Sağduyulu ve yumuşak huylu insanların, o ilk Müslümanları o mucizevî sebat ve direnişe iten etkenler üzerine derinlemesine düşünmesi doğaldır. Bu insanların nasıl olup da anlatılamayacak zulümlere katlanabildiklerini, zalimce işkenceler karşısında nasıl dimdik durabildiklerini merak etmek de normaldir. Bu sorular karşısında, bu derin sebeplere yalnızca değinmenin yerinde olacağını düşünüyoruz: 1. Allah'a Sarsılmaz İnanç. Birinci ve en önemli etken şüphesiz, Allah'a yalnız O'na inanmanın yanında, O'nun Sıfatlarını harika bir idrak derecesiyle kavramaktan doğan sarsılmaz inançtır. Bu inancı kalbinde derinden benimsemiş bir insan, öngörülen o güçlükleri hiçbir şey olarak görür ve hiçbir koşulda inancın tatlılığıyla kıyaslanamaz.

It is natural for sensible and mild-tempered people to meditate deeply on the factors that inspired those early Muslims that miraculous constancy and perseverance. It is normal to wonder how those people managed to tolerate unspeakable persecutions, and stand fast in the face of tyrannical tortures. With respect to these questions, we deem it wise just to touch on those underlying reasons: 1. Unshakable Belief in Allâh. The first and foremost factor is no doubt, unshakable Belief in Allâh Alone coupled with a wonderful degree of perception of His Attributes. A man with this Belief deeply averred in his heart will look at those foreseen difficulties as triflings and can under no circumstance compare with the sweetness of Belief:

• “Köpük ise kıyılarda çerçöp olarak gider; insanlara fayda sağlayan ise yeryüzünde kalır.” [13:17].

• “Then, as for the foam, it passes away as scum upon the banks, while that which is for the good of mankind remains in the earth.” [13:17].

Bu inancı pekiştiren ve uzun süreli dostluğu teşvik etmeye yardımcı olan, bu inançtan dallanan diğer alt faktörler şunlardır:

Other sub-factors that branch out from that Belief and assist in strengthening it and promoting long amity are:

2. Yürekten sevilen liderlik. Müslüman topluluğun büyük lideri ve tüm insanlığın önderi Muhammed ﷺ, mükemmel ahlakı ve soylu nitelikleriyle örnek bir insandı; asaleti, dürüstlüğü, güvenilirliği ve zâhidâne yaşantısı konusunda hiç kimse onunla boy ölçüşemezdi. Bu üstünlük, düşmanları dahil herkes tarafından oybirliğiyle ve tartışmasız biçimde kabul edilmişti. İslam'ın en büyük düşmanı Ebû Cehil bile defalarca şöyle derdi: “Ey Muhammed ﷺ, biz seni yalanlayacak durumda değiliz; ancak sana indirileni (İslam'ı) yalanlıyoruz.” Rivayet edilir ki Kureyş'ten üç kişi, Kur'ân-ı Kerîm'den bazı âyetleri ayrı ayrı ve gizlice dinlemiştir. Daha sonra bu sır ortaya çıkınca, onlardan biri Ebû Cehil'e (üçünden biri olan) Muhammed ﷺ'den işittiği şey hakkında ne düşündüğünü sormuştur. O da şöyle cevap vermiştir: “Biz, Benî Abdimenâf ile şeref ve cömertlik liderliği konusunda yarıştık ve rekabet içinde eşit ayrıcalıklarımız oldu. Onlar ise övünmeye başlayıp, aralarında göklerden vahyin indiği bir Peygamber'in zuhur ettiğini söylediler. Yemin ederim ki biz ona asla iman etmeyeceğiz.”

2. Wholeheartedly-loved leadership. Muhammad (Peace be upon him) the great leader of the Muslim community, and mankind at large, was an exemplary man in his perfect manners and noble attributes; no one could measure up to his endowments of nobility, honesty, trustworthiness and abstinence; unanimously and uncontestedly acknowledged even by his enemies. Abu Jahl himself, the great enemy of Islam, used repeatedly to say: “O Muhammad (Peace be upon him), we are in no position to belie you, we rather disbelieve what you have brought us (Islam).” It is narrated that three people of Quraish each separately and secretly listened to some verses of the Noble Qur’ân. Later, this secret was uncovered and one of them asked Abu Jahl (one of the three) what he thought of what he heard from Muhammad (Peace be upon him). He answered: We contested the honour of leadership and generosity with Banu ‘Abd Munaf and shared equal privileges competitively. They then began to boast saying that a Prophet rose among them whom Revelation came down upon from heavens. I swear we will never believe in him.

