyla art arda indirilmiştir. Kur'an-ı Kerim, İman iddiasındaki kimselerin tutumunu da anlatmış ve onların Allah'a ve Resulü'ne karşı beslediği düşmanlık ve nefreti açıkça ortaya koymuştur. Allah'ın Kelâmı ayrıca, münafıkların ve müttefikleri olan Yahudilerin — entrika ve komplo kuranların — ortaya attığı ve bazı zayıf kalpli Müslümanların yüreklerinde hâlâ etkisini sürdüren her türlü muğlaklık ve ima kırıntısını da silip süpürmüştür.

Some Qur’ânic verses were revealed to shed light on the most decisive phases of the battle successively, adduce quite clearly the cause that led to that heavy loss, and illustrate the vulnerable areas that were still persisting in the souls of some believers as regards their duties in forging a decisive attitude with respect to the noble objectives for which the Muslim Community, was created and was supposed to accomplish. The Noble Qur’ân also spoke about the attitude of the pretenders to Faith and made clear the hostility and hatred that they harboured against Allâh and His Messenger. The Words of Allâh managed as well to erase all traces of ambiguities and insinuations, raised by the hypocrites and their allies, the Jews — the authors of conspiracy and intrigue hatching — and which were still in active operation in the hearts of some weak-of-heart Muslims.

Uhud Savaşı'na atfedilebilecek övgüye değer isabet ve uzun vadeli hedefler, Kur'an-ı Kerim'in ayrıntılı biçimde üzerinde durduğu bir başka konuydu. Savaşla ilgili altmış ayet nazil oldu ve savaşın ilk evresini tam olarak anlattı:

The laudable judgement and long-sought objectives that were attributable to the battle of Uhud, were also another topic for the Noble Qur’ân to dwell on at length. Sixty verses relevant to the battle were revealed giving full account of the first phase of the battle:

• “(Hatırlayın) ki sen, [Muhammed ﷺ], inananları savaş (Uhud Savaşı) için yerlerine yerleştirmek üzere sabah ailenden ayrıldığında.” [3:121].

• “And (remember) when you [Muhammad Peace be upon him) ] left your household in the morning to post the believers at their stations for the battle (of Uhud).” [3:121].

Ve sonuçları ve ahlaki dersleri üzerine kapsamlı bir yorumla bitirmek için:

And to end in a comprehensive commentary on its results and moralities:

İbn Kayyim, Uhud Savaşı'na özellikle değinmiş ve bu savaşın ortaya koyduğu ilahi hikmetleri ve ahlaki dersleri tam olarak açıklamıştır. Bazı Müslüman alimler, İbn Hacer'e dayanarak şöyle demiştir: Uhud'daki bozgun, okçuların Peygamber ﷺ'in açık emrine uymamasından ve korunmakla görevlendirildikleri yeri son ana kadar terk etmelerinden kaynaklanmıştır. Başka bir deyişle, Müslümanların başarısı Peygamber ﷺ'e itaatlerine bağlıdır. Onun emirlerini yerine getirdikleri sürece Allah, onlara her türlü zorlukta yardım edecektir. Ama dünyevi servet peşinde koşarken onun emirlerini bir kenara bırakırlarsa, mutlaka sıkıntıya düşeceklerdir. Bir diğer önemli husus ise, peygamberlerin çeşitli sıkıntılarla imtihan edilmesinin âdet olduğu, buna rağmen nihai sonucun kesinlikle onların lehine olduğudur. Müslümanlar her zaman galip gelseydi, imana dair iddiası olan pek çok kimse İslam'a girerdi ve böylece gerçek müminlerle münafıklar arasındaki net ayrım bulanıklaşırdı. Tersine, Müslümanlar her zaman mağlup olsaydı, peygamberlik görevinin nihai amacı gerçekleşmezdi. Bu nedenle hem zaferi hem de yenilgiyi bir arada bulundurmak hikmetlidir, böylece gerçek Müslümanlarla münafıklar arasında ayrım yapılabilsin. Uhud Savaşı'ndan sonra münafıklar gerçek niyetlerini hem sözleriyle hem de davranışlarıyla ortaya koymuş, böylece Müslümanlar kendi yurtlarında gizlice çalışan bu kötü unsurların varlığını fark etmişlerdir. Elbette uygun zamanda gerekli önlemler alınacaktı.

Ibn Al-Qaiyim has made a pointed reference to the battle of Uhud and given full elucidation of the Divine benefits and moralities that resulted from it. Some Muslim scholars, on the authority of Ibn Hajar, said: The reverse in Uhud resulted from the neglect on the part of the archers of the explicit command of the Prophet (Peace be upon him), and leaving the spot which they were ordered to safeguard to the end. In other words, the success of the Muslims depends upon their obedience to the Prophet (Peace be upon him). As long as they carry out his behests, Allâh will help them in facing all kinds of odds. But when they will set aside his commands in their pursuit of worldly riches, they are bound to come to grief. Another relevant issue of great significance says that it is customary for Prophets to be tried with different adversities; nevertheless, the final outcome is positively in their favour. Should the Muslims be victorious all the time, great many pretenders to Faith will enter the fold of Islam, and consequently the clear line of demarcation between true believers and hypocrites will become blurred. Contrarily, if the Muslims were to be defeated all the time, the final objective of the ministry of Prophets will not be effected. It is wise then to combine both success and failure so that sifting between true Muslims and hypocrites could be realized. In the aftermath of the battle of Uhud, the hypocrites disclosed their real intentions in words and in deeds, consequently, the Muslims got to realize the existence of those wicked elements working secretly in their own homeland; and of course there would be appropriate measures to be taken in due course of time.