• Allah şöyle buyurdu: "…Gerçekte seni yalanlamıyorlar; ancak zalimler Allah'ın ayetlerini inkâr ediyorlar." [6:33].

• So Allâh said: “… It is not you that they deny, but it is the Verses (the Qur’ân) of Allâh that the Zâlimûn (polytheists and wrong-doers) deny.” [6:33].

Bir gün Kureyş'in kâfirleri ona üç kez alaycı bir söz yönelttiler. O sustu, ancak üçüncüsünde şunu söyledi: "Ey Kureyş! Sizi bir kesim bekliyor." Bu sözle şaşkına döndüler ve kalplerine öyle bir korku doldu ki, aralarındaki en düşmanca olanlar, hakaretlerini telafi etmek için gücünün yettiği en iyi dostça tavırlara başvurdu. Namaz kılarken secdede olduğu sırada üzerine bir devenin bağırsaklarını attıklarında, onlara Allah'ın gazabını diledi; onlar da hemen anlatılamaz bir kaygı içinde kaldılar ve helak olacaklarına neredeyse inandılar. Übey bin Halef sürekli Muhammed ﷺ'i öldüreceğini tehdit ederdi. Bir gün Peygamber ﷺ ona, Allah'ın izniyle onu öldüreceğini söyledi. Uhud günü Übey boynundan bir sıyrık aldığında, dehşet hissi içinde Peygamber ﷺ'in sözlerini hatırladı ve şöyle dedi: "Bana tükürse bile beni öldürebileceğine inanıyorum." Sa'd bin Muaz, Mekke'de Ümeyye bin Halef'e şöyle dedi: "Bir gün Allah'ın Elçisi ﷺ'in Müslümanların seni mutlaka öldüreceğini söylediğini işittim." Ümeyye çok korktu ve bir daha asla Mekke'den çıkmayacağına yemin etti. Ebu Cehil, Bedir günü Peygamber ﷺ ile savaşmak için onu kendileriyle birlikte yürümeye zorladığında bile, kaçışını hızlandırsın diye Mekke'deki en iyi ve en çabuk develeri satın aldı. Karısı bile Sa'd'ın sözlerini hatırlatarak ona çıkmamasını söyledi; onun cevabı şuydu: "Allah'a yemin ederim ki Kureyş ile çıkmak niyetinde değilim; kısa bir mesafe gittikten sonra onlardan ayrılacağım."

One day, the disbelievers of Quraish leveled to him a cynical remark three times. He remained silent but for the third one he remarked, “O Quraish! Slaughter is in store for you.” They were taken aback and ulterior fear filled their hearts to such an extent that the most hostile among them began to make up for their insult by the best friendly terms they could afford. When they slung the entrails of a camel on him while prostrating himself in prayer, he invoked Allâh’s wrath on them, and they immediately were caught in an inexpressible state of worry and were almost convinced that they would be destroyed. Ubai bin Khalaf used always to threaten he would kill Muhammad (Peace be upon him). One day the Prophet (Peace be upon him) retorted that he would kill him by Allâh’s Will. When Ubai received a scratch in his neck, on the day of Uhud, he, under the sense of horror, remembered the Prophet’s words and remarked, “I am convinced he would be able to kill me even if he spat on me. ” Sa‘d bin Mu‘adh said to Omaiyah bin Khalaf in Makkah, “I heard the Messenger of Allâh (Peace be upon him) one day say that the Muslims would surely kill you.” Omaiyah was extremely panicked and swore he would never step out of Makkah. Even when Abu Jahl obliged him to march with them to fight the Prophet (Peace be upon him) on the day of Badr, he bought the best and swift camels in Makkah in order that they hasten his escape. Even his wife warned him against going out reminding him of Sa‘d’s words, his reply was “By Allâh, I have no intention of going out with Quraish, I will disengage from them after a short distance.".

Bu, düşmanlarının nerede olursa olsun içini kaplayan korku ve dehşetin açık bir göstergesiydi. Dostları ve yoldaşları ise onu en çok sevdikleri kişi olarak görüyor, onu kalplerinin en derin köşelerinde taşıyorlardı. Canlarını tehlikeye atsalar bile onu savunmaya ve selametini sağlamaya her zaman hazırdılar. Bir gün Ebu Bekir bin Ebi Kuhafe, korkunç bir müşrik olan Utbe bin Rabi‘a tarafından ağır bir şekilde dövüldü. Bedeni neredeyse kan içindeydi ve ölümün eşiğindeydi. Yine de kavmi, talihsizliğine çok öfkelenerek onu eve geri götürdüğünde, yemin etti: Asil yoldaşları Muhammed ﷺ'in selametine dair kendisine haber verilmedikçe hiçbir şey yiyip içmeyecekti. İşte erken dönem sahabilerin davranışlarını karakterize eden fedakârlık ve özveri ruhu buydu.

That was the clear sense of horror and terror haunting his enemies wherever they were. His friends and companions, on the other hand, held him dearest to them, and he occupied the innermost cells of their hearts. They were always ready to defend him and secure his well-being even at the risk of their lives. One day, Abu Bakr bin Abi Quhafa was severely beaten by ‘Utbah bin Rabi‘a, a terrible polytheist. His whole body was almost bleeding and he was on the verge of death, yet when his people took him back home extremely indignant at his misfortune, he swore he would never eat or drink anything until they had told him about the well-being of his noble Companion, Muhammad (Peace be upon him). That was the spirit of selflessness and sacrifice that characterized the behaviour of those early Companions.

3. Sorumluluk bilinci. Erken dönem Sahabeler, üzerlerine düşen ağır sorumluluğun tamamının farkındaydılar. Bu yükümlülüklerden kaçış olmadığına da inanıyorlardı; üstelik bu uğurda zulme uğruyorlardı. Bunun yanı sıra, bu görevlerden geri dursalar insanlığın uğrayacağı geniş kapsamlı sonuçlardan ve korkunç etkilerden de endişe ediyorlardı.

3. The sense of responsibility. The early Companions were fully aware of the daunting responsibility they were expected to shoulder. They were also convinced that those charges were inescapable even though they were being persecuted for fear of the far-reaching ramifications, and the horrible impact that humanity would suffer in case they shirked their obligations.

4. Ahiret'in Gerçekliğine Sarsılmaz İnanç. Bu, sorumluluk duygularını güçlendiren temel taştı. Dinlerinin nuruyla sağlamlaşmış derin bir kanaatleri vardı: Bir gün kalkıp, küçük ya da büyük, dünyadaki bütün amelleri için hesap vereceklerdi. Ahiretteki geleceklerinin tamamen dünyadaki geçici hayatlarındaki amellerine bağlı olacağından emindiler; ya ebedi bir Cennet bahçesine ya da sürekli bir azap olan Cehenneme. Bütün hayatları, Allah'ın rahmetine duydukları umut ile O'nun azabından duydukları korku arasında geçiyordu.

4. Unwavering Belief in the truth of the Hereafter. This was the corner-stone that strengthened their sense of responsibility. There was a deep certainty established through the light of their religion that one day they would have to rise on the Day of Resurrection and account for all worldly deeds, small or big. They were sure that their future in the other world would depend wholly on their acts in their provisional life on earth, either to everlasting Garden (Paradise) or perpetual chastisement in Hell. Their whole life was divided between hope for Allâh’s mercy and fear of His punishment.

• "… Ve onlar, verdiklerini (sadakalarını ve diğer hayırlı işlerini) kalpleri korku dolu olarak verirler (sadakalarının ve hayırlarının kabul edilip edilmediğinden korkarak), çünkü Rablerine döneceklerinden emindirler." [23:60].

• “… Who give that (their charity) which they give (and also do other good deeds) with their hearts full of fear (whether their alms and charities, etc., have been accepted or not), because they are sure to return to their Lord.” [23:60].

Onlar, dünya hayatının tüm nimetlerinin ve acılarının, ahiretle kıyaslandığında değersiz olduğunu zaten biliyorlardı. Bu tür derin inançlar, onlarda hayatlarına eşlik eden tüm sıkıntı ve zorluklara karşı bir kayıtsızlık duygusu uyandırdı.

They had already known that life with all its amenities and pains was worthless when compared with the Hereafter. Such deep convictions brought about in them a sense of indifference to all troubles and hardships that attended their life.

5. Kur'an. Yüce Kur'an'ın ayetleri ve sureleri, o karanlık ve kritik dönemde, etkileyici, güçlü ve art arda indi; İslam ilkelerinin doğruluğu ve sağlamlığı üzerine delilleri destekleyip ilerletti. Muhammed'in (ﷺ) bütün davetinin etrafında döndüğü bu ilkeler, Allah'ın takdir ettiği en güzel ve en harika toplumun kurulacağı bağışıklık sağlayan temeli oluşturdu. Kur'an ayetleri ayrıca müminlerin duygularını harekete geçirmeye, sabır ve dayanma yollarında kendilerini güçlendirmeye ve onlara en amaçlı örnekleri ve düşündürücü öğütleri tanıtmaya hizmet etti." • "Yoksa siz, sizden önce gelip geçenlerin başına gelenler size de gelmeden cennete gireceğinizi mi sandınız? Onlar yoksulluk ve hastalıklarla sarsıldılar, öyle ki Peygamber ve onunla birlikte iman edenler bile, 'Allah'ın yardımı ne zaman gelecek?' dediler. Dikkat edin! Allah'ın yardımı şüphesiz yakındır!" [2:214].

5. The Qur’ân. The verses and chapters of the Noble Qur’ân were attractively, forcefully and successively revealed at that gloomy and critical stage, supporting and advancing arguments on the truth and soundness of the principles of Islam, round whose axis the whole Call of Muhammad (Peace be upon him) was revolving. They constituted the immune basis upon which the best and most wonderful Divinely decreed society was to be established. The Qur’ânic verses served also to excite the feelings of the believers, strengthen their selves on their course of patience and endurance and introduce them to the most purposeful examples and suggestive instructions" • “Or think you that you will enter Paradise without such (trials) as came to those who passed away before you? They were afflicted with severe poverty and ailments and were so shaken that even the Messenger and those who believed along with him said, ‘When (will come) the Help of Allâh?’ Yes! Certainly, the Help of Allâh is near!” [2:214].

“Elif-Lâm-Mîm. İnsanlar, 'İman ettik' demekle bırakılacaklarını ve imtihan edilmeyeceklerini mi sanıyorlar? Andolsun, onlardan öncekileri de imtihan ettik. Allah, doğru söyleyenleri elbette bilip ortaya çıkaracak, yalancıları da elbette bilip ortaya çıkaracaktır. (Allah, bunları imtihan etmeden önce de hepsini bilir.)” [Ankebût: 1-3].

“Alif-Lam-Mim. Do people think that they will be left alone because they say: ‘We believe’, and will not be tested. And We indeed tested those who were before them. And Allâh will certainly make (it) known (the truth of) those who are true, and will certainly make (it) known (the falsehood of) those who are liars, (although Allâh knows all that before putting them to test).” [29: 1-3].

Salt bir ikrar yetmez; asıl olan, hayatın gerçek çalkantıları içinde denenmesi ve sınanmasıdır. Bu sınav her türlü koşulda uygulanacaktır; hem bireysel hayatta hem de çevremizdeki insanlarla ilişkilerimizde, Rab'bi kendi nefsimizin önüne koyup koyamadığımızı, sürekli çaba gösterip gösteremediğimizi görmek için. Çok acı, keder ve fedakârlık gerekebilir; bunlar kendi başlarına iyi oldukları için değil, bizi arındırdıkları için gereklidir, tıpkı bir kuyumcunun potasına uygulanan ateşin cürufu yakıp ayırması gibi. Bu ayetler, aynı zamanda kâfirlerin asılsız iddialarına karşı çürütülemez bir cevap ve inkârlarında direnmeleri hâlinde ortaya çıkacak korkunç sonuçlara dair açık bir uyarı niteliğindeydi. Öte yandan Kur'ân-ı Kerîm, Müslümanları yeni bir dünyaya yöneltiyor ve bu dünyanın özelliklerini, Rububiyet'in güzelliğini, Uluhiyet'in kemalini, merhamet ve şefkatin etkisini ve özlenen Allah'ın rızasının tecellilerini onlara öğretiyordu. Bu ayetler, örtülü olarak, yakınlaşmakta olan ilâhî rahmetin müjdesini taşıyan ve sonsuz saadete, cennet bahçesine (Cennet'e) götüren anlamlı mesajlar içeriyordu. Aynı zamanda, ilâhî adalete teslim edilecek ve ardından ateşte sürüklenerek Cehennem'in dokunuşunu tadacak zalimlerin ve kâfirlerin sonunu da haber veriyordu.

Mere lip profession of Faith is not enough. It must be tried and tested in the real turmoil of life. The test will be applied in all kinds of circumstances, in individual life and in relation to the environment around us to see whether we can strive constantly and put the Lord above self. Much pain, sorrow and self-sacrifice may be necessary, not because they are good in themselves, but because they will purify us, like fire applied to a goldsmith’s crucible to burn out the dross. These verses also constituted an irrefutable answer to the false allegations of the disbelievers, and a clear ultimatum that smacked of the horrible consequethat would ensue in case they persisted in their disbelief. On the other hand, the Noble Qur’ân was leading the Muslims to a new world and enlightening them as to its features, the beauty of Lordship, the perfection of Godship, the impact of kindness and mercy and the manifestations of the yearned for Allâh’s pleasure. They implicitly connoted meaningful messages carrying glad tidings of definitely approaching Divine Mercy leading to eternal bliss in a blissful Garden (Paradise). They, at the same time, envisaged the end of the tyrants and disbelievers who would be brought to Divine Justice and then dragged through the Fire where they would taste the touch of Hell.

6. Başarı müjdesi. Hayatın zorluklarını yaşadıkları andan itibaren Müslümanlar, İslam'ın kucağına girmenin sıkıntılara katlanmak ya da kendi kabirlerini kazmak anlamına gelmediğine inanmışlardı. İslam Daveti'nin tek bir amacı olduğunun farkındaydılar: İslam öncesi geleneği ortadan kaldırmak ve onun adaletsiz sistemini yıkmak; bunu yeryüzü genelinde etkisini yaymakla paralel yürütmek ve dünya çapındaki siyasi durumu sıkı bir denetim altında tutmak; insanlığı Allah'ın rızasına uygun bir yola yöneltmek ve insanları Allah'ın kulunu değil, Allah'ın kendisini ibadet etmeye yönelterek kulların kulluğundan kurtaracak kadar mükemmel bir yol izlemek. Bu tür müjdeler, duruma uygun olarak, bazen açıkça, bazen de dolaylı olarak indiriliyordu. Müslümanlar zorlamalara maruz bırakıldıklarında veya hayatları sürekli bir baskı altında tutulduğunda, geçmiş peygamberlerin kavimleriyle yaşadıkları ve çektikleri sıkıntıları ve acıları anlatan ayetler indirilirdi. Bu ayetler ayrıca Mekkeli inkarcıların nihai ve acı sonlarına, yani kesin helaklerine işaret eden ipuçları içerirdi; aynı zamanda inananlara müjde verir, yeryüzünde halifeliğin gerçek kullarına mutlak başarı vaat eder ve İslam Daveti'ne ve onun savunucularına zaferin eşlik edeceğini bildirirdi.

6. Glad tidings of success. Ever since the time they experienced the adversities of life, the Muslims had been certain that entrance into the fold of Islam did not entail involvement into hardships or digging one’s own grave. They had been aware that the Islamic Call had one goal, viz extermination of pre-Islamic tradition and destroying its iniquitous system, to go on parallel lines with extending its influence allover the earth and holding in firm control the political situation worldwide to lead humanity along a course conducive to Allâh’s Pleasure, and perfect enough to rid people of worshipping Allâh’s servant to worshipping Allâh, Himself. Glad tidings of this sort were being revealed sometimes explicitly and at other times implicitly, in a manner relevant to the situation. When the Muslims were forced to undergo constraints, or when their life was kept under continual restraint, there would be revealed verses telling identical stories of past Prophets with their people and the sufferings and pains they had experienced. The verses would also include suggestive clues to the final tragic end of the Makkan disbelievers envisaging their final perdition, yet and at the same time, bearing glad tidings to the believers and promising the true servants of vicegerency on earth to go with absolute success, and victory to attend the Islamic Call and its proponents.

Burada, Müslümanların sebatını ve sabrını taçlandıracak nihai zafere işaret eden, müjde dolu ayetlerden bazılarını anabiliriz: • "Andolsun, kullarımız olan peygamberler hakkında daha önce Sözümüz geçmiştir ki, onlara elbette yardım edilecektir. Ve şüphesiz ordularımız galip gelecektir. Öyleyse onlardan bir süre yüz çevir ve onları gözle; yakında onlar da görecekler. Azabımızı acele istiyorlar mı? Azap onların avlusuna indiğinde, uyarılmış olanların sabahı ne kötü olacaktır." []. Note: The honorific "(Peace be upon him)" in the original refers to the Prophet Muhammad, but it is written inside the Qur'an verse text, so per the rules it is not rendered with ﷺ. Ayetin içinde olduğu için Hz. Muhammed'e ilişkin bu parantez metni Türkçede ayrıca yazılmamıştır